Қ¥зп еттшікті педагогика пәнінде қалыптастырудың жолдары



жүктеу 58.91 Kb.
Pdf просмотр
Дата28.04.2017
өлшемі58.91 Kb.

Қ¥ЗП»ЕТТШІКТІ ПЕДАГОГИКА ПӘНІНДЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ

Ильясова Р.К., Галимова А. У.,

жогары санатты оцытушылар 

Ж.Досмүхамедов атындагы педагогикалыц колледжі,  Орал к.

ҚР  12  жылдық  орта  жалпы  білім  берудің  жалпыға  міндетті  стандарты»  жобасында  «Қүзіреттілік  -  

оқушылардың  іс-әрекетінің  әмбебап  тәсілдерін  меңгеруінен  көрінетін  білім  нәтижесі,  ал  қүзірет  дегеніміз 

мақсаттарға  жету  үшін  ішкі  жэне  сыртқы  ресурстарды  іске  асыруға  дайындық;  оқушының  табысты  іс- 

әрекетке дайындығы» деп көрсетілген.

Ғалымдардың  қүзіреттілікке берген анықтамаларын талдау оларға тэн ортақ белгіні табуға мүмкіндік 

берді.  Қ үііреііі.іік'—  бүл  білім  алушының  білімді,  іскерлікті  қолдану  қабілеті,  оқу  міндеттерін  шешуде 

практикалық тәжірибе негізінде табысты жүмыс жасау.  Кейбір сөздіктерде  қүзіреттілік қүзырлылық делініп 

былай  анықтама  берілген:  «Қүзырлылық  -   адамның  стандарттан  тыс  жағдайда  нәтижелі  әрекет  ету 

қабілеті.М.В.  Рыжаков «Қүзіреттілік адамның білімі мен практикасы арасындағы орта» деп жазады.

ҚР  12  жылдық  ОЖББ  міндетті  стандартында  балада  қалыптасуы  тиіс  қүзіреттіліктердің  түрлері 

аталған.  Олар:  проблемалар мен өзіндік менеджментін шешу қ^зіреттілігі, яғни түлектің проблемаларды 

шешуге  жэне  инновациялық  технологияларды  пайдалануға  дайындығы;  ақпараттық  қ^зіреттілік,  яғни 

өздігінен  білім  алуға  жэне  ақпараттық  ресурстарды  пайдалануға  дайындығы;  коммуникативтік 



қ^зіреттілік, яғни әлеуметтік жэне интерактивті өзара іс-эрекетке дайындығы.

Қүзіреттілік  тэсіл  жалпы  білім  беру  мақсаты  мен  мазмүнын  анықтауда  мүлдем  жаңа  нәрсе  емес. 

Біліктіліктерді,  іс-әрекет  тэсілдерін  жэне,  эсіресе,  эрекеттің  жалпылама  тәсілдерін  меңгертуге  бағдарлану 

Скаткин  М.Н.,  Лернер  И.Я.,  Краевский  В.В.,  Щедровицкий  Г.П.,  Давьщов  В.В.,  Қазақбаева  Д.М., 

Қүрманалина  Ш.Х.  сияқты  педагогтар  мен  психологтардың  жэне  олардың  ізбасарларының  еңбектерінде 

жетекші рольге ие болды.  Эльконин -  Давьщовтардың дамыта оқыту теориясы мен практикасын қүзіреттілік 

тэсілдің алғашқы қадамы деген ғалымдардың пікіріне қосыламыз.  Осыған  жақын идеялар Скаткин -  Лернер 

-  Краевский еңбектерінде жазылды.  Онда білім мазмүнына дербес компоненттер ретінде шығармашылық іс- 

эрекет  тәжірибесі  мен  эмоционалдық  қатынастар  тэжірибесі  енгізілді.  Қазақстандағы  жалпы  білім  беретін 

мектептерге арналған жаңа буын оқулықтары дамыта оқыту идеясын басшылыққа алу негізінде жасақталды.

Сонымен  ісүіірсі іілік'  іү р іы   білім  нәтижесіне  назар  аударып,  нэтиже  ретінде  адамның  меңгерген 

ақпараттарының  жиынтығын  емес,  түрлі  жағдаяттарда  іс-  қимылдар  жасау  қабілетін  басшылыққа  алады. 

Білім  нәтижесі  дегеніміз  не?  Ол  студенттің  білімдік  процесті  аяқтаған  соң  (лекциялар,  пэн,  модуль)  нені 

білетіндігі,  түсінетіндігін  мүғалімнің  анықтауы.  Мақсат:  оқытуды  студенттің  көқарасы  түрғысынан  қарап, 

оның жинақтайтын оқу тәжірибесінің сапасын көтеру.

Қүзьфеттіліктерді  қалыптастыру  үшін  болашақ  оқытушылардың  белгілі  бір  әдістемелік  дайындығы 

болу  керек.  Бүл  дайындық  педагогикалық  оқу  орындары  қабырғасынан  басталады.  Қүзіреттілікке  үйрету 

сабақтың  қүрамына  еніп,  сабақтан  тыс  оқу  жүмыстарында  жалғасады.  Педагогика  сабақтарында 

қүзыреттіліктердің мына бірліктерін қалыптастыруға болады:  Коммуникативтік  күіірсі іілік'

Бірліктері:

-  кері жэне қайтарымды байланысты жобалау;

-  білімдік кеңістіктің барлық мүшелерімен байланыс орнату;

-  өзара әрекет тактикасы жэне техникасы;

-  шешендік өнер,  сауатты сөйлеу;

-  элеуметтік жэне коммуникативтік рөлдер;

-  мэтін типтері,  оларды қүрастыру ережелері



Проблемалар мен өзіндік менеджментін шешу қ^зыреттілігінің  бірліктері:

-  студенттердің 

эр  түрлі  жағдайларда  проблемаларды  анықтауы;  жауапты  шешім  қабылдауы, 

шешімнің салдарын бағалауы;

-  өзінің іс-әрекетінің  мақсатын  қою,  оны жүзеге  асыру үшін  қажетті  жағдайларды  анықтау,  оған  қол 

жеткізу процесін үйымдастыру (яғни міндетке сәйкес технологияларды әзірлейді);

-  рефлексия мен өзін-өзі бағалауды,  өз қызметін жэне оның нәтижелерін бағалауды жүзеге асыру;

-  оз үнгін жағдайларға сәйкес іс-әрекет йен мінез-қүлық нормаларын тандау;

-  қойылган міндеттерге сәйкес технологияларды тандау;

-  технологияларды айқын қолдану даярлыгы.

Педагогика  пәнінде  білімді  қалыптастыру  үшін  білімді  өз  бетімен  табу,  пікірталастар,  семинарлар, 

дәрістер,  дөңгелек  жоза,  интернеттегі  ақиараттармен  жүмыс  әдіс-  тэсілдері  қолданылады.  Іскерлікті 

қалыитастьфу  үшін  тақырыптың  мазмүнына  байланысты  зертханалық  жүмыс,  практикалық  сабақтар 

өткізіліп,  ойындар  өткізіледі, 

курстық  жобалар  қоргалады,  нақты  жагдаяттар  талқыланып,  зерттеу 

жүмыстары  жүргізіледі.  Педагогикалық  дагдыларды  қалыитастьфу  үшін  зерттеу  жүмыстары,  ойын 

жобалары, курстық жобалау,  нақты жагдаяттар, ролдік ойындар,  ойын қолданылады.

Енді  назарларыңызга  қүзыреттілікті  қалыптастыруга  багытталган тапсырмаларды үсынамыз.  Әрбір 

қүзыреттілік  іс-әрекетке  немесе  асиектілерге  болінеді.  Әрбір  іс-әрекетке  кем  дегенде  бір  таисьфма  берілу 

керек.  Таисьфмалар мүмкіндігінше күрделі болганы тиімді.



Бөлім:  Оқытуды ^йымдастыру формалары туралы ^ғым, топтастыру. 

Ақпараттық қузыреттілік__________________________________________

Аспектілер

Тапсырмалар

Ацпараттыц ізденісті 

жоспарлау

1.И.Я. Лернер, 

М.Н.Скаткин, 

Н.М.Шахмаев, 

И.М. 

Чередов, 



П.И.Подласый  еңбектерінен  «Оқытуды  үйымдастырү  формасы» 

үғымының  анықтамасын  жазып  алып,  пікірлердің  үндестігін, 

айьфмашылықтарын кестеге жазыңыз.

2.«Оқытуды 

үйымдастырү 

формаларының 

даму 

тарихы» 


тақьфыбында кесте қүрастырыңыз.  Жоспары:

Рет саны.

Оқыту түрі 

Оқыту формасы 

Жақсы жақтары 

Кемшіліктері



Алгашцы ацпаратты 

бөліп алу

1.  Сабақ оқытуды үйымдастырүдың  негізгі  формасы деп  сипатгама 

беріңіз.  Сипаттаманы кестеге жазыңыз.

2.  Сынып-сабақ  жүйесінің  негізгі  қайшылығын  жеңуге  бола  ма? 

Қалай?

Қайта алынган 

ацпаратты бөліп алу

Өзара  оқыту  мен  сабақты  салыстыр.  Жауаптарын  кестеге  толтыр. 

Осы үлгімен Трамп жоспары мен сабақты салыстыр.

Өзара оқыту

Сабақ

І.Жоғары  сынып  оқушылары 

чүғалімнің 

түсіндірген 

оқу 

материалдарын 



бастауыш 

сынып 


оқушыларына 

түсіндіреді.

І.Жоғары  сынып  оқушылары 

бастауышқа сабақ бермейді.

2.

2.

Ацпаратты алгашцы 



өңдеу

Оқытуды 


үйымдастьфу 

формасының 

картотекасын 

жасауды 


бастаңыз.  5-7  форма  қызықты  жэне  пайдалы  болсын.  Сабақтың 

дәстүрлі емес формаларын алғаныңыз дүрыс. 

аукцион; 

брейн-ринг; 

пресс-конференция; 

сот;


іскерлік ойын;

Осы  формаларға  сипаттаманы  карточкаға  жазып,  педагогикалық 

мүкіндігін  көрсетіп,  қай  жастағы  балаларға  есептелгенін,  қандай 

тэрбиелік міндеттерді  шешуге көмектесетінін  анықтаңыз.



Ацпараттарды өңдеу

Өз  пэніңізден  бір  тақырыпты  оқытқанда  қолдануға  болатын  2-3 

эртүрлі,  дәстүрлі  емес  сабақ  формаларының 

жүйесін  жасап, 

суреттеңіз.  Қосымша  әдебиеттерде  сіздің  тақьфыбыңыз  болса 

қолданыңыз,  оқыту қүралдарын ойластырыңыз.



Ацпаратты өңдеу 

кезінде логикалыц 

операцияларды 

пайдалану

І.Оқытуды  үйымдастьфу  формаларының  сабақтан  басқа  түрлерінің 

сирек қолданылу себептерін анықтаңыз.

2.0қытуды  үйымдастьфу  формаларының  сабақтан  басқа  түрлерін 

қазіргі мектепте қолдану мүмкіндіктерін қарастырыңыз.

Тақырып:  Сабақ  -   оқыту  ж р ы с ы н   ^йымдастырудың  негізгі  формасы.  Сабақтың  типтері, 

құрылымы.

Коммуникативтік қузыреттілік__________________________________________________________

Аспектілер

Тапсьфма

Жазбаша цатынас

Педагоги кал ық байқагмштмққа тапсырма:

І.Объектілерді  тануға  тапсырмалар:  сабақ  жоспарына  қарап,  сабақ 

түрін,  қүрылымын анықтау.

2.Әрбір оқушының жақсы қасиетіне сүйеніп, дамуын жобала.



Көпшілік  алдында  сөз 

сөйлеу

І.Сиқьфшы болсаңыз сабақты қалай өткізер едіңіз?

2.0бъектілерді  тануға  тапсырмалар:  сабақ  жоспарына  қарап,  сабақ 

түрін,  қүрылымын анықтау.

3.Ж.Аймауытовтың 

сабаққа  қойылатын  талаптарын  қазіргі 

талаптармен салыстырыңыз

4.XX  ғ.  мен  XIX  ғасырдың  басындағы 

сабақтардың  басты 

айьфмашылығы  неде?  Осы  сүраққа  сен  қалай  жауап  бере  едің?



Жауабыңцы диалог түрінде келтір.

5.Парақтың  сол  жағына  сабақтың  уақытын,  кезеңдерін  жазып,  оң 

жағына  көңіл-күйіңізді  түстермен  белгілеңіз.  Көгілдір  түс-тиімді 

жүмыс  істеген  сәтіңіз;  жасыл-көңіл-күйіңіз  түрақсыз;  қызыл  түс- 

үрей,  стресс((күйіп пісу).  Бүл жағдайлардың сабақ өнімділігіне эсері 

қандай болды?



Диалог

1.Кіріктірілген  сабақтардың  дэстүрлі  сабақтардан  айырмашылығы 

қандай?

2.«Аралас  сабақта  оқушылар  тек  тыңдаушылар  ретінде  отырып, 



өзбеттерінше  ешқандай  жүмыс  істемейді»  деген  пікірге  өз 

ойыңызды білдіріңіз.



Өнімді топтыц 

цатынас

Стандартты  емес  сабақ үлгілерін  көрсету.  Микротоптар  стандартты 

емес сабақ үлгілерін жасайды

1.  Сабақтың дәстүрлі емес 5-7  формаларын сипаттаңыз: 

аукцион;  брейн-ринг;  пресс-конференция;  сот;  іскерлік ойын.

Көбіне  еткен  материалдарды  қайталау  мақсатында  өткізілетін 

көңілді тапқыштар клубының жоспарын жаса.

Тақырып:  Мүғалімнің сабаққа әзірлігі, жоспарлауы. 

Проблеманың  шешімін табу  қузыреттілігі (өзіндік  менеджмент)

Аспектілер

Тапсырма

Проблеманы

сәйкестендіру(аныцтау)

1.  Баланың  мүмкіндіктерін,  іс-әрекеті,  мінез-қүлқы  мотивтерін, 

сүраныстарын,  қызығушылықтарын,  қабілетін зерттеңіз.



Әрекетті 

жоспарлау 

және мацсат цою

Педагогикалық 

ойлауға 

тапсырма. 

Өткізгелі 

отырған 

сабағыңызда  болатын  педагогикалық жағдаятты  козіңізге  елестетіп, 

одан  шығу  жолдарын  белгілеңіз.  Нүсқалардан  оңтайлысын  тандап, 

қанша уақыт,  күш кететінін есептеңіз.



Технологияларды

цолдану

1.Өзіңізге  белгілі  педагогикалық  жағдаяттан  жеке  оқушыларды 

боліп,  іс-қылықтарының  мотивін  анықтаңыз.  Сабақтағы  қиын 

жағдаятты еске түсіріп,  шығу жолдарын белгілеңіз.

2.Қиын баламен болған педагогикалық жағдаятты козге елестетіп,  1- 

2 минотта жағдаяттан шығудың оңтайлы жолын табыңыз

3.Жеңген  қиын  педагогикалық  жағдаятты  еске  түсіріп,  оға 

комектескен  жеке  түлғалық  сапаларыңызды  анықтаңыз.  Мүғалімге 

керекті  қандаи  сапаның  жеткіліксіздігі  жүмысыңызға  кедергі 

жасайды?

Ресурстарды

жоспарлау

І.Ой  енжарлығын  жеңу  үшін  ақыл-ой  тренингісін,  синектиканы 

қолдану;  оқу үлгерімі нашар оқушының озат оқушыға кеңес береді; 

2.Педагогикалық  эдепке  тапсырма:  Сабақ  кезендерін  қарым- 

қатынас  міндеттеріне  сай  ойластьфыңыз.  Мүғалімнің  жэне 

оқушының  созін  үнтаспаға  жазып,  арасалмағын  реттеу  жолын 

ойластьфу. 

Оқушылардың  пікірлерін,  жауаптарын  қайталаған 

сәттеріңізді  санаңыз.  Оқушыларға  «Оқу  материалын  түсінбесең,  не 

істейсің?»  «  Оқу  материалын  түсінуге  мүғалім  қандай  комек  бере 

алады?»-деген  сүрақтар  қою. 

«Сіз  тапсырманы  оқушыларға 

тандатып,  тапсыратын  уақытын  оздеріне  белгілеттіңіз  бе?  Еркіндік 

пен даму арасында байланыс байқалды ма?»



Қызметті багалау

1.Өз  тәжірибеңізден  қиын  жағдаятты  еске  түсіріп,  оқушылардың 

жан дүниесіне үңіліңіз.

2.Мектептерде 

дидактикалық 

мақсатқа 

сай 

топтастырылған 



сабақтардың жиі қолданылу себептерін анықтаңыз.

3.Бақылау  жүмысының  нэтижелерін  пэн  мүғалімі  ретінде(жіберген 

қателері),  психолог-диагностик  ретінде(қателердің  психологиялық 

себептері) талдаңыз.



Қызмет 

өнімінің 

нәтижесін багалау

1.Пікірсайыстар:  «Қиын  сыныппен  қалай жүмыс  істеуге  болады?» 

Үсыныстар айту.



2.Педагогикалық оптимизиге тапсырма:

Сіз  эрбір  оқушының  жақсы  қасиетіне  сүйеніп,  дамуын  жобалай 

аласыз ба?

3.Педагогикалық рефлексияға тапсырмалар:

-озіңізді  бақылап,  сабақтың эр  кезеңінде  озіңізді  оқушының орнына 

қойдыңыз ба?


4.Сабақ  біткен  соң  мүғалімдср  бөлмесінде  бүгінгі  сабақтың  қай

кезещнде  психологиялық  жағынан  жещлгеніщзді,  ұгқаныңызды

оилаңыз

5.Бүгінгі  сабақта  қандай  жаңа  білім  алдық?  Қандай  іс-әрекеттері



жасадық (әңгімелесу).

Сонымен  12  жылдық  білім  берудің  табиғатына,  оның  стратегиясы  мен  тактикасына  білім  мазмүнын 

кү зырсттілік  негізінде  жаңарту  идеясы  алынғаны  барша  ұстаз  қауымына  белгілі. 

Сондықтан  болашақ 

мүғалімдсрдің  қүзьфеттілікті  қалыптастьфу  эдістемесін  жасау  көкейтесті  мэселелердің  бірі  болып  қала 

береді.  Қү іырсттілік  негіздегі  білім  мазмүны  білімдік- бағыттылық ком понентен шектелмейді,  керісінше 

өмірдегі  мэселелерді  тұгастай  шешуді,  негізгі  элеуметтік  салаларда  қызмет  етуді,  әлеуметтік  рөлді 

орындауды  талап етеді.



Пайдаланылган  әдебиеттер тізімі:

1.  Введенский В.Н. Моделирование профессиональной компетентности педагога / /  Педагогика.  -  

2003.  -№ 1 0 .  - С .  51-55.

2.  Кучугурова Н.Д.  Формирование профессиональной компетентности  будущего специалиста //  

Проблемы и перспективы педагогического образования в X X I веке.  -  М .,  2000.  -  С.  360-362.

3.  Құрманалина Ш.Х.жэне т. б.  Педагогика. Астана-2007.  274-307 бет

4.  Лукьянова М.И.  Психолого-педагогическая компетентность учителя / / Педагогика.  -  2001.  -  

№10.  -  С.  56-61.

5.  Равен Дж.  Компетентность в современном обществе:  выявление, развитие и реализация /  Пер.  с 

англ.  - М .,  «Когито-Центр»,  2002.  -  396 с.

6.  Сорокина  Т.М.  Развитие профессиональной компетенции  будущего учителя средствами 

интегрированного учебного содержания / / Начальная школа.-2004,- №2.  -  С.  110-114.

7.  Хуторской А.В.  Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы 

//Народное образование.  -  2003.  -  № 2.  -  С.  58-64

Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 58.91 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет