В. Ф. Бырька атындағы өндірістік процестерді автоматтандыру



жүктеу 0.52 Mb.
Pdf просмотр
бет1/3
Дата01.05.2017
өлшемі0.52 Mb.
  1   2   3

 

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі 

Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті 

 

 



 

 

Бекітемің 



Бірінші проректор 

____________ А. Исағұлов 

"____" _________ 2008 ж. 

 

 

 

 

 

 

 

ОҚУТЫШЫ ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ 

 

 

Автоматика және телемеханика жүйелері пәні бойынша

 

(пәннің аты және коды)



 

 

 

                     050702 – Автоматтандыру және басқару__________            

(шифр және пәннің аты) 

мамандығының студенттері үшін 

 

 

 



 

______Электрмеханикалық_____________Факультеті 

 

В.Ф. Бырька атындағы өндірістік процестерді автоматтандыру 

кафедрасы 

 

 

 



 

 

 



 

 

2008 



 

  

 



Алғы сөз 

 

Пән оқытушысының  оқу-әдістемелік кешенің 



 

ӨПА кафедрасының аға оқутушысы Эм Г.А.  және ӨПА кафедрасының  

оқутушысы  Смағұлова Қ.Қ жасаған 

(ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы Ф. А Ә.) 

 

 

 



            ӨПА              кафедрасының отырысында талқыланған 

           (Кафедра аты) 

 

№_____ хаттама «___»_________2008ж. 



 

ӨПА  кафедра  меңгерушісі  проф  т.ғ.д ___________Брейдо  И.В. 

«___»______2008ж. 

                                                                       (қолы) 

 

             ЭМФ________ факультетінің әдістемелік бюросымен бекітілген 



            (факультет аты)                     

 

№                   хаттама «___»_________2008ж. 



 

_____________ Ұмбеталин Т.С. «___»_________2008ж. 

       (Төраға қолы) 

 

 



 

 

1 Оқу жұмыс бағдарламасы 

 

1.1

 

Оқутушы туралы мәліметтер және байланыстық ақпарат 

                Эм Геннадий Аркадиевич,  ӨПА кафедрасының аға оқытушысы              

(фамилиясы, аты,әкесінің аты, ғылыми дәрежесі,ғылыми атағы,қызметі) 

 

Смағұлова Қаршыға Қанатқызы,  ӨПА кафедрасының  оқытушысы                      



(фамилиясы, аты,әкесінің аты, ғылыми дәрежесі,ғылыми атағы,қызметі) 

 

Өнеркәсіп процестарын автоматтандыру кафедрасы  ҚарМТУдың 



корпусында, 131аудиторияда, байланыс телефон 56-51-84 (ӨПА кафедрасы), 

e-mail: 

egaapp@kstu.kz

 



1.2 Пәннің еңбек сыйымдылығы 

 

Сабақтардын түрі 

байланыс сағаттарының 

саны 


Семестр

 

Кредиттер



 

саны


 

Дәрістер 

Практика

лық 


сабақтар 

Зертхана


лық 

сабақтар


 

СОДЖ 


сағаттар

ының 


саны 

Сағатт


ардың 

барлы


ғы 

СДЖ 


сағаттары

ның саны 

Жалпы 

сағаттар 



саны 

Бақылау 


түрі 

3 15 15 15 45 



90 45  135 

Емтихан, 

КЖ 

 

1.3 Пәннің сипаттамасы 

«Автоматика 

және 

телемеханика 



жүйелері» 

пәні 050702 – 

«Автоматтандыру  және  басқару»  мамандығының  студенттерінің  бағдары 

пәні болып келеді,оқу жобасымен сәйкес таңдау компонентіне кіреді.  

 

1.4 Пәннің мақсаты 

Берілген  пәннің  мақсатые  нақты  профессионалдық  қызметінде  арнайы 

білім беру, және ептілік, дағдыларына үйрету. 

 

1.5 Пәннің міндеттері 

Пәннің міндетіне келесілер кіреді:  

  түрлі  объектілер  және  процестардың  автоматтандыру  және  басқару 

жүйелерінің  теорияларының  және  құру  әдістерінің  физикалық  негіздерің 

беріп үйрету; 

  автоматтандыру  және  басқару  жүйелерінің  техникалық  әдістерінің 

негізгі даму бағыттарымен таныстыру; 

 автоматтандыру және басқару жүйелерінің және өнеркәсіп аспатарды 

есептеудің, қолданудың тәжірибе дағдыларын беру. 

  

Нәтижесінде осы пәнді өткеннен кейін студенттер келесі ұғымдарды білу 



қажет: 

автоматтандыру  және  басқару  жүйелерінің  және  өнеркәсіп  аспатардын 

негізгі  даму  бағыттары  туралы,  ғылыми-техникалық  проблемаларды  және 

олардың даму перспективалары туралы; 



 

білу: 


басқару жүйелерің жобалаудын фундаментикалық принциптарын; 

түрлі  өнеркәсіп  салаларының  объектілерінің  және  процестардын 

автоматтандырылған, автоматты жүйелерінің ұйымдастыру әдістерін; 

автоматтандыру және басқару жүйелерінің әдістерінің перспективаларын 

және даму тенденцияларын білу; 

автоматтандыру  және  басқару  жүйесің  жасау  кезіндегі  програмдық 

әдістерің білу, амалдарын және аппараттық әдістерінің комплекстауың білу; 

техникалық  құжаттарын  дайындау,  ережелерің,  амалдарын,  әдістерің 

білу; 

жасау білу: 



автоматтандыру және басқару жүйелерінің анализің жасау білу, жүйенің 

функционалдық сапасын көтеру; 

автоматтандыру  және  басқару  жүйелерінің  жобалауына,  есептеуіне, 

моделдеуіне керекті электрондық программа пакеттерімен жұмыс істеу білу;  

тәжірибелік дағдыларын алу: 

автоматтандыру  және  басқару  жүйелеріне  өнеркәсіптік  аспаптар  және 

әдістерің таңдауын білу. 

 

1.6 Айрықша деректемелер 

Берілген пәнді оқу үшін келесі пәндерді білу керек (тарауларымен, 

тақырыптарымен): 

 

Пән 


Бөлімдердің (тақырыптардың) атауы 

1 Метрология және өлшеулер 

Температураны  өлшеу.  Қысымды  өлшеу.  Сұыйқ 

заттардың, 

газдардын 

және 


сусымалы 

материалдардын  саның  және  шығының  өлшеу. 

Жүйеде қолданылатын өлшеу-есептеу әдістері. 

2 Автоматика элементтері және 

аспаптары 

Тұрақты 


және 

айнымалы 

токты 

электрлік 



машиналары.  Күшті  түрленгіштер.  Автоматиканың 

электрмагниттік жабдықтары.. Датчиктар.  

Тұрақты 

токтын 


ұзындық 

тізбектері. 

Синусоидалдық 

бірфаздік 

токтың 

тізбектері. 



Синусоидалдық емес токтың тізбектері. 

3 Электртехниканың теориляқ 

негіздері 

Сызықты емес электрлік тізбектер. Магниттік 

тізбектер. Электрстатикалық өріс. 

4  Басқару жүйелердегі 

микропроцессорлық 

комплекстары  

Микропроцессорлар, 

негізгі 


түсініктемелер, 

анықтамалары, 

жіктеуі, 

микропроцессорлық 

жүйенің 

құрамы 


және 

құрылысы; 

типтік 

интерфеәстарды 



құрылысы; 

негізгі 


типтік 

микроконтроллерлардың құрылысы және құрамы. 



 

1.7 Тұрақты деректемелер 

«Автоматика  және  телемеханика  жүйелері»  пәні  бойынша  алынған 

білімдер 

«Типтік 


технологиялық 

процестер 

жіне 

өнеркәсіпті 



автоматтандыру»  пәнінде  қажет,  және  де  дипломдық  жұмысында  немесе 

жобасында қажет. 



1.8 Пәннің мазмұны 

 

1.8.1 Сабақтардың түрлері бойынша пәннің мазмұны және олардың еңбек 

сыйымдылығы 

 

Сабақтардың 

түрлері 

бойынша 


еңбек 

сыйымдылығы, сағ. 

Бөлімнің (тақырыптың) атауы 

Дәрісте


р 

Практик


алық сағ

Зерханал


ық  

СОДЖ


СДЖ 

1 Кіріспе. АЖТЖ әдістерінің заманға сай 

күйі және даму перспективалары. 

1 –  –  1 1 

2 АЖТЖның техникалық әдістері 1 

– 

– 



3 АЖТЖның телемеханикалық әдістері 1 –  – 1 1 



4 Бу жібергіш жабдықтардың АЖТЖсы 2 –  –  2 2 

5 Сорап жабдықтардың АЖТЖсы 2 

– 

– 



6 Желдеткіш жабдықтардың АЖТЖ сы 2 –  – 1 1 

7 Конвейер транспортының АЖТЖсы 1 

– – 


8 Жүк көтергіш машиналарыныңАЖТЖ сы



2 –  –  1 1 

9 Металлургиялық өнеркәсіптің АЖТЖсы 

2 –  –  2 2 

10 Құрылыс материалдарды шығаратын 

өнеркәсіптің АЖТЖсы 

1 –  –  1 1 

11 №1 Зертханалық жұмыс  

Конвейерлік транспорттын техникалық 

аспаптары 

– –  3  2 2 

12 №2  Зертханалық жұмыс  

Сутөкпе жабдықтардың техникалық 

аспаптары  

– –  3  2 2 

13 №3 Зертханалық жұмыс  

Басты желдету вентиляторларының 

техникалық әдістерің автоматтандыру 

– –  3  2 2 

14 №4 Зертханалық жұмыс  

«TREI-5B метрологиялық тексеру 

программасы» арқылы TREI-5B-02  

өнеркәсіп контроллерінің 

конфигурациясын анықтау  

– –  3  2 2 

15 №5 Зертханалық жұмыс   

TREI Engineering программасы арқылы 

TREI-5B-02 өнеркәсіп контроллерің 

жұмыс істеуге қосу  

– –  3  2 2 

16 №1Практикалық жұмыс 

ТП АБЖ-ның типтік құрылысы және 

әдістері 

– 3  –  2 2 

17 №2 Практикалық жұмыс 

Функционалдық және топологиялық 

деорталықтау әдістері 

– 4  –  2 2 


 

Сабақтардың 

түрлері 

бойынша 


еңбек 

сыйымдылығы, сағ. 

Бөлімнің (тақырыптың) атауы 

Дәрісте


р 

Практик


алық сағ

Зерханал


ық  

СОДЖ


СДЖ 

18 №3 Практикалық жұмыс 

Автоматтандырудың функционалдық 

схемалары 

– 4  –  2 2 

19 №4 Практикалық  жұмыс 

ТП АБЖ-ның техникалық әдістерің 

таңдау 


– 4  –  2 2 

20 Курстық жоба – 

– 

– 

15 



15 

БАРЛЫҒЫ: 

15 15  15  45 45 

 

1.8.2 Курстық жобаларының тақырыптары 



1.

 

Котельная жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



2.

 

Бойлерлік жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



3.

 

Су төкпе сорап жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



4.

 

Компрессорлық жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау  



5.

 

Желдету жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



6.

 

Көтеру жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



7.

 

Конвейерлік  линияның  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық  әдістерін 



таңдау 

8.

 



Мұздату жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 

9.

 



Ауаны  кондициялау  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық  әдістерін 

таңдау 


10.

 

Ағынды транспорттік жүйесінің АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



11.

 

Теміп  кенің  ұсату  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық  әдістерін 



таңдау 

12.


 

Газды реттейтін жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 

13.

 

Электр термілік жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



14.

 

Металл кесу жабдықтарының АЖТЖ техникалық әдістерін таңдау 



15.

 

БурдыВыбор технических средств САиТМ бурового станка 



16.

 

Қазба  экскаваторының  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық  әдістерін 



таңдау 

17.


 

Тамақтандыру  өнеркәсібіндегі  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық 

әдістерін таңдау 

18.


 

Ашық  пайдалы  қазбаларының  жабдықтарының  АЖТЖ  техникалық 

әдістерін таңдау 

19.


 

Шахтадағы 

пайдалы 

қазбаларының 

жабдықтарының 

АЖТЖ 


техникалық әдістерін таңдау 

    20.Темір жол транспортының жабдықтарының АЖТЖ техникалық 

әдістерін таңдау 

 

 1.9 Негізгі әдебиеттер тізімі 



 

1.

 



Автоматизация  типовых  технологических  процессов  и  установок: 

Учебник  для  вузов / А.М.  Корытин,  Н.К.  Петров,  С.Н.  Радимов,  Н.К. 

Шапарев. – М.: Энергоатомиздат, 1990. – 320 с. 

2.

 



Эм  Г.А.  Элементы  систем  автоматики:  Учеб.пособие.  Караганда,  Изд-

во КарГТУ, 2007. – 145 с. 

3.

 

Фешин 



Б.Н. 

Автоматизация 

промышленных 

установок 

и 

технологических комплексов: Учеб.пособие. – Караганда, КарГТУ, 2000. 



– 100 с.  

4.

 



Родионов В.Д., Терехов В.А., Яковлев В.Б. Технические средства АСУ 

ТП:  Учеб.пособие  для  вузов / Под  ред.  В.Б.Яковлева. – М.:  Высш.шк., 

1989. – 263 с.: ил. 

5.

 



Тутевич  В.Н.  Телемеханика:  Учеб.  для  ВУЗов.. – М.:  Высшая 

школа,1985. – 423 с.: ил. 

6.

 

Ильин  В.А.  Телеуправление  и  телеизмерение:  Учеб.  для  ВУЗов. – М.: 



Энергоиздат, 1982. – 560 с.: ил.  

7.

 



Толпежников  Л.И.  Автоматическое  управление  процессами  шахт  и 

рудников: Учебник для ВУЗов. – М.: Недра,1985. – 352 с.  

8.

 

Гаврилов  П.Д.,  Гимельшейн  Л.Я.,  Медведев  А.Е.  Автоматизация 



производственных  процессов:  Учебник  для  ВУЗов. – М.:  Недра, 1985. – 

215 с. 


 

1.10 Қосымша әдебиеттер тізімі 

9.

 



Проектирование  систем  автоматизации  технологических  процессов: 

Справочное  пособие / [А.С.  Клюев,  Б.В.  Глазов,  А.Х.  Дубровский,  А.А. 

Клюев]; Под ред. А.С. Клюева. – М.: Энергоатомиздат, 1990. – 464 с.: ил. 

10.


 

Техника 


чтения 

схем 


автоматического 

управления 

и 

технологического  контроля / [А.С.  Клюев,  Б.В.  Глазов,  М.Б.  Миндин, 



С.А. Клюев]; Под ред. А.С. Клюева. – М.: Энергоатомиздат, 1991. – 432 с. 

11.


 

Промышленные  приборы  и  средства  автоматизации / В.Я.  Баранов, 

Т.Х.  Безновская,  В.А.  Бек  и  др.;  Под  ред.  В.В.  Черенкова. – Л.: 

Машиностроение, 1987. – 826 с. 

12.

 

Электрификация стационарных установок шахт / С.А. Волотковский, 



Д.К.  Крюков,  Ю.Т.  Разумный  и  др.; Под  ред.  Г.Г.  Пивняка. – М:  Недра, 

1990. – 399 с.: ил. 

13.

 

Попов  В.М.  Водоотливные  установки:  Справ.  пособие. – М.: 



Недра,1990. – 254 с.: ил. 

14.


 

Демченко  Н.П.  Технические  средства  передачи  информации  в 

системах управления угольных шахт. – М.: Недра,1990. – 206 с.  

15.


 

Справочник  по  автоматизации  котельных / Л.М.  Файерштейн,  Л.С. 

Этинген, Г.Г. Гохбойм. – М.: Энергоатомиздат, 1985. – 296 с.: ил. 

16.


 

АСУ ТП в черной металлургии: Учебник для ВУЗов / Г.М. Глинков, 

В.А. Маковский. – М.: Металлургия, 1999. – 310 с. 

 

 



1.11 Студенттердің білімдерің бағалау критерийлері  

 

Берілген  пән  бойынша  емтихан  бағасы  максималдық  үлгерушілік 

көрсеткіш  қосындысынан (50%дейін)  және  қорытынды  аттестациялық 

(емтихандық) (50%дейін)  қосылып  саналады,  кестеге  сәйкес  баға 100% 

болады.   

 

Әріптік бойынша бағалау 



Балдар

%-тік құрамы 

Дәстурлі жүйе бойынша бағалау  

А  


4,0 

95-100 


А- 

3,67 


90-94 

Өте жақсы 

В+ 

3,33 


85-89 

В 

3,0 



80-84 

В- 


2,67 

75-89 


Жақсы 

С+ 


2,33 

70-74 


С 

2,0 


65-69 

С- 


1,67 

60-64 


D+ 

1,33 


55-59 

1,0 



50-54 

Қанағаттанарлық 



30-49 



0-29 



Қанағаттанбайтын баға

  

 



Аралық  бақылау  оқытудын 5-інші, 10-ыншы, 15-інші  апталарында 

жүргізіледі және бақылаудың келесі түрлері бойынша қалыптасады. 

 

Академиялық оқу периоды, аптасы 



Бақылау

 т

үрі



 

%-

тық



 маз

м

ұны



 

1 2 3 4 5  6 7  8  9 10  11  12 13 

14 15 

Барлығы


, % 

Сабаққа 


қатысуы 

7,5 


0,5 0,5  0,5  0,5

0,5  0,5  0,5

0,5  0,5

0,5  0,5 

0,5  0,5 0,5

0,5 


7,5 

Зертх. жұмыс. 7,5  - 



1 0,5 





1 0,5  - 

1  0,5 1  - 

7,5 

Тәжірибелік 



жұмыстар 

7,5 - - 


1 0,5

- - 



1 0,5

1  1 


-  1 1  - 

7,5


 

Модулдьдер  15 - - - - 5  - -  -  - 5  -  -  - - 5 15 

СОДЖ 7,5 



1 0,5

- - 



1 0,5

1  1 


-  1 0,5

7,5



 

СДЖ 7,5 


0,5 0,5  0,5  0,5

0,5  0,5  0,5

0,5  0,5

0,5  0,5 

0,5  0,5 0,5

0,5 


7,5 

КЖ 7,5 


1 0,5



- - 


1 0,5

1  1 


-  1 0,5

7,5



 

Емтихан 


40 - - - - -  - -  -  - -  -  -  - - - 40 

Барлығы 100 





3,5

9,5


1 2  4 

3,5


9,5

4 2 


4,5 

3,5


100


 

1.12 Саясат және рәсімдер  

   «Автоматика  және  телемеханика  жүйелері»  пәнің  оқығанда  келесі 

ережелерді сақтауға өтініш білдіремін: 

1. Сабаққа кешікпеу. 

2. Себепсіз сабақтарды өткізбеу. 


 

3.  Дәрістік,  зертханалық    т.б.  жұмыстарында,  оқу  дәрісханаларында 

студенттердің тәлімдеріне қатысты Ішкі тәртіп ережелерін орындау . 

4.  Сабаққа  дайындалу  кезенінде,  оқылған  дәрістік  материалды 

ықыласпен және терең ойланып оқу, жүйелеп қосымша берілген әдибиетпен 

қолдану. 

5.  Зертханалық  жұмыстың  алдында,  қолданылатын  жабдықтармен  және 

зертханалық  жұмыстын  баяндамасымен  танысу,  тақырыпқа  байланысты 

пәннің  теориялық  тарабымен  танысу,  керекті  бланктарды  және 

кестелерді,графиктарды дайындау. 

6.  СОДЖға  дайындалғанда  пәннің  сәйкес  тараптарын  оқу,  оқытушымен 

қойылған  бақылау сұрақтарға жауап беру.  

7. Оқу процесінде активті жұмыс істеу. 

 

 



1.13 Пәннің оқу-әдістемелік қамтылуы  

Даналар санасы 

автордың Ф.А.Ә. 

Оқу-әдістемелік әдебиеттің 

атауы 

Баспасы,шы



ғу жылы 

кітапха


нада 

 кафед-


рада 

 

1 2 




Негізгі әдебиет 

Корытин А.М., 

Петров Н.К., 

Радимов С.Н., 

Шапарев Н.К. 

Автоматизация типовых 

технологических процессов и 

установок: Учебник для вузов 

– М.: 

Энергоатомиз



дат, 1989. – 

320 с.


 

5 – 


Эм Г.А.

 

Элементы систем автоматики: 



Учеб.пособие

 

Караганда, 



Изд-во 

КарГТУ, 


2007. – 145 с.

 

50 10 



Фешин Б.Н.

 

Автоматизация промышленных 



установок и технологических 

комплексов: Учеб.пособие 

Караганда, 

КарГТУ, 


2000. – 100 с. 

41 10 


Родионов В.Д., 

Терехов В.А., 

Яковлев В.Б.

 

Технические средства АСУ ТП: 



Учеб.пособие для вузов / Под 

ред. В.Б.Яковлева

 

– М.: 


Высш.шк., 

1989. – 263 с.

 

7 2 


Тутевич В.Н.

 

Телемеханика: Учеб. для ВУЗов



 

– М.: Высш. 

шк.,1985. – 

423 с.


 

49 2 


Ильин В.А.

 

Телеуправление и 



телеизмерение: Учеб. для ВУЗов

 

– М.: 



Энергоиздат, 

1982. – 560 с.

 

83 2 


Толпежников 

Л.И.


 

Автоматическое управление 

процессами шахт и рудников: 

Учебник для ВУЗов

 

– М.: 


Недра,1985. 

– 352 с.


 

64 5 


Гаврилов П.Д., 

Гимельшейн Л.Я., 

Медведев А.Е.

 

Автоматизация 



производственных процессов: 

Учебник для ВУЗов

 

– М.: Недра, 



1985. – 215 с.

 

54 3 



Қосымша әдебиет 

 

1 2 




А.С.Клюев, 

Б.В.Глазов, 

А.Х.Дубровский, 

А.А.Клюев

 

Проектирование систем 



автоматизации технологических 

процессов: Справочное пособие; 

Под ред. А.С.Клюева

 

– М.: 



Энергоатомиз

дат, 1990. – 

464 с.

 

7 2 



А.С.Клюев, 

Б.В.Глазов, 

М.Б.Миндин, 

С.А.Клюев

 

Техника чтения схем 



автоматического управления и 

технологического контроля; Под 

ред. А.С.Клюева

 

– М.: 



Энергоатомиз

дат, 1991. – 

432 с.

 

5 2 



В.Я.Баранов, 

Т.Х.Безновская, 

В.А.Бек и др.

 

Промышленные приборы и 



средства автоматизации / Под 

ред. В.В.Черенкова

 

– Л.: 


Машиностро

ение, 1987. – 

826 с.

 

– 2 



С.А.Волотковск

ий, Д.К.Крюков, 

Ю.Т.Разумный и 

др.


 

Электрификация стационарных 

установок шахт / Под ред. Г.Г. 

Пивняка


 

– М: Недра, 

1990. – 399 с. 

12 2 


Попов В.М.

 

Водоотливные установки: Справ. 



пособие

 

– М.: 



Недра,1990. 

– 254 с.


 

250 2 


Демченко Н.П. 

Технические средства передачи 

информации в системах 

управления угольных шахт 

– М.: Недра, 

1990. – 206 с. 

5 2 

Л.М. Файерштейн, 



Л.С. Этинген, 

Г.Г. Гохбойм 

Справочник по автоматизации 

котельных 

– М.: 

Энергоатоми



здат, 1985. – 

296 с. 


5 – 

Г.М. Глинков, 

В.А. Маковский 

АСУ ТП в черной металлургии: 

Учебник для ВУЗов 

– М.: 


Металлургия, 

1999. – 310 с. 

5 – 


 



жүктеу 0.52 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет