Тугерова г. Б., Байтемирова г. Ж., Байкенова н. Б., Касантаев а. Р. Бақылау және автоматика құралдарын пайдалану және техникалық қызмет көрсету 1302000–«Автоматтандыру және басқару


Метрологиялық қызметтің негізгі міндеттері,құрылымы



жүктеу 1.37 Mb.
бет20/76
Дата09.02.2022
өлшемі1.37 Mb.
#17096
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   76
tutorial 401
км 06, КМ05, Документ Microsoft Word (3), ӨНДІРІС
1.6 Метрологиялық қызметтің негізгі міндеттері,құрылымы

Қазақстан Республикасының метрологиялық қызметі келесіден тұрады:



  1. мемлекеттiк метрологиялық қызмет;

  2. қоғамдық және уақыттық қызметтер; заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерінің стандартты үлгілері; заттар мен материалдардың физикалық константасы мен қасиеттері, сондай-ақ өлшем бірлігін қамтамасыз ету бойынша мемлекеттік қызметтер туралы стандартты анықтамалық деректер;

  3. мемлекеттік органдардың, жеке және заңды тұлғалардың метрологиялық қызметтері;

  4. өлшемдер бірлігін қамтамасыз ету саласындағы сарапшылар - аудиторлар;

  5. өлшем бiрлiгiн қамтамасыз ету саласында кеңес беру қызметтерiн көрсететiн заңды тұлғалар.

Мемлекеттiк жүйе өлшем бiрлiгiн өлшеудi қамтамасыз ету жөнiндегi қызметтi басқарудың мемлекеттiк жүйесi болып табылады, онда өлшеу нәтижелерi заңды бөлiмдерде көрсетiледi және өлшеу қателiгi белгiленген ықтималдықпен белгiленген шектерден асып кетпейдi.

Өлшем біртектілігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік жүйе шешетін міндеттер:



  • ГОСТ 8.417-81 құндылықтар бірліктерінің жүйесін құру;

  • ҚР СТ 2.1-2000 метрология саласындағы терминологияны құру;

  • анықтамалық базаны құру, сақтау және жетілдіру;

  • өлшеу рәсімдерін сертификаттау;

  • өлшеу құралдарын тексеруді, дайындауды және жөндеуді

лицензиялау;

  • типті мақұлдау мақсатында өлшеу құралдарын сынау;

  • мемлекеттік метрологиялық бақылаумен қамтылатын өлшеу

құралдарын тексеру;

  • өлшем құралдарына, өлшеу құралдарына, өлшеу рәсімдеріне, өлшеу құралдарын калибрлеу (калибрлеу) әдістері бойынша жалпы метрологиялық талаптарды реттеу;

  • өлшем бірліктерінің мөлшерін берудің жүйелерін, әдістерін және құралдарын дамыту;

  • өлшеу құралдарын шығарудың, жай-күйінің және пайдаланылуының, өлшеудің сертификатталған рәсімдерінің және метрологиялық ережелер мен нормативтік актілердің сақталуына мемлекеттік қадағалау;

  • метрологтарды оқыту;

  • өлшеу әдістерін сертификаттауға арналған метрологиялық

қызметтерді аккредиттеу;

  • калибрлеу және калибрлеу зертханаларын сертификаттау;

  • мемлекеттік метрологиялық қадағалауды бөлу салаларында пайдаланылмайтын өлшеу құралдарын калибрлеу.

Қазіргі уақытта «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бұрын мемлекеттік метрологиялық қызметтің кейбір функциялары заңды тұлғалардың метрологиялық қызметтеріне беріледі:

  • мемлекеттік метрологиялық қадағалау (ММҚ) қамтитын өлшеу құралдарын тексеру;

  • бiр данада дайындалған немесе импортталатын өлшеу құралдарын метрологиялық аттестаттау және мемлекеттiк метрологиялық қадағалауға жатқызу;

  • өлшеу рәсімдерін метрологиялық аттестациялау; - құжаттаманы метрологиялық сараптау және т.б.

Өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінің объектілері:

өлшем бірлігі;



  • өлшеу құралдары;

  • бірліктердің мемлекеттік стандарттары; - нормативтік құжаттар; - Талаптар:

1) өлшеу құралдарына; 2) өлшеу әдістеріне;

3) өлшеу нәтижелеріне.

Өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі үш негізге ие:


  • ұйымдастырушылық;

  • реттеуші; - техникалық.

Өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз етудің ұйымдастырушылық негізі 2-суретте көрсетілген Қазақстан Республикасының метрологиялық қызметі болып табылады.

Мемлекеттің метрологиялық қызметі (ММҚ) елдегі өлшеудің метрологиялық қамтамасыз етілуіне жауап береді және өңіраралық және салааралық деңгейде мемлекеттік метрологиялық бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады.

Мемлекеттік уақыт және жиілік қызметі (МУЖЖҚ) аймақаралық және салааралық үйлестіруді жүзеге асырады және уақытты және жиілік өлшемдерінің бірлігін қамтамасыз етуге және Жердің айналу параметрлерін анықтауға бағытталған жұмыстарды орындайды.

Заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерінің стандартты үлгілерінің мемлекеттік қызметі (СУМҚ) аймақаралық және салааралық үйлестіруді жүзеге асырады және заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерінің стандартты үлгілерін әзірлеуге және енгізуге байланысты жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етеді.

Заттар мен материалдардың физикалық константасы мен қасиеттері туралы Стандартты анықтамалық мәліметтердің Мемлекеттік қызметі (САМҚ) аймақаралық және салааралық үйлестіруді жүзеге асырады және заттардың және материалдардың физикалық константасы мен қасиеттері туралы стандартты анықтамалық мәліметтерді әзірлеуге және іске асыруға байланысты жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етеді.

Мемлекеттiк басқару органының метрологиялық қызметi - бұл өлшем бiрлiгiн қамтамасыз ету жөнiндегi жұмысты орындайды және осы министрлiкте (ведомствода) метрологиялық қадағалау мен бақылауды жүзеге асырады.





Сурет 1 – ҚР метрологиялық қызметінің құрылымы

Заңды тұлғаның метрологиялық қызметi - бұл өлшем бiрлiгiн қамтамасыз ету жөнiндегi жұмыс жүргiзедi және осы кәсiпорында (ұйымда) метрологиялық бақылауды жүзеге асырады.

Қажет болған жағдайда өлшем бірлігін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды орындау, сондай-ақ метрологиялық бақылауды жүзеге асыру үшін мемлекеттік басқару органдарының және заңды тұлғалардың метрологиялық қызметтері «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» заңға сәйкес құрылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органы (Мемстандарт) Қазақстан Республикасында өлшеудің бірдейлігін қамтамасыз ету жөніндегі қызметті мемлекеттік басқаруды жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасының метрология саласындағы мемлекеттік стандартының негізгі міндеттері:


  • өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік саясатты қалыптастырады және жүзеге асырады;



  • Қазақстан Республикасы метрологиялық қызметінің қызметін

үйлестіреді;

  • қолдануға рұқсат етілген мәндер бірліктерін белгілейді;

  • метрология саласындағы негізгі зерттеулерді ұйымдастырады;

  • бірліктердің мемлекеттік стандарттарын құру, бекіту, сақтау және қолдану қағидаларын белгілейді, Қазақстан Республикасы санының

бірліктерінің анықтамалық базасын жетілдіреді;

өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз ету бойынша нормативтік

құжаттарды әзірлеу және бекіту тәртібін айқындайды;


  • құралдарға, әдістерге және өлшеу нәтижелеріне қойылатын жалпы метрологиялық талаптарды айқындайды;

  • өлшеу құралдарын пайдалану, өндіру және жөндеу тәртібін анықтайды;

  • өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінің тізілімін жүргізеді;

  • мемлекеттік метрологиялық қадағалауды ұйымдастырады және

жүргізеді;

  • халықаралық және аймақтық метрологиялық ұйымдарда Қазақстан Республикасының атынан;

  • өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласында кадрларды кәсіби даярлауды және қайта даярлауды ұйымдастырады.

Мемлекеттік ғылыми-метрологиялық орталық (орталық) өлшем бірліктеріне арналған мемлекеттік стандарттарды құру, жетілдіру, сақтау және пайдалануды қамтамасыз етеді, өлшем бірліктерінің өлшемдерін беру жүйелерін құруға, сондай-ақ өлшем бірлігін қамтамасыз ету бойынша нормативтік құжаттарды әзірлейді.

Стандарттау, метрология және сертификаттау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органның ведомстволық бағыныстағы бөлiмшелерi тиiстi аумақта осы бiрлiктер туралы ережелерде көзделген шектерде өлшем бiрлiгiн қамтамасыз ету жөнiндегi мiндеттер мен функцияларды жүзеге асырады.

Өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз етудің нормативтік базасы ҚР Мемстандартымен бекітілген елде өлшеудің біркелкілігіне (қажетті дәлдікпен) жетуге және қолдауға бағытталған ережелерді, нормаларды, талаптарды белгілейтін аймақаралық және аралық деңгейдегі нормативтік құжаттардың жиынтығы болып табылады.

Мемлекеттiк жүйеде өлшем бiрлiгiн қамтамасыз ету үшiн жалпы талаптарды, ережелердi және нормативтiк құжаттарды белгiлейтiн негiзгi нормативтiк құжаттар, сондай-ақ қандай да бiр ауданды немесе өлшемдi қамтитын нормативтiк құжаттар белгiленедi.

Өлшемдердің біркелкілігін қамтамасыз етудің техникалық негіздері:


  • жоғары дәлдіктегі модульдерді көбейтуді (сақтауды) қамтамасыз ететін көлемдердің бірліктерінің мемлекеттік стандарттары жүйесі;

  • өлшеу бірліктерінің өлшемдерін мемлекеттік стандарттардан әр түрлі деңгейдегі нормативтерді қолданып барлық өлшеу құралдарына көшіру жүйесі;

  • өнімнің, технологиялық процестердің және т.б. талап етілетін дәлдікпен анықтауды қамтамасыз ететін жұмыс өлшеу құралдарын әзірлеу, енгізу және айналымға шығару жүйесі;

  • жаппай өндіруге арналған өлшеу құралдарын міндетті мемлекеттік сынау жүйесі;

  • өлшеу құралдарын міндетті түрде тексеру немесе метрологиялық аттестациялау жүйесі; заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерін сипаттайтын шамалардың бірлігін көбейтуді қамтамасыз ететін заттар мен материалдардың құрамы мен қасиеттерінің үлгілік үлгілер жүйесі.




жүктеу 1.37 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   76




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет