Туризм бойынша бұқаралық іс шараларды ұйымдастыру мен өткізу пəні бойынша



жүктеу 0.62 Mb.
Pdf просмотр
бет4/7
Дата26.01.2017
өлшемі0.62 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Семинар- 4 

Көне жəне орта ғасырлардағы туризмнің туу тарихы 

 

Геродотты «тарихтың атасы» деп атайды.Оны географияның  да атасы 



деп  есептесе    еш  əділетсіздігі  болмас  еді.Ол  өз  оқырманына  атақты 

«Тарихынында»  белгілі  де,  белгісіз  де  Көне  Əлемді  ,  кейде  өз  ойынан 

шығарылған  дүниені  ,  яғни  өзіне  белгілі  болған  əлемнің  барлық  үш  бөлігін 

таныстырды.Геродот:  «Менің  бір  түсінбейтінім  –неліктен  тұтас  жерге  үш 

атау  берген  ?!»-дейді.  Ол  үш  атау:  Европа,  Азия  жəне  «Ливия»  деп  аталған 

Африка. 


 

Геродот  б.д.д  484    жылдың  шамасында  кіші  азиялық  қала  Галикарнес 

қаласында дүниеге келген.Ол жан-жақты сауда байланысы бар, бай да атақты 

отбасында дүниеге келген. 

 

Геродотты арманы өз замандастарына əлдеқайда кең көлемді болған, ол 



мықты  мемлекет  болған  халықтар,  гректерден  өркениетті  болған  елдер 

жөнінде  білгісі  келді.оны  сонымен  қатар  басқа  елдердегі  əр  түрлі  жəне 

жабайы  көрінетін  əдет-ғұрыптар  қызықтырды.Осыдан  келіп,  ол  сол  кезде 

гректердің  өздері    аз  білетін  парсы  соғысының  тарихын,  Грецияға  шабуыл 

жасаған барлық халықтар туралы кең көлемді зерттеу жүргізді. 

 

Ол Нілдің тасуы негізінде жасаған Египетте саяхатының маршрутының 



орнын  толықтырды.Ол  алыс  өңірлерге  көптеген  саяхаттар  жасап,өз  көзімен 

көріп,өз  аяғымен  жүріп  өтті,  əрине,атпен,есекпен  жүрген,қайықпен  жүрген 

кездері де аз болмады. 

 

Ол  храмдардан  жазуларды  аударды,  абыздардан  перғауындар  тарихы 



туралы  сұрағыштады.Египеттіктердің  діни  мерекелеріне  қатысып,  олардың 

түрлі 


бояулы 

киімдеріне 

жəне  шаш 

қою 


əдеттеріне 

таңырқады. 

Пирамидаларға  тап  болып,  оның  əрбір  сатысын  адамдарымен  өлшеп,  өз 

өлшемдерінде ешбір қате жібермеді. 

 

Геродот  өзінің  «əлемді  айналу»  саяхатын  Вавилониядан  бастап,  онда 



қлы  қала  Вавилонның  квадрат  пішінді  қабырғалары  мен  қорғандарын 

көрді.Бұл  қабырғалардың  периметрлік  ұзындығы  сексен  бес  шақырым 

болатын.  Геродот  Вавилонды  өте  үлкен  қала  ретінде  сипаттайды. 

Шындығында  да  Вавилон    -    ол  көрген  қалалардың  ішінде  болсын,  көне 

əлемнің  өз  кезегінде  ең  үлкен,  көлемді  қала  еді.Онда  тікбұрыш  болып 

қиылысатын  түзу  көшелер  туралы  əңгімеледі.Вавилондағы  өз  елінде 

көрмеген  үш,  төрт  қабатты  үйлерге  сүйсінеді.Геродот  Вавилонды  зерделеп 

болған соң,Персияға аттанады. 

  

                             Семинар сұрақтары: 



1. Геродот Ніл мен жоғарғы жүзіп Эльфантина аралына қай жылдары барды?  

 2.  Геродоттың  :  Менің  бір  түсінбейтінім  –неліктен  тұтас  жерге  үш  атау 

берген ?!»-дейді. Ол үш атау қалай аталады? 


 3. Геродоттың туризмнің туу тарихына қосқан үлесі? 

Семинар-5 

             

       Жаңа дəуірдегі туризмнің қалыптасуы 

 

Жалпы  тарихтың  орта  ғасырлар    дəуірінң  соңғы  кезіне  ұлттық 



мемлекеттердің  қалыптасуына  байланысты  зайырлы  билік  бекіп,  феодализм 

ыдырап, капиталистік қатынастар біртіндеп құрыла бастады.феодалдық жəне 

енді  қалыптасып  келе  жатқан  капиталистік  укладтардың  қайшылықтардың 

күшеюі  европалық  мемлекеттердің  өз  ішінде  өнеркəсіптік  өндірісті  дамыту 

саясатын табанда түрде жүргізуіне əкеліп тіреді. 

 

ХV  ғасырдың  ІІ  жартысында  европалық  мемлекеттерде  шексіз 



монархияның  туындауы  өнеркəсіптік  тауарлардың  ішкі  жəне  сыртқы 

рыноктары  негізінің  біртіндеп  қалануына  жағдай  жасады.  Дамудың 

буржуазиялық  жолы  адамдардың  крепостнойлық  тəуелділіктен  ада  болуына 

ғана  емес,  бастапқы  капитал  қорының  ,  шикізаттың  жаңа  көздерінің  жəне 

табарды өткізу рыногының еркін болуын талап етеді.Бірақ европалықтардың 

бұрынғы  құрлық  жəне  теңіз  жолдарын  пайдаланып,  оңтүстік  шығыс  Азияға 

шығуға түріктердің жаулап алуы мүмкіншілік бермеді. Сондықтан Потугалия 

ірі  теңіз  державасы  ретінде  Африканы  айналып  өтетін  оңтүстік  жолдарын, 

Испания  мен  Англия  Европадан  азияға  Атлантика  мұхиты  арқылы  баратын 

батыс жолдарын іздей бастады. 

 

Ұйымдасқан  саяхаттар  тарихында  «Теңізде  жүзгіш»    деген  лақап  атқа 



ие  болған  Португалия  принці  Генрихтің  алатын  орны  ерекше.  Оның 

жетекшілігімен  көптеген  тəжірибелі  теңізшілер  дайындалып,  корабль  жасау 

ісі  дамып  ,  Африканың  батыс  жағалауы  3500  шақырымға  дейін  зерттеліп  , 

картаға түсірілді 

 

Осы  португалдықтар  компасты,  арабтардан  алған  ай  мен  күннің 



жайын,ендігін есептейтін бұрыш өлшегіш аспапты жетілдірді. 

 

Испандықтардың  зерттеушілік  саяхаттардың  дайындаушы  басқа 



елдердің  ғалымдары  болды.Мəселен,  неміс  географы  Мартин  Бехайм  1492 

жылы  үлкен  глобус,  неміс  ғалымы  сонымен  қатар  күннің  биіктігіне  қарап 

бағдар алудың əдісін ойлап тапты. 

 

Итальян астрономы Паоло Тосканелли де Жердің шар тəріздес екендігі 



жөніндегі  ілімді  жақтады,  ол  Үндістанға  ең  қысқа  батыс  жолын  ашты  деген 

пікір  бар.Сондықтан  да  америка  жағалауларын  алғаш  ашушы  Х.Колумб 

М.Бехайм жəне П.Тосканеллилермен саяхатқа шығар алдында хат жазысқан. 

 

Х.Колумб 



бұл 

жаңалықтары 

португалиялықтарды 

дүр 


сілкіндірді.Сондықтан  да  болар,  португал  королі  І  Мануэль  Үндістан 

экспедициясына жас дворянин Васко до Гаманы жетекші етіп тағайындады. 

                             Семинар сұрақтары: 

 1. Итальян астрономы Паоло Тосканелли қандай ілімді жақтады? 

 2. Португал королі І Мануэль Үндістан экспедициясына жас дворянин   етіп   

кімді  тағайындады? 

 3.Х.Колумб  Азияның жағалауы деп санаған арал? 

Семинар – 6 

                     ХХ ғасыр мен қазіргі кезеңге дейінгі халықаралық  



                                             туризмнің дамуы 

 

 



ХХ  ғасырдың  басы  жаппай  туризмнің  қалыптасуымен  ерекшеленеді. 

Бұл  процесс  əсіресе  І  дүниежүзілік  соғыстан  аоң  ұйымдаса  түсті.  Туризм 

тарихшылары  мұны  жалпы  халықтық  жəне  əлеуметтік  туризмнің  пайда 

болуымен байланыстырады. Жаппай туризм деп мұнда туристік іс-əрекетпен 

халқының деншілігі немесе тең жартысы шұғылданатын елдерді санау қажет. 

 

А.А.Крючковтың  пікірінше,  халықтық туризм  дегеніміз  –  туристік  іс  - 



əрекетпен  халықтың  табыс  көзі  төмен  өкілдерінің  өз  қаржылық 

мүмкіндіктеріне орай туризмнің ең арзан түрін таңдауы екен. Ал əлеуметтік 

туризм  деп  мелекеттік  қазынадан  немесе  басқа  көздерден  қаржылық 

мүмкіндіктері шектеулі адамдарды қаржыландыратын саяхаттарды атайды. 

 

І  дүниежүзілік    соғыстан  кейінгі  туризмнің  жаппай  сипат  алуына  əсер 



еткен  ол  –  автомобиль,  самолет  секілді  көлік  құралдарының  туристік 

деңгейде  қызмет  ете  бастауы.Ал  əлемде  ХХ  ғасырдың  басында  туризмнің 

жаппай сипат алуын кедергі болған басты себеп – халықтардың көпшілігінің 

кедей күйде болуы жəне төлемді еңбек демалысының болмағандығы. Осыдан 

көптеге адамдардың туристік іс-əрекеттерге қатысуы аз болғадығын байқатса 

керек.  Тіпті  экономикасы  басқа  елдерге  қарағанда  алдыңғы  қатарда  болған 

Англияның  өзінде  ірі  өнеркəсіп  орындарының  жұмысшылары  мен 

қызметкерлерінің  еңбек  демалысы  жылына  1903  жылы  1-2  апта    ғана 

болады.Мемлекеттік  қызметкерлердің  еңбек  демалысы  1908  жылы  бастап 

қызметі үш жылдан асса ғана 6 күн берілетін. Мұндай жағдай еңбекшілердің 

наразылығын  тудырып,  олар  біртіндеп  жұмыс  берушілерге  демалысын 

жақсартатын  шарттарды  орындата  бастады.Сонымен  қатар  І  дүниежүзілік 

соғыстан  кейін  жұмысшылардың  туристік  қозғаласы  өрістеп,  оларды 

кəсіподақтар  мен  социал-  демократиялық  партиялар  ұйымдастырып, 

өздерінің туристік бюроларын құрып, туристерді жайғастыратын қаражаттар 

шоғырланды.Мұндай  қозғалыстар  əсіресе  Германияда,  Швейцарияда  жəне 

Австралияда кең өріс алды. 

                                 Семинар сұрақтары: 

 1.   А.А.Крючковтың пікірінше, халықтық туризм дегеніміз не? 

 2.    ХХ  ғасырдың  басында  туризмнің  жаппай  сипат  алуын  кедергі  болған 

басты себеп 

 3.    І  дүниежүзілік    соғыстан  кейінгі  туризмнің  жаппай  сипат  алуына  əсер 

еткен  жағдайлар? 

  

 



Семинар- 7 

                     ХХ ғасыр мен қазіргі кезеңге дейінгі халықаралық  

                                             туризмнің дамуы 

 

Германияда  национал-социалистер  «ұлт  бірлігі  »  идеясын  демалу 



мақсатындағы жаппай туризм арқылы іске асырып, бұл іс-əрекетті национал-

социалистердің «Қуаныш арқылы күш дарыту» деген арнайы ұйымы арқылы 

бағыттап  отырды.1933  жылы    иппериялық  туризм  жөніндегі  комитет 


негізделіп,ол  ағарту  жəне  үгіт  –насихат    министріне  бағынышты 

болды.Герман мемлекеті демалу мақсатында ұйымдасқан толық сапарларға , 

круиздерге,  теміржол  саяхаттарына  көмек  көрсетіп  отырды.Саяхаттардың 

қалта  көтерерлік  құны  алғашқы  «туристік  серпелістің»  өсуіне  жағдай 

жасады. 

 

ХХ  ғасырдың  ІІ  жартысында  қоршаған  ортада  көптеген  өзгерістер 



болды.П.Г.Олдак  айқындағандай,  статикалық  өмір  типінің,  яғни  халықтың 

басым көпшілігінің тұрған жерінен жылжымай, отыра беруінің орнына жаңа  

динамикалық  өмір  салты  ене  бастады.Өзгермелі  өмір  салты  миграциялық 

процестердің ерекше өсуімен сипатталады. 

 

КСРО  Ғылым  академиясы  географтарының  деректеріне  қарағанда, 



əлемдегі елдердің барлығын қоса есептегенде, шет елдерде  1950 жылы – 25,3 

млн.адам  ,  1968  жылы  –  141  млн.адам,  яғни  жер  шары  халқының  4  %  -  ы 

турист болыпты. 

 

Қазіргі дүниеде туризм түрлі елдердің ынтымақтасуында, өзара мəдени 



игі  əсер  етуде  ерекше  рөл  атқарады.Туризмнің  дамуы  халықтың 

рекреациялық  қажеттіліктерін  қанағаттандырып  қана  қоймайды,  өнеркəсібі 

дамыған  жəне  дамушы  елдердің  арасындағы  əлеуметтік-экономикалық 

тұрғыдан  маңызды мəселелерді  шешуге  де пайдасы  зор.Туризм    ісі дамыған 

елдердің туризмнен табатын пайдасы экспорттың барлық мөлшерінің  10-нан 

35-ке дейінгі пайызын құрайды. 

 

БҰҰ  мен  ЮНЕСКО  60-70  жылдарда-ақ  туризмді  дамыту  дамушы 



елдердің  ең  қиын  əлеуметтік  экономикалық  мəселелерін  шешудің 

«таңғажайып  əсерлі  шансы»  деп  есептеген.Дамушы  елдер  жаңарып  келе 

жатқан  халықаралық    туризм  рыногына  өз  ресурстарын  шығару  арқылы 

өздеріне  қажетті  тұрақты  валюта  табудың,  жаңа  жұмыс  орындарымен 

қамтамасыз етудің,  өз экономикасын жұмылдыра білудің жолын тапты. 

 

Осылайша, халықаралық туризмнің көмегімен тұтынушылықтың өрісін 



кеңейтті.Дамып келе жатқан туристтік бизнес түрлі ұйымдардың ұлттық аяда 

ғана емес əлемдік масштабта бірлесе жұмыс істеуін талап етті.Мұндай ұйым 

1898 жылы Люксембургте алғаш рет ұйымдастырылды. 

                             Семинар сұрақтары: 

 1.  1898  жылы  Люксембургте  алғаш  рет    қандай  туристік  ұйым 

ұйымдастырылды? 

 2.    Туризм жеделдеуінің көрсеткіші дегеніміз не? 

 3.     ХХ ғасырда   халықаралық туризмнің дамуы 



 Семинар – 8 

                        Туризмнің Ресей империясында дамуы (1777-1917 жж) 

 

 

Ресей  империясындағы  туризмнің  ұзақ  тарихы  бар.  Егер  «шет  ел 



туризмі»  деген  ұғымның  қазіргі  түсінігін  басшылыққа  алатын  болсақ,  орыс 

дворяндарының  шет  елге  шығуы  ХVІІІ  ғасырдың  басынан  басталады. 

Олардың сапарларын «туристік» деп атауға əбден болады, себебі дворян шет 

елге барғанда ақша табу үшін емес, білім жəне əсер алу үшін жолға шықты. 



 

Ресей  ішінде  немесе  шет  елге  арнайы  ұйымдастырылған  ұжымдық 

сапарлардың  алғашқысы  деп  зерттеушілер  1977    жылы  Москвада  Вениамин 

Генш ұйымдастырған «Жат елдерге мүмкін болар саяхаттардың жоспарын » 

санайды.Бұдан  ерте  мұндай  саяхат  болды  деген  құжат  табылған 

емес.Сондықтан  да  В.Генштің  «Жоспарын»  Ресей  туризмінің  тарихының 

басталуы,  кездейсоқ  жеке  адамдардың  уақыт  өткізуі  емес,  алғашқы 

ұйымдасқан қимыл-қозғалыстың бастамасы болып есептеледі. 

 

1777  жылы  желтоқсанда  «Московские  ведомостидің»  оқырмандары 



түрлі  хабарлардың  қатарында  газет  беттерінен  «Жат  елдерге  мүмкін  болар 

саяхаттарды  ерекше  адамдардың  талап  етуі  бойынша  Гениамин  Генш 

мазмұнды да игілікті істі бастап отыр» деген айдармен мақала ашты. 

 

Ресей велосипедистер қоғамының дамуы жайлы деректер Ресейде ХІХ 



ғасырдың  аяғын  ала  шыққан  журналдарда  көптеп  кездеседі.Оған Москвадан 

жарық  көріп  тұрған  «Циклист»,  «Велосипедист»,  Петербургтегі  «Самокат» 

журналдаын  атауға  болады.Ресейдегі  велосипедист  туристер  қоғамының  –

негізгі  мақсаты  «жалпы  алғанда-  туризмнің,жекелей  алғанда-велосипед 

туризмінің дамуына көмектесу» болды. 

 

Ресейдің велосипедистер туристер қоғамының құрамы қоғамның толық 



жəне  қоғамның  өмірлік  мүшелерінен  құралды.Түйіндей  келе,Ресейдің  тау 

клубы,  қоғамдары  жəне  ресейлік  туристік  қоғамы  Ресейдегі  туристік 

қозғалыстардың  ірге  тасын  қаласты,елде  көптеген  экскурсиялар  мен 

саяхаттар ұйымдастырды.ХХ ғасырдың басына қарай елдің түрлі тұрмыстық 

деңгейдегі  азаматтарының  экскурсияға  деген  қызығушылығы  кейбір 

қоғамдардың  жанынан  экскурсиялық  комиссия,  бюро  жəне  комитеттердің 

құрылуына 

түрткі 


болды.Олар 

жекелеген 

экскурсиялық 

топтарға, 

экскурсанттарға  астанамен,  губерниялық  қалалармен  таныстыруда  өз 

қолғабыстарын  көрсетті.Түрлі  қоғамдар  экскурсиялар  ұйымдастырумен 

қатар,жеке  туристік  конторлар  арқылы  Ресейде,  шет  елдерде  экскурсия 

өткізудің басқа да кəсіпкерлік қызметтерін ұсынды. 

         Семинар сұрақтары: 

 1. Орыс дворяндарының шет елге шығуы  қай ғасырдан  басталады? 

 2. «Жат елдерге мүмкін болар саяхаттардың жоспарын » ұйымдастырған қай 

ғалым? 


  Семинар- 9 

                             КСРО- туризмнің даму тарихы 

 

1917 жылғы революциядан кейін де Ресейде туризм мен экскурсияның 



дамуы жалғаса берді. Ол əсіресе жалпы білім беретін мектептерде болды.Оқу 

ағарту халық комиссариаты құрыла салысымен, Ресей Кеңестік Федеративтік 

Социалистік  Республикасы  халық  комиссары  А.В.Луначарский  профессор 

И.И.Полянскийді  шақырып  алып,  1917  жылға  дейін  өткізіп  жүрген 

сабақтарын  –  солтүстік  облыстардың  мұғалімдеріне  жаратылыстану 

бойынша  экскурсия  жүргізу  жөнінде  курстар  өткізуін  өтінді.Халық  ағарту 

комиссариаты  революцияға  дейін  жинақталған  қысқа  экскурсиялық 

дайындықтың тəжірибелерін осылайша пайдалана білді. 



 

1919  жылдан  бастап  қала  сыртындағы  жаратылыстану-  тарихи 

станциялары 

құралып,онда 

оқушылар 

тəжірибелі 

педогогтардың 

жетекшілігімен  экскурсиялар    өткізуге  қатысты.  Жаратылыстану-  тарихи 

бағыттағы  ұйымдармен  қата  балаларға  эстетикалық  жəне  гуманитарлық 

тəрбие  беретін  гуманитарлық  тəрбие  беретін  гуманитарлық  станциялар  да 

ашыла  бастады.Бұл  станциялар  гуманитарлық  сипаттағы  мұражайларға, 

архитектуралық  ескерткіштерге,  қалалардың  көрікті  жерлеріне  экскурсия 

жасады. 

 

КСРО-  да  жаппай  туристік  қозғалыс    20-  жылдардың  аяғынан 



басталады.1929  жылға  қарай  Туристердің  ресейлік  қоғамы  елдегі  туристік 

қозғалыстардың  жетекші  орталығына  айналды.Қоғамға  мүше  ретінде  енген 

көптеген  жұмысшылар  оны  Ресей  Кеңестік  Социалистік  Федерациясының 

пролетарлық туризм қоғамы деп қайта атауды талап етті.Қоғам 1929 жылдың 

30    қарашасынан  бастап  жұмысшылардың  талап  етілуіне  қарай  аталды. 

Қоғамның  төрағасы  болып  тауда  саяхат  жасаудың  шебері  Н.В.Крыленко 

тағайындалды. 

 

Туристік  ұйымдардың  іс-əрекетінің  80-  жылдар  басындағы  маңызды 



бағыты 

ретінде 


түрлі 

аймақ, 


облыс, 

республикалардың 

туристік 

мүмкіндіктерін  зерделеу  жəне  жекелеген  өңірлерде  туризмді  дамыту 

схемасының 

перспективасын 

жобалау 

болды.Алынған 

нəтижелер 

қорытындылап,КСРО  территориясында  туристік-экскурсиялық  маршруттар 

мен мекемелердің орналасуы, туризмнің дамуының біртұтас барлық схемасы 

жасалды.Бұл  туризмді  жоспарлаудың  одан  əрі  перспективалы  дамуының 

ғылыми негізі болды. 

                                  Семинар сұрақтары: 

 1. КСРО- да жаппай туристік қозғалыс  қашан басталды? 

 2. 1929 жылы 30 қарашада қоғамның төрағасы болып кім сайланды? 

 3. 1929 жылдың аяғына қарай пролетарлық туризм қоғамының бөлімшелері 

қай қалаларда ашылды?  



Семинар – 10 

               Көне дəуірден қазіргі заманға дейінгі Қазақстанда туризмнің  

                                 қалыптасу, даму тарихы 

 

Қазақстандағы  ұйымдасқан    саяхат  мен  туризмнің  тарихы  негізінен 



əлемдік  туризмнің  тарихын  дəуірлеумен  сəйкес  келеді.Дегенмен  Қазақстан 

туризмінің тарихының өзіндік ерекшеліктері де бар. 

 

Қазіргі  Қазақстан  территориясын  біздің  жыл  санауымызға  дейіе 



мекендеген  адамдар  аңшылық  пен  терімшіліктен  өндірісті  еңбекке  əлемнің 

басқа  аудандарына  қарағанда  кешірек  көшкен.Қазақстан  ғалымдарының 

пікірінше,  біздің  республикамыздағы  ең  көне  адамдар  осыдан  шамамен 

жарты  миллион  жыл  бұрын  пайда болған.Оның негізгі дəлелі  адам  қолымен 

жасалған  еңбек  құралы.Көне  Қазақстандағы  тұрғындардың  өндірістік 

шаруашылығы б.д.д. ІІІ мыңжылдықта басталған. 

 

Көне  əлемнің  тарихында  қазіргі  Қазақстан  территориясында  алғашқы 



ұйымдасқан  саяхаттар  басты  туристік  нысан  –  Ұлы  жібек  жолымен 

байланысты.Ал оның қалыптасуының бастапқы дəуірі б.д,д, зерттеушілер өз 



еңбектерінде Қытай туралы мəліметтер келтіріп, ол елге баратын жолдардың 

сипаттмасын берді.Кейіннен Ұлы жібек жолы атанған жырдың алғашқы бізге 

жеткен  сипаттамасы  осы.Ал  бұл  сипаттманың  қағазға  түсуі  –  б.д.д.  І 

ғасырдың аяғы. 

 

Ұлы  жібек  жолының  қалыптасуының  ұзақ  процесс  болуы  батыс  пен 



шығыс  өркениеттерінің,  көне  əлем  мен  Қытайдың  бірін-  бірі  біртіндеп 

тануының дəлелі.Бірнеше ғасыр , тіпті бірнеше жыл əлем Қиыр Шығыстағы 

ірі отырықшы өркениет иесі Қытай жайлы ешнəрсе бəлмеді десе де болады. 

 

Қазақстан  территориясындағы  ең  алғашқы  туристік  нысандардың 



пайда  болуы  түркі  тайпаларының  көші  –қонымен,  басқыншылықпен 

байланысты.Қазақстанда алғашқы қажылық туризмді ұйымдастырушы Темір 

болды, оның атымен байланысты ескерткішті жерлер əртүрлі жылдарда түрлі 

əлеуметтік туризмдерді ұйымдастыруға септігі тиді.Мұндай негізгі ескерткіш 

–  1399  жылы  Ақсақ  Темірдің  бұйрығымен  Ахмед    Яссауиге    салынған 

мавзолей.Қазақсатн  туризмнің  тарихының  айрықша  табыстарға  қол  жеткізуі 

жаңа 

дəуірде 


болды.Қазақстанда 

туристік 

индустрияның 

біртіндеп 

қалыптасуы өлкетану негізінде іске асырылды. 

                       Семинар сұрақтары: 

1. Көне əлемнің тарихында   алғашқы ұйымдасқан туристік нысан 

 2. Қазақстанда алғашқы  қажылық туризмді ұйымдастырушы?  

 3. 1399 жылы Ақсақ Темірдің бұйрығымен  қандай мавзолей салынды? 

 Семинар – 11             

            Көне дəуірден қазіргі заманға дейінгі Қазақстанда туризмнің  

                                 қалыптасу, даму тарихы 

 

 



Қазақстандағы  өлкетануға  арналған  зерттеулердің  ұзақ  та  қызықты 

тарихы бар. Кеңестік кезеңде Қазақстандағы өлкетану тарихына байланысты 

бірнеше  еңбек  жарық  көрді.Бұлардың  ішіндегі  ең  бір  қызықтысы  –  Тарих 

археология 

жəне 

этнография 



институтының 

ғылыми 


қызметкері 

А.Н.Мұстафааевтың    «Қазақстан  тарихы  мен  мəдениетінің  ескерткіштері» 

атты жинақта жарияланған мақаласы. 

 

Қазақстан    өлкелерін  зерттеу  мақсатында  Семей  елінің  1886  жылы 



А.Н.Красновтың,  1891-  1892  жылдары  Н.Ф.Рыбаковтың  экспедициялары 

ұйымдастырылды.Қазақ  ауылдарында  Г.Н.Потакин  ,  С.Г.Рыбаковтар  жұмыс 

істеді.Бұлармен  қатар  өз  ғылыми  жұмыстарын  Орыс  –  Сібір  бөлімдері 

жүргізді.Олар  қазақтардың  этнографиясы  туралы  еңбектер  жариялап, 

жергілікті  өлкетанушылармен  байланысып  тұрды.Орыс  географиялық 

қоғамының  қазақ  мəдениеті  мен  тарихының    алдындағы  ереше  сіңірген 

еңбегі  –«Орыс  географиялық  қоғамының  жазбаларының»  1904  жылғы  жеке 

томында Ш.Ш.Уалихановтың этнографияға қатысты негізгі еңбегі еңбектерін 

жариялауы. 

 

Қазақстанда  алғаш  ресми  түрде  ашылған  ұйымдасқан  туристік  ұйым 



ХХ  ғасырдың  басында  Верный  қаласында  Ресей  тау  қоғамының  бөлімшесі 

болды,ол  1927  жылға  дейін  қызмет  етті.Алғашқы  ресми  тіркелген  жорық 

Верный  қаласынан  Іле  Алатауына  ,  Ыстықкөлге  жасалды,  оған  Алматы 


қаласынан    17  мұғалім  қатысты.Бұл  жорықты  1929  жылы  Г.И.Белоглазов, 

Ф.Л.Савин,  В.М.Зимин  ұйымдастырды.Бұлар  тау  туризмнің  энтузиастары 

ретінде Іле Алатауына бұдан басқа бірнеше жорыққа мұрындық болды. 

 

Қазіргі 



кезеңде 

Қазақстандағы 

əлеуметтік 

туризмнің 

орнын 

экономикалық  туризм  басты,  сондықтан  датуризмнің  бұл  түрін  жоғары 



дамыған  индустрияға  жəне  ұлттық  экономиканың  басым  бөлігіне 

айналдыруымыз  қажет.Сонымен  қатар  қазір  біз  өз  еліміздегі,  шет  елдердегі 

туризмнің дамуының тарихын білу арқылы,оның адамзат тарихындағы өзекті 

мəселелерін білу арқылы қазіргі туризмді дамытудың тиімді жолдарын іздей 

аламыз.Туризм 

тарихындағы 

жұмыстардың 

нəтижелерін 

пайдалану 

туризмтанудың 

теориясын 

негіздеуге 

мүмкіндік 

береді,Қазақстан 

Республикасындағы  туризмді  дамытудың  қазіргі  ұлттық  концепциясын 

жасауға жəне туристік мамандарды дайындауға жол салады. 

                           Семинар сұрақтары: 

 1.  А.Е.Қайназарованың  пікірінше  Қазақстанның  өлкетану  тұрғысынан 

зерттелуі қай ғасырлардан басталады? 

 2.  Қазіргі  кезеңде  Қазақстандағы  əлеуметтік  туризмнің  орнын    қандай 

туризм басуда? 

 3.  Қазақстанда алғаш ресми түрде ашылған ұйымдасқан туристік ұйым 



Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 0.62 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет