ТУҒан тіл / №2 (19), 2013 Редакция алқасы



жүктеу 44.62 Kb.

бет8/15
Дата09.01.2017
өлшемі44.62 Kb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   15

59
қазақ тілінің қайраткері
šzinde ol tüpnwsqa terminderin qazaqılandırudıŋ türli 
jolın tabuğa tırısıp otıradı.
Mine, sondıqtan da islämtanu iliminiŋ äli talay 
jaŋalıqtarğa jol aşarı dausız. Ol jasağan sšz üyirlerin 
zerdeley kele biz tilimizdiŋ mümkindiginiŋ qanşalıqtı 
ekenine qanığamız. Ana tilimizdiŋ, ğılımnıŋ san 
salasında qızmet eterlik qabilet-qarımı wşan-teŋiz 
ekenin däleldeude İslämniŋ aldına tüser ağayın kšp 
emes.
Osınday izdenisterge riza bolğan suretker Ğabit 
Müsirepovtiŋ mına sšzderine qayta bir jügingen artıq 
bolmas dep bilemiz: «Tilimizdiŋ qorında bar sšzderge 
jaŋa mağına beru jolındağı tabıstarımızğa men İsläm 
Jarılğapovtıŋ kšrermen, oqırman, ayaldama dep 
qosqandarın orındı da ornıqtı kšremin. Men bwdan jeti-
segiz jıl bwrın «Qazaq ädebieti» gazetinde «Asqındırıp 
almayıq, dostar!» degen maqalamdı jariyalap edim, 
ol maqalamda joğarı tšmennen, ağa jazuşılar men jas 
jazuşılardan ana tiline jasalıp jürgen jäbirler jayında 
bolatın. Eger ana tilimiz ülken talaptardı kštere 
almaytın, šspegen olaq til bolsa, bwl maqalanı jazbağan 
bolar edim. Joq, bwl bay til! Ana tilin tek šgey wldarı 
ğana mensinbeydi, šgey wldarı ğana ayaqqa basadı!» Al 
«balmwzdaq» sšzin alğaş estigende, maŋğaz da sabırlı 
Ğabeŋ süysinisin jasıra almay, «bwl audarma ğana 
emes, erlik!» dep taŋdanğan eken.
Şeber audarmaşı İsläm Jarılğapov terminjasam 
täjiribesimen şwğıldanumen birge osı igi isti 
wyımdastıru şaruasınıŋ da bası-qasında bolğan. 
Bwl twsta ol professor Qwdaybergen Jwbanovtıŋ 
izbasarlarınıŋ biri siyaqtı kšrinedi. Qazaq topırağında 
qazaq terminologiyasınıŋ ğılımi mäselelerimen 
twŋğış aynalısqan Q.Jwbanov bolatın. Ol 1933 jılı 
alğaş wyımdastırılğan terminologiyalıq komissiyanıŋ 
twŋğış tšrağası edi. Al 1937 jıldan bılay qaray jwmısın 
toqtatqan osı komissiya isine İsläm 50-şi jıldardan 
bastap aralasadı. Onıŋ erejesin jasap, jwmıstıŋ nätijeli 
jürgiziluine qolqabısın tigizedi.
Ötken ğasırdıŋ 30-şı jıldarınıŋ ayağı 40-şı jıldardıŋ 
alğaşqı jartısında bükil Keŋes elimen birge qazaq 
halqınıŋ da qanday qasiret şekkeni tarihtan belgili. 
«Baytal tügili bas qayğı» bolğan sol bir kezeŋde toqtap 
qalğan bwl şaruanıŋ bası-qasında, eski arab jazuı 
negizindegi bilimi men jaŋa däuir ilimin de jetkilikti 
igergen İsläm Jarılğapov sındı bilikti azamattıŋ boluı 
qazaq terminologiyasınıŋ dwrıs bağıtta qalıptasuına 
igi äserin tigizbey qoyğan joq. İ.Jarılğapov termin 
şaruaşılığında barlıq ğılım salası mamandarımen 
birge jazuşınıŋ da, audarmaşınıŋ da, jurnalistiŋ de, til 
mamandarınıŋ da birlese tirlik etu kerek ekendigin 
bükil jan düniesimen tüsindi. Ömir boyı osı bağıtınan 
taymadı. Eŋ bastısı jasalğan terminderdiŋ ana tiliniŋ 
işki zaŋdılıqtarına säykes boluın qadağaladı. Osını 
wstana otırıp, termin jasau isinde, eŋ aldımen, Ahmet 
Baytwrsınwlınıŋ ana tili qazınasın sarqa paydalanu 
printsipine berik boldı. Sondıqtan da İsläm Jarılğapov 
terminderi bayırğı qazınamızday qabıldanıp, mädeni 
šmirimizge qızmet etip keledi.
Sonımen birge, äsirese termin mäselesimen aynalısıp 
jürgen jandardıŋ esine sala ketkim kelip otırğan bir jayt 
bar. Äŋgime islämtanu iliminiŋ qalıptasa bastağanı 
turalı. 2008 jılı jwrtşılıq qolına tigen jazuşı Öteş 
Qırğızbaevtıŋ «Sšz zergeri İsläm Jarılğapov» deytin 
kitabın erekşe atauğa boladı. Bwl islämtanu ilimine 
qosılğan ülken üles boldı. Eger ğılım älemindegi 
bwrınğı jüye ornında bolğanda bwl eŋbekti ğılımi ataq 
beretin ğılımi keŋeske wsınuğa bolar edi.
Bükil Türki jwrtşılığınıŋ bügingidey tüpnegizge bet 
bwra bastağan jaŋa kezeŋde İsläm Jarılğapov tärizdi 
til zergerleriniŋ jankeşti täjiribeleriniŋ jol nwsqalıq 
maŋızın zor dep bilemiz. Nege deseŋiz keşegi bir ğasırlıq 
äre-tärelik türki halıqtarınıŋ tuıstıq twtastığına šlşeusiz 
nwqsan keltirgeni mälim. Jaŋa zaman mümkindik 
tudırıp twrğan qazirgi kezde sol mümkindikti tolıq 
paydalanu bärimizge parız boluğa tiis.
Täuelsizdikke ie bolğan Äzirbayjan, Qazaqstan, 
Özbekstan, Qırğızstan, Türkmenstan siyaqtı bes 
memlekettiŋ alğaşqı jäne basqa da es jinağan tuıs 
ağayındar is-äreketterinde osınday alğaşqı nışan 
bayqalğanımen äli jüyeli jwmıs jasala qoyğan joq. 
Ras, Türkiya Respublikası šziniŋ bauırlas elderiniŋ 
egemendik alğanına birden qoldau kšrsetkeni 
belgili. Biregey el, birtwtas wlt, ortaq til tärizdi piğıl-
pikirlerdiŋ de oqtın-oqtın şığıp qalatını bar. Bizdiŋ 
oyımızşa qazir tarihi ädiletsiz şaralar barısında bir-
birinen alşaqtaŋqırap ketken tuıs halıqtar tilderindegi 
ortaq tübir sšz, ortaq tübir twlğalar negizinde ortaq 
termindik ataulardı qalıptastıra bastau qajet dep 
bilemiz. Salğastıra, saralay qarasaq, bwğan tolıq negiz 
bar. Tipti türki tilderindegi ğasırlar boyı saqtalıp kelgen 
šli tübirlerdiŋ sırına üŋilip, olardıŋ är tildegi sanın 
şamalauğa ärekettengen äygili prof. Ä.T.Qaydardıŋ 
zerdeleui de bizdi osınday oyğa jeteleydi.
Mwnday oyğa, ärine, äzirge ürke qaraytındar bar. 
Öytkeni biz äli är wlttıŋ tildik qorında ne bar, ne joq 
ekenin anıq ayqındap bitkenimiz joq. Äueli ärbir tuıs 
tilde jasalıp jatqan terminologiyalıq sšzdikterdi šzara 
salıstırıp, izdenis jwmısımen aynalısu kerek. Sodan 
ortaq tübir, ortaq atau, ortaq wğımdardı saralau jwmısı 
tuındaydı. Al mwnday isti ortaq zertteu bağdarlamaları 
arqılı birlese otırıp jürgizuge boladı. Solay etu kerek 
te. Bizdiŋ İsläm Jarılğapovtıŋ 95 jıldığına oray sšz 
qozğauımız osınday igi istiŋ bastaması bolğay dep 
tileymin. Sebebi İ.Jarılğapov tärizdi sšz şeberleriniŋ 
täjiribesi osınau nietimizge ot beredi, jıldar boyı basılıp 
kelgen ruhımızdı kšteredi, eŋse tiktetedi.
Ömirzaq Aytbaywlı, 
A.Baytwrsınwlı atındağı Til bilimi institutınıŋ bas 
ğılımi qızmetkeri, WĞA-nıŋ akademigi

60
Шілде айында Ресей Федерациясының қазақ-
тар  шоғырланып  қоныстанған  аймақтарында 
«Қазақстанның  ұлттық  кино  күндері»  өтті. 
Осы шараның басы-қасында жүрген Қазақстан 
киноматографистер 
одағының 
төрағасы 
Игорь  вовнянко  мен  КСРО  халық  әртісі,  ҚР 
мемлекеттік  сыйлықтың  иегері,  театр  және 
кино  актері  асанәлі  Әшімовпен  кездесіп, 
олардан  іс-сапар  жайын,  Ресей  қазақтарының 
ұлттық мәдениетімізді қабылдау деңгейі туралы 
түйген ойлары мен пікірлерін сұрадық.  
– Игорь мырза, қазіргі қазақ киносын енді-енді 
дамып  келе  жатқанын  көзі  қарақты  оқырман 
жақсы біледі. Ал Ресей болса, кино жөнінен бізден 
көш  бойы  озық  тұр.  Сондай  елде  қазақ  кино 
күндерін өткізуге батылдық керек шығар? 
–  Мұндай  іс-шара  бір  күнде  болмайтыны 
белгілі. Осыдан тура бес жыл бұрын Үкіметке, ҚР 
Мәдениет  және  ақпарат  министрлігіне  ұсыныс-
тілегімізді  жаздық.  Қолымыздан  келгенше  қазақ 
киносының  дамуына  түрткі  болсақ  деген  ой-
мен.  Себебі  қаз-қаз  тұрған  бала  сияқты  жаңадан 
көтеріліп  келе  жатқан  қазақ  кинолары  Астана 
мен  Алматы  қалаларының  көрермендеріне  ғана 
арналғандай болып қалды. Ал басқа облыстар тек 
шетелдік киноны көреді. Сондықтан Қазақстанның 
барлық  аймағына  барып,  қазақ  киносын  наси-
хаттау керек болды.  Ал, ол үшін не істеу керек? 
Әрине,  Үкіметтен  қолдау  қажет.  Осының  бәрін 
бір  ізге  салып,  барлық  облыстарда  қазақ  кинола-
сын  насихаттау  мақсатымен  Қазақстанның  халық 
әртістерін  тарттық  бұл  жобаға.  Біз  осы  бес  жыл-
да  тек  Маңғыстау  облысы  мен  Ақтау  қаласында 
ҚазаҚ киносы – 
ресейде
болған  жоқпыз.  Ал  республикамыздағы  басқа  об-
лыс, қала, аудан орталықтарын түгел аралап, қазақ 
киносын  насихаттадық.  Соның  арқасында  қазір 
жастар  тек  шетелдік  киноны  ғана  емес,  қазақ  ки-
носын  да  тамашалайтын  болды.  Рейтингке  көз 
салсақ, кейбір қазақ киноларының шетелдік филь-
мдермен  тең  түсіп  жатқаны  байқалады.  Бұл  нені 
көрсетеді?  Әрине,  қазақ  киносының  өсіп,  дамып 
келе  жатқанын.  Ал  биыл  біз  министрліктен  Ре-
сей  мен  Қытай  елінде  тұратын  қазақтар  арасын-
да  қазақ  киносын  насихаттауға  байланысты  тен-
дер  ұтып  алдық.  Мұнымыз  әрі  талғамы  жоғары 
ресейлік  қазақ  көрермендері  алдында  өзімізді-
өзіміз сынақтан өткізу және жаңа қазақ киносымен 
таныстыру мақсаты болды. Ресейге арналған жоба-
мыз ойдағыдай іске асты деп ойлаймын. Ресейдің 
Омбы,  Барнауыл,  Новосібір,  Орынбор,  Астарахан 
облыстарын  аралап  қазақ  киносын  насихаттап 
қайттық. 
– Қазақтар қалай қарсы алды?
–  Ресейдің  біз  барған  бес  губерниясында  да 
қазақтар  жақсы  қарсы  алды.  Әрине  біз  алдын 
ала  Ресейдегі  әр  губерниядағы  Мәдениет 
министрлерімен  келісіп,  Дүниежүзі  қазақтары 
қауымдастығы  төрағасының  бірінші  орынбасары 
Талғат Мамашев арқылы сол жердегі Қазақ мәдени 
орталықтарының  басшыларымен  келісіп  алған 
болатынбыз.  Жиналған  қауым  өте  жылы,  жақсы 
көңілмен қарсы алды. Біз тек кино ғана емес, қазақ 
елінің кино жұлдыздары, «Қыз Жібек» фильміндегі 
басты  рөлдегі  Асанәлі  Әшімов,  Меруерт 
Өтекешова,  Құман  Тастанбековтерді  былтыр  ғана 
шыққан  «Шал»  фильміндегі  Ерболат  Тоғызақов, 

61
театр және кино актері Төлеубек Аралбаевтарды 
жұртшылыққа  таныстырдық.  Әрине,  кинода 
көрген бір басқа, аңызға айналған тұлғаларды өз 
көздерімен  көріп,  оларға  өздерінің  көкейіндегі 
сұрақтарын қойып, жауап алудың жөні бір басқа  
емес  пе?!  Менің  ойымша,  Ресей  қазақтарының 
ішкі  мәдениеті  жоғары,  ұлттық  санасы, 
Атажұрттарына  байланысты  сезімдері  ерекше. 
Біздің Қазақстаннан арнайы іздеп келуіміз оларды 
ерекше  қуанышқа  бөледі.  Тағы  бір  айта  кетер 
нәрсе,  қазақ  киносына  осы  Қазақстаннан  көшіп 
кеткен басқа ұлт өкілдері де көптеп келді. Олар 
да  жеке-жеке  келіп  рахметтерін  сағыныштарын 
айтып жатты. 
– Қазақ киносында өзіндік орны бар атақты 
әртістерді  апарыпсыздар,  ол  кісілерді  ресейлік 
қазақтар тани ма екен?
–  Үлкен  кісілер  керемет  қошамет  білдірді  ол 
кісілерге.  Өйткені  олар  Кеңес  заманында  туып-
өскен ғой. Ол кезде мәдениет те, білім де, идеоло-
гия да бір болды ғой. Қазір ғой олардың шет мем-
лекет болып қазақ киносына сусап отырғандары. 
Ал  жастар  «Шал»  фильмін  ғаламтор  арқылы 
көрген,  сондықтан  ілтипаты  ерекше  болды. 
Негізі Ресейдегі қазақтарды диаспора деу дұрыс 
емес.  Өйткені  олар  өздерінің  ата-бабасының 
жерінде отыр ғой. Олар да өздерін диаспорамыз 
деп  есептемейді  екен.  Осы  сіздердің  басылым 
арқылы  Қазақ  мәдени  орталықтарының  басшы-
ларына, атап айтсам Алтынай Жүнісова, Азамат 
Байдаулетов,  Орынкүл  Настаушева  тағы  басқа 
ұйымдастыру жұмыстарын жүргізген азаматтарға 
алғысымызды білдіремін.      
-  Әрине,  Кеңестік  қызыл  империялық 
саясаттың  зардабы  ғой...  Арғы  бетте  қалып 
қойған  қандастарымыз  аз  емес.  Асанәлі  аға, 
жарты ай бойы Ресей қазақтарының арасында 
болдыңыздар...  нендей ой түйдіңіз?
-  Біз  өзі  көбінесе  жеңіл  автокөлікпен  жүрдік 
қой,  адам  орманнан  шаршайды  екен.  Біздің 
қазақтың  жері  кең,  байтақ,  сардала,  қанша 
қарасаң да көзің жетпейді. Менің түсінгенімше,  
қазақ сол даласындай кең, шақырайған күн сияқты 
көңілдері ашық-жарқын. Қазақ қайда жүрсе де қазақ. 
Ассалаумағалейкум дегенге дастарханы мен көңілін 
бірге жаяды. Ресей қазақтары мен біздің қазақтардың 
еш айырмашылығы жоқ деген ойға келдім. 
– Өзіңіз үшін қандай жаңалық аштыңыз? 
–  Мен  өзі  Омбыға  барғаныма  қуаныштымын. 
Өйткені  ол  жер  Шоқанның  оқып-білім  алған  жері. 
Сол  кісінің  жүрген  жерімен  жүрдім,  Шоқанның 
мұражайына  арнайы  бардым...  Ал  енді  Шоқан 
Уәлихановтың ескерткішіне қарап, Сағиды көргендей 
болдым.  Омбыдан  алған  әсерім  осындай  болды. 
Астраханға барған кезде ол қала теңіз деңгейінен өте 
төмен  орналасқандықтан  қан  қысымым  көтеріліп, 
жедел жәрдем шақыртуға тура келді. Келген дәрігер 
қазақ  жігіт  екен  дереу  ауруханаға  алып  кетті.  Ол 
жерде  медбикелердің  көбісі  қазақ  екен.  Астрахан-
да  көшеде  тура  қазақ  жерінде  жүргендей  әсерде 
боласың. Айналаң толы қазақ. 
-  Алда  Қытайдың  Үрімжі,  Құлжа  қалаларында 
қазақ 
киносының 
күндері 
өтпек 
екен, 
дайындықтарыңыз қалай?
-  Құдай  қаласа  осы  қараша  айының  ортасында 
Қытай қазақтарымен қауышып қалармыз. Болашақта 
осы  жобаны  тоқтатпай  іске  асыра  берсек,  қазақ 
киносының жұлдызы жанар деген ойдамын. 
-  Еңбектеріңіз  жемісті  болсын,  оқырман-
дарымызбен  ой бөліскендеріңізге рахмет!
P.S. Күздің алғашқы күндері Алматыға Омбыдан 
Алтынай Жүнісова келді. Ресейдегі қазақ киносына 
байланысты  сұрап  едік,  Қазақ  киносының 
жергілікті халыққа әсері керемет болды, жастарды 
ерекше  сезімге  бөледі  деп  бір  мысал  келтірді. 
Омбы  қаласының  тұрғыны  Салтанат  Шушубаева 
Ресейде туып-өскен, қазір Англияда жоғарғы білім 
алып  жатқан  баласының  қазақ  киносын  көріп,  
өзінің  қазақ  екенін  мақтан  тұтып,  кең  байтақ 
даласының барына мақтанып жүр дейді. Қазақстан 
Республикасының  бұл  бастамасы  бізді  Ресейдегі 
қазақ ұлтын бір көтеріп тастады деді Омбыдағы 
«Мөлдір»  қазақ  қоғамының  төрайымы  Алтынай 
Жүнісова.     

62
шетелдегі қазақ ақындары
ҚырыҚтың 
Қысы
Әбіл  Серік  1973 
жылы  4  ақпанда 
ШҰАР  Бурылтоғай 
ауданында  туған. 
1991  жылы 
Бурылтоғайда  қазақ 
орта  мектебін  бітір
ді.  1991-1996  жылы 
ШҰАР  университетін 
сырттай 
оқып, 1996-1998 ж.ж. Т
янжин Мантай унив
ерситетінің күндізгі бөлімінде білімін ж
етілдірді. 
1991-1993  ж.ж.   
Бурылтоғай  аудандық 
ойын-сауық  үйірме
сінде,  1993-1994 
ж.ж.  Алтай 
қалалық радио-телевизия 
мекемесінде, 1994 
жылдан бүгінге дейін 
Шыңжан халық радио
стан-
циясында диктор, көрк
емөнер бөлімінің меңг
ерушісі қызметін а
тқарып келеді. 
Қазақтың мәдениетін, өнерін, ән-күйлерін насих
аттауда зор үлесін қо
сып жүрген Серік әрі 
әнші, сазгер, актер, 
ақын. Сегіз қырлы 
бір сырлы азаматтың 
  «Дариға-ай», «Қобыз 
– сарын», 
«Аққу – арман», «Күн», 
«Самал», «Күміс 
жебе», «Шолпан», 
«Тал бесік», «Бесігім», 
«Алтын 
айна»  секілді  10 
өлеңі  мен  поэмалары, 
шалқыма,  әңгіме 
кітаптары  ШҰАР 
баспаларында 
жарық көрген. 
Қазақтың таңдаулы 
60 (алпыс) әнін қыт
ай тіліне аударып, 
оны орындап және 
де MTV (клип) 
түсіріп «Аққу сазы» дег
ен атпен таратты. 
Ұлы Мұхтар Әуез
овтың «Абай» эпопеясының 
төрт томын  /86 саға
ттық/ CD дискіге 
оқып, 
MP3 форматындағы а
удиокітап етіп оқып шықты. 
Қытай қазақтары 
арасында кеңінен 
таралған 200 халық 
әнін, 500 домбыра 
күйін жинап, 
реттеп, таспаға түсіріп 
«Керуен сазы», «Шаңырағы
мыздан шалқыған 
әндер» атты ән-күй 
аль-
бомын баспадан шығар
ды. 
Өзі  жазған  радиопье
са  және  очерк,  ша
лқымалары  мен 
дикторлық  саласында 
оқыған 
еңбектері  арқылы 
ҚХР  Ақпарат  ұжымы 
тарапынан  17  мәр
те  мемлекеттік  награда
лармен 
марапатталған. 
Қазақстан мен Қыт
айдағы қазақ диаспорасының 
байланысы жөніндегі 
түрлі іс-шараларды 
ұйымдастыруда көптег
ен жұмыстар атқарып 
келеді. Мысалы, М.Мақа
таевтың, М.Шаханов
тың, 
Ш.Қалдаяқовтың, 
Т.Айбергеновтың, 
С.Тұрысбековтың 
жыр-күй кештерін 
ҚХР-да өткізуде де 
белсенділік танытып жүрг
ен азамат. 
Қазақстанда  да  Ш.Қа
лдаяқов  атындағы 
«Менің  Қазақстаным» 
халықаралық  ән 
және 
жас  композиторлар
дың  фестивалінде 
лауреат  атағымен 
марапатталған  (2007); 
2007  жылы 
Дүниежүзі  қазақт
ары  қауымдастығының 
15  жылдығына  арна
лған  «Қауымдастық 
қазақтың 
бір отауы» атты ха
лықаралық жыр мүшайрасында бірінші орынды а
лды.   
2008  жылы  шілде
де  Шетелдегі  қазақ 
диаспорасымен  байланыс 
жасау  ісіне  ерекше 
үлес 
қосқаны үшін және 
Астананың он жылдық 
мерейтойына орай 
ҚР Мәдениет минист
рлігінің 
«Құрмет грамотасымен» м
арапатталған.

63
шетелдегі қазақ ақындары
ЖЕЛТОҚСаным  
Желтоқсаным, жеттің бе жыл айналып,   
Көңіл толқып тұрғаны-ай ылайланып.  
Күндеріңді күйіме қосайыншы,   
Домбырамның құлағын бұрай қалып.  
 
Желтоқсаным,  жеттің бе бұлыңғырлап,   
Ойың омбы қасат қар, қырың қырбақ.  
Өтесің-ау және бір әжім сыйлап,   
Кетесің-ау және бір жылымды ұрлап.  
 
Желтоқсаным, күтіп ем сені асығып,   
Тастайсың-ау тағы бір бел асырып.  
Туған жерге аңсарым ауа беред,   
Көкіректен сағыныш кені ашылып.  
 
Көл жастанып көсілген байтақ жерім,   
Әндерімді кешіңде айтар ма едім.  
Желтоқсаным,  желіңді желмая етіп,   
Жетаралға бір барып қайтар ма едім,   
 
Қыраттардан із шалып атты аңшылар,   
Табиғатқа сән сыйлап ақ тамшылар.  
Соғым басқа шақырып бірін-бірі,   
Күнде той боп ауылда жатқан шығар.  
 
Сапар айы деп сенен сенім алып,   
Ат үстінде тербеліп сері халық.  
Кеш кірген соң кеңесін жалғастырар,   
Меш түбінде қайтадан келіп алып.  
 
Желтоқсаным, аңсаттың сахарамды,   
Күнде боп жатқан сахнамды.  
Аңсаттың-ау ақ көңіл жандарымды...  
Әрбір үйден табылар ата-анамды.  
ТүЛКІ ТІРЛІК  
Арамзалар түбінде бір болады екен шын мазақ,   
Түсінуде қиын тіпті, тірлік деген сын ғажап.  
Қара таудың баурайында тұратын қос кәрия,   
Ұл мен келін дүние сап тартты өмірден тым азап.  
 
Сойыл шіркін сорлыларға бұрын тиед емес пе,   
Шал мен кемпір немересін айналдырып кеңеске.  
Бес тауықтың жұмыртқасын тірлігіне 
талшық қып,   
Жатты сол бір жапандағы жан баспайтын белесте.  
 
Жығылғанға жұдырығын аямады тағдыр да,   
Қарашада қызыл түлкі қар аралас жаңбырда.  
Түн жамылып келді дағы қырып біткен тауықты,   
Бұлаң қағып кете берді бөленгенде таң нұрға.  
 
Көңіл тасып бара жатты атқандай-ақ бақ таңы,   
Залал салу қашандағы залымдардың мақтаны.  
Бірақтағы әзәзілдің белден аса бергенде,   
Оны қарттың қағып түсті кеше құрған қақпаны.  
 
Сыр сыйлайды сезінгенге дәуіріңнің дастаны,   
Қоғам деген қайнап тұрған қара бастың қасқаны.  
Қыран жоқта түлкілердің ашық деуші ем аспаны,   
Міне өмір өрнектері түсіндірді басқаны.  
үШЕУмІз  
Мені де біреу сағынар,   
Саған да біреу табынар.  
Оның да жолы табылар,   
Тірліктің үш-ақ таңы бар.  
 
Мені де біреу аңсайды,   
Сені де біреу жүр күтіп.  
Ол дағы бір күн шаршайды,   
Үмітін үрей үркітіп.  
 
Менімен де біреу қоштасар,   
Сенімен де біреу достасар.  
Оған да біреу қосылар,   
Табылар талай қос басар.  
 
Мені де біреу жек көрер,   
Саған да біреу кектенер.  
Оған да біреу алаяр,   
Сезімге сенім серт берер.  
 
Маған да біреу қол берер,   
Саған біреу жол берер.  
Оған да біреу ой салар,   
Дүние солай дөңгелер.  
 
Жондар мен жолдар жалғасар,   
Қолдар мен торлар алмасар.  
Біреумен біреу арбасар,   
Аттың ізін тай басар.  
 
Маған да біреу еліктер,   
Сені де біреу серік дер.  
Ол дағы озар ортадан,   
Маңдайынан төгіп тер.  
 
Менімен де біреу алысар,   
Сенімен де біреу жарысар.  

64
шетелдегі қазақ ақындары
О мен де біреу танысар,   
Табысар да қағысар.  
 
Маған да айтар батырып,   
Саған да айтар бақырып.  
Ол дағы шығар атылып,   
Бәріне кеттік жатылып.  
 
Салармын мен де әніме,   
Қарарсың сен де сәніңе.  
Ол дағы сай әліне,   
Нарық қосар нәріне.  
 
Мені де тұрмас міндемей,   
Сені де қоймас күндемей.  
Ол дағы жатпас үндемей,   
Үміттің отын үрлемей.  
 
Мені де біреу мадақтар,   
Саған да сыйлы табақ бар,   
Ойланып ол да алақтар,   
Қайшыланып қабақтар.  
 
Маған да,  саған кісілік,   
Оған да қажет кішілік.  
Бәрімізге қашан да,   
Ең керегі – түсінік.  
 
Пенделер аз ба ұятты,   
Батырған бізге тұяқты.  
Адамның басы алайда,   
Дойбының тасы сияқты.  
 
Мені де біреу жұбатқан,   
Сені де біреу жылатқан.  
Оны да біреу уатқан,   
Жалғасар өстіп бұл ақ таң.  
 
Мені де біреу тұр біліп,   
Саған да біреу жүр күліп.  
Бар адамның бойында,   
Қалайда бар бір күдік.  
 
Үшеуміз сәні,  еркем,   
Қоғам дер алып құшақтың.  
Кеше,  бүгін және ертең,   
Өмір деген үш-ақ күн.  
 
ҚыРыҚТыҢ ҚыСы  
 
Қылаулап келді қырықтың қысы,   
Билеп тұр ойды бұлттың мысы.  
Түлкілер түске кіреді тағы  
Келеді-ау шіркін қызықтырғысы.  
 
Ұшады самғап үміттің құсы,   
Келмес-ау кімнің жүріп-тұрғысы.  
Ақ жолға салып жіберші мені,   
Ақ жорға мінген қырықтың қысы.  
 
Үш қонақ кетті аттанып тезден,   
Жиырма бес қайран шаттанып кезген.  
Қырықтадағы көктем күз бар ғой,   
Дегенмен жылдар емес-ау жездем.  
 
Қылыштың жүзі – қырықтың қысы,   
Тез келер жанның мұрт қырғысы.  
Екенін енді сезгендей көңіл,   
Адамның айлар қырт құрбысы.  
 
Қырықтың қысы кеңесін шертіп,   
Қыраулы бақта келеді ертіп.  
Қарында ізім қалғаныменен,   
Көктемі келіп кетерме ертіп.  
 
Келгенмен көңіл қылық қылғысы,   
Өзіңе мәлім қырықтың күші.  
Қырға да шығып қалғаныңды ойлап,   
Толғанттар тоқсан қырықтың қысы.  
 
Қаңтардың таңы қаңтарып тұлпар,   
Салбурыныңа салайын сұңқар.  
Ойлы да тойлы қырықтың қысы,   
Өзіндік өмір әуенін шырқар.  
 
Қылыштай қияр салымымды жер,   
Деген бір оймен сабырың кірер.  
Кез келіп қалған сияқты құрбым,   
Қастерлі күннің қадырын білер.  
 
Қанатын қыран құс қомдағандай,   
Самғайын биік күш сомдағандай.  
Ойларымды онға бөлмеші уақыт,   
Қырыққа дейін қыс болмағандай!   
 


1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   15


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал