Т.ғ. к. ҚӨмт және км кафедрасының доценті Күзембаев С. Б



жүктеу 0.65 Mb.

бет1/7
Дата20.05.2017
өлшемі0.65 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

 

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі 

 

Қарағанды мемлекеттік  техникалық университеті 



 

 

 



 

Бекітемін 

Бірінші проректор 

____________Исағұлов А.З. 

"____" _________ 2006 ж. 

 

 



 

 

 



 

ОҚЫТУШЫ ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ 

  

«Құю өндірісінің технологиясы-І» пәні бойынша 



 

050712 «Машина жасау» мамандығының студенттері үшін 

 

Машина жасау  факультеті 



 

ҚӨМТ және КМ  кафедрасы    

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



2006 ж. 

 


 

Алғы сөз 

 

Оқытушы пәнінің оқу-әдістемелік кешенін әзірлеген: 



т.ғ.к. ҚӨМТ және КМ  кафедрасының доценті Күзембаев С. Б. 

т.ғ.к. ҚӨМТ және КМ  кафедрасының доценті Канунникова С. Г. 

ассистент Жашкеев Е. 

 

ҚӨМТ және КМ  кафедрасы отырысында талқыланған  



 

№   _______ хаттама  «____»______________2006 ж. 

Кафедра меңгерушісі Шарая О. А.  ____________      «____»__________2006 ж. 

 

 



 

 

Машина жасау факультетінің оқу-әдістемелік бюросымен мақұлданған  



№ ________ хаттама  «_____»_____________2006 ж. 

Төрағасы Тұрсынбаева А. К. ___________________    «____»_________ 2006 ж. 

 

 

 



 

 


1 Оқу жұмыс бағдарламасы 

1.1 Оқытушы туралы мәліметтер және байланыстық ақпарат 

Құзембаев Серік Бапай-ұлы, т. ғ. к., ҚӨМТ және КМ  кафедрасы доценті, 

Канунникова  Светлана  Гавриловна,  т.  ғ.  к.,  ҚӨМТ  және  КМ    кафедрасы 

доценті, 

Жашкеев Ерлан, ҚӨМТ және КМ  кафедрасы ассистенті. 

ҚӨМТ  және  КМ  кафедрасы  ҚарМТУ-дың  бас  корпусында  (Қарағанды 

қаласы,  Мир  Бульвары, 56), 313 аудиторияда  орналасқан,  байланыс  телефоны   

8-(3212)-56-59-35, қосымша 124, электрондық адресі mlpikm@mail.ru. 



1.2 Пәннің еңбек сыйымдылығы 

 

Сабақтар түрі 



байланыс сағаттарының саны 

Семестр


 

Кредиттер

 

саны


 

дәрістер 

практика-

лық 


сабақтар 

зертханалық 

сабақтар 

СОДЖ 


сағатта-

рының 


саны 

сағат-


тардың 

барлы-


ғы 

СДЖ 


сағат-

тары-


ның 

саны  


Жалпы 

сағаттар 

саны 

Бақылау 


түрі 

1 2  3 


6  7  8  9  10 



5 3  15 

– 

15 



30  – 30 90 

емтихан


 

1.3 Пәннің сипаттамасы 

«Құю  өндірісінің  технологиясы-І»  пәні  алғашқы  қалып  және  өзекше 

жадығаттары  мен  қоспалар  түрлері  жөнінде  негізгі  деректер  қарастырылатын 

базалық пән болып табылады. 



1.4 Пәннің мақсаты 

Пән  мақсаты  қалыптау  жадығаттарды  өңдеу  және  қолдану  теориясы  мен 

практикасын,  қалып  және  өзекше  қоспаларының  қолайлы  құрамдарын  таңдау 

мәселелерін,  қоспалар  мен  құю  қалыптарының  технологиялық  қасиеттерін 

бақылау әдістемелерін оқып білу болып табылады. 

1.5 Пәннің міндеттері 

Пән міндеттері келесідей: 

Студент  құйма  материалының  пайдалану  қасиеттеріне  қарай  қалып  және 

өзекше  қоспасының  қолайлы  құрамын,  сондай-ақ  қалыптың  күйіп  жабысуға 

қарсы жабынын анықтай алатын болу керек. 

Берілген пәнді зерделеу нәтижесінде студенттердің:  

–  құйылған дәл құйма  алу үшін қалыптау жадығаттардың сапасы мен оны 

бақылаудың маңыздылығы туралы 

– машина жасау мен металлургия өнеркәсібінің түрлі салалары үшін  болат 

және шойын құйма өндіру туралы 

– қалыптастырудың жаңа тәсілдері туралы 


– жаңа қалыптау заттар саласында перспективалы даму туралы 

–  қалып жасау технологиясы және қоспалар мен бояулардың кәзіргі заман 

құрамдары туралы түсінігі болу керек. 

қалып  және  өзекше  қоспаларының  түрлерін,  қалыптау  жадығаттарының 

негізгі түрлерінің қасиеттерін және қолдануын білуі керек. 

нақты  құймалар  алу  үшін  қалып  және  өзекше  қоспаларының  жаңа 

құрамдарын  жобалау  және  әзерлеуді,  соңдай-ақ  материалдар  мен  дайын 

өнімнің сапа бақылаудың  кәзіргі заман әдістерімен колдана алуы керек. 

қалып пен өзекше қоспаларының физика-механикалық және технологиялық 

қасиеттерін тексерудің практикалық дағдыларын иеленуі керек. 



1.6 Айрықша деректемелер 

Берілген пәнді зерделеу үшін келесі пәндерді меңгеру қажет: 

 

Пән 


Бөлімдердің (тақырыптардың) атауы 

1 Машина жасау өндірісінің 

технологиялық процестері 

Құю өндірісі 

2 Химия 

Органикалық және бейрганикалық 

химиялық қосылыстар  

1.7 Тұрақты деректемелер 

«Құю өндірісінің технологиясы-І» пәнін зерделеу кезінде алынған білімдер 

«Құю  өндірісінің  технологиясы-II», «Металл  жүйелері  қалыптасу  теориясы», 

«Құю қалыптарының сапасын бақылау» және «Құю цехінің құрал-жабдықтары, 

өнеркәсіптік  роботтар  мен  манипуляторлар-І,  ІІ»  пәндерін  меңгеру  кезінде 

пайдаланылады. 



1.8 Пәннің мазмұны 

1.8.1 Сабақтардың түрлері бойынша пәннің мазмұны және олардың еңбек 

сыйымдылығы 

 

Сабақтардың түрлері бойынша еңбек 



сыйымдылығы, сағ. 

Бөлімнің, (тақырыптың) атауы 

дәріс-

тер 


практи-

калық 


зертха-

налық 


СОДЖ СДЖ

 

1 2 







1 Кіріспе. Курс мақсаты мен міндеттері. 

Құю өндірісінің машина жасау үшін 

маңыздылығы және даму тарихы 

1  –  – 2 2 



2 Қалыптау жадығаттар. Қалыптау 

1  –  2 2 2 



жадығаттар туралы түсінігі. Қалыптау 

жадығаттардың негізгі түрлері және 

қойылатын талаптар 

3 Қалыптау құмдар. Құмдардың жалпы 

сипаттамасы, пайда болуы және 

минералдық құрамы 

1  –  – 2 2 



4 Қалыптау құмдар жіктелуі. Қалыптау 

құмдарды МЕСТ 2138-91 бойынша 

жіктеу. Балшықты құраушысы мөлшерін 

анықтау 


1  –  2 2 2 

5 Кварц құмдары. Құм бөлшектерінің 

орташа өлшемі мен біртектілік 

коэффициентін анықтау. Кварц 

құмдарының пайдалану салалары 

1  –  2 2 2 

6 Кварц емес құмдар 

1  –  – 2 2 



7 Қалыптау балшықтар. Балшықтар 

түрлері, топтастырылуы және қасиеттері

1  –  – 2 2 

8 Бентонит балшықтары. Балшықтарға 

қойылатын талаптар. Қасиеттерін 

анықтау 

1  –  2 2 2 



9 Құм-балшықты қалыптау қоспалар

Қалып қоспасына балшық енгізу 

тәсілдері. Балшықты белсендіру. 

Қоспаның арнаулы қосымдары 

1  –  – 2 2 

10 Құм-балшықты қоспалар

Қоспалардың технологиялық қасиеттері. 

Қоспа түрлері. Дымқыл және құрғақ 

қалыптарға құюға арналған қоспалар 

1  –  2 2 2 

11 Қоспаның балшық емес 

байланыстырғыш заттар

Байланыстырғыштарды жіктеу мен 

сипаттау. Байланыстырғыш шайырлар 

негізіндегі қоспалар 

1  –  – 2 2 

12 Органикалық байланыстырғыштар 

негізіндегі қоспалар. 

Байланыстырғыштар тнрлері мен 

сипаттамасы. Қалып және өзекше 

қоспалары 

1  –  2 2 2 

13 Күйіп жабысуға қарсы жабындар 

мен қоспалар. Күйіп жабысудың 

1  –  – 2 2 



түрлері. Күйіп жабысуға қарсы 

жабындар 



14 Қалып қоспаларын дайындау. Жаңа 

жадығаттар өңдеу. Қоспа дайындау 

технологиялық процесі 

1  –  2 2 2 



15 Құм жаңғырту. Жаңғырту әдістері 

мен технологиялық процесі 

1  –  1 2 2 

БАРЛЫҒЫ: 

15 – 15 

30 


30 

1.9 Негізгі әдебиеттер тізімі 

1.  Трухов А.П. т.б.  Технология литейного производства: Литье в  песчаные 

формы. – М.: Академия, 2005. – 525 б. 

2.  Исағулов  А.З.,  Исин  Д.К.,  Егоров  В.В.  Құю  қалыбы  технологиясы. – 

Қарағанды: ҚарМТУ баспасы, 2001. – 103 бет. 

3.  Степанов  Ю.А.  т.б.  Формовочные  материалы. – М.:  Машиностроение, 

1980. 

4. 


Берг П.П. Формовочные материалы. – М.: Машиностроение, 1973. 

5.  Жуковский С.С.  т.б. Формы и стержни из ХТС. – М.:  Машиностроение, 

1978. 

1.10 Қосымша әдебиеттер тізімі 

6. Могилев В.К., Лев О.И. Справочник литейщика. – М.: Машиностроение, 

1988. – 272 б. 

7. Гуляев Б.Б. т.б. Формовочные процессы. – Л.: Машиностроение, 1987. – 

264 б. 

8.  Исагулов  А.З.  т.б.  Расчеты  элементов  литейной  формы:  Оқу  құралы. – 



Қарағанды: ҚарМТУ баспасы, 1988. 

9.  Исагулов  А.З.  т.б. – Методические  указания  к  лабораторным  работам. – 

Қарағанды: КарГТУ

 

баспасы, 1990. 



1.11 Студенттердің білімдерін бағалау критерийлері 

Пән  бойынша  емтихан  бағасы  межелік  бақылау  бойынша  үлгерімнің 

барынша үлкен көрсеткіштерінің (50 % дейін) және қорытынды аттестацияның 

(емтиханның) (50 % дейін) қосындысы ретінде анықталады және кестеге сәйкес 

100 % дейінгі мәнді құрайды. 

 

Әріптік жүйе бойынша бағалау



Балл-

дар 


%-тік құрамы  Дәстүрлі  жүйе бойынша бағалау

А цифрлық балама 

4,0 

95-100 


А- 

3,67 


90-94 

Өте жақсы 

В+ 

3,33 


85-89 

Жақсы 


В 

3,0 


80-84 

В- 


2,67 

75-89 


С+ 

2,33 


70-74 

С 

2,0 



65-69 

С- 


1,67 

60-64 


D+ 

1,33 


55-59 

1,0 



50-54 

Қанағаттанарлық 



0-49 



Қанағаттанарлықсыз 

 

Аралық  бақылау  оқытудың 5-ші, 10-шы  және 15-ші  апталарында 



жүргізіледі және бақылаудың  келесі түрлерінен алғанда қалыптасады: 

 

Оқытудың академиялық кезеңі, апта 



Бақыла

у  


түр

і 

%-



тік

 құ


рамы

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10



11 12 13 14 15

Барлығы


,  

Сабаққа 



қатысушылық 

0,2 * * * * * * * * * * * * * * *  3 

Зерт.жұмыстар 1,0    *    *  *  *  *  *   6 

Аттестация  8,0     *     *     *  24 

Бақылау 

жұмысы 


3,0    *    *    *    *    *  15 

Емтихан 


 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Барлығы 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

100 


 

1.12 Саясаты және процедуралары 

«Құю  өндірісінің  технологиясы»  пәнін  зерделеу  кезінде  келесі  ережелерді 

сақтауды сұраймын: 

1. Сабаққа кешікпеу. 

2.  Сабақты  орынды  себепсіз  босатпау,  ауырған  жағдайда – анықтаманы, 

басқа жағдайларда түсіндірме хатты ұсынуды сұраймын. 

3. Сағыз резеңкені шайнамау. 

4. Ұяшықты телефонды сөндіру. 

5. Оқу процесіне белсене қатысу. 

6.  Курстастармен  және  оқытушылармен  шыдамды,  ашық,  қалтқысыз  және 

тілектес болу. 

1.13 Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыз етілгендігі 

Даналар саны 

Автордың 

Аты-жөні 

Оқу-әдістемелік әдебиеттердің 

атауы 


Баспасы, шыққан 

жылы 


кітапхана

да 


кафедр

ада 


Негізгі әдебиеттер 

Трухов А.П. т.б. 

Технология литейного 

производства: Литье в песчаные 

формы 

Академия, 2005 



10 

– 

Исағулов А.З. т.б.  Құю қалыбы технологиясы 



Қарағанды: 

ҚарМТУ 


баспасы, 2001 

50 10 


Степанов Ю.А.  

т.б. 


Формовочные материалы 

М.: 


Машиностроение, 

1980 


50 – 

Берг П.П. 

Формовочные материалы 

М.: 


Машиностроение, 

1973 


10 – 

Жуковский 

С.С. 

т.б. 


Формы и стержни из ХТС 

М.: 


Машиностроение, 

1978 


30 – 

Қосымша әдебиет 

Могилев В.К., Лев 

О.И. 


Справочник литейщика 

М.: 


Машиностроение, 

1988 


5 1 

Гуляев Б.Б. т.б. 

Формовочные процессы 

Л.: 


Машиностроение, 

1987 


10 1 

Исагулов А.З. т.б.  Расчеты элементов литейной 

формы: Оқу құралы 

Қарағанды: 

ҚарМТУ, 1988 

20 10 


Исагулов А.З. т.б.  Методические указания к 

лабораторным работам 

Қарағанды: 

ҚарМТУ, 1990 

20 10 

 

2 Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі 



Бақылау түрі 

Тапсырманың мақсаты 

мен мазмұны 

Ұсынылатын 

әдебиеттер 

Орындау 


ұзақтығы 

Бақылау 


түрі 

Тапсыру 


мерзімі 

№ 1-зертханалық 

жұмыс 

Теориялық білімді 



тереңдету 

[1, 4, 7] 

2 апта 

Ағымды 


бақылау

2-ші 


аптада 

№ 2- 


зертханалық 

жұмыс 


Теориялық білімді 

тереңдету 

[1, 4, 7] 

2 апта 


Ағымды 

бақылау


4-ші 

аптада 


№ 3-зертханалық 

жұмыс 


Теориялық білімді 

тереңдету 

[1, 3] 

2 апта 


Ағымды 

бақылау


6-ші 

аптада 


№ 4- 

зертханалық 

жұмыс 

Теориялық білімді 



тереңдету 

[1, 2, 3] 

2 апта 

Ағымды 


бақылау

8-ші 


аптада 

Бақылау жұмысы 1-бөлім бойынша білімді 

тексеру: қалыптау заттары 

мен олардың қасиеттері 

(құмдар) 

[1, 2, 3] 

2 сағат 

Межелік 


бақылау

8-ші 


аптада 

№ 5- 


зертханалық 

жұмыс 


Теориялық білімді 

тереңдету 

[1, 2, 5, 6] 

2 апта 


Ағымды 

бақылау


10-шы 

аптада 


№ 6- 

зертханалық 

жұмыс 

Теориялық білімді 



тереңдету 

[1, 2, 5, 6] 

2 апта 

Ағымды 


бақылау

12-ші 


аптада 

Бақылау жұмысы 2-бөлім бойынша білімді 

тексеру: қалыптау заттары 

мен олардың қасиеттері 

(балшықтар) 

[1, 2, 5, 6] 

2 сағат 

Межелік 


бақылау

12-ші 


аптада 

№ 7- 


зертханалық 

жұмыс 


Теориялық білімді 

тереңдету 

[1, 2, 5, 6] 

2 апта 


Ағымды 

бақылау


14-ші 

аптада 


Бақылау жұмысы 3-бөлім бойынша білімді 

тексеру: Қосымша 

жадығаттары 

[1, 2, 5, 6] 

2 сағат 

Межелік 


бақылау

15-ші 


аптада 

Емтихан 


Курс  бойынша  білімін 

тексеру 


Бүкіл 

ұсынылатын 

әдебиеттер 

1 күн 


Қорытын

ды 


бақылау

сессияда


3 Дәрістердің қысқаша жазбасы 

1-тақырып  ҚӨТ  курсының  мақсаты  мен  міндеттері.  Құю  өндірісінің 

машина жасау үшін  маңыздылығы  және даму тарихы  

Дәрістер жоспары 

1. Құю өндірісінің қысқаша тарихы

2. XVIII ғ.  аяғынан XX ғ.  бірінші  ширегіне  дейін  құю  өндірісінің  техника 

мен технологиясы. 

3. XX ғ.  бірінші  ширегінен 1940 ж.  сонына  дейін  құю  өндірісінің  техника 

мен технологиясы. 


4. 1950 ж.  бастап  кәзіргі  кезге  дейін  құю  өндірісінің  техника  мен 

технологиясы. 

 

Құю өндірісінің қысқаша тарихы

 

Құйма  алу  технологиясы  адамзатқа  ежелгі  заманнан  белгілі.  Оның  тарихы 

біздің  жыл  санауымызға  дейінгі 5-ші  мыңжылдықтан  басталды.  Алғаш 

құймалар Анатолия, Мессопотамия және Иран аймағында біздің заманымыздан 

6,5  мың  жыл  бұрын  өндірілді  деп  саналады. 4-5-ші  мыңжылдыққа  қарай  құю 

технологиясы  Кавказға,  солтүстік  Африкаға  және  Еуропаға  таралды.  Белгілі 

құюшы  ғалым  Б.  Б.  Гуляев  құю  қалыбы  технологиясы  дамуын  төрт  кезеңге 

бөледі: 


1.  Анайы  (примитивная)  технология – пайда  болуынан  біздің 

заманымыздың XIV ғасырына  дейін  (шамамен 5800 жыл).  Құймалар  басында 

мыстан,  кейін  мыс  қорытпаларынан,  негізінде  қоладан,  соңғы  кезде  асыл 

металдардан жасалған. 

2.  Қолөнер

 

технологиясы – XIV ғасырдан XIX ғасырдың  ортасына  дейін 

(550 жылдай). Құю өндірісі мен металлургияның өзгеру мезгілі. Шойын өндіру 

пайда  болды,  металл  өнімдері  шығару  масштабы  үдайы  көбейді.  Құю  дербес 

қол  өнерге  ауысып  кетті  де  сериялық  бола  бастады.  Қолмен  қалып  жасау 

технологиясы кемеліне жетті. Кезең аяғында кокилге (металл қалыптарға) құю 

тәсілі қолдана бастады. 

3.  Өндірістік  технология – XIX ғасыр  ортасынан XX ғасырдың  аяғына 

дейін. 


Құймаларды 

шойыннан, 

болаттан, 

кез-келген 

қорытпадан 

механикаландырылған жаппай түрде ала бастады. Машинамен қалып жасаудың 

тәсілдері  ойлап  шығарылды.  Металл  және  қабыршақты  қалыптарға  құюдың 

ерекше  түрлері  жүзеге  асырылды.  Құю  өндірісінің  химияландыруы  арқасында 

қалып қоспалар үшін көп,  әр  алуан  жасанды байланыстырғыш заттар қолдана 

бастады. 

4.  Автоматтандыру – XX ғасыр  аяғында  басталды.  Автоматты  қалып 

жасау  және  құю  тізбектерін  құруымен,  ауыр  жұмыстар  үшін  өндірістік 

роботтар  пайдалануымен,  құю  өндірісінің  технологиялық  дайындауын  ЭЕМ 

негізінде автоматтандыруымен сипатталады. 

Сонымен,  осы  ұзақ  тарихи  кезең  арасында  құю  өндірісі  өнеркәсіптің  бір 

маңызды  саласына  ауысып  келді.  Онда  көне  дәстурлермен  қоса  ғылым  мен 

техниканың  бүкіл  қазіргі  заман  жетістіктері  пайдаланылады,  мысалы, 

компьютерлік  технологиялар,  лазерлер,  электроника  мен  автоматтандыру, 

композициялық  материалдар,  қасиеттері  алдан-ала  берілген  қорытпалар, 

биотехнологиялар т.б. 

Қазіргі заман ғылыми-техникалық және тарихи әдебиетінде құю өндірісінің 

жеке  сауалдары  мен  кезеңдеріне  көп  мамандар  назар  аударған,  оның  ішінде 

Аксенов  П.Н.,  Баландин  Г.Ф.,  Горшков  Г.Г.,  Гуляев  Б.Б.,  Леви  Л.И., 

Петриченко А.М., Орлов Г.М., Рубцов Н.Н., Шестопал В.М. т.б. жұмыстары. 

Өндірістік технология мезгілінде машина жасау пайда болды. Сонымен оны 

толығырақ карастырайық. 



XVIII ғ. аяғынан XX ғ. бірінші ширегіне дейін құю өндірісінің техника 

мен технологиясы 

Машиналық  өндіріс  үшін  материалдық  және  экономикалық  алдын  ала 

жағдайлар  мануфактуралық  өндіріс  кезінде  жасалды. XVIII ғ.  аяғында  құрала 

бастаған  Ресейдің  бірінші  машина  жасау  зауыттары  құю  зауыттары  болып 

табылады.  Машина  жасау  өнеркәсібімен  бір  мезгілде  құю  өндірісінің  өнімін 

қолдана  алатын  жаңа  техника-экономикалық  салалар  пайда  болды,  оның 

арасында темір жол дамуы, көпір құру, кемелер мен паровоздар қозғалту үшін 

бу пайдалануы. 

Сол уақытта шойынның екінші реттік балкытуды алғашқы металлургиялық 

базадан  бөліп  алып  вагранкада  бөлек  жасай  бастады.  Бұл  сәт  шойын  құю 

өндірісі үшін өте маңызды болып табылады. 

Машина жасау дамуы көп дәл бір типтес құймалар шығаруды керек қылды. 

Сол  себептен  құю  үлгілері  мен  ажырамалы  опокалар  жәрдемімен  құм-

балшықты  қалыптар  жасау  тәсілі  ойлап  табылды. XIX ғасырдың  екінші 

жартысынан  бері  ол  машина  жасау  құймалары  алудың  негізгі  тәсілі  болып 

саналады. 

XIX  ғ.  ортасынан  құю  цехтарында  құю  қалыптарын  жасау  үшін 

механикалық құралдар қолдана басталды. Әрекет істеу негізі бойынша оларды 

үш топқа бөлу мүмкін: 

1) үлгіні қалыптан созып алатын; 

2) опокадағы қалып қоспасын тығыздап кейін үлгіні созып алатын, 

3) айналу денелерін жасауды қамтамасын ететін. 

Бірақ  машина  көмегімен  құймалардың  тек 8 % шығарылды,  және  де  олар 

көбінесе шағын болды. 

Машина  жасау  дамуымен  машина  бөлшегінің  жадығатына,  біріншінен, 

оның  беріктігіне  қойылатын  талаптар  де  жоғарылды.  Сондықтан  құймаларды 

болаттан  жасауға  керек  болды.  Дәл  осы  кезде  болат  өндірудің  ең  арзан  және 

шапшан  әдісі  болып  табылатын  бессемер  тәсілі  ойлап  шығарылды.  Ол 

құйылған болат бөлшектерді өндіруге мүмкіндік туғызды. 

Бірінші дүние жүзілік соғыс машина жасау дамуына қатты әсер етті. 



XX  ғ. бірінші ширегінен 1940 ж. сонына дейін құю өндірісінің  техника 

мен технологиясы 

Осы  мезгілде  Совет  Одағының  индустрияландыру  жоспары  жүзеге 

асырылады. Техника  мен технологияның оның ішінде құю өндірісінің жоғары 

даму  темпі  қажет  болды.  Машина  жасаудың  күрделі  өнімдерін  жаппай 

мөлшерде  шығаруы  құймалар  жаппай  өндіруде  негізделеді.  Сол  себебінен 

Москеуде,  Ленинградта;  Тбилисиде  тағы  бірнеше  жерде  центролит  деп 

аталатын ерекше құю зауыттары салынды. Оларда қалып пен өзекшелер жасау 

негізгі операциялары толығымен механикаландырылған болды. Машиналардың 

сілку, жаншу және қоспа үрлеу түрлері пайдаланды. 

Құймаларды  конвейер  негізіндегі  ағынды  жаппай  түрде  шығарды.  Бұны 

құю  өндірісінің  техника  мен  технология  дамуының  өте  мәнді  сатысы  деп 

айтуға  мүмкін,  өйткені  құю  ұйымдастыру  принципінің  өзі  өзгерді.  Көп  түрлі 

машина  жасау  кәсіп  орындар  құралды.  Оларда  жаппай  өндіріспен  қоса 


құймаларды  жекеше  және  шағын  сериямен  жасау  керек  болды.  Осы  жағдай 

бірінші сәтте ірі ауыр  құймалар үшін байқалады. Соңдықтан бұндай зауыттар 

құрамында  құю  цехтары  қарастырылды.  Қалып  жасау  үшін  қоспа  лақтырғыш 

қолдана бастады. 

Қалып  жасау  машиналарын  шығаруы  «Красная  Пресня»  деп  аталатын 

Москеу  зауытында 1930 ж.  алғаш  рет  басталды.  Кейін  ол  құю  құрал-

жабдығының 80 % өндіре  бастады. 1937 ж.  құю  құрал-жабдығының  Орталық 

конструкторлық бюросы құрылды. 

Жоғары  оқу  орындарында  (МВТУ,  МИСи,  ЛПИ,  УПИ  т.б.)  арнайы  құю 

құжыралары  ашылды.  Құюшы  мамандарды  дайындаумен  бірге  кафедра 

қызметкерлері ғылыми жұмыспен айнылысқан. Сондай-ақ ерекше техникалық 

әдебиеттер мен оқулықтарды шығара бастады. 




  1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал