В потоке истории



жүктеу 0.65 Mb.
Pdf просмотр
бет1/15
Дата07.09.2017
өлшемі0.65 Mb.
#11698
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15
11698

ТАРИХ ТОЛҚЫНЫНДА 
В ПОТОКЕ ИСТОРИИ 
IN THE STREAM OF HISTORY 
1

Бас редактор: 
Ерлан СЫДЫҚОВ
Жауапты редактор: 
Еркежан САДУАҚАС
Қазақ бөлімінің редакторы:
Базарбек ТҮКІБАЙ
Ағылшын бөлімінің редакторы:
Софья ОСПАНОВА
Журналистер:
Дина ИГСАТОВА
Дастан ЕЛЬДЕСОВ
Бердалы ОСПАН
Техникалық редакторы
Артем ДЕМИДОВ
Көркемдеуші:
Динара СЕМБАЕВА
Фототілші: 
Ербол ЕРДЕНБЕК
Главный редактор: 
Ерлан СЫДЫКОВ 
Заместитель главного редактор:
Еркежан САДВАКАСОВА
Редактор казахской редакции: 
Базарбек ТУКИБАЙ
Редактор английской редакции: 
Софья ОСПАНОВА
Журналисты:
Дина ИГСАТОВА
Дастан ЕЛЬДЕСОВ
Бердалы ОСПАН
Технический редактор
Артем ДЕМИДОВ
Дизайн:
Динара СЕМБАЕВА
Фотограф:
Ербол ЕРДЕНБЕК
Editor-in-chief:
Yerlan SYDYKOV 
Managing editor: 
Yerkezhan SADVAKASSOVA
Editor of Kazakh version:
Bazarbek TUKIBAY
Editor of English version: 
Sofya OSPANOVA
Journalists:
Dina IGSATOVA
Dastan YELDESSOV
Berdaly OSPAN
Technical editor
Artem DEMIDOV
Designers:
Dinara SEMBAYEVA
Photographer:
Yerbol YERDENBEK
Мекенжай: 
Қазақстан Республикасы
010008, Астана қаласы, 
Қ. Сәтбаев көшесі, 2.
Л.Н.Гумилев атындағы
 Еуразия ұлттық университеті
Бас әкімшілік ғимарат, 136 кабинет
Тел.: +7 (7172) 709-548, 709-500 
(ішкі байла ныс: 31-116, 31-118)
e-mail: Mangilik.el.history@gmail.com
Таралымы: 3000 дана
Шығу мерзімі:
 екі айда 1 рет
Журнал «Print House Gerona» 
баспаханасында басылып шықты. 
Мекен- жайы: Алматы қаласы, 
К. Сәтбаев көшесі 30А/3, офис 124
Контакты:
Казахстан, 010008,
 г. Астана, ул. К. Сатпаева, 2.
Евразийский национальный 
университет имени Л.Н. Гумилева
Главный административный корпус, 
136 кабинет
Тел.: +7 (7172) 709-548, 
709-500 (вн.31-116, 31-118)
е-mail: Mangilik.el.history@gmail.com
Тираж: 3000 экз.
Периодичность:
 1 раз в два месяца
Отпечатано в типографии 
«Print House Gerona». 
г. Алматы, ул. К. Сатпаева, 30А/3, 
офис 124
Contacts: 
010008, K. Satpayev str. 2, 
Astana, Kazakhstan
L.N. Gumilyov Eurasian 
National University
The main administrative campus, 
office 136
Tel.: +7 (7172) 709-548,
 709-500 (internal 31-116, 31-118)
E-mail: Mangilik.el.history@gmail.com 
Circulation: 3000 issues
Periodicity: 
once every two months
Printed in «Print House Gerona» 
printing-office. 
Almaty, К.Satpayev street, 30А/3, 
office 124
РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫ 
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ 
EDITORIAL BOARD 
Ахмет ТОҚТАБАЕВ
Әбсаттар ДЕРБІСӘЛІ 
Бағлан МАЙЛЫБАЕВ 
Бауыржан БАЙТАНАЕВ
Бүркітбай АЯҒАН
Георгий КАН
Ғаділбек ШАЛАХМЕТОВ
Дихан ҚАМЗАБЕКҰЛЫ
Ерлан СЫДЫҚОВ
Жұлдызбек ӘБІЛХОЖИН
Зиябек ҚАБЫЛДИНОВ
Иманғали ТАСМАҒАМБЕТОВ
Қаржаубай САРТҚОЖАҰЛЫ
Марат ТАЖИН 
Махмұд ҚАСЫМБЕКОВ 
Мұхтар ҚҰЛ-МҰХАММЕД
Нұрcан ӘЛІМБАЙ
Уәлихан ҚАЛИЖАН
Хангелді ӘБЖАНОВ
Ахмет ТОКТАБАЕВ
Абсаттар ДЕРБИСАЛИ
Баглан МАЙЛЫБАЕВ
Буркитбай АЯГАН
Георгий КАН
Гадильбек ШАЛАХМЕТОВ
Дихан КАМЗАБЕКУЛЫ
Ерлан СЫДЫКОВ
Жулдызбек АБЫЛХОЖИН
Зиябек КАБУЛЬДИНОВ
Имангали ТАСМАГАМБЕТОВ
Каржаубай САРТКОЖАУЛЫ
Марат ТАЖИН
Махмуд КАСЫМБЕКОВ
Мухтар КУЛ-МУХАММЕД
Нурсан АЛИМБАЙ
Уалихан КАЛИЖАН
Ханкельды АБЖАНОВ
Akhmet TOKTABAYEV
Absattar DERBISALI
Baglan MAYLYBAYEV
Bauirzhan BAYTANAYEV
Burkitbay AYAGAN
Gadilbek SHALAKHMETOV
Georgy KAN
Dikhan KAMZABEKULY
Yerlan SYDYKOV
Zhuldyzbek ABYLKHOZHYN
Ziyabek KABUL’DINOV
Imangali TASMAGAMBETOV
Karzhaubay SARTKOZHAULY
Marat TAZHIN
Mukhtar KUL-MUKHAMMED
Makhmud KASSYMBEKOV
Nursan ALIMBAY
Ualikhan KALIZHAN
Khangeldi ABZHANOV
Басуға қол қойылды 04.12.2016
Подписано в печать 04.12.2016
Signed to print 04.12.2016
ЖАСТАРДЫҢ ҚУАТЫ –
ТӘУЕЛСІЗ 
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚУАТЫ
Султан РАЕВ.
«...МЫ БЫЛИ ЛЮДЬМИ. 
МЫ – ЭПОХИ...»
Ермек АЙТАЛИЕВ.  
ВКЛАД В ПОБЕДУ ГЕНЕРАЛА
Дүкен МӘСІМХАНҰЛЫ. 
ЕЛБАСЫ және 
ҚАЗАҚ ДИАСПОРАСЫ
«Mangi El» халықаралық ғылыми-көпшілік тарихи журналы 
02.08.2013ж. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркеліп,
№13768-Ж куәлігі берілген.
Құрылтайшы: «Қазақстан тарихшылары ұлттық конгресі»
қоғамдық бірлестігі
Международный научно-популярный исторический журнал «Mangi Еl» 
Зарегистрированно в Министерстве культуры и информации РК 
Свидетельство №13768-Ж от 02.08.2013
Учредитель: Общественное объединение 
«Национальный конгресс историков Казахстана»
International popular scientific historical journal “Mangi El” 
Registered in the Ministry of Culture and Information 
of the Republic of Kazakhstan. Certificate № 13768-Ж from 02.08.2013
Founder: public association 
«The National Congress of the Historians of Kazakhstan»
ОСЫ САНДА        IN THIS ISSUE

МАЗМҰНЫ        CONTENT
РЕДАКТОР ПАЙЫМЫ
СЛОВО РЕДАКТОРА
EDITOR IN CHIEF’S WORD
4-7      Е. Сыдықов. Тәуелсіздік: Бедел мен Бедер 
 
  Е. Сыдыков. Независимость: Перспективность, 
 
  Фундаментальность
 
  Ye. Sydykov. Independence: Perspective, 
 
  Fundamentality
ТӘУЕЛСІЗДІК: МӘҢГІЛІК ЕЛДІҢ БЕРІК 
ТҰҒЫРЫ
НЕЗАВИСИМОСТЬ: ПЬЕДЕСТАЛ 
НЕРУШИМОСТИ МӘҢГІЛІК ЕЛ
10-13    Жастардың қуаты –Тәуелсіз Қазақстанның қуаты
 
  Энергия молодых - энергия Независимого Казахстана
 
  Energy of the young –the  energy of Independent 
 
  Kazakhstan
14-21    Д.Мәсімханұлы. Елбасы және қазақ диаспорасы
 
  Д. Масимханулы. Президент и казахская диаспора
 
  D. Massimkhanuly. The President and Kazakh Diaspora
22-27    Т. Жұртбай. “Қазақ елі нағыз алмас қылыш қой...”
 
  Т. Журтбай. «Держатели булатного меча - казахский 
 
  народ....»
 
  T. Zhurtbay. “The holders of damask swords – Kazakh 
 
  people...”
28-35    Д.Игсатова. «Бұрқасын» кодтық атауымен
 
  Д. Игсатова. Под кодовым названием «Метель»
 
  D. Igsatova. Under the code name “Metel“
ТАРИХ ТОЛҚЫНЫНДА
В ПОТОКЕ ИСТОРИИ
IN THE STREAM OF HISTORY
38-93   «Тарих толқынында» бағдарламасы аясында  
 
  еліміздің тарихшы ғалымдарының қысқаша 
 
  ақпараттық есебі
  
 
  Краткие информационные отчеты ученых историков 
 
  страны в рамках программы «Народ в потоке 
 
  истории» 
  
 
  Brief information reports of Kazakhstani historians in the  
 
  framework of  “People in the Stream of History”  
 
  program
  
АТЫ - АҢЫЗ
ЛЕГЕНДАРНЫЕ И НЕПОВТОРИМЫЕ
LEGENDARY AND UNIQUE
96-105    Д. Елдесов. Белгісіз әйгілі батыр
 
  Д. Ельдесов. Неизвестный известный Батыр
 
  D. Yeldessov. Unknown notorious Hero
 
АШАРШЫЛЫҚ
108-111   Б. Қабылбекова. Карлаг зиялылары тарих көзімен
 
  Б. Кабылбекова. Интеллигенция Карлага через 
 
  призму историографии
 
  B. Kabylbekova. Karlag intelligentsia through the prism of 
 
  historiography
112-115    Т. Дәлелов. Кешір мені, сенің қатардағы, өзіңнің ең 
 
  кішкене бөлігің...
 
  Т. Далелов. Прости меня, твоего рядового, самую 
 
  малую часть твою...
 
  T. Dalelov.Forgive me, your private, a smallest part of 
 
  you...
  
ҰЛЫ ЖЕҢІСТІҢ ЖЕМІСІ
ЦЕНА ПОБЕДЫ
THE PRICE OF VICTORY
118-125   В. Самохвалов. “...Өз ұлыңа айт...”
 
  В. Самохвалов.  “...Расскажи сыну твоему...”
 
  V. Samokhvalov. “...Tell it to your son...”
126-131
   Е. Айталиев. Жеңіске қосқан генерал үлесі
 
  Е. Айталиев. Вклад в победу генерала
 
  Y. Aitaliyev. Contribution to the Victory of a General
 
ЖУСАН
ДЖУСАН
ZHUSSAN
134-138  С. Раев.  «...Біз адам болдық. Біз – дәуірміз..». 
 
  Айтматов әлемді өзгертті... Ал біз ше?!
 
  С. Раев.  «...Мы были людьми. Мы – эпохи..». 
 
  Айтматов изменил мир... А мы?
 
  S. Rayev.  “...We were people. We were epochs...“  
 
  Aytmatov has altered the World... What about us?

Ата-бабаларымыз аңсаған азаттықтың ақ таңы арайлап 
атып, рухымызды асқақтатқан ел тәуелсіздігінің іргетасы 
қаланғанына ширек ғасыр толды. Осындай жүрекжарды 
қуанышқа толы күндерде өткенімізге көз жүгіртіп, алған 
асуларымызды, бағындырған биіктерімізді бағамдау 
–  өз-өзімізге есеп берудің жарқын үлгісі ғана емес, 
сонымен қатар өскелең ұрпақ алдындағы алдыңғы буын 
өкілі ретіндегі азаматтық борышымыз  деп білемін. 
ТӘУЕЛСІЗДІК: 
БЕДЕЛ
мен
БЕДЕР

Ерлан СЫДЫҚОВ,
Бас редактор «Mangi El»
РЕДАКТОР ПАЙЫМЫ     EDITOR IN CHIEF’S WORD
Б
із  көбіне  тәуелсіздік  туралы  айтқанда,  не 
90-жылдардың  басындағы  кезеңді  сипат-
таймыз,  не  бүгінгі  нәтижеге  тоқталамыз, 
ал  алтын  аралықта  тарихтан  ойып  орын 
алатын  толағай  табыстарға  толы  жылдар-
ды көп еске түсіре бермейтініміз рас
 Ендеше, осы бір 
мерейлі мерекеміздің тұсында осыған жауап іздеп, өт-
кенге көз жүгіртіп көрелікші.
«Тәуелсіздік жылдары Қазақстан тарихы дамуында 
айтарлықтай  серпін  жасадық.  Қазақстандықтардың 
еңбектерін келер ұрпақ орынды бағалайды, жасалған 
істі  үлгі  тұтатын  болады.  Олар  біздің  шешімімізден 
көрегендіктің, кемелдіктің көрінісін көреді. Біздің бір 
ғана тарихымыз бар – бұл жетістіктің тарихы», - деген 
еді Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев. 
Тәуелсіздіктің қай жылын алып қарасаңыз да еліміз 
үшін  табысты,  ырысты,  берекелі  жыл  ретінде  та-
рихымыздан тиісті орын алатыны талас тудырмайды. 
«Сөздің  ең  ұлысы  –  тарих»  деген  екен,  өз  заманын-
да  ұлт  ұстазы  Ахмет  Байтұрсынұлы.  Ал,  Нұрсұлтан 
Әбішұлының: «Өз тарихын сыйламаған, өзін де сыйла-
майды» деген сөзі бар. Біздің бүгінгі күніміз ертең та-
рихқа айналады. Өткен күндердің қойнауына көз жү-
гірте отырып, қандай белестерді өткізгенімізді көріп, 
оның құндылығын терең сезінеміз. 
Жалпы, ширек ғасырды мемлекетіміздің ішкі және 
сыртқы саясатының тиімділігі мен дербестігінің айқын 
көрініс тапқан жылдары деп бағалауға болады. Уақыт 
ағысына  бағдарлай  қарап,  бүгінгінің  емес,  ертеңгінің 
қамын жасап, соны ойлар мен тың идеяларға негіздел-
ген батыл қадамдар ғана тәуелсіздігіміздің шарықтай 
түсуіне  кепіл  болмақ.  Басқасын  айтпағанда,  Елбасы-
ның  жыл  сайынғы  Қазақстан  халқына  Жолдауы  бұл 
сөзімізге нақты мысал бола алады: бәрі де маңызды, 
бәрі де Тәуелсіз Қазақстанның іргетасын нығайта тү-
суге  елеулі  үлес  қосқан  құжаттар.  Бірақ  осы  Жолдау 
арқылы  бүкіл  әлемге  ішкі-сыртқы  сарабдал  саясаты-
ның арқасында салиқалы, ұстанымы тұрақты, болжал-
ды ел ретінде танылдық. Ел дамуының 2050 жылдарға 
дейінгі стратегиясы белгіленді.
2012  жылдың  1  қаңтарынан  қызметін  бастап  кет-
кен  Біртұтас  Экономикалық  Кеңістік  –  Елбасымыз  Н. 
Ә. Назарбаевтың 1994 жылдың наурызында Ломоно-
сов  атындағы  Мәскеу  мемлекеттік  университетінде 
ғалымдар  мен  саясаткерлердің  назарына  ұсынған 
еуразиялық интеграция идеясының іс жүзінде көрініс 
табуы  еді.  Кейіннен  2000  жылы  Астанада  Белорусь, 
Ресей  мен  Қазақстан  арасында  қол  қойылған  Еура-
зиялық  экономикалық  қоғамдастық  туралы  шарт 
кеңістіктің құрылуын бір қадам жақындата түсті. Эко-
номикалық  Қоғамдастық  өз  кезегінде  Еуразия  Даму 
Банкі,  Дағдарысқа  қарсы  қор  және  Жоғары  техноло-
гиялар  орталығы  сияқты  қаржылық  интеграцияның 
нақты  тетіктерінің  және  ең  бастысы  ЕурАзЭҚ  Кеден 
Одағының  іргетасын  қалады.  Нәтижесінде  кеден 
тәртібі бірізділікке түсіп, кедендік тариф пен тарифсіз 

6
РЕДАКТОР ПАЙЫМЫ 
СЛОВО РЕДАКТОРА
EDITOR-IN-CHIEF’S WORD
реттеудің ортақ шаралар жүйесі құрылды. Осы Кеден 
Одағының жалғасы Біртұтас Экономикалық Кеңістікке 
ұласты.  Сөйтіп,  Қазақстан  кәсіпкерлері  мен  қарапай-
ым  халыққа  көптен  күттірген  мүмкіндіктердің  есігі 
ашылды.  Отандық  өндірісшілер  үшін  потенциалды 
тұтынушылар аумағы ұлғайып, сауда нарығының жаңа 
деңгейіне  шығу  үшін  жағдай  жасалды.  Кеңістік  құра-
мындағы елдерде кәсіппен айналысқысы келгендерге 
құжаттық талаптар жеңілдетілді.
Елбасымыз  Қазақстанның  ұлттық  қауіпсіздігі  мен 
аймақ қауіпсіздігін нығайтуға ерекше ықпал етіп келе 
жатқан  теңдесі  жоқ  тұлға  екенін  әлем  мойындауда. 
Мұның нақты көрінісі – өзі белсенді бастамашылары-
ның  бірі  болып  қалыптасуына  атсалысқан  Ұжымдық 
Қауіпсіздік Туралы Шарт ұйымының (ҰҚШҰ) жарғылық 
органдарына Қазақстанның төрағалық жасауы. ҰҚШҰ 
мемлекетіміздегі  бейбітшілікті,  халықаралық  және 
өңірлік  тұрақтылық  пен  тыныштықты  нығайту,  ай-
мақтық  бүтіндік  пен  оған  қатысушы  мемлекеттерінің 
егемендігін қорғау үшін 2002 жылы құрылған еді. Ұй-
ымның  құрамындағы  Армения,  Белорусь,  Қазақстан, 
Қырғызстан,  Ресей  және  Тәжікстан  елдері  арасында 
өзара іс-қимыл мен әскери ынтымақтастықты нығай-
ту  шеңберінде  аса  маңызды  шаралар  атқарылуда. 
Осындай игі бастамаларға мұрындық болған Елбасы-
мыздың ерен еңбегіне саяси сарапшылар тарапынан 
«еуразиялық интеграцияның патриархы» деп жоғары 
баға берілуі орынды құбылыс. Тәуелсіз Қазақстан көш-
басшысының  сарабдал  саясатының  бір  бағыты  –  ха-
лықаралық  қарым-қатынасты  нығайтуды  межелеген 
жұмыстардың нәтижесінде осы жылға дейін әлемнің 
138 елімен дипломатиялық байланыс орнатылып, 70-
тен аса елде елшіліктер ашылуы Тәуелсіз Еліміздің та-
сын өрге домалатқан Ер мәртебесі.
Қазақстанның  Ислам  Ынтымақтастық  Ұйымына 
(ИЫҰ)  жасаған  төрағалығы  да  –  осы  жетістіктердің 
заңды жалғасы. Ұйымға мүше болғалы 57 елдің ішінде 
ішкі  жалпы  өнімнің  жоғарылығы  жағынан  Қазақстан 
12  орынға  көтерілді.Әлемдегі  мұнай  қорының  үштен 
екісі ИЫҰ-ға мүше елдердің үлесіне тиесілі. Сонымен 
бірге,  әлемде  өндірілетін  мұнайдың  40  пайызы  мен 
әлемдік  мұнай  экспортының  тең  жартысы  Ислам 
Ынтымақтастық  Ұйымындағы  мемлекеттердің  қаты-
суымен  іске  асуда.  Елбасының  алысты  болжаған  са-
ясатының  арқасында  Қазақстанның  әлем  бедерінде 
салмақты әрі сенімді әріптес беделін қалыптастырып, 
барлық көрші мемлекеттермен тұрақты әрі тату-тәтті 
қарым-қатынас орнатуы – ел мүддесі. 
Еліміздің мақтанышы, бағымызға біткен біртуар аза-
маты, Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев бар қажыр-қай-
раты мен парасат-пайымын мемлекетіміздің игілігіне 
жаратып,  уақыт  көшінен  алға  озып,  келер  ұрпаққа 
жарқын өмірдің негізін қалауға бағытталған саясаты-
ның арқасында қазақ елінің бүгінгі шыққан белесі көп-
теген  қырағы  сарапшылар  мен  саясаткерлердің  оң 
бағасын  алуда.  Жаһандану  үрдісі  жүріп  жатқан  мына 
заманда әлемдік саяси аренадан ойып тұрып өз орны-
мызды  алуға,  экономикалық  тұрғыдан  қатардан  қал-
май, көшке ілесіп, реті келсе басып озуға бағытталған 
Елбасымыз  ұсынған  бағдарлама  бүгінгі  күні  өз  нәти-
жесін беруде. 
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан 
Назарбаевтың ядролық қарудан өз еркімен бас тарту 
туралы шешім қабылдағаны, Сеулде өткен Мемлекет-
тер басшылары Ядролық қауіпсіздік жөніндегі саммит-
ке қатысқаны баршаға белгілі.
Сол кезде «Voice Of America» ақпараттық агенттігі: 
«АҚШ  Президенті  Барак  Обама  Қазақстан  басшысы-
на  ризашылығын  білдірді.  Себебі  Қазақстан  Прези-
дентінің  бұл  қадамы  әлемдік  қоғамдастық  үшін  үлгі 
болған  еді»,-деп  хабарлаған  болатын.  Қазақстан  Ре-
спубликасы  Президентінің  Саммитте  сөйлеген  сөзін 
халықаралық  «Взгляд»  агенттігі  былай  деп  жазды: 
«Ядролық қаруды бірінші болып қолданған мемлекет-
ке бойкот жариялауға дейінгі ең қатаң жаза қолдану 
қажет екендігін мәлімдеді Қазақстан Президенті Нұр-
сұлтан Назарбаев Сеулдегі Ядролық қауіпсіздік жөнін-
дегі  саммитте  сөйлеген  сөзінде.  Кейбір  мемлекеттер 
ядролық  қаруға  ие  болуды  қауіпсіздіктің  факторы 
ретінде  қарастырады.  Әлемдегі  төртінші  зымыран-
дық-ядролық арсеналдан ерікті түрде бас тартқан өз 
елінің  тәжірибесіне  сүйене  отырып,  Қазақстан  бас-
шысы мынаны айтты: «Қауіпсіздікке нағыз сенімді ор-
нықты әлеуметтік-экономикалық даму ғана бере ала-
ды».  Бұның  өзі  біздің  бейбітшілік  сүйгіш  ел  ретіндегі 
мәртебемізді асқақтатып, көңілімізді көкке көтерді.
Мемлекет  басшысы  Нұрсұлтан  Назарбаев  1992 
жылғы  желтоқсан  айында  өткен  Қа зақстан  ха-
лықтарының  фору мын да  еліміздегі  бірлік  пен 
келісімнің  киелі  орны  болып  табылатын  Қазақстан 
халқы  Ассам блея сын  құру  туралы  бастаманы  көтер-
ген еді. Бүгінде Қазақстанның әр облыс орталығында 
этномәдени  орталықтардың  басын  қосқан  «Достық 
үйлері» ашылған. Онда әр этнос өкілдері өз мәдениеті 
мен тарихын ұлықтап, үйірмелер жасақтап, туған ота-
нымен  байланыс  орнатып,  жас  ұрпаққа  ана  тілдерін 
үйретіп келеді. 
Астана экономикалық форумы
 Еуразия кеңістігінде 
жыл сайын өтетін салмақты шара. Олай дейтініміз, Қа-
зақстанның бас қаласы Астанада әлемдік экономика-
лық қауымдастық өкілдері, қазіргі және бұрынғы мем-
лекет басшылары, Нобель сыйлығының лауреаттары, 
ғылым  әлемінің  ғұламалары  мен  ірі  кәсіпкерлер  бас 
қосады. 
Президентіміз осыдан бес жыл бұрын ел тәуелсіз-
ді гі нің  20  жылдығы  құрметіне  арналған  салтанатты 
жиналыста Астана экономикалық форумы ның негізін-
де  «G-global»  сұхбат  алаңын  құруды  ұсынды.  Бүгінгі 
таңда ол сұхбат алаңы әлемнің 128 елінен 10 мың нан 
астам  қатысушыны  бі рік тіреді,  онда  пікірталастар 
мен  жарыс  сөздер  пішімінде  әлемдік  қаржы  дағда-
рысынан  шығу  стратегиялары  айқындалып,  иннова-

7
РЕДАКТОР ПАЙЫМЫ 
СЛОВО РЕДАКТОРА
EDITOR-IN-CHIEF’S WORD
циялық даму, ядролық және экологиялық қауіпсіздік, 
этносаралық және дінаралық толеранттылық, геосая-
сат және басқа да аспектілерге байланысты ауқымды 
проблемалар талқыланды.
Қазақстан  Президенті  Нұрсұлтан  Назарбаев  2007 
жылғы  маусымда  Санкт-Петербургте  өткен  эконо-
микалық  форумда  Еуразия  ғалымдар  клубын  құру 
туралы бастама көтергені есімізде. Артынша бұл иде-
яны  жүзеге  асыру  үшін  2008  жылы  «Еуразиядағы  ға-
лымдардың экономикалық клубы» қауымдастығы (АЕ-
ЭКУ) құрылды. Тұтастай алғанда, Нұрсұлтан Назарбаев 
ұсынған Еуразия ғалымдар клубын құру идеясы Еура-
зия құрлығындағы маңызды интеграциялық жобалар-
дың  біріне  айналды.  Осы  форум  аясында  Қазақстан 
республикасы тарапынан «EXPO-2017» көрмесін Аста-
на қаласында өткізу жө нін дегі сұранысында көрменің 
басты тақырыбы «Болашақ энергиясы» деп атап көр-
сетілгені айтылды. Форум шеңберінде өткізілетін ша-
ралардың арқасын да еліміз бұл салаға жаңа инвести-
циялар  мен  технологиялар  тарту  мәселесіне  басым-
дық беріп отыр. 
Иә, сол бір шақта еліміз тәуелсіздігі тарихынан ойып 
тұрып орын алатын тағы бір айрықша оқиға – халықа-
ралық  «ЕХРО-2017  қай  елде  өтеді?»  деген  сұрақтың 
жиілеген тұсы еді. Көрме өткізуге талпынған Қазақстан-
ның мықты әрі басты қарсыластарының бірі – Бельгия 
болатын.  Астана  мен  Льеж  қаласы  арасында  болған 
таластан  соң,  басымдық  бізге  беріліп,  жас  болсақ  та 
бас  бола  алатынымызды  тағы  да  дәлелдедік.  Шешім 
ЭКСПО Халықаралық көрмелер бюросы Бас Ассамбле-
ясының Париждегі 152-сессиясында осы ұйымға мүше 
161  мемлекеттің  жасырын  дауыс  беруі  нәтижесінде 
қабылданды. Бұл, сөз жоқ, Қазақстанның жаһан жұрты 
алдындағы беделін асқақтатты. ЭКСПО көрмесі – бұл 
мәні жағынан бүкіләлемдік экономикалық форумдар-
мен,  ал  туристік  тартымдылығы  жағынан  әлемнің  ең 
кең  танымал  спорт  жарыстарымен  теңдес  жаhандық 
ауқымдағы оқиға. Көрмені көңілдегідей өткізу – іскер-
лігімізге  сын.Бүгінгі  таңда  белгілі  болып  отырғанын-
дай,  Астананың  еншісіне  тиген  ЭКСПО  халықаралық 
көрмесі  2017  жылдың  10  маусымынан  10  қыркүй-
екке  дейін  созылады.  Қазіргі  уақытта  103  ел  мен  17 
халықаралық  ұйым  өздерінің  қатысатындықтарын 
растады.  98  секцияның  комиссарлары  тағайындал-
ды. Халықаралық ұйымдарды қоса алғанда, 82 елмен 
қатысу  шарттарына  қол  қойылды  және  61  мемлекет 
«ЭКСПО–2017» көрмесіндегі ұлттық күндерін белгілеп 
қойды.Қазір «EXPO-2017» көрмесі алаңында қарқынды 
құрылыс жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл іс-шараны 
абыроймен атқару алдағы уақыттың еншісінде. Елба-
сының  білікті,  кемеңгер  басшылығымен  еліміз  үшін 
жауапкершілігі аса зор бұл сынақтан да еш мүдірмей 
өтетіндігіміз  сөзсіз.  Еліміз  егемендік  алғалы  бері  Ел-
басы тек өңірлік тұрақтылық қана емес, дүниежүзілік 
татулық пен бүкіләлемдік бей бітшілікке де сүбелі үлес 
қосып  келеді.  Тату лықты  ту  еткен  Қазақстан  келісім 
мен  кешірім,  төзімділік  пен  толеранттылық  ар қы лы 
қандайда мәсе ленің өзіндік шешімін, оңтайлы жолын 
таба  білді.  Қазақстан  Республикасының  Президенті 
Нұрсұлтан Назарбаев, Қытай Халық Республикасының 
төрағасы Ху Цзиньтао, Қырғыз Республикасының Пре-
зиденті  Алмазбек  Атамбаев,  Ресей  Федерациясының 
Президенті  Владимир  Путин,  Тәжікстан  Республика-
сының Президенті Эмомали Рахмон, Өзбекстан Респу-
бликасының Президенті Ислам Каримов ұзақ мерзімді 
бейбітшілік  және  бірлесіп  өркендеген  өңір  құру  ту-
ралы декларацияға қол қойды. Декларацияға сәйкес, 
Шанхай  ынты мақтастық  ұйымы  мүше  мемлекеттер 
халықтарының  ортақ  ұмтылысын  білдіре  отырып, 
бейбітшілік, ынтымақтастық және даму мүддесіне сай 
табысты  іс-қимыл  танытуын  жалғастыратын  болып 
келісті.
Елбасы  Нұрсұлтан  Назарбаевтың  «Жалпыға  Ортақ 
Еңбек  Қоғамына  қарай  20  қадам»  атты  бағдарлама-
лық  мақаласында  еңбек  адамның  еңсесін  көтеретін-
дігі  жөнінде  аталы  сөздер  айтылып,  әркімнің  еңбек 
етуіне  жағдай  жасау  мәселесі  тиянақтала  отырып, 
Үкіметке осы міндетті орындау үшін 20 тапсырма бер-
гені белгілі. Елбасы айқындаған міндеттерді орындау 
барысында  өмірге  келген  «Жұмыспен  қамтудың  жол 
картасы — 2020» бағдарламасының халық үшін берер 
жақсылығы  өлшеусіз.  Еңбек  адамына  мұндай  жағдай 
әлемді  қаржылық  дағдарыс  шарпып  тұрған  сәтте 
ешбір елде жасалынған емес. Бұл жөнінде талай биік 
мінбелерден аузы дуалы азаматтар және шетел сарап-
шылары сан мәрте айтты. Жұмыс пен қамту бағытында 
ешбір елде мұндай бағдарлама қабылданбағаны бел-
гілі болып отыр. Еңбек адамына жасалынған қамқор-
лықты пайдалана білу маңызды.
  Елбасымыз  –  халқына  адал  еңбек  етіп,  ел  мақта-
нышына айналған біртуар тұлға. 2012 жылдың 1 жел-
тоқсанында  Қазақстан  халқы  алғаш  рет  жаңа  мемле-
кеттік  мерекені  –  Тұңғыш  Президент  күнін  атап  өтті. 
Тұңғыш  Президент  күні  –  ел  халқының  асыға  күтетін 
мәртебелі мерекесі. Тұңғыш Президент күні – бұл та-
рихи  таңдау  күні,  барлық  қазақстандықтардың  Ұлт 
көшбасшысы,  тұңғыш  Президенті  Нұрсұлтан  Назар-
баевтың  төңірегіне  топталу  күні.  «Ері  жоқ  ел  жетім, 
елі бағаламаса, ер жетім» дейді халық даналығы. Жа-
ратқанға мың тәубе, бізде Елін өрге сүйрейтін Ер де, 
азаматын  құрмет  тұтатын  Ел  де  бар.  Тіл,  көз  тимесін 
деп тілейік. Лайым ұзағынан сүйіндірсін! 
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін айтсақ, дербес 
мемлекет  болып  шаңырақ  көтеріп,  егемен  ел  ретін-
дегі өркендеудің бастауы Ел Тәуелсіздігіне келіп тіре-
летіні анық. Оған қол жеткізу қаншалықты қиын болса, 
оны сақтап қалу одан да қиын, жауапкершілігі мол іс. 
Нақты  мақсаттары  мен  батыл  тәуекелі  бар  еңбекқор 
халқымыз, кемеңгер саясатымен елімізді жарқын бо-
лашаққа жетелеп келе жатқан Елбасымыз барда келе-
шектің тұмансыз боларына, шығар шыңымыздың биік 
боларына сенеміз. Лайым солай болғай.

МӘҢГІЛІК ЕЛДІҢ БЕРІК ТҰҒЫРЫ 
THE STRONGHOLD OF MANGILIK EL UNVIOLABILITY

Қазақ халқы сан ғасырлар бойы өзінің егемендігі мен тәуелсіздігі үшін күресіп келді. 
Өзінің ең жақсы қасиеттерінің: қатер төнген сәтте бірігіп, 
ұйымдаса білуінің, сондай-ақ басқа халықтармен бейбітшілік,
келісім мен тату көршілік жағдайында тұруға деген ынты-ықыласының арқасында ол 
тарих тасқынының астында қалып қоймай, өзінің мемлекеттігін қалпына келтіре алды.
Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ
На протяжении многих веков казахскому народу приходилось бороться 
за независимость и суверенитет. Благодаря своим лучшим качествам, 
умению сплотиться и быть единым в минуту опасности, стремлению жить 
в мире и согласии и добрососедстве с другими народами, он не исчез в потоке истории 
и через десятилетия смог восстановить свою государственность. 
Нурсултан НАЗАРБАЕВ
For many centuries, Kazakh nation had to fight for independence and sovereignty. Thanks to their 
best qualities, the ability to come together and be united in a moment of danger, the desire to live in 
peace and harmony and good-neighborliness with other nations, the nation hasn’t disappeared in 
the stream of history and decades later was able to restore its statehood.
Nursultan NAZARBAYEV

ЖАСТАРДЫҢ ҚУАТЫ –
ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚУАТЫ
ENERGY OF THE YOUTH IS INDEPENDENT  KAZAKHSTAN’S ENERGY
Тәуелсіздіктің 25 жылдығы қарсаңында, Тұңғыш 
Президент күні Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 
қатысуымен өзгеше сипаттағы жиын – республикалық 
жастар форумы өтті. Бұл шараға Қазақстанның 
барлық өңірінен 1000-нан астам адам, соның ішінде 
кәсіпкерлер, өндірістің түрлі саласының еңбекерлері, 
ғалымдар, студенттер, танымал спортшылар мен 
жастар ұйымдарының көшбасшылары қатысты.
Сол күні түс қайта республикалық жастар форумы 
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде 
пленарлық отырыспен жалғасты. Оған Премьер-
Министрдің орынбасары Иманғали Тасмағамбетов, 
орталық мемлекеттік органдардың басшылары, жастар 
ұйымдарының өкілдері және аймақтардан келген 
делегаттар қатысты.
In anticipation of the 25th anniversary of the RK 
Independence, on the Day of the First President a special 
event with the participation of Head of State was held. It 
was a Republican forum of Youth, that gathered over one 
thousand people from throughout Kazakhstan, including 
businessmen, manufacturers, scholars, students, 
renowned sportsmen, and leaders of youth organizations.
In the second half of the same day a plenary session 
of the forum was held at Eurasian National University. 
It was attended by Deputy Prime-Minister of the RK 
Imangali Tasmagambetov; heads of central state bodies
representatives of the youth organizations; and delegates 
of the youth organizations from all regions of the country. 
Opinion of each of them is important, since thoughts, 
aspirations and deeds of everyone contribute to general 
prosperity of the country.

11
МӘҢГІЛІК ЕЛДІҢ БЕРІК ТҰҒЫРЫ 
ПЬЕДЕСТАЛ НЕРУШИМОСТИ МӘҢГІЛІК ЕЛ
THE STRONGHOLD OF MANGILIK EL UNVIOLABILITY
Нурсултан НАЗАРБАЕВ, Президент Республики Казахстан: 
- Желаю счастья молодежи Казахстана! Пусть наш  Казахстан процвета-
ет вечно!
Вы  - ровесники независимости. Вы - первое поколение, которое уже не зна-
ет о советском прошлом, о той системе, в которой жили ваши отцы и ма-
тери, и о том трудном старте, с которого началось развитие Казахстана. 
Вы не знаете другой жизни, но вы должны знать: независимость не только для 
нас, но и всегда для всех народов приходит нелегко, дается огромным трудом.
Великий  и  тернистый  путь  страны  вместил  все:  гиперинфляцию,  массо-
вую безработицу, остановку промышленных предприятий, отсутствие за-
работной платы и пенсий для пенсионеров. 
То есть бывший осколок большой империи должен был выжить здесь и сей-
час, и доказать всем, что мы, Казахстан, сможем это сделать. 
Пророчества  были  разные:  многонациональная  страна,  внутренняя  не-
стабильность, слабая экономика, что мы не можем быть государством. 
Но мы доказали как раз обратное -  что мы можем это сделать.
Nursultan NAZARBAYEV, President of the Republic of Kazakhstan: 
 “I wish good luck to the youth of Kazakhstan! May our country flourish forever!
You [youth] are age-mates of the independence. You are the first generation, which is not aware of the Soviet past, of the system within 
which your parents used to live, of the harsh start that gave rise to Kazakhstan’s advancement. You do not know that the life could be 
different, but you are to know that independence is universally gained with great difficulty, not only by our nations but by other nations 
as well.
The grand and thorny path of the country has encompassed hyperinflation, mass unemployment, shutdown of enterprises, stoppage 
on wages and pensions. The fraction of the former empire was to survive there and then, and prove to everyone that Kazakhstan was 
capable of doing it. 
There were various predictions, like domestic instability due to multinationality of the country; weak economy, and that we would not 
be able to function as a state.  
We have proved the opposite – that we are capable.”
Иманғали ТАСМАҒАМБЕТОВ, Қазақстан Республикасының вице-премьері: 
Жаһандану  енді  ешқашан  кері  қайтпайтын  үрдіс.  Жаһандануға  тек  рухы  биік,  руханияты 
мықты халықтар ғана қарсы тұра алады. Бұл ретте мемлекет ел ертеңі – жастарға үлкен 
үміт  артып  отыр.  Содан  болар  –  жаһандануға  тек  ішкі  рухымыздың  беріктігімен,  ұлттық 
тұғырымыздың мықтылығымен ғана қарсы тұруға болады. Ал ең қуатты, ең құнарлы, ең сау-
атты руханият тек жастарға ғана тән. Бұл қазіргідей сахналарды сауық-сайран, теледидар-
ды атыс-ойран, ғаламторды күдік пен күмән жайлаған заманда арқасүйер жалғыз үміт.
Егер жастардың өздері білім алуға ұмтылмаса, ешкім де және ешнәрсе де, тіпті ең дамыған 
білім беру жүйесі де оларды ешнәрсеге үйрете алмайды. Жетістікке жеткен адам –  үнемі жаңа 
білім алуға ұмтылатын, жетілетін және ары қарай жүретін адам.
Deputy Prime-Minister of the Republic of Kazakhstan, Imangali TASMAGAMBETOV: 
Globalization is an irreversible process. It can be refuted only by nations of high spirits and strong 
spirituality. In this regard the state relies on youth. We can stand against the process of globalization only 
thanks to our spiritual and national durability. The most profound and proper spirituality is characteristic 
only  of  the  youth.  It  is  the  sole  hope  in  the  times  of  multiple  entertainments  on  stage  and  television; 
suspicious and dubious information on the web.
None and nobody, even the most advanced education system and most skillful teacher will not be able 
to teach anything to the youth, if the latter does not posses the most essential component, which is thirst 
for knowledge.

12
МӘҢГІЛІК ЕЛДІҢ БЕРІК ТҰҒЫРЫ 
ПЬЕДЕСТАЛ НЕРУШИМОСТИ МӘҢГІЛІК ЕЛ
THE STRONGHOLD OF MANGILIK EL UNVIOLABILITY
Геннадий ШИПОВСКИХ, ҚР Парламент Мәжілісінің депутаты: 
«Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» деп қазақ атам айтқандай, бүгінгі жастары-
мыз еңбекқор, жаңашыл, ізденімпаз болып қалыптасуда. Өзеріңіз білесіздер, Елбасы Нұрсұлтан 
Назарбаев тың салиқалы саясатының арқасында көптеген бағдарламалар іске асырылып жа-
тыр. Бұлардың арасындағы «Болашақ» бағдарламасын ерекше айтып өуге болады. Осы бағдар-
лама арқылы біздің көптеген жастарымыз сырт елдерге барып, білім алып, тәжірибе жинап 
қайтуда.  Олар  осы  алған  білімдерін  еліміздің  игілігіне  жаратып,  мемлекетіміздің  дамуына 
үлесін  қосып  жүр.  Бұдан  бөлек,  жастар  саясатына  қатысты  басқа  да  бірқатар  бағдарлама-
лар қолға алынуда. Мәселен, «Жасыл ел», «Жастар практикасы», «Дипломмен – ауылға!» сынды 
бағдарламалар бізге, яғни жастарға серпін беріп, алға қарай ұмтылуға ықпал етуде. Дегенмен, 
жастардың шешімін күткен мәселелері де жоқ емес. Кейбір жастардың жеңіл табыс табу жо-
лына түсіп кетуі, жат қылықтарға бой алдыруы, діни теріс ағымдардың жетегіне ілесуі қоға-
мымызды алаңдатып отыр. Біз осы түйткілдерді жеңе білуіміз керек.
Gennady SHIPOVSKIKH, deputy of Majilis of the RK Parliament:
Our Kazakh ancestors used to say, “If you work hard, you will not be hungry”. The modern youth is 
hardworking,  forward-looking,  and  and  intellectually  curious.  You  known  yourselves  that  thanks  to 
Nursultan Nazarbayev’s wise policy, numerous problems get implemented. The programme “Bolashak” 
stand out against others. This programme enables our youth to gain knowledge and earn experience 
abroad, and use them in Homeland. Besides, Besides, development and implementation of the programmes 
on youth policy is under control. For instance, such programmes as “Zhasyl el”, “Molodezhnaya politika”, 
“S diplomom – v selo” set the pace and promote the youth’s further aspirations.
Still, there are problems requiring solutions. We can not but feel concern about such issues as pursuit of 
quick money by the youth, their interest to nonconventional religious movements, and others. We have 
to learn to overcome these problems. 
Дархан МАТАЕВ, «Қазақстан темір жолы» Жастар ұйымының белсенді мүшесі:
Біз, Қазақ елінің жастары, Елбасыны болашақ ел тұтқаларына жасаған игіліктері үшін,  Қа-
зақстанды  әлем  төріне  шығарып,    туған  халқының  дана  перзенті  ретінде  ата  жұртымыз-
дың бағын жандырғаны, әсем де айбынды Астанамен салтанатымызды асырғаны үшін жақсы 
көреміз. Жастарға ештеңенің керегі жоқ, тек елдің тыныштығы мен мерейі керек. 
Біз  болашаққа  Елбасымен  бірге  барамыз.  Бұл  –  қазіргі  зымыран  уақыттың  талабы  ғана 
емес, бұл – өркендеген, талғампаз да зерделі халқымыздың талабы. Бұл – барды бағалай білген, 
асылын ардақтай алған көкірегі ояу барша азаматтың мұраты.
 
Біз, жастар, әр кез Елбасымен мақтанамыз. Алда көптеген мақсаттар, атқарылатын істер, 
бағындырар белестер тұр. Осы белестер мен мақсаттарды біз тек Ұлт Көшбасшысымен бірге 
бағындырғымыз келеді. 
Darkhan MATAYEV, activist of the youth organization “Kazakhstan temir zholy”:
We,  the  Kazakhstan’s  youth,  love  Presidents  for  well-being,  happiness  and  stability  in  the  country, 
because these are the two basic things the youth needs.
We shall follow in path with President towards the future. It is not a mere demand of the time, but 
people’s aspiration.
We, young people, are unfailingly proud of President. There are so many goals, challenges, and summits 
that we would like toconquesr along with our President.

13
МӘҢГІЛІК ЕЛДІҢ БЕРІК ТҰҒЫРЫ 
ПЬЕДЕСТАЛ НЕРУШИМОСТИ МӘҢГІЛІК ЕЛ
THE STRONGHOLD OF MANGILIK EL UNVIOLABILITY
Вера КИМ,  председатель Национальной волонтерской сети: 
-  Как сказал Президент: «Достижения страны измеряются образованностью народа». 

Каталог: media -> upload -> 4624 -> 2017
4624 -> Ұлттың оянуы, жетілуі, өркениетті жұрт санатынан орын алуы қай
4624 -> Қазақ сахарасы – сынақ алаңы
4624 -> Ахмет тоқтабай, тарих ғылымдарының докторы, профессор Қазақ – Жоңғар шайқасы
4624 -> Бауыржан Момышұлы – елі үшін туған ер
4624 -> Ежелгі түріктер. Танымдық барлау
2017 -> Осененный выдохом вечности
2017 -> «Mangi El» халықаралық ғылыми-көпшілік тарихи журналы
2017 -> Бастион нашей суверенности мы народ
2017 -> Ерліктің арқауы, елдіктің бастауы
2017 -> Сабақ болуы тиіс өткен өмірдің ащы-тұщысын дәл елестете аламыз ба? Міне, осынау сұраққа жауап

жүктеу 0.65 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет