Тугерова г. Б., Байтемирова г. Ж., Байкенова н. Б., Касантаев а. Р. Бақылау және автоматика құралдарын пайдалану және техникалық қызмет көрсету 1302000–«Автоматтандыру және басқару



жүктеу 1.37 Mb.
бет36/76
Дата09.02.2022
өлшемі1.37 Mb.
#17096
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   76
tutorial 401
км 06, КМ05, Документ Microsoft Word (3), ӨНДІРІС
Сарапшыларды тексеру, соттың, прокуратураның, мемлекеттік арбитраждың, бақылаушы органдардың талаптары бойынша, кәсіпорындар мен жеке азаматтардың өтініші бойынша, сондай-ақ даулы мәселелер болған жағдайда СИ-нің метрологиялық сараптамасында жүргізіледі. Тексеру нәтижелеріне сәйкес олар сараптама қорытындысын қалыптастырады, ол калибрлеуді жүргізген метрологиялық қызметтің бастығы бекітеді және өтініш берушілерге жіберіледі және бір данасы сақтауға қалдырылады.

Тексеру мемлекеттік метрологиялық қадағалау таратылатын СИ-ге жатады. Тексеру нәтижелеріне сәйкес, СИ пайдалану үшін жарамды деп танылады немесе қабылданбайды.





Рисунок 12- Тексеру түрлері

Тексеру әдістері 14 суретте көрсетілген.





Рисунок 13 – Тексеру әдістері

Тексеру әдістерінің классификациясы. Тексеру әдісімен физикалық мөлшердің бірліктерінің көлемін беру әдістерін түсіну. Тексерудің қолданылатын әдістерін жіктеу үшін негіз ретінде келесі критерийлер пайдаланылады:



  1. компараторды немесе компараторды пайдаланбастан, яғни SI-нің бірдей типтегі СИ-мен салыстырылғанын тікелей салыстыру;

  2. салыстыруды салыстыруды салыстыру немесе салыстырудың басқа құралдарын пайдалана отырып, дәлелденген СИ-ны сол типтегі СИ-мен салыстыру;

  3. эталонды өлшеу арқылы жаңғыртылатын физикалық шаманың СИ мәнімен расталған тікелей өлшеу;

  4. расталатын шама арқылы шығарылатын физикалық шаманың СИінің бастапқы мәнін тікелей өлшеу;

  5. тексеруге жататын шама немесе тексеру жүргізілетін құрал арқылы өндірілетін құнды жанама өлшеу;

  6. тәуелсіз (дербес) тексеру арқылы жүзеге асырылады.

Қарастырылған әдістер олардың өзгеруіне әкелуі мүмкін, бірақ шын мәнінде олар жоғарыда аталған әдістердің біріне дейін төмендетілуі мүмкін.

Тікелей салыстыру әдісі. Осы әдісті тексергенде, өлшенген X шамасының қажетті мәндерін орнатыңыз және тексерілетін құрылғының көрсеткіштерін және Xe анықтамалық құрылғысын салыстырыңыз. Оқудың арасындағы айырмашылық тексерілетін құрылғының абсолюттік қателігін анықтайды (1.17)

Δ=Хп - Хэ, (1.17)

бұл төмендетілген қатені (1.18) алу үшін XN қалыпты мәніне әкеледі:

γ= (1.18)



Бұл әдіс іс жүзінде екі жолмен жүзеге асырылуы мүмкін:

  1. комбинацияларды тіркеу. Бұл әдіспен тексерілетін құралдың көрсеткіші шкаланың калибрленген белгісімен біріктіріледі. Өлшеу қателігі тексерілетін құрылғының оқылуы арасындағы айырмашылық ретінде (1.14) теңдеуді есептеу арқылы анықталады (14-сурет, а) және анықтамалық құрылғы оқылымынан анықталған нақты мән (16-сурет, б). а)

б)

Сурет 14 а и б – Комбинацияларды тіркеу



  1. қателікті сыналатын құрал масштабы бойынша есептеу арқылы. Әдістің мәні 15-суретте көрсетілген.

Қателік калибрленген таңба мен калибрленген құралдың көрсеткіші арасындағы қашықтық ретінде анықталады.



а)

б)


Сурет15 – Сыналатын құрал масштабындағы қателікті есептеуге арналған әдіс

Бірінші әдіс, қатенің анықтамалық құралмен дәл өлшенетіндігіне ыңғайлы.

Екінші әдіс артықшылығы мынада, біз бір мезгілде бірнеше аспаптарды бір сілтеме арқылы тексере аламыз.

Тікелей салыстыру әдісінің басты артықшылығы - күрделі жабдықты пайдаланудың қарапайымдылығы мен қажеттілігінің жоқтығы.



Компараторды салыстыру әдісі (салыстырмалы). Бұл әдіс екі құрылғыға немесе екі шараға арналған көрсеткіштерді салыстыру мүмкін болмаған кезде немесе қиын болғанда қолданылады.

Бұл жағдайда өлшеулер калибрлеу схемасына салыстыру арқылы жүзеге асырылады, бұл екі біртекті немесе ұқсас емес физикалық шамаларды жанама салыстыруға мүмкіндік береді.

Компаратор анықтамалық және тексерілген СИ сигналына бірдей жауап беретін СИ болуы мүмкін.

Мысалы, қарсыласу, сыйымдылық және индуктивтілік шараларын салыстыра отырып, салыстырмалы ретінде тікелей немесе ауыспалы ток көпірлері қолданылады. Қарсыласу және ЭҚК - потенциометрлерді салыстыра отырып.

Компараторды пайдалана отырып шараларды салыстыру бір немесе басқа салыстыру әдісімен жүзеге асырылады. Ең жиі қолданылатын оппозиция мен ауыстыру әдістері.

Осы әдістердің мәні келесідей. Қарама-қарсы әдісті қолданғанда, екі салыстырмалы мәндер компаратордың әртүрлі кірістеріне беріледі және ауыстыру әдісін қолданғанда, бір мән тізбектің бір бөлігіне, ал екіншісіне беріледі. Бұл әдістерге ортақ болып табылады айырымдық дифференциалдық сигнал генерациялау (1.19)

ΔХ = Х - Хм (1.19)

Егер Xм өлшемін өзгерту арқылы ΔX нөлге тең болса, онда бұл әдіс нөл деп аталады. Егер DX мәні нөлге тең болмаса - дифференциалды.

Қарама-қарсы әдісті қолданғанда, екі салыстырмалы мәндер салыстырмалы элементтің кірістеріне бір мезгілде беріледі, бұл әсер ету мәндерінің әсерін калибрлеу нәтижелеріне әсерін азайтуға мүмкіндік береді, өйткені бұл әсер мәндері сигналды біркелкі бұрмалайды.

Орын басу әдісінің артықшылығы - екі салыстырмалы мәндердің схеманың бір және бір бөлігіне енгізілгендігі. Бұл компараторлар схемасының асимметриясынан туындайтын қателерді болдырмауға мүмкіндік береді.

Нөлдік ауыстыру әдісінің жетіспеушілігі, біз дәлдік деңгейін төмендетпей өлшенген мәннің кез-келген құндылығын көбейтуге мүмкіндік беретін шара болуымыз керек.

Дифференциалды салыстыру әдісінің айрықша ерекшелігі айырмашылықты өлшеуге қатысты салыстырмалы өрескел құралдарды қолданғанда да сенімді салыстыру нәтижелерін алу мүмкіндігі.




жүктеу 1.37 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   76




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет