Тугерова г. Б., Байтемирова г. Ж., Байкенова н. Б., Касантаев а. Р. Бақылау және автоматика құралдарын пайдалану және техникалық қызмет көрсету 1302000–«Автоматтандыру және басқару



жүктеу 1.37 Mb.
бет11/76
Дата09.02.2022
өлшемі1.37 Mb.
#17096
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   76
tutorial 401
км 06, КМ05, Документ Microsoft Word (3), ӨНДІРІС
Өлшеуді жіктеу

Өлшеу - бұл техникалық құралда (өлшеу құралы) сақталатын бірлік ретінде қабылданған бір (өлшенген) мөлшердің басқа біртекті мөлшерге қатынасын анықтау операциясының жиынтығы.



Өлшеу түріне қарай:

Тікелей өлшеу – ізделінді физикалық шаманың мәнін тікелей тыс шамалардыңқатысынсыз алынатын өлшеу.

Жанама өлшеу – бұл ізделінді физикалық шаманыңмәнін басқа физикалық шамаларды өлшеу арқылы алынатын өлшеу.

Жиынтық өлшеу – бір уақытта жүргізілетін ізделінді өлшем шамасы теңдеулер жүйесін шешу арқылы анық талатын бірнеше өлшеу шамаларын өлшеу.

Бірлескен өлшеу – бұл бір уақытта жүргізілетін бір немесе бірнеше, біртектес емес шамалардың арасындағы байланыстарды анықтайтын өлшеу Өлшеу әдістері бойынша:


  • Тікелей бағалау әдісі — бұл өлшеу әдісінде шаманың мәнін тікелей әсер ететін өлшеу құралының есептегіш құрылымы бойынша анықтайды.

  • Өлшеммен салыстыру әдісі — бұл әдісте өлшенген шаманы өлшем арқылы өзгертілген шамамен салыстыру арқылы анықтайды.

  • Нөлдік өлшеу әдісі — екі шаманы салыстырудың нәтижелі әсері нөлге дейін келтіріледі.

  • Орын басу әдісі — аспаппен белгісіз шама мен өлшемнің өлшенетін шамамен біртекті шығыс сигналын кезектеп өлшеуден тұрады.

  • Үйлестіру әдісі ‒өлшенетін шама мен өлшем арқылы алынатын шама арасындағы айырымды шкала тетіктерінің немесе периодты сигналдарының үйлесімін падалана отырып анықтайды.

  • Өлшеудің дифференциалды әдісі — өлшенетін шама мен өлшеммен ұдайы қайталанатын шаманың айырымы арқылы анықталады.

Нәтиженің дәлдігін анықтайтын шарттар бойынша:

Метрологиялық өлшеулер:



  • Өнеркәсіптік техника деңгейіне қол жеткізе алатын ең жоғары ықтималдықты өлшеу. Бұл класс жоғары дәлдіктегі барлық өлшеулерді және, ең алдымен, физикалық шамалардың орнатылған қондырғыларының ықтимал жоғары дәлдікпен байланысты эталонды өлшемдерін қамтиды. Бұл сондай-ақ физикалық тұрақты мәндерді, әсіресе әмбебапты өлшеуді қамтиды, мысалы, гравитация жылдамдығының абсолюттік мәнін өлшеу.

  • Белгілі бір ықтималдықпен қателігі бар бақылау-сынақты өлшеу белгілі бір мәннен аспауға тиіс.Осы класқа мемлекеттік бақылау (қадағалау) зертханалары техникалық регламенттердің талаптарына сәйкестігі, сондай-ақ өлшеу жабдықтары мен зауыттық өлшеу зертханаларының жай-күйі кіреді.. Бұл өлшеулер алдын-ала белгіленген мәннен аспайтын белгілі бір ықтималдықпен өлшенген нәтиженің нақты болуына кепілдік береді.

Қателік нәтижесі, өлшеу құралдарының сипаттамалары бойынша анықталатын техникалық өлшемдер болып табылады. Техникалық өлшемдер мысалдары өндірістік кәсіпорындарда, қызмет көрсету секторында және т.б. өндірістік процесте жүргізілген өлшеулер болып табылады.

Өлшенетін шаманың өзгеруіне байланысты:

Статикалық және динамикалық.

Статикалық өлшеулер– бұл өзгермейтін физикалық шаманың, тұрақтыны өлшеу.

Динамикалық өлшеулер – өлшемі бойынша өзгеретін физикалық шаманы өлшеу.



Өлшеу нәтижелеріне байланысты:

Абсолютті өлшеу – бір немесе бірнеше шамаларды тікелей өлшеу және физикалық коснтант мәндерін қолдануға негізделген өлшеу .

Салыстырмалы өлшеу – шаманың бірлік қызметін атқаратын бір аттас немесе бір шаманың екінші шамадан өзгеруін есептеу.


жүктеу 1.37 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   76




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет