Тар мен саяса


  «ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ



жүктеу 3.48 Mb.
Pdf просмотр
бет4/36
Дата26.04.2017
өлшемі3.48 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36

41 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

Понятие о трансцендентальном субъекте тесно связано с во-

просом  соотношения  Веры  и  Разума.  Эта  дилемма  все  еще 

имеет особую остроту и злободневность, так как формирова-

ние нового мироустройства напрямую зависит от того, каким 

ценностям отдаст предпочтение человечество.

 

Скорее всего, 



обращенность к Вере будет превалировать, и на это есть ве-

ские основания, ведь «вне веры человек – «извечное перекати-

поле…» (В.С. Библер).

Безусловно,  в  истории  человечества  сущ

ествовали  раз-

личные пути разрешения этой дилеммы. К примеру, в сред-

невековье  была  выдвинута  прогрессивная  концепция  двой-

ственной  истины,  которая  уже  содержала  экзистенциальные 

мотивы. 

В XX веке о ней заговорили вновь, что напрямую свя-

зано  с  кризисом  духовных  оснований.  Такие  философы  как 

Габриель Марсель и основатель философии двусмысленности 

Морис Мерло-Понти значительно обогатили представление

 о 


равнозначных путях к истине. В целом, современный ее ва-

риант сводится к задаче оградить сферу homo religious – мира 

трансцендентального субъекта – от вторжения научного зна-

ния, которое приобретает всё усиливающийся и угрожающий 

характер для человечества.

Злободневность обращения к экзистенциальной составля-

ющей трансцендентального субъекта тесно связано не только 

с духовным кризисом европейского сознания, но и с явлением 

капиталистической действительности: бурным развитием тех-

ники. Техника XX столетия – это не техника прошлых эпох. С 

ее помощью стало возможным легко манипулировать и кон-

тролировать сознание масс. Такая тенденция в итоге привела 

к реальной угрозе вторжения и разрушения внутреннего мира 

человека.

Наука через технику создает неравенство, закрепляя всё 

более  сложные  иерархизированные  социальные  структуры. 

Упование на научно-техническую революцию поставило все 

живое на планете перед лицом глобальных проблем: загряз-

нением  флоры  и  фауны,  истощением  природных  ресурсов, 

ядерной угрозой и т. д. Техника понимается сегодня как «не-



Философтар мен саясаттанушылардың халықаралық форумы

 ІI Қазақстандық философиялық Конгресс



42 

«ФИЛОСОФИЯ-САЯСАТТАНУ ӨЛШЕМІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН 

ТӘУЕЛСІЗДІГІНІҢ 25 ЖЫЛДЫҒЫ»

«25 ЛЕТ НЕЗАВИСИМОСТИ КАЗАХСТАНА 

В ФИЛОСОФСКО-ПОЛИТОЛОГИЧЕСКОМ ИЗМЕРЕНИИ»

органическое  тело  человека»,  делающее  руки  сильнее,  ноги 

быстрее, глаза зорче. При этом имеется и обратная сторона ее 

влияния: человек стал зависимым и подчиненным ей, она же, 

в свою очередь, порабощает его индивидуальность и внутрен-

нюю сущность. Отсюда следует, что вера во всемогущество 

науки и техники, как порождения разума, не считается сегод-

ня несомненной.

Таким образом, можно констатировать, что на злободнев-

ность рассмотрения экзистенциальных оснований трансцен-

дентального субъекта повлияло множество факторов. Из них 

основные суть следующие. Во-первых, девальвация христи-

анской морали ницшеанством. Во-вторых, дисбаланс между 

материальными  и  духовными  ценностями,  приведший  в  ре-

зультате к превалированию культа материального фетишизма. 

В-третьих,  усложнение  социума  и  манипуляция  им  с  помо-

щью технических достижений.


Международный форум философов и политологов

II Казахстанский философский Конгресс



43 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

КУЛЬТУРА КАК ОБЪЕКТ ФИЛОСОФСКОГО 

ПОЗНАНИЯ В СОВРЕМЕННОМ НАУЧНОМ МИРЕ

Светлана АМЕЛЬЧЕНКО

(Россия, Магнитогорск)

В наследии великого казахского мыслителя Абая Кунан-

баева содержатся глубокие мысли о том, что человек, как и на-

род в целом, может раскрыть свои творческие силы и обрести 

достоинство  только  в  культуре.  Данное  суждение  указывает 

на значимость философского познания культуры как уникаль-

ного феномена, обеспечивающего особый, надбиологический 

статус человеческого бытия.

Актуальность  познания  культуры  обусловлена  широким 

перечнем  глобальных  проблем,  связанных  с  дегуманизаци-

ей, коммерциализацией, натурализацией происходящих в ней 

процессов.  Данные  проблемы  относятся  к  числу  фундамен-

тальных, входящих в компетенцию именно философии, одна-

ко ее роль в сфере познания, состоятельность и самостоятель-

ность  ее  гуманитарного  методологического  инструментария 

нередко  ставятся  под  сомнение.  Периодически  возникают 

суждения,  усматривающие  в  философии  бесплодные  интел-

лектуальные упражнения, порождающие бесконечные разно-

гласия по рассматриваемым вопросам. Появляется высказы-

вания о том, что в развитии науки новые идеи сначала появ-

ляются в математике, осваиваются в естествознании и лишь 

затем становятся достоянием гуманитарного знания.

Между тем несостоятельность такого рода утверждений 

становится очевидной уже при сопоставлении объектов и ме-

тодов  классической,  неклассической  и  постнеклассической 

науки и философии культуры. Как отмечают Степин, Плеба-

нек и др., классическая наука рассматривает простые объек-

ты,  неклассическая  –  саморегулирующиеся,  постнеклассиче-

ская – саморазвивающиеся, обретающие на последнем этапе 

развития научной мысли аксиологическую диагностику. Меж-



Философтар мен саясаттанушылардың халықаралық форумы

 ІI Қазақстандық философиялық Конгресс



44 

«ФИЛОСОФИЯ-САЯСАТТАНУ ӨЛШЕМІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН 

ТӘУЕЛСІЗДІГІНІҢ 25 ЖЫЛДЫҒЫ»

«25 ЛЕТ НЕЗАВИСИМОСТИ КАЗАХСТАНА 

В ФИЛОСОФСКО-ПОЛИТОЛОГИЧЕСКОМ ИЗМЕРЕНИИ»

ду тем, философское познание культуры изначально выявляло 

специфику сложного, самоорганизующегося и саморазвиваю-

щегося феномена, наполняющего смыслами человеческое бы-

тие, получающего воплощение через все разнообразие чело-

веческой жизнедеятельности.

Становление классического познания культуры берет на-

чало в философии Сократа и Платона о значимости восхож-

дения к идеалам истины, добра и красоты. Наиболее опреде-

ленно классическая трактовка культуры проявилась в трудах 

Канта,  Гердера,  Гегеля  и  др.,  увязывающих  ее  сущность  с 

историческим прогрессом, разумом, моральной волей и эсте-

тическим чувством человека.

В неклассическом познании культуры были выявлены до-

полнительные ее источники, открывающиеся в иррациональ-

ных, интуитивных недрах человеческой психики. Особое вни-

мание  уделялось  методологии  познания  культуры,  которую 

разрабатывали Дильтей, Риккерт, Гадамер и др.

В неклассическом познании культуры в центре философ-

ского  внимания  оказались  скрытые  ресурсы  развития  и  ее 

кризисное  состояние,  вызванное  гипертрофированной  раци-

ональностью, забвением духовных ценностей, культом гедо-

низма и потребления. Постнеклассическая трактовка культура 

выстраивалась в трудах Бодрийяра, Деррида, Лиотара, Гриф-

фина и др.

Философия культуры позволяет ее рассматривать не толь-

ко с когнитивных позиций, свойственных науке, изучающей 

причинно-следственные связи между явлениями. Философия 

культуры  позволяется  приблизиться  к  пониманию  ее  транс-

цендентальной  сущности,  очерчивающей  идеалы  человече-

ского бытия, наполняющей его смыслами и значениями.

В  рамках  такого  исследования  культура  предстает  как 

возникающий в единстве уникального и универсального, ин-

дивидуального и всеобщего, идеального и материального фе-

номен, преобразующий окружающий мир и транслирующий 

человеческий  опыт  посредством  надбиологического  инфор-

мационного кода.



Международный форум философов и политологов

II Казахстанский философский Конгресс



45 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

Познание культуры не может получить исчерпывающего 

объяснения  в  рамках  определенной  концепции,  претендую-

щей  на  всю  полноту  знания  об  исследуемом  объекте.  Более 

того, специфика познания культуры состоит в том, ранее воз-

никшие учения не вытесняются более поздним знанием, ста-

новящимся дополнением и всякий раз новым увенчанием об-

ретенного опыта.

Особенность  философского  познания  культуры  состоит 

и том, что в нем приходят к гармоничному единству рацио-

нальные  и  эмоциональные  стороны  освоения  реальности, 

приближаясь к идеалу познания, обозначенному в поучениях 

Абая Кунанбаева. Как известно, в семнадцатом назидательном 

слове он говорил о необходимости соединения Разума, Воли и 

Сердца в постижении сущности бытия как условии и возмож-

ности служения человечности.

Указанная тенденция начинает распространяться на всю 

научную  среду,  в  которой  главным  критерием  научной  дея-

тельности становится ее соразмерность человеческим ценно-

стям и целям. Таким образом, философия в целом и философ-

ское познание культуры в частности стоят на страже идеалов 

всего человечества и очерчивают новые горизонты его разви-

тия.


Философтар мен саясаттанушылардың халықаралық форумы

 ІI Қазақстандық философиялық Конгресс



46 

«ФИЛОСОФИЯ-САЯСАТТАНУ ӨЛШЕМІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН 

ТӘУЕЛСІЗДІГІНІҢ 25 ЖЫЛДЫҒЫ»

«25 ЛЕТ НЕЗАВИСИМОСТИ КАЗАХСТАНА 

В ФИЛОСОФСКО-ПОЛИТОЛОГИЧЕСКОМ ИЗМЕРЕНИИ»

ІЗГІЛІК ЖӘНЕ ПАЙДА ҰҒЫМДАРЫНЫҢ 

ЭТИКАЛЫҚ ҚЫРЛАРЫ

Айгүл ӘБДІРАМАНОВА

(Қызылорда)

Кеңестiк  жүйенiң  құлап,  қоғамның  қазiргi  әлеуметтiк  

жаңаруы  тұсында,  ескi  шаруашылық-экономикалық  тетiк-

тердiң   бұзылып, жаңа  нарықтық  қатынастар өмiрге  енген 

тұста   экономикалық  тұрғыдан тиiмдi, пайдалы  құндылық-

тар  моральдық  тұрғыдан  да  ақтала  бастады.  Қалыптасқан  

дәстүрлер  аясындағы  бiздiң қоғамдық  санамыз  үшiн  бұл 

батыстық    қоғамға  тән    феномен  тарихи-философиялық-

этикалық  қызығушылыққа айналды. Батыс  әлеміндегі  бұл  

дәстүрлi  этикалық    тақырып  өтпелi    кезеңдi  бастан  кешiрiп 

отырған  бiздiң  қоғамымыз  үшiн де өзектi  әлеуметтiк-эти-

калық, саяси-экономикалық  мәселеге айналып шыға  келдi.

Әдетте  ғылымда  «ізгілік  және  пайда»  мәселелерінің 

арақатынасында  «және»  сөзі  ажыратушылық  мағынада 

қолданылады:  мұнда  әлеуметтік-практикалық,  жүріс-тұ-

рыстық  алшақтықтар  ескеріледі.  Ал  қарапайым  әңгімеде 

бұл  екі  ұғым  синонимдер  ретінде  пайдаланылады:  ізгілік 

адам  бойындағы  жақсылық  қасиеттерді,  жағымдылықты, 

қажеттілікті білдіргенімен, пайда да адамға жақсылық, бақыт 

әкелетін игілікті білдіреді. Демек, ізгілік те, пайда да қалыпты 

әлеуметтік  құндылықтар  ретінде  қарапайым  кәдуілгі  сана-

да  жіктелмеген  синкреттік  күйінде  қабылданады.  Бұл  осы 

мағынада кейде теория саласына да өтіп кетеді. 

Ал  философияда  болса,  құндылықтарды  бөліп  қарасты-

ру  үрдісі  айқын  аңғарылады.  Аристотельдің  өзі  әртүрлі 

игіліктерді тізіп шығумен шектеліп қана қоймай, өзінің «Ни-

комах этикасы» еңбегінің негізгі өзегін жай ғана игілік емес 

(to agaton), ең жоғарғы игілік (to ariston) құрайтындығын айта-

ды (Аристотель. Соч. – М., 1984. – Т. 4. – 55 б.). Игіліктердің 

айырмашылығы  мен  субординациясы  тұрғысында  адами 



Международный форум философов и политологов

II Казахстанский философский Конгресс



47 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

әрекеттің  әртүрлі  қырлары,  оның  ішінде  құндылықтық  са-

нада  «ізгілік»  пен  «пайданы»  білдіретін  моральдық  және 

утилитарлық  қырларында  қарастырылады.  Кәдуілгі  тілде 

«утилитарлық»  пайда  деген  мағынаны  білдіреді.  Алайда 

этикалық  қырында  ол  өзге  мағынасымен  де  көрінеді:  ути-

литаризм  –  пайда  принципін,  бақыттың,  көп  адамдардың 

бақытының  принципі  ретінде  алға  тартатын  этикалық  док-

трина.  Осылайша,  нормативтік-этикалық  тұрғыда  бұл  – 

моральдың  альтруистік  доктринасы.  Және  сондықтан  да 

этикалық  утилитаризмнің  жақтаушылары  өз  «ілімдерін» 

тұрмыстық  меркантизм  рухында  ұғынушыларға  және  оны 

моральдық  тұрғыда  бұрмалағандарға  принципалды  түрде 

қарсы шықты (Милль Дж.С. Утилитаризм. О свободе. – М., 

1966).     

Мораль  әлеуметтік-утилитаристік  қатынастар  әлеміне 

оппозиция  ретінде  пайда  болады.  Тарихи  тұрғыда  әуел  ба-

стан  ол  өзін  адамдар  арасындағы  табиғи  ынтымақтастық 

пен  органикалық  тұтастықтың  жойылуын  сезіну  ретінде 

байқалды.  Бұл  жойылып  кеткен  тектің  тұтастығына  деген 

сағыныш, адамдар арасындағы қарым-қатынастың ашықтығы 

мен  тазалығына,  тұтастығына  ие  болуға  деген  үміт.  Соған 

сәйкес  моральдың  императивті  адамдар  арасындағы  бірлік 

идеясы  (бұл  кейбір  діни  және  философиялық  ілімдерде 

адамзаттың  тұтастығы  идеясы  формасына  ие  болады), 

теңдік  пен  тұтастық  идеясы  түрінде  көрінеді.  Бұл  идеялар 

өзінің  басымдылығын  (императивтілігін)  тек  тұтастық  пен 

теңдіктің  нақты  бұзылған  жағдайында  ғана,  партикуляриза-

ция (оқшаулану) мен әлеуметтік агенттердің (индивидтердің, 

отбасылардың,  ал  кейін  кәсіби  және  әлеуметтік  топтардың) 

өзара  бөлектенуі  және  соған  сәйкес  қоғамның  әлеуметтік 

дифференциациясы  (теңсіздігі)  жағдайында  ғана  көрсете 

алады.  Бұл  құбылыс,  әрине,  алғашқы  қоғамнан  ерте  таптық 

мемлекеттік  бірлестіктерге  өту  барысында  орын  алады. 

Моральдың пайда болуы адамдар әрекетін реттеудің ерекше 

механизмінің  қалыптасуымен  (кеңестік  әдебиетте,  әсіресе 

О.Г. Дробницкий мен А.А. Гусейнов атап көрсеткендей) ғана, 


Философтар мен саясаттанушылардың халықаралық форумы

 ІI Қазақстандық философиялық Конгресс



48 

«ФИЛОСОФИЯ-САЯСАТТАНУ ӨЛШЕМІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН 

ТӘУЕЛСІЗДІГІНІҢ 25 ЖЫЛДЫҒЫ»

«25 ЛЕТ НЕЗАВИСИМОСТИ КАЗАХСТАНА 

В ФИЛОСОФСКО-ПОЛИТОЛОГИЧЕСКОМ ИЗМЕРЕНИИ»

адамдардың белсенділігін өзге адамдарға көңіл бөлуіне, олар-

ға қамқорлығына бағыттауға арналған арнайы құндылықтық 

бағдарлардың  қалыптасуымен  де  сипатталады.  Моральдың 

бізге  белгілі  бастапқы  формалары  –  адамгершіліктің  алтын 

қағидасы  («өзіңе  қаламаған  нәрсені  өзгеге  жасама»)  неме-

се  сүйіспеншілік  өсиеті  («Жақыныңды  өзіңдей  жақсы  көр») 

немесе    «таспен  ұрғанды  аспен  ұр»  императиві  (бұйрығы) 

моральдың  дәл  осы  бағытын  бейнелейді.  Бұл  жағдайларда 

бұйрықтың  бастапқы  объекті  оқшауланған,  өзіндік  кемел-

денген  индивид  болса,  ал  бұйрықтың  нәрсесі  адамдардың 

арасындағы  өзара  түсіністікке  негізделген  қажетті,  керекті, 

талап етілетін байланыс.

Бұл  түсініктегі  мораль  –  адамдар  арасындағы  қатынас-

тарды  ұйымдастырудың  тәсілі  емес,  әлеуметтік  реттеудің 

немесе  белгілі  бір  функционалдық  белгілерге  ие  әлеуметтік 

бақылаудың формасы емес. Бұл адамдар арасындағы өзара қа-

тынастардың белгілі бір стандарты мен үлгісі. Бұл идеал не-

месе моральдың стандарты бүкіл адамзат (көбіне еуропалық) 

тарихы  арқылы  өтеді,  ал  ХХ  ғасырда  қиратушы  жойқын 

әлемдік  соғыстар  мен  ядролық  қауіп-қатердің  нәтижесінде 

интернационалданды.

Демек,  ізгілік  ұғымын  оның  идеалға  қатынасындағы 

әлеуметтік құбылыстардың жағымды мағынасын бейнелейтін 

жалпы  моральдық-этикалық  түсінік  ретінде  ғана  емес, 

адамдардың  қылықтары  мен  қоғамдық  қатынастарында  іске 

асқан адамгершілік ретінде де анықтауға болады.

Адамзаттың  бірлігі  идеясы  моральдың  квинтэссен-

циясын  құрағанымен  жоғарыдағы  анықтама  оның  толық 

мазмұнын  қамтымайды.  Адамгершілік  идеал  әртүрлі  аль-

туристік  әрекеттерде,  сүйіспеншілік  пен  достық  этикасы-

на  негізделген  моральдық  бағдарламаларда  практикалық 

тұрғыда  іске  асады.  Сүйіспеншілік  пен  достық  белгілі 

бір  дәрежеде  осы  идеалдың  бейнесі  бола  алады.  Алайда 

бөлектенген  әлемде  бірлік,  теңдік  және  туыстық  идеяла-

рын  тарихта  жеке,  партикулярлық  мүдделердің  тасымалда-

ушылары  болып  табылатын  әр  түрлі  әлеуметтік  агенттер-


Международный форум философов и политологов

II Казахстанский философский Конгресс



49 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

мен қабылданады, негізделеді және түсіндіріледі. Маркстік 

этиканың  негізін  құрайтын  және  көптеген  социологиялық 

этикалық  теорияларда  әртүрлі  нұсқаларда  молынан  ұшы-

расатын  моральдық  таптық  концепциясы  моральдың  дәл 

осы  қырын  бейнелейді.  Соған  сәйкес  біз  тарихта  да,  әрбір 

қоғамдық жүйеде де қанша әлеуметтік агент (субъект) бол-

са, моральдың сонша түсіндірмесін табамыз; және тек осы 

мағынада ғана мораль тарихи өзгермелі болып табылады.        

     


Философтар мен саясаттанушылардың халықаралық форумы

 ІI Қазақстандық философиялық Конгресс



50 

«ФИЛОСОФИЯ-САЯСАТТАНУ ӨЛШЕМІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН 

ТӘУЕЛСІЗДІГІНІҢ 25 ЖЫЛДЫҒЫ»

«25 ЛЕТ НЕЗАВИСИМОСТИ КАЗАХСТАНА 

В ФИЛОСОФСКО-ПОЛИТОЛОГИЧЕСКОМ ИЗМЕРЕНИИ»

ФИЛОСОФИЯ ЭКОНОМИКИ КАК ПРЕДМЕТ 

ФИЛОСОФИИ (О РОЛИ ФИЛОСОФИИ 

ЭКОНОМИКИ В ПРОЦЕССАХ МОДЕРНИЗАЦИИ 

РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН)

Еркин БАЙДАРОВ 

(Алматы)

Внимание к философским проблемам экономики связано с 

теми глобальными переменами, которые происходят сегодня в 

жизни человечества и затрагивают все сферы жизни общества. 

И экономика как составная часть социального бытия не может 

не вызывать философской рефлексии, так как все стороны че-

ловеческой жизнедеятельности взаимосвязаны и взаимозави-

симы, и осмысление человека и общества в целом не может 

быть адекватным без привлечения философии экономики. 

При  этом  философия  экономики  выступает  как  особый 

вид  философско-экономического  теоретизирования.  Осно-

вываясь на общефилософских концепциях и принципах, эта 

дисциплина нацелена на рассмотрение основ экономического 

бытия как одной из важнейших сфер человеческой жизни и 

общества, так как включает в себя философию хозяйства, соб-

ственности,  товара  и  денег,  экономической  политики,  прин-

ципов распределения, потребительского выбора в обществе, 

экономической природы бюрократии, а также хозяйственную 

этику.

Экономика  попадает  в  область  философских  размышле-



ний, прежде всего, как сфера, в которой человек определяется 

(а в силу высокой динамичности экономической деятельности 

и переопределяется) в своем отношении к миру.

 В отличие от 

экономических  теорий,  изучающих  конкретные  проявления 

экономических  феноменов,  в  центре  внимания  философии 

экономики  находятся  общие  проблемы  экономической  жиз-

ни,  сущностные  стороны  экономических  явлений  и  процес-

сов, где воспроизводятся необходимые материальные условия 


Международный форум философов и политологов

II Казахстанский философский Конгресс



51 

«ҚАЗАҚСТАН ФИЛОСОФИЯСЫ ӘЛЕМДІК ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ОЙ 

КЕҢІСТІГІНДЕ: ТАРИХЫ, БҮГІНІ, КЕЛЕШЕГІ»

«ФИЛОСОФИЯ КАЗАХСТАНА В ПРОСТРАНСТВЕ МИРОВОЙ 

ФИЛОСОФСКОЙ МЫСЛИ: ИСТОРИЯ, СОВРЕМЕННОСТЬ, ПЕРСПЕКТИВЫ»

существования  людей.  В  то  же  время  нельзя  забывать,  что 

любое экономическое явление можно рассматривать с различ-

ных точек зрения. 

Взять,  к  примеру,  базовую  категорию  «собственность». 

Она  трактуется  не  только  как  сугубо  экономический  фено-

мен отчуждения человека от средств производства, но и как 

юридическое отношение по поводу владения, распоряжения, 

пользования объектами собственности, имуществом. С пози-

ции  философии  экономики  собственность  рассматривается, 

прежде всего, как субъектно-объектные отношения, как фак-

тор влияния на основные сферы общественной жизни, на роль 

и положение человека в обществе.

Анализ  экономических  реалий  в  философии  экономики 

осуществляется  на  основе  применения  философской  методо-

логии. Наряду с другими подходами, философский метод рас-

сматривает экономику как многомерную и противоречивую си-

стему. Однако именно философия задает общие ориентиры по-

знавательной деятельности. В этом смысле она выступает как 

общая  методология  экономического  познания.  Философская 

методология  разрабатывает  теоретические  средства  наиболее 

полного отражения непрерывно изменяющейся экономической 

реальности,  причем  разработка  диалектико-логических  прин-

ципов познания осуществляется в тесном единстве с обобще-

нием новейших достижений конкретных экономических наук. 

И, в конечном счете, все это придает практическую значимость 

методологической функции философии экономики.

Однако  было  бы  неверным  полагать,  что  философская 

методология  экономических  исследований  ограничивается 

диалектико-материалистическими  подходами.  Известно,  что 

до сих пор велико влияние методологических идей немецко-

го социального теоретика Макса Вебера. Он показывал роль 

ценностно-культурных ориентаций в экономике, вызревание 

западного предпринимательского духа в недрах протестантиз-

ма. Австро-американский философ-экономист Йозеф Шумпе-

тер большое значение придавал социологическим приемам и 

процедурам в процессе экономического анализа.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет