Студенттердің ОҚУ-Əдістемелік кешені



жүктеу 0.85 Mb.

бет5/8
Дата29.03.2017
өлшемі0.85 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1.

Инвестордың бағалы қағаздар портфелін басқару əдістері, бағыттары.



2.

Бағалы қағаздар портфелін басқарудың дəстүрлі бағыттары.

3.

Марковиц теориясы бойынша бағалы қағаздар портфелін басқару.



4.

Марковиц теориясының кемшіліктері мен артықшылықтары.



5.

У. Шарптың  каптал  активтері  бойынша  бағаны  қалыптастыру (САРМ)

үлгісі.

6.

Шарп  енгізген  теориядағы  кемшіліктері  мен  артықшылықтары. Дж.

Тобин  жəне  басқа  да  экономистердің  бағалы  қағаздар  портфелін

қалыптастыру мен басқару бойынша үлгілері.



9-дəріс. Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастыру стратегиясы

Инвестициялық стратегияның мəселелері:

- ивестициялық  портфельдің  қалыптасуының  мақсатқа  лайықты  болуын

дəлелдеу;

- мүмкін альтернативалар ішінен бағалы  қағаз дың қолайлысын таңдау;


44

- бағалы  қағаз портфелінің диверсификациясы;

- стратегиялық анализ негізінде инвестициялардың тиімділігін максималды

жоғарлату əдістерін іздеу.

Инвестициялық стратегия құралдарына келксілер жатады:

  - инвестициялық саясат;

  - инвестициялау əдістері мен механизмдері;

  - инвестициялық портфельдің диверсификациясы.

Бағалы  қағаздар  инвестициясының  аумағында  саясат – бұл

инвестицияларды  тартудың  белгілі  бір  əдістері  мен  тəртібі. Бұл  саясат

шаруашылықтағы  субьектінің  инвеситициялық  стратегиясы  мен  тактикасын

ескере  отырып  жүргізіледі. Инвестициялаудың  көп  мəселелері  бағалы

қағаздарды шығару көмегімен шешілуі мүмкін. Акциялар мен облигацияларды

шығару  жолымен инвестициялар  тартылады  жəне  инвестициялық  жобалардың

қаржыландырылуы қамтамасыз етіледі.

Ивестицияларды  тарту  əдісімен  таратылу  акционерлік  қоғамдармен

акциялардың  ашық  түрде сатылуы болады. Бұл сатылуды  тікелей  акционерлік

қоғамның  өзі  де, инвестициялық  қорлар  да  жүзеге  асыра  алады. Акцияларға

банктер мен басқа да қаржы делдалдары ие бола алады. Акцияларды сату қоғам

капиталын едəуір кеңейтуге мүмкіндік береді, егер акцияларға бағалы  қағаздар

нарығында  сұраныс  болса. Осы  кезде  акцияларды  сату  нəтижесінде  олардың

«ыдырауы» мүліктік  құқығы  бар, басқару  құқығы  бар  дивидентерді  алуға

тұлғалар санының көбеюі пайда болады.

Кəсіпорындардың  инвестициялық  саясат  стратегиясы  инвестициялық

тартымды 

бағалы  қағаздарды 

іздеуге 

негізделген. Акциялардың

инвестициялық тартымдылығы негізінен дивиденттерге ие болу мүмкіндігімен,

курстық  құнының  өсуін  күтумен  шартталған. Бір  жағынан  акция  формалары

эмитенттер  үшін  де  тартымды, өйткені  акционерлік  қоғам  тек  бөлек

жағдайларда ғана өз акцияларын қайтадан сатып алуға міндетті.

Инвестиция  жағынан  облигациялардың  мүмкіндіктері  берілген  бағалы

қағаздар  ерекшеліктерімен  тығыз  байланысты. Облигациялар  бойынша  табыс

əдетте  акцияларға  қарағанда  төмен, бірақ  ло  тиімдіріек. Өйткені  нарықтағы

жағдайлар  мен  экономикадағы  циклдық  тербелістерге  аз  дəрежеде  тəуелді

болады. Облигациялар  тауарларды  өндіріу  көлемі  немесе  табысты  ұлғайтуға

əсерін  тигізетін  түрлі  шараларды  жүргізу  үшін  қосымша  құралдарды  тарту

мақсатында шығарылады.

Отандық 


кəсіпорындармен 

портфельдік 

инвестициялаудың 

бар


принциптерін  қарастырайық  жəне  инвестициялық  белгілерді  ескере  отырып,

олардың бағалы  қағаздар портфелін үлгілейік. Қазақстандағы қор нарығының

қазіргі  күйін  ескере  отырып, бағалы  қағаздар  портфелін  басқару  мен

қалыптастыру  кезінде  бөлуге  болатын  негізгі  мəселелер  арасынан  эмитенттер

бойынша  портфельдің  диверсификация  принципін  қолдануды  қиындататын,

мықты  нарықтық  бағасы  белгіленген  шектелген  акциялар  аумағын, инвестор

үшін тартымды экономика тармақтарының көп емес түрлерін; акцияларды сату

жəне сатып алу бағаларындағы жоғары спрэдтерді бөліп айтуға болады.



Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

45

Бақылау сұрақтары:

1.

Бағалы қағаз портфель қалыптастыру мақсаты.



2.

Портфельдік саясаттың мəні.

3.

Оны жүргізу мақсаттары.



4.

Активтерді орналастырудың кестесін жасау.

5.

Активтерді орналастырудың негізгі бағыттары.



6.

Активтерді орналастыруда инвестициялық стратегияның мəні.

7.

Инвестициялық стратегия түрлері.



10-дəріс. Бағалы  қағаздардың табыстылығын талдау.

Опционның  ұзын  путын  қолдану  акциялар  мен  опционның  қосынды

портфелінің  құнын  опциондары  жоқ  портфельді  құнының  төмендеуі  күтілетін

нарықтық индекс аралығында тұрақты қылады.

Индекске  пут  опционмен  жəне  фьючерспен  акциялар  портфеліне

хеджирлеу 

нарықтық 

портфель 

мысалында 

қарастырылған. Бірақ

инвесторлардың  нақты  акциялар  портфельдері  өзінің құрылымымен нарықтық

портфельмен  өте  сирек  бірдей  болады. Сондықтан  хеджирлеу  кезінде  кез

келген  портфельге  нарықтық  индекске  фьючерлік  немесе  опциондық  келісім

шарт  қолданыла  бермейді. Портфельдің  хеджирленуі  үшін  қорлық  индекске

жылдам  келісім  шартты  қолдану  мүмкіндігі  портфельдік  жəне  нарықтық

индекстер  арасындағы  корреляция  коэфиценті  шамасымен  анықталады.

Мұндай  шаманың  мəні  абсолютті  шама  бойынша 0,6-дан  көп  болса, онда

берілген  портфельді  жедел  келісім шарттармен нарықтық индекске хеджирлеу

мүмкін, ал  кері  жағдайда  мүмкін  емес. Ал  егер  корреляция  коэфиценті  кері

жəне абсолют шама бойынша 0,6-дан көп болса, онда хеджирлеу үшін фьючерс

бойынша немесе колл опцион бойынша индексті фьючерске ұзын позиция ашу

қажет.


Бұл  жағдайларды  ескере  отырып, хеджирлеу  жəне  диверсификация

ұғымдарын  анықтауға  болады. Акциялардың  инвестициялық  портфелін

хеджирлеу – бұл  активтер  портфелі  бар  жоғары  корреляцияланған  жедел

келісім  шартты  құрамына  қосу  жолымен  портфель  қауіп  қатерін  төмендету

процесі. Акциялардың  инвестициялық  портфель  диверсификациясы – бұл  бір

бірімен əлсіз корреляцияланған акцияларды құрамына қосу жолымен портфель

қауіп қатерін төмендету процесі.

Инвестициялық  портфель  тек  акциялардан  ғана  емес, сондай-ақ

облигациялардан  да  құрылуы  мүмкін. Акциялармен  салыстырғандағы

облигациялардың  ерекшелігі – бұнда  облигация  тудыратын  барлық  қаржылық

төлемдер  кепілденген, ал  облигациялардың  нарықтық  құны  елдегі  проценттік

стафкалардан  қатаң тəуелді. Проценттік  ставкалар  жоғарлағанда  облигациялар

құны  төмендейді, ал  проценттік  ставкалар  төмендегенде  облигациялар  құны

жоғарлайды. Сондықтан  облигациялардың  инвестициялық  портфелі  əректтегі

проценттік  ставкалар  өзгерісіне  байлананысты  проценттік  қауіп  қатерге

ұшырайды.



46

Облигациялардың  портфелінің  проценттік  қауіп  қатерін  бейнелеу  үшін

проценттік ставкалар  өзгерісітеріне  облигациялардың  құнының  сезімталдығын

сипаттайтын Макколидің дюрации көрсеткіші қолданылады.

Облигациялардың нарықтық құны:

мұндағы С – жыл сайынғы купрндық төлем;

    m – облигациялардың табыстылығының ішкі нормасы;

    N – облигацияның номиналы;

  Т - өшіру мерзімі.

   


С=С j  приг<Ги  Сm  =  облигациялардың  құнының  бірінші  туындысын

қарастырайық.

 Теңдікктің екі жағын да (1+ г) I P көбейтеміз, сонда:

 Байқап қарасақ бұл теңдіктің сол бөлігі (1+ г) өрнегіне қатысты, облигацияның

бағасының  икемдігі  болып  табылады  жəне (1+ г) проценттік  өзгерісімен

салыстырғанда  облигацияның  бағасының  проценттік  өзгерісін  сипаттайды.

Теңдіктің  оң  жағын  түрлендірейік. W арқылы z–ші  төлемнің  келтірілген

құнының ағынды облигация құнына қатысын белгілейік, сонда: W коэффиценті

бірінші төлем енгізетін облигацияның бағасының бөлігі болып табылады. Енді

түрлендіруді  жүзеге  асыруға  болады. Алынған  формула  облигация  бағасының

икемділігінің  облигацияны  өшірудің  орташа  уақытына  теңдігін  көрсетеді.

Берілген жағдайда Макколи дюрациясы Д дюрациясы сияқты анықталады. Д –

проценттік ставка бойынша облигация  бағасының икемділігі болып  табылады.

Сондықтан  ол  проценттік  ставка  өзгеруі  кезінде  облигация  бағасының  өзгеру

қауіп қатерінің шамасы ретінде қолданылуы мүмкін.

Купонсыз  облигация  дюрациясы  оның  өтеу  уақытына  тең, ал  купондық

облигация дюрациясы оның өтеу уақытынан əрдайым аз болады.

Дюрацияны жылдармен  де, купондық периодтармен  де  өлшеуге болады.

Жылмен  көрсетілген  дюрация  шамасы  бір  жылдағы  купондық  периодтар

санына бөлінген купондық период түрінде көрсетілген дюрация шамасына тең

болуы мүмкін.

Купондық  облигация  үшін  процеттік  ставкалар  өзгерісінен  жалпы  қауіп

қатердің  екі  құраушысы  болады: біріншісі – облигацияның  нарықтық

бағасының  өзгеруіне  байланысты, бұл  қауіп  қатер  дюрациямен  сипатталады,

екіншісі – проценттік  ставка  өзгерісіне  байланысты. Қауіп  қатердің  бұл

құраушыларының өзгерістерінің бағыттары қарама қарсы. Осылайша инвестор

проценттік ставкалардың өсуіне байланысты облигация құнына жеңіледі, бірақ

купондық  төлемдердің  реинвестициялануына  байланысты  жеңеді, проценттік

ставка төмендегенде кері жағдай байқалады. Осы жағдайларды ескере отырып,

облигациялар портфелін басқару стратегиясын құруға болады.



Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1. Бағалы қағаздардың түрлері жəне олардың табыс алу, мүлік құқықтары

бойынша айырмашылықтары.

2.

Бағалы  қағаздардың  əрбір  түрі  бойынша  табыстылық  жəне  тəуекелдің



қарым-қатынастары.

47

3.

Бағалы  қағаздардың  табыстылығы  жəне  құндылығы. Бағалы



қағаздардың сапалық сипаты. Табыстылық, тəуекел жəне өтімділік.

4.

Табыстылық түсінігі. Ағымдық жəне іс жүзінде табыстылық түсінігі.



5.

Акция табыстылығы.

6.

Облигация табыстылығы.



7.

Мемлекеттік бағалы қағздар табыстылығы. Өтімділік түсінігі.

8.

Табыс  портфелін  қалыптастыру  барысындағы  бағалы  қағаздардың



сапалық сипаты.

9.

Өсу  портфелін  қалыптастыру  барысындағы  бағалы  қағаздардың



сапалық сипаты.

10.


Өтімділікті  ұстау  портфелін  қалыптастыру  барысындағы  бағалы

қағаздардың сапалық сипаты.



11-дəріс. Бағалы  қағаздар портфелін талдау.

Тəжірибе  жүзінде  бағалы  қағаздар  нарығындағы  бағалар  динамикасын

зерттеудің екі əдісі кең тараған:

Біріншісі – фундаменталды  талдау. Бұл  берілген  жүйенің  экономикалық

факторларын  талдау. Фундаменталды  көзқарас  кезінде  сұраныс  пен  ұсыныс

заңдарына сүйене отырып объектінің нақты құнын табуға тырысады.

Толық  фундаменталдық  талдау  үш  деңгейде  жүргізіледі. Ең  алдымен

оның  шегінде  жалпы  қор  нарығының  экономика  күйі  қарастырылады. Бұл

инвестициялау  үшін  жалпы  жағдай  қаншалықты  қолайлы  екендігін  анықтауға

жəне көрсетілген жағдайды детерминациялайтын негізгі факторларды анықтау

мүмкіндігін  береді. Коньюнктураны  зерттегеннен  кейін  бағалы  қағаздар

нарығының бөлек аумақтарына жалпы талдау жүзеге асырылады. Бұл жағдайда

қор  нарығында  ұсынылған  экономиканың  тармақтары  мен  тармақшаларының

күйі  қарастырылады. Құралдарды  орналастырудың  ең  қолайлы  бағыттарын

таңдау  оның  шегіндегі  бағалы  қағаздардың  белгілі  түрлерін  аңдау  үшін  негіз

құрады. Сондықтан  үшінші  деңгейде  нарықта  бөліктік  жəне  қарыздық  қор

құралдары  айналымында  бар  компаниялар  мен  бөлек  фирмалардың  күйі

толығымен  сипатталады. Бұл  жағдай  қандай  бағалы  қағаздар  тартымды

екендігі  жайлы, ал  қайсысын  сату  керектігі  жайлы  сұрақтарды  шешуге

мүмкіндік береді.

Жалпы  экономикалық  жағдай  шаруашылықтың  көп  аумағындағы  күйін

бейнелейді, бірақ  бұл  аумақтың  əрбіреуі  жалпы  жəне  өзінің  жеке  ішкі

заңдылықтарына  бағынады  жəне  сəйкесінше, макроэкономикалық  деңгейде

жасалған  қорытындылар  нақтыландыруды  жəне  жөндеуді  қажет  етеді.

Жағдайдың  жалпы  талдауы  оның  инвестициялау  үшін  қолайсыз  екендігін

көрсетсе де, бұл ақшаны салудың пайдалырақ саласын табуға болмайтындығын

білдірмейді.

Əдетте  салалардың  дамуы  салалық  индекстер  немесе  бөлек  эмитенттер

динамикасында  белгілі  түрде  көрсетілген  белгілі  заңдылықтарға  бағынады.

Табыстылығының  тез  жоғарлауы  жəне  көтерілуімен  байланысты  олардың

құрылуының  бастапқы  этаптары  тұрақты  дамуына  қатысты  созылмалы


48

периодтарға ауысады. Талдау өткізгенде берілген əрбір кезең жоғарыда тұрған

саланы табуға тырысады.

Ең  қолайлы  салалар  анықталғаннан  кейін  оларға  кіретін  түрлі

компаниялар  ішінен  қайсысының  бағалы  қағаздары  инвестициялық

мақсаттарды  жүзеге  асыру  мүмкіндігін  беретінін  таңдау  қажет. Қандай

болмасын  компанияның  бағалы  қағаз  құнына  əсер  ететін  ең  басты

факторлардың  бірі  оның  ағындағы  қаржылық  шаруашылықтың  жағдайы  мен

дамуының 

перспективалары 

болып 

табылады. Сондықтан 



оның

қорытындылаушы  кезеңіндегі  фундаменталды  талдауы  эмитенттен  жұмыс

жағдайын  зерттеуге  негізделген. Бұл  үшін  ақпараттың  негізі көздері келесілер

болып табылады:

- компания əрекетінің жыл бойғы жəне тоқсандық есептер жайлы мəліметтер;

- өзі жайлы компанияның жариялайтын материалдары;

- акционерлік  қоғамның  басқармасының  көпшілік  алдында  хабарланатын

мəліметтер;

- электрондық ақпараттық жүйелер арналары арқылы түсетін мəліметтер;

- қор  нарығының  əдейіленген  ұйымдары  немесе  басқа  да  қатысушылары

орындаған   зерттеулер нəтижелері.

Жоғарыда  айтылып  кеткен  бойынша  бұл  жақындау  ұзақ  мерзімді  сипатта

болады  жəне  ағындағы  бағалы  қ  динамиканы  дұрыс  анықтауға  онша

жарамайды.



 Техникалық талдау.  Бағалы  қағаздар нарығындағы баға динамикасын

зерттеудің екінші əдісі -  техникалық талдау.

Техникалық  талдау – бұл  əдетте  сызбалар  көмегімен, бағалардың

қозғалысының  келешектегі  бағытын  болжау  мақсатында  нарық  динамикасын

зерттеу. Нарық динамикасы терминіне үш негізгі ақпарат көзі енеді: баға, көлем

жəне ашық қызығу.

Техникалық талдау тұрған үш постулат бар:

1. Нарық барлығын ескереді

2. Баға қозғалысы тенденцияларға бағынады

3. Тарих қайталанады. Келешек – бұл өткеннің қайталануы ғана.



 Техникалық жəне фундаменталды талдауды салыстыру.

Егер  техникалық  талдау  негізінен  нарық  динамикасын  зерттеумен

айналысса, фундаменталды  талдау  баға  тербелісін  тудыратын  сұраныс  пен

ұсыныстың  экономикалық күшін  зерттейді. Фундаменталды  жақындау кезінде

тауар бағасына əлдеқалай əсер ететін барлық факторлар талданады.

Бұл жақындаудың екеуі  де  бір ғана  мəселені  шешуге  тырысады: бағалар

қай  бағытта  қозғалатынын  анықтау. Бірақ  бұл  жағдайға  олар  түрлі  жақтан

жақындайды. Фундаменталды талдаушы нарық қозғалысының себебін талдауға

тырысады, ал  техникалық  талдаушыны  осы  қозғалыстың  тек  фактосы  ғана

қызықтырады.

Бұл  екі  əдіс  өте  жиі  бір  біріне  қарама  қайшылықта  болады. Бұл  қарама

қайшылықтың  түсініктемесі  келесіде: нарықтық  баға  барлық  белгілі

фундаменталды  мəліметтерді  қамтиды. Басқаша  айтсақ, нарықтық  баға

фундаменталды мəліметтердің алдын алатын индикаторы ретінде қызмет етеді.



49

Талдаудың  екі  əдісін  қарастыра  отырып, техникалық  талдаудың

икемділігі мен адаптациялық қабілеттерін атап көрсету қажет:

1. Техникалық талдауды сауданың кез келген құралы мен кез келген уақыт

аралығында қолдануға болады.

2. Техникалық талдау принциптері қор жəне қаржылық нарықта қолданыла

береді.

3. Оның кез келген уақыт кесіндісінде қолданылу мүмкіндігі.



Техникалық талдау əдістерінің түрлері.

Қазіргі  техникалық  талдауға  баға  динамикасының  қолданбалы  əдістер

талдауының  үлкен  көлемі  кіреді. Олардың  көбісі  бағалы  қағаздар  нарығы

құрылғанда өңдеп шығарылды жəне даму тарихы ұзақ. Басқалары жақында ғана

пайда  болып  дами  бастады. Дамыған  нарыққа қатысты техникалық талдаудың

түрлі əдістерінің пайда болу кезеңдері шетелдің бағалы  қағаздар нарығындағы

танылу  кезеңдерімен  байланысты. Ең  алдымен  графикалық  талдау  танылды –

бұл түрлі нарықтық модельдерді сызбаларда талдау əдісі.

Содан  кейін  жапон  майшамдарының  көмегімен  динамиканы  талдау  əдісі

танылды. Майшам  деп  аталатын  фигуралар  түрінде  келтірілген  баға

динамикасының  нарық  талдауы  пайда  болуы  жағынан  ең  ескісі. Сондай-ақ

зерттелмегені  болып  табылады. Майшамдаржинағынан  тұратын  фигуралар

көмегімен  ықтималдылықтың  жеткілікті  дəрежесінде  нарықтың  қайда

қозғалатынын болжауға болады.

Компьютерлердің  пайда  болуымен  динамиканың  статистикалық  талдауына

негізделген  техникалық  талдаудың  түрлі  индикаторын  құру  қызық  болды. Бір

кездері  Эллиоттың  толқындық  теориясы  үлкен  сұранысқа  ие  болды. Бұл

теорияның негізгі постулаттары кез келген нарықтың баға динамикасы толқын

тəріздес дамиды жəне нарықтық толқындарды құруға белгілі заңдылықтар бар

деп  бекітеді. Қазіргі  аналитиктар  арасында  бұл  теорияға  ілесушілерді  көп

кезіктіруге болады. Компьютер мүмкіндіктерінің дамуымен механикалық сауда

жүйелерін құрудың түрлі əдістері пайда болды.

Зерттелетін  нарықты  техникалық  түрде  талдауға  көмектесетін  жүзден  аса

түрлі компьютерлік программалар бар. Төменде үш тематикалық компьютерлік

өңдеулер келтірілген:

MetaStock 6.5 (фирма Equis). Ең  күшті  трейдерлер  тəжірибесін  іске  асырған

техникалық  талдаудың  ең  танымал  дестесі. Windows 95 пен MS Office 97

аумағына интегралданған.

The Al Trilogy (фирма Ward System Group). Кез  келген  қиындықтағы  талдау

кешендерін құруға мүмкіндік беретін бірегей «конструктор». Құрамында Neuro

Shell дестесіндегі  нейронды  желінің 16 типі, Neuro Windows-тың  кеңейтілген

кітапханасы жəне Gene Hanter программасы бар. АҚШ-тың 150 ірі банктерінде

орнатылған. «Нейропроект» фирмасының 

мамандарымен 

толық

орыстандырылған.



Think (фирма High Perfomanse System). Экономикалық, қаржылық, саясаттық

қиын процесстер мен жағдайлардың анық жəне тура модельдерін құру құрамы.

Оның  көмегімен  президенттік  сайлау  мен  аудандардағы  апат  жағдайлары,


50

инвестициялық  ағындар  мен  жаңа  салықтарға  нарық  реакциясы, сондай-ақ

басқа да көптеген мəселелер модельденеді.

Əлдеқандай  бөлек  əдістің  тиімділігін  бағалау  қиын. Олардың  барлығы

жеткілікті  түрде  маңызды. Ең  дұрыс  шешім  меңгеруге  талаптану  мен  өз

операцияларының  табыстылығын  жоғарлату  үшін  қол  жететін  əдістер

жиынтығын қолдану болар еді.

Техникалық талдау əдістерінің классификациясы.

1. Графикалық əдіс.

Графикалық  əдіс  дегеніміз – болжау  үшін  нарық  қозғалысының  анық

бейнелерін  қолданатын  əдіс. Классикалық  фигуралар  сызықтық  немесе

гистрограммалық  чарттарда құрылады.

2. Сүзгіні немесе математикалық аппроксимациясын қолданатын əдістер.

Компьютер  көмегімен  қолданылатын  əдістер. Бастапқы  мəндерді  енгізу

кезінде  компьютер  талдау  қажеттілігі  бар  қисық  береді. Бұл  топ  екі  негізгі

бөлімге бөлінеді: тайғақ орташа жəне осцилляторлар.

   3. Циклдер теориясы.

Негізгі  көрсеткіші  уақыт  болатын əдіс, ол тек нарық  қай  жаққа  қарай жəне

қаншалықты  алысқа  дамитынын  ғана  емес, сондай-ақ  оның  сол  жаққа  қашан

келетіні  жəне  бұл  қозғалыс  қашан  басталатыны  жайлы  сұрақтарға  да  жауап

береді.


Техникалық талдау негіздерін жақсы түсіндіру үшін көтермелеу мен кедергі

сияқты ұғымдарын айыра білу қажет.

Көтермелеу – бұл  сұраныс  ұсыныстан  жоғары  болатын  баға  деңгейінен

графикте  төмен  болатын  деңгей  немесе  облыс, яғни  сатып  алуға  жеткілікті

түрде мықты ұмтылу жəне сатушы қысымына қарсы тұру.

Кедергі – көтермелеуге тура қарама қайшылық, ұсыныс сұраныстан жоғары

болатын  баға  деңгейінен  жоғары  деңгей  немесе  облыс, яғни  сатушы  қысымы

сатып алушы қысымынан жоғары.

Бұл  ұйымдарды  нарық  қатысушыларының  психологиясының  көзқарасы

жағынан қарастыру дұрыс. Олар əлдеқандай деңгей əрекетінің уақыт аралығы,

берілген  деңгейдегі  келісім  шарттар  көлемі  жəне  қазіргі  мезеттен  уақыт

бойынша алыстатылу сияқты шамалармен сипатталады.



Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1. Фундаменталдық талдау жəне оның негізгі құралдары.

2. Фундаменталдық талдаудың негізгі кезеңдері.

3. Технкалық  талдау. Техникалық  талдаудың  негізгі  əдістері  мен

құралдары. «Жапон шамдары».



4. Бағалы  қағаздардың  рейтингі. Рейтингті  бағалаушы  компаниялар

туралы түсіні.



5. Стандарт  энд  Пурс, Фитчс  жəне  Мудиз  инвестор  сервисиз

корпорациялардың  қызметі  жəне  олардың  рейтингті  бағалау

əдістемелері.

6. Биржалық индекстер: мəні жəне түрлері. Биржалық индексті есептеу

жолдары.


51

12-дəріс.  Бағалы  қағаздар портфелінің тəуекелін басқару

Инвестициялық  тəуекелдер  өзіне  келесі  түр  тармақтарды  қосады:

жіберілген  пайда  тəекел, табыстың  төмендеу  тəекелі, түзу  қаражаттық

шығындардың тəекелдері.



Жіберілген  пайданың  тəуекелі – бұл  қандай  болмасын  шараны  жүзеге

асырмау нəтижесіндегі (мысалы: сақтандыру, инвестизациялау жəне т.б.).

Табыстылықтың  төмендеуінің  тəуекелі, пайыз  мөлшерінің  жəне  қоржын

инвестициясының  үлестер  жəне  несиелердің  жарнакірісінің  азаюы  кезінде

пайда болады.

Қоржын  инвестициялары – инвестициялық қоржын құруымен байлаулы

жəне өзімен бағалы  қағаз дарды, басқа активтерді сатып алуды ұсынады.

Базар  экономикасында  инвестициялық  салынымдарға  арналған  əр  түрлі

мүмкіндіктер бар.

Заңгерлік  немесе  физикалық  беттің  капитал  салынымының  бағытын

таңдауда инвестициялық тəуекелділікті бағалау негізгі белгілердің біреуі болып

табылады.



1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал