«тіршілік қауіпсіздігінің негіздері» ПӘнінің



жүктеу 5.2 Kb.
Pdf просмотр
бет17/17
Дата02.05.2017
өлшемі5.2 Kb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

Техникалық
 
процестердің
 
спецификациясы.Техникалық 
процестердің спецификациясың зерттей білу, құрал жабдықтардың жарылу 
мүмкіндігін   (мысалы,   қысым   астындағы   жұмыс   істейтін   ыдыстар)   өртер 
пайда болатын негізгі себептерін, процесте пайдаланатын қатты әсер ететін, 
улы және радиоактивті заттардың мөлшерін бағалау керек. Сонымен қаттар 
төтенше   жағдайдағы   өндірісті   тоқтатудың   жылдам   және   апатсыз   тәсілін 
жетілдіру керек.
Техникалық   жүйелердің   және   объектілердің   жұмыс   істеу 
тұрақтылығын   жоғартудың   жолдары.  Әртүрлі   төтенше   жағдайларында 
электрлік құрылыстар және желістер әртүрлі бұзуларды және қиратуларды 
алып   келуі   мүмкін.   Олардың   нағыз   осалдау   бөлімдері   жерлік   құрылыстар 
(электрлі   станциялары,   қосалқы   станциялары,   трансформаторлық 
станциялар),   сонымен   қатар   электр   берілістердің   ауа   желістері   болып 
табылады.   Қазіргі   заманғы   ірі   энергиялық   жүйелерде   жүйенің   жұмыс 

ПОӘК 042-14.4.05.1.20.55/03.2011
№3 басылым 05.09.11ж.
   
112 беттің 153-ші беті
қабілеттілігін   толығымен   сақтап   отырып,   бұзылған   электр   кездерін   ләзде 
сөндіруге қабілеттілігі бар әртүрлі автоматты құралдар қолданылады.
Электр энергиямен қамтамасыз ету жүйесінің тұрақтылығын жоғарлату 
үшін   ең   біріншіден   электр   берілістердің   ауа   желістерін   кабелді   (жер 
астындағы)   желістерге   ауыстыру   түтынушылардың   қамтамасыз   үшін 
резервтік желістерді қолдану, объектілердің суырмалы электр генераторлар, 
электр қозғаланатын автономды резервтік кездерін алдын ала ескерту керек.
Бақылау сұрақтары
ξ
Тұрақтылық дегеніміз не?
ξ
Төтенше   жағдайдағы   халықтың   шаруашылық   объектілер 
жұмысының  тұрақтылығы қалай қамтамасыз етіледі?
ξ
Төтенше   жағдайдағы   техникалық   жүйелердің   және   халықтың 
шаруашылық   объектілердің   нағыз   манызды   түрлерінің   жұмыс 
істеу тұрақтылығы жоғарту үшін не істеу керек?
Тәжірбиелік сабақтың тақырыбы №15 Радиационды барлау құралдары. 
Радиоактивті   сәулеленуді   бақылау   құралдарын   қолдану.(Дозиметрлік 
бақылау)                                                                                      
Тәжірбиелік  сабаққа арналған оқу-әдістемелік нұсқаулар 
Жоспар:  Осы   заманғы   барлық   дозиметрлік   приборлар   иондық   әдіс 
негізінде  жұмыс істейді. 
Дозиметриялық бақылаудың құралдары екі тобына болінеді
ξ
дозаның қуатын сандық өлшеуге арналған дозиметрлер;
ξ
радиоактивті ластануды тез табу үшін қолданылатын радиометрлер 
немесе сәулеленудің индикаторлары.
ДРГЗ-04 дозиметрі энергетикалық 0,03-3,0 МэВ диапазонында гамма және 
рентгендік сәулеленуді өлшеу үшін қолданылады. Құралдардың шкаласы 
микрорентген/сек (мкР/с) градуирленген.
ДКС-0,4 дозиметрі энергетикалық 0,5-3,0 МэВ диапазонында гамма және 
бетта сәулеленуді өлшеу үшін қолданалады.
Өнеркәсіп   халық   үшін   арналған   тұрмыстық   дозиметрлерді   шығарады, 
мысалы «Мастер-1» тұрмыстық дозиметр, «Сосна» дозиметр- радиометрі.
Дозиметрлік   бақылау   аспаптарының   жұмыс   істеу   принцптері. 
Радиациялық  барлау.  Радиациямен  ластанған   аймақта   ІҚЖ   жүргізудің 
тиімділігі   көбінесе   сол   жерде   болған   радиациялық   жағдайдың   нақты 
мәліметтеріне  байланысты.   Осы  мақсатпен  келесі   міндеттерді   шешетін 
радиациялық барлау жүргізіледі:
4.
жергілікті  жерде  және   ауаның   жерге   жақын   қабатының 
радиоактивті   затпен   ластануын  табу   және   бұл   туралы   жұмыс 
басшысына ақпарат беру;

ПОӘК 042-14.4.05.1.20.55/03.2011
№3 басылым 05.09.11ж.
   
112 беттің 154-ші беті
5.
құрылым  жылжитын  бағыттағы  гамма   –   сәулелену  мөлшерінің 
күштілігін  анықтау   және  радиоактивтілікпен   ластанған   аймақтың 
шекарасын белгілеу;
6.
ластанған участкелерді  игеру  үшін  айналып  өту  жолдарын (қажет 
болған жағдайда) іздеу;
7.
радиациялык жағдайдың өзгеру динамикасына бақылау жасау;
8.
судан,
 азық   –   түліктерден,   өсімдіктерден,   топырақтан, 
объектілерден, техникалардан, мүліктерден сынама алу және оларды 
зертханаға жіберу;
9.
метрологиялық бақылау;
10.
радиоактивтіліклен ластанған аймақтан шыққаннан кейін     
құрылымның жеке құрамына дозиметриялық бақылау жүргізу.
Радиациялық  барлауды   ұйымдастыру   кезінде  жұмысты  жүргізетін 
ауданда   ішкі   жағдайдың   өзгеруін   (желдің   бағыты  және   т.б.)   немесе 
радиоактивтік  ластанудың   қайталануы   мүмкін   екенін   есепке  алу  қажст. 
Құрылым   орналасқан   аудандағы  радиациялық  жағдайды  бақылау  үшін, 
сонымен қатар жұмысты жүргізетін объектідерде радиацияны бақылайтын 
күзет орны құрылады, олардың негізгі міндетіне:
ξ
дер   кезінде   радиоактивті   ластануды  табу   және  хабарландыру 
дабылын беру;
ξ
радиоактивті зат бұлтының қозғалыс бағытын анықтау;
ξ
күзет ауданында радиоактивті  затпен  ластанған  участкелерді  барлау, 
сонымен қатар метеорологиялық бақылау жатады.
Радиациялық бақылау орны  тәртіп  бойынша үш адамнан тұрады. Ол 
сәулелену мөлшерінің ДП-5 (А,Б,В), ДРГ- 01Т және т.б. өлшеуіштерімен, №3 
метеокомплектпен, ИД-11 (ДКП-02 және т.б.) сәулелену  мөлшерінің қуатты 
жеке  өлшеуіштерімен,  ИД-1 сәулелену  мөлшерінің               өлшеуіштерімен, 
секундомермен, хабарландыру және байланыс құралдарымен, радиациялық 
жағдайдың параметрін  жазатын журналмен, ауа сынамасын алатын жабдық 
жиынтығымен жабдықталған.
Дозиметриялық   бақылау.
 Дозиметриялық   бақылауды
 ІҚ 
құрылымның   жеке  құрамы               радиоактивті   ластану   аймағындағы   іс   – 
қимылы   кезінде  сәулелену  мөлшері  туралы  мәліметтерді  дер  кезінде  алу 
мақсатында   жүргізеді.   Алынған  ақпарат   бойынша  құрылымның   жұмыс 
тәртібі   анықталады.  Дозиметриялық   бақылау   топтық   және   жеке   болып 
бөлінеді.
Топтық бақылау ІҚ құрылымның жеке құрамының жұмысқа         қаб-
леттілік деңгейін бағалау  мен анықтау  үшін  және орташа сәулелену дозасы 
туралы  мәліметтерді  алу  мақсатында жүргізіледі.  Бұл  үшін  құрылым ИД-1 
сәулелену  дозасының   өлшеуішімен   қамтамасыз   етіледі   (ДКП-50-А   ДП-24, 
ДП-22В   жинақтарынан)  1   -   2  дозиметрлік   есептеу  бойынша  радиациялық 
жағдайда бірдей әрекет ететін топтағы адам саны 14-20.
Жеке  бақылау  радиациялық  зақымданудың   ауырлық   деңгейіне 
алғашқы   кезеңде  диагностика   жасау   керек   және   әр  құтқарушының  доза 

ПОӘК 042-14.4.05.1.20.55/03.2011
№3 басылым 05.09.11ж.
   
112 беттің 155-ші беті
туралы  мәліметті  алуы   мақсатында  жүргізіледі.  Бұл   мақсат  ушін   ІҚ 
құрылымның жеке құрамына доза қуатын өлшейтін ИД-11 өлшеуіші беріледі.
Радиоактивті   ластанудың   деңгейі   техниканың,   көліктің,   киімдердің, 
саймандардың, қорғау құралдарының, аяқ – киімдердің  және  т.б. дәрежесі 
бойынша  анықталады.   Аталған   жұмыс   құрылымға   қойылған   міндеттерді 
орындағаннан   кейін,  құтқарушылардың  ластанған  аудандардан   шығуы 
кезінде,  арнайы  өңдеулерді   толық   жүргізгеннен   кейін   жүзеге  асырылады. 
Радиоактивті ластануға душар  болған  және  арнайы  толық өндеуді жүргізу 
үшін   келген   құрылымның   жеке  құрамы,  техникалары   және   көлігі 
бақылап   бөліп   тұратын   күзет   орны  арқылы  өтеді,   мұнда   құрылымның 
ластанған  дәрежесін   белгілейді  және   арнайы  өңдеу  бойынша  шараларды 
ұйымдастырады. Күзет орнының біреуі шығатын  жерде  ал келесісі  арнайы 
өндеу алаңының шығатын жерінде тұрады. Ластану дәрежесін ДП-5, КРБ-1 
және т.б. аспаптардың көмегімен анықтайды. Құрылымның жеке құрамының 
және техникасының бақылап – бөліп тұратын күзет орны арқылы өтуі кезінде 
дозиметристің  ластанған жұмыс орны  анықталады;  қажет болған жағдайда 
оған қатерсіздендіру жүргізіледі немесе тұрған орыны ауыстырылады.
Радиациялық барлау және дозиметриялық бақылау аспаптарының 
сипаттамасы
Атаулары
Сипаттамалар 
және өлшеуіштің 
мөлшері
Тағайындалуы         
Далалық радиометр-
рентгенометр
ДП-5А,(ДП-5Б,ДП-
5В)
Гамма-сәулелену
бойынша
50мкР/с-200Р/с
Гамма-сәулелену мөлшерінің 
күштілігін өлшеу және гамма, бета-
сәулелену бойынша жергілікті 
жердің ластануы
Дозиметр 
ДРГ-01Т
10мкР/с-10Р/с
Ішкі гамма-сәулеленудің 
экспозиционды дозасы қуатын 
өлшеу (ЭМК)
ДП-22В дозиметр 
жинағы
2-50 Р/с
Сәулелену дозасын өлшеу
ДП-24 (аналог ДП-
22В)
2-50 Р/с
Сәулелену дозасын өлшеу
ИД-1 дозиметр 
жинағы
20-500 рад
Гамма- нейтронды сәулеленудің 
жұтылған дозасын өлшеу
Жеке мөлшерді 
өлшейтін ИД-11 ИУ 
құрылғысының 
өлшеуішімен
50-80О Р
Радиациялық зақымданулын 
бастапқы диагностикалау 
мақсатындағы сәулеленуді жеке 
қадағалау
ДП-70 
(ДП-70М)
10-1500 рад
10-1500 рад
50-800 Р
химиялық 
дозиметрлері ДКП-
50-800 Р
медициналық зақымдану дәрежесі 
диагностикасына арналған өлшеу 

ПОӘК 042-14.4.05.1.20.55/03.2011
№3 басылым 05.09.11ж.
   
112 беттің 156-ші беті
50-А қосымша 
беріледі
ДК-0,2 дозиметр 
жинағы
10-200мР
Гамма – сәулелену мөлшерінің 
күштілігін зертханалық жағдайда 
өлшеу

Каталог: ebook -> umkd
umkd -> ПОӘК 042-18. 39 119/01-2013 10. 09. 2013 ж. №1 басылым 107 беттің 1
umkd -> Математиканы оқыту теориясы 5B010900-Математика мамандығына арналған студенттерге арналған пәннің ОҚу бағдарламасы
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы мемлекеттік
umkd -> 3 деңгейлі смж құжаты поәК Е поәК 042-14-4-05. 20. 24/03- 2009 ж. ПoәК ««Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар»
umkd -> Оқу-әдістемелік материалдар «Математиканы оқыту теориясы және әдістемесі»
umkd -> Бағдарламасы «Дискретті математикалық логика»
umkd -> ПОӘК 042-18. 39 113/01-2013 10. 09. 2013 ж. №1 басылым 107 беттің 1
umkd -> Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы
umkd -> ПОӘК 042-18. 39 06/01-2013 10. 09. 2013 ж. №1 басылым

жүктеу 5.2 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет