Студенттердің ОҚУ-Əдістемелік кешені



жүктеу 0.85 Mb.

бет4/8
Дата29.03.2017
өлшемі0.85 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8
§ "Р" – ресми  тізімге  қосылған  мемлекеттік  емес  эмиссиялық  бағалы

қағаздардың сауда-саттығына қатысу құқығымен;

§ "Н" – қор  биржасы  сауда  жүйесінің “листингілік  бағалы  қағаздар”

секторында  айналымына (сауда-саттығына) жол  берілген  мемлекеттік  емес

эмиссиялық  бағалы  қағаздардың  жəне  жекешелендірілетін  ұйымдардың

мемлекеттік акция пакетінің сауда-саттығына қатысу құқығымен;

§ "К" – қор  биржасының  айналымындағы (сауда-саттықтағы) мемлекеттік

бағалы  қағаздардың сауда-саттығына қатысу құқығымен;

§ "С" – қор  биржасының  айналымындағы (сауда-саттықтағы) мерзімді

келісім-шарттардың сауда-саттығына қатысу құқығымен;

§ "В" – шетелдік валютаның сауда-саттығына қатысу қүқығымен. Бір ұйым

қор биржасында бірнеше санат бойынша мүшелік болуы мүмкін.

Қор  биржасының  мүшесі  өзіне  берілген  мүшелік  санатына  сəйкес  қаржы

құралдарының сауда-саттығына қатыса алады; қор биржасындағы қызметі үшін

қажет  жəне  жеткілікті  ақпарат  алуға; Биржалық  Кеңестің, валюталық  рынок

бойынша  Биржалық  Кеңес  комитетінің  биржа  мүшелерінің  жалпы  жиналысы

жəне  оның  секцияларына  сауда, есеп  айырысу, ақпараттық  жəне  өзге  де

қызметтер  бойынша  ұсыныстар  енгізуге, сондай-ақ  өзіне  берілген  мүшелік

санатына  сəйкес  қор  биржасы  мүшелерінің  жалпы  жиналасының  жəне  оның

секцияларының жұмысына қатысуға құқылы.

Қор  биржасының  ұйымдастырушылық  құрылымына  қатысты  айтатын

болсақ, оны келесідей етіп көрсетуге болады:

Қазақстандық қор биржасының ұйымдастырушылық құрылымы

Акционерлердің жалпы

жиналысы

Биржалық кеңес

Басқарма

Биржа саудасының

Ережесін əзірлеу

Биржа саудасының

Ережесін қабылдау

жəне оларды ҚР

қаржы ұйымдары

мен қаржы

рыногын реттеу

жəне қадағалау

бойынша

Агенттігінде бекіту



- Жарғыға өзгертулер

мен толықтырулар

енгізу;

-  Биржа кеңесінің



өкілеттілігі мен

құрамын анықтау;

- жылдық қаржылық

есепті бекіту жəне т.б.

Биржа қызметінің

жалпы басқармасы

Ревизиялық комиссия


36

Сонымен қатар қор биржасы мүшесінің белгілі бір міндеттері бар:

·  қолданыстағы  заңнаманың, жарғының, басқа  да  ішкі  құжаттардың

талаптарын сақтау;

·  биржада  белгіленген  құрамда, мөлшерде, мерзімдерде  жəне  тəртіпте,

оған  берілген  мүшелік  санатына  сəйкес  мүшелік  жарналарды  жəне  биржалық

жинақтарды төлеу;

·  қор биржасында қаржы құралдарымен жасалған мəмілелерден туындаған

міндеттемелерді, сондай-ақ  қор  биржалары  мүшелерінің  жəне  оның

трейдерлерінің қызметін реттейтін қолданыстағы заңдардың, жарғының, өзге де

ішкі  құжаттардың  талаптарына  негізделген  өзге  міндеттемелерді  дер  кезінде,

толық көлемде жəне неғұрлым оңтайлы тəсілмен орындау;

·  қор  мүшесінің  биржадағы  мүшелігіне  қарай  алған  жəне  биржаның  ішкі

құжаттарына  сəйкес  коммерциялық  құпия  немесе  конфиденциалдық  ақпарат

снаатына  жатқызылған  ақпаратты  ерекше  рұқсатсыз  жарияламау  жəне  үшінші

тұлғаларға бермеу;

·  биржа  мүшесінің  құрылтай  құжаттарына  өзгертулер  мен  толықтырулар

енгізілген  жағдайда  дереу  өзгертулер  мен  толықтырулардың  нотариалды

куəландырылған көшірмесін, сондай-ақ  қолданыстағы заңдарға  сəйкес мұндай

тіркеу  талап  етілсе  өзгертулер  мен  толықтырулардың  мемлекеттік  тіркелімін

растайтын құжаттарды ұсыну;

·  оған  қатысты, оның  қызметкерлеріне  жəне  аффиирленген  тұлғаларына

қатысты  уəкілетті  мемлекеттік  орган  қолданған  кез  келген  тəртіптік  əрекеттер

туралы дереу хабардар ету;

·  Өз трейдтері құрамында болатын кез келген өзгерістер туралы мағлұмат

беру жəне мұндай мағлұматты бермеудің немесе дер кезінде бермеудің салдары

үшін толық жауап береді жəне т.б..

Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1.

Қор биржасы дегеніміз не?



2.

Қор биржасын құрудың тəртібі қандай?

3.

Қор биржасы қызметінің мəні неде?



4.

Листинг жəне делистинг дегеніміз не?

5.

ҚР қор биржасында қандай бағалы  қағаздар сауда-саттыққа жіберіледі?



6.

Қазақстандық қор биржасының қызметі қалай жүзеге асырылады?

7.

Қазақстандық қор биржасының ұйымдастырушылық құрылымы қандай?



8.

Қазақстандық қор биржасының құрамы қандай?



7-дəріс. Бағалы  қағаздар портфелі жəне портфелдік инвестициялау

Бағалы  қағаздар  нарығы  туралы  ҚР  заңына  сəкес  бағалы  қағаздар

портфелі - бағалы  қағаздардың  субъектілерінің  меншігінде  болатын  əртүрлі

бағал қағаздардың жиынтығын білідереді.

Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастырудың мақсаттары мынадай;

- табыс алу;

- капиталды сақтау;


37

- бағалы  қағаздар  бағамының  өсуіне  байланысты  капитал  өсімін

қамтамасыз ету;

Бағалы  қағаздар портфелінің жіктелімі 1-суретте берілген.



1-сурет. Бағалы  қағаздар портфелінің жіктелімі.

Бағалы  қағаздар портфелінің сипатына харай:

- Консерватиті  портфель, яғни  мұндай  портфел  танымал  жəне  сапалы

сипаты  бар  бағалы  қағзадардан  құралады, олардың  тəуекелі  төмен

болып  келеді, табысыүлкен  болмағынмен  де, салынған  қаражттардың

қайтарымы  кепілдендірілген. Мұндай  портфелдің  мақсаты  капиталды

құнын сақтап қалу.

- Агрессивті порфтел, яғни мұндай портфел табысы да жəне тəуекелі де

жоғары бағалы  қағаздардан қалыптасады. Мұндай портфелдің мақсаты

пайда табу.

- Жүйесіз  портфел, яғни  мұндай  портфел  ешқандай  да  жүйесіз  еріксіз

жағдайда қалыптасады..

Портфельдік инвестициялаудың негізгі артықшылығы болып

спецификалық инвестициялық тапсырмаларды шешуге арналған портфельдерді

таңдап алу мүмкіншілігі жатады. Бұл мақсатта бағалы  қағаздар портфелінің

сан алуан түрлері қолданылады, мұнда əр қайсымында мүмкін болатын

тəуекеліне қатысты өзіндік балансы, күтілетін пайдасы мен шығандары болады.

Факторлардың өзара байланыстылығы арқылы бағалы  қағаздар портфелінің

типін анықтауға болады. Портфель типі-бұл пайда мен тəуекелдің қатынасына

негізделген инвестициялық сипаттамасы болып табылады.

Сонымен қатар портфельдерді типтеу сыныптамасыннаң басты

ерекшелігі болып: қандай əдіспен жəне қандай мəліметтер көзінен алынған



Бағалы қағаз портфелі

Мақсатына

қарай

-

табыс алу;



-

капиталды

сақтау;

-

капитал



өсімі

Құрамына қарай

-

тұрақты


;

-

өзгермелі



Сипатына қарай

-консервативті

- агрессивті;

-жүйесіз.

Бағалы қағаз

түріне қарай

-

бір салалық;



- көпсалалық

Мерзіміне қарай

-қысқа мерзімді;

- орта мерзімді;

-ұзақмерзімді

Аумағына қарай

- шетелдік;

-отандық;

-аймақтық

Саласына қарай

-мамандандырылған;

- кешенді.



38

пайда екендігі, яғни крстық бағасына немесе ағымдағы төлем ақылар-

дивидент, процент.

Портфель көп мөлшерде сенімділікке немесе пайдалылаққа негізділеді.

Тұрақты бағалы  қағаздар ұзақтылығы бойынша ішіне кіретін бағалы

қағаздарды өтеу уақыты арқылы белгіленетін белгілібір уақыт аралығында өз

құрылымын өзгертпейді. Ауыспалы немесе басқарылатын портфельдер бағалы

қағаздардың динамикалық құрылымын қамтиды, экономикалық нəтежеге жету

мақсатында ауысып, жаңарып отырады.

Бағалы  қағаздардың арнайы шет елдік бағалы  қағаздар болып бөлінеді.

Алғашқысы бір мемлекетті немесе бір аймақты қамтиды, бұл əрбір жеке

алынған мемлекетте мүмкін болатын тəуекел көлемін азайтады. Мұндай

мүмкіншіліктер шет елдік инвесторлардың жергілікті жердің акцияларынан

құтылуына жол ашады.

Бағалы  қағаздар портфелі салалық жəне аймақтық болуы мүмкін. Бағалы

қағаздар портфелі қысқа мерзімді немесе орта мерзімді  бағалы  қағаздарға

негізделуі мүмкін.

Бағалы  қағаздар портфелінің құрылуының негізгі қағидалары болып:

1.

қауіпсіздігі



2.

пайдалылығы

3.

өтімділігі



4.

капитал өсімі.

 Бағалы  қағаздар нарығыауыспалы болып келеді, портфельдің құрылымы мен

құрамы типіне сəйкес келуі үшін портфельді басқару қажет. Баскаруал бағалы

қағаздарды қолдану барысында белгіліəдістер мен технологиялық

мүмкіншіліктерді пайдалану болып табылады. Портфельді құру барысында

əрбəр параметрлерді нақты сипаттау қажет. Сонымен қатар мұнда мүмкін

болатын екі ыңғай анықталады: эвристикалық- активтер мен портфель

құрылымының динамикасын болжамдайды, статистикалық- əрбір құралдан

жəне бүкіл портфельді тұтастай алғандағы мүмкін болатын пайданы жіктеуге

негізделеді.

Портфельдің негізгі екі типін атап өту қажет: процент пен дивидент

негізіндегі пайдағы негізделген портфель; инвестициялық құндылығы

байланысты курстық бағасына негізделген портфель. Оның құрамына

инвестициялық ерекшеліктері бар бағалы  қағаздар кіреді. Сонымен қатар өсім

жəне пайда портфелін де қарастырылды.



Өсім портфелі

Өсім портфелі курстық бағалары өсетін компания акцияларынан

құрылады. Бұл белгі типтің негізгі мақсаты-дивинденттерді ала отырып,

портфель құнының капиталды өсімі болып табылады. Бірақ дивиденттік төлем

ақылар аз мөлшерде төленеді, сол үшін портфель құрамына кіретін жиынтық

акциялардың курстық құны анықталады.



Басқыншы өсім портфелі капиталдың максималы өсіміне негізделген.

Бұл тип құрамына жаңа жəне тез өсуші компаниялар акциялары кіреді.

Портфельдің мұндай типтері инвестицияда өте қауіпті, бірақ олар өте үлкен

пайда əкелуі мүмкін.



39

Кертартпа өсім портфелі бұл топтағы өте қауіпті портфельдердің бірі

болып табылады. Негізінен ірі, танымал компаниялардың акцияларынан

тұрады. Олардың өсу қарқындары тұрақты, курстық бағалары да тұрақты

болып келеді.

Орта өсім портфелі басқыншы өсіп портфелі мен кертартпа өсім

портфельдерінің біріккен түрі болып табылады. Бұл портфель типі өте сенімді

жəне ұзақ мерзімге алынады, құрамы белгілі бір уақыт аралығында ауысып

отырады. Сонымен қатар капиталдың орташа өсімі қамтамасыз етіледі, тəуекел

мүмкіндігі азаяды. Портфельдің бұл типі көп мөлшерде қолданылып, үлкен

сұранысқа ие.

Ескерту: Осы типтерді көрсететін атақты индестер топтары əдетте есеп

берудің бірінші күні қандай да бір берілген деңгейдегі байланысты, мысалғы

100 болса нолден басталады. Сонда индекстік бір күндік көлемі 0, күн 1 жəне

күн 2 болады:

Күн 0-12

Күн 1-122

Күн 2-121,41

Акция бағасын өлшеуге негізделген нарықтық индекс осылайша анықталады.

Осы типтерді көрсететін ең атақты топтар Dow Jones оны құрастырғанЧарльз

Доу, осы компанияның негізін қалаушы болды.  Dow Jones-тің үш индексі бар

· Dow Jones Industrial Average. Мұның құрамына индустриялық сектордың

30 компаниясы кіреді. Дəл осы индекстерді сіздер газет беттерінен

теледидардан көріп жүрсіздер

· Dow Jones Transportation Average 20 көлік компанияларының іс-

əрекеттерін қадағалайды.

· Dow Jones Utilities Average коммуналдық қызмет көрсететін 15

компанияның көрсеткіштеріне негізделген

Пайда портфелі

Портфельдің бұл типі ағымдағы уақыт аралығында проценттік жəне

дивиденттің төлем ақылар арқылы жоғары пайда алуға негізделген. Пайда

портфелі негізінен акция, облигация жəне өзге де бағалы  қағаздар пайдасынан

құрылады. Бұл типтің негізгі ерекшілігі болып тəуекелдің минималды мөлшері

арқылы жоғары яғни максималды пайда алу.

Үнемі пайдалалақ портфелі сенімділігі жоғары бағалы  қағаздардан

құралады жəне тəуекелдің минималды деңгейі арқылы орта пайда əкеледі.

Пайдалы қағаздар портфелі корпарацияның тəуекелдің орта деңгейі

нəтижесінде пайда əкелетін жоғарғы деңгейлі облигациялары мен пайдалы

қағаздарынан тұрады.

Өсім жəне пайда портфелі

Портфельдердің мұндай типтерінің құрылуы қор нарығындағы мүмкін

болатын шығындардың, курстардың күрт өзгеруінен сақтау мақсатында

құрылған. Портфель құрамына кіретін активтердің бірі портфель иесіне шығын

əкелсе, ал келесісі пайда əкелуі мүмкін.

Екі рет портфель. Берілген портфель бағалы  қағаздары портфель иесіне

салынған капитал өсімдері арқылы пайда əкеледі. Бұл жағдайда бағалы


40

қағаздар инвестициялық тұрғыда болып келеді. Олар өз акцияларын екі типте

шығарады. Бірі жоғары пайда əкелсе, екіншісі капиталдың өсімі болып

табылады.

Балансталған портфель бағалы қағаздармен операциялар негізіндегі пайда

мен тəуекелдің тепе-теңдігін көрсетеді.

Бағалы  қағаздар портфелінің құрамы.

Бағалы  қағаздар портфелін құрайтын құрылымдарды жіктеу барысында

инвестициялық сапасы «өтімділік», бағалы  қағаздар портфелін қаржыға

айналдыра алады. Бұл тапсырманы қаржы нарығы жақсы орындай алады.



1.

 Қаржы нарығы портфелі

Мұнда капиталдыңтолықтай сақталуы қамтылады. Портфельдің құрамына

қаржы немесе тез арада өтетін активтер кіреді.

2.

 Салықтан босатылған бағалы  қағаздар портфелі.

Негізінен мемлекеттік негізгі міндеттерін қадағалап өтімділіктің жоғарғы

деңгейінде де капиталдың сақталуын қамтиды.

  3. Мемлекеттік құрылымдардың бағалы  қағаздар портфелі.

Бұл бағалы  қағаздар мемлекеттік жəне муниципалды органдар бағалы

қағаздарынан құрылады.

   4. Өндірістік  əр түрлі салаларынан тұратын бағалы  қағаздар портфелі.

Инвестициялық бағыттың дамуы əр аймақтарда, салаларды бағалы

қағаздардың пайда болуына жол ашты. Берілген бағалы  қағаздар əр бір

кəсіпорынның шығарған бағалы  қағаздарына негізделіп құрылады.



Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1. Портфель түсінігі.

2.  Портфельдің объектілері: акция, облигация, туынды бағалы қағаздар,

шетел валюталары, депозиттік сертификаттар, мемлекеттік бағалы

қағаздар жəне т.б.

3.  Инвесторлар типтері.

4. Агрессивтік, бəсең-агрессивтік, консервативтік инвесторлар, олардың

мақсаттары.

5.  Портфель типтер.

6. Өсу портфелі.

7.  Бағамдық портфель.

8.  Портфельді басқару қағидалары.



8-дəріс. Портфелдік инвестициялау теориялары

   


Соңғы  кезде  ғалымдар,  экономисттер  мен  нарық  қорының  мамандары

инвесторлардың тактикалық аспектісінің іс-қимылына емес, бағалы  қағаз дың

нарықтағы  қызметін  ұзақмерзімді  болжау  мен  жоспарлауға  көп  көңіл  бөледі.

Ал, қызметі – қалыптасу  процесі  жəне  портфельдік  инвестицияны  басқаруды

атқарады.

   Бағалы  қағаз  портфелін  қалыптастыру  жəне  басқару  өз  кезегінде  мынаны

білдіреді: алдын  ала  анықталған  нəтижелердің  жетістіктеріне  бағытталған,


41

саналы  жиынтық  жəне  мақсаты  айқын  жеке  жəне  институционалдық

инвесторлардың бағалы  қағаз  нарығындағы қызметі.

   Жоғарыдағы  келтірілген  анықтама  мынаған  сүйенеді, қаржы  нарығындағы

инвесторлардың  іс – қимылы  принциптерінің  əр  түрлілігі, олармен  таңдалған

тактика, стратегия, мотивациялық  элементтері – бағалы  қағаз  ды  сатып  алу-

сатудың 

бірегей 


жəне 

ретсіз 


акты 

бола 


алмайды. Осыған

сəйкес,инвесторлардың барлық қызметін нық детерминделген жəне қорытынды

есепте айқын мақсаттағы жетістіктерге қарсы бағытталады.

   


Портфельдік  инвестицияны  басқару  жəне  қалыптастыру  инвесторлардың

алдындағы үлкен мəселе. Өзінің тамыры терең тарихымен бұл мəселе ХХ ғасыр

ортасына  дейін  нарықтық  механизмнің  қазіргі  заманға  сай  жəне  оның

инфраструктурасының қалыптасуы. Дəл осы периодта бағалы  қағаз  нарығы –

қаржы  нарығының  бір  жүйесі  ретінде  шын  мəнінде  жеке  елдер  жəне

дүниежүзілік қауымдастық аясында өте маңызды роль атқарады.Сондықтан да

қор  нарығының  қалыпты  жұмыс  істеуін  ұстап  тұру  мəселелері, оның  тұрақты

дамуын  қамтамасыз  ету, тенденциялық  болжау  жəне  конъюнктуралық

тербелістің кенеттен басым болуы ғалымдар мен экономисттердің аса назарын

аударып отыр. Олардың қатарына, ең алдымен бағалы  қағаз  портфелін басқару

мен  қалыптастырудың  теориялық  концепциясын  алғаш  құрастырған

американдық  ғалым-экономисттер  Г.Маркович  пен  У.Шарпты  жатқызуға

болады. Бұл  ғалымдар  осы  бағыттағы  зерттеу  мен  игерудің  болашақ  үшін

ғылыми  негізін,іргетасын  қалады. Г.Маркович  пен  У.Шарптың  экономикалық

моделіне тереңірек тоқталайық.

   


Бағалы   қағаз   портфелін  бағалау  моделі  алғаш  американ  ғалымы

Марковичтің ұсынысы бойынша жəне инвесторлармен игерілді.

   Гарри Марковичтің бағалы  қағаз  портфелін таңдауда инвестор екі мəселеге

көңіл бөлуі керек деп санайды:

· Тəуекелдің берілген деңгейіндегі күтілетін кірісті жоғарылату;

· Тəуекелдің  берілген  деңгейіндегі  күтілетін  кірістің  белгісіздігін

төмендету.

Бағалы  қағаз  портфелін  иелік  етумен  байланысты  күтілетін  кіріс

потенциалды  сыйақы  мөлшерінде  болады. Стандартты  ауытқу  өз  кезегінде

портфель тəуекелінің шегі ретінде қарастырылады.

Қисық  менсінбеушілігі – инвестор  теңбағалы  деп  есептейтін  кіріс  пен

тəуекелдің əр түрлі тербелістері.

Болжау бойынша, инвесторлар қисық менсінбеушілігіндегі жоғары жəне

сол жақтағы кез келген портфельді осы қисықтардың төмен жəне оң жағындағы

кез  келген  портфелін  бағалы  деп  қарастырады. Қанықпаған  нарық  туралы

болжау  жəне  инвесторлардың  тəукелден  қашуын  қисық  менсінбеушілігі

болымды еңкіш жəне тік болуына байланысты.

Тиімді  көп  бір  уақытта  берілген  тəуекел  деңгейінде  максималды

табыстылықты  қамтамасыз  етеді  жəне  күтілетін  табыстардың  берілген

деңгейінде  минималды  тəуекелді  де  қамтамасыз  етеді. Инвестордың  тиімді

көпті  құрайтын  түрлі  түсті  портфель  жиынынан  оптималды  портфель

таңдайтыны  болжамдалады. Инвесторлардың  оптималды  портфелі  əдетте



42

инвестордың  қисық  менсінбеушілігін  нүктемен  жанасуының  тиімді  көппен

индентифициленеді.

Инвестициялауда 2 басты сұрақ туады: қандай табысты (берілген уақыт

кезеңінде) күтуге болады жəне инвестиция қандай тəуекелге түседі. Айрықша,

мүмкін  болатын  тəуекелді  қарастыру  маңызды: кері  жағдайда  мұның  бəрін

жоғалтып  алу  мүмкін. Сондықтан  экономикасы  дамыған  елдерде  бағалау

əдістерін  өңдеу  жəне  инвестициялық  тəуекелді  хиджирлеумен  білікті

экономисттер жұмыс істейді.

Инвестицяға  портфель  құрылуының  қазіргі  заманғы  теориясының

көзқарасының негізгі жолы Г.Марковичтің жұмысы болып табылады.

Марковичтің  теориясы, инвесторлардың  қор  салуы  туралы  шешім

қабылдауы  үшін  барлық  портфельдердің  бағалауынжүргізу  керек  емес.

Портфельдің 

тиімді 

көбін 


қарастыру 

жеткілікті. Осы 

шарттарды

қанағаттандыратын  портфель  жиыны, тиімді  көпті  немесе  тиімді  шекараны

көрсетеді. Маркович  көрсеткен, тегістікте  тиімді  көптің  графигі  парабола

түрінде болады жəне осы қисыққа ұқсас көрсеткішті тапты.

Портфелді  инвестициялаудың  теориясының  дамуында  келесі  маңызды

Дж.Тобин жəне Уильям Шарп жасады.

Олар  экономикада, кішкене  табыстылығымен rf (қисық  тиімді  көпке

немесе  менсінбеушілік  қисыққа  қатысты) тəуекелсіз  актив  бар  болған  кездегі

жағдай Марковичтің жолын дамытты. Тəуекелсіз актив есебімен алынған, жаңа

тиімді  шекара.Оны  сонымен  қатар, нарықтық  сызық  деп  немесе  капитал

нарығының сызығы деп те атайды (CML- capital market line), ал М(Р

і

) нүктесін



нарық портфелі деп атайды.

Бұл  термин  мəнін  У.Шарп  түсіндіріп  өтті.Ол  нарықтық  портфелді,

нарықты  барлық  инвесторлар  мен  барлық  бағалы  қағаздардың (активтер)

бірегей  үлкен  көлемде  қарастырып, қаржылық  активтердің  сұраныс  жəне

ұсыныс теңдігінің шарттарының негізінде есептеуге болатынын көрсетті.

Диверсификация – тəуекелдің  төмендеуіне  əкеледі, себебі, портфелдің

стандартты ауытқуына қарағанда төмен болады.

Нарықтық  модельдегі  еңкею  деңгейі - нарық  индексіндегі

табыстылығын жəне бағалы  қағаздардың  сезімтал табыстылығн өлшейді.

Еңкею коэффициенті bb – бағалы  қағаз коэффициенті атауына ие.

Бағалы  қағаздар  табыстылығының  жəне  нарық  индексіндегі

табыстылығының қатыстылығы нарық моделі түрінде белгілі. Нарық моделімен

сəйкес  бағалы  қағаздардың  жалпы  тəуекелі  нарықтық  жəне  жеке

тəуекелділіктен 

тұрады.Диверсификация – нарық 

тəуекелділігінің

орташалануына  əкеледі  жəне  жеке  тəуекелділікті  мəнді  төмендету  мүмкін.

Дұрыс  емес  бағаланған  қағаздарды  анықтау  үшін  əдетте  фундаменталды

инвестициялау  анализ  əдістері  қолданылады. Бұл  процесс  өзіне  фирманың

болашақ  табысымен  дивидентін  қаржылық  аналитиктерімен  бағалау  кезінде

осындай төмендегі жағдайларды іздеумен анықтауды қосады:

а) мəнді дəрежеде жалпы қабылданған ойдан ерекшеленеді;

б) аналитиктер ойы бойынша жалпы қабылданған бағалаудан нақтырақ

болып келеді;



43

в) фирманың  бағалы  қағазының  нарықтық  курсында  əлі  көрініс  алған

жоқ.

Фундаменталды  анализ  шекарасында  дұрыс  анықталмаған  бағалы



қағаздарды анықтауға екі түрлі жол бар:

Бірінші жолда бағалы  қағаздардың сəйкесті ішкі құндылығын анықтау

жолы  жүргізіледі. Осыдан  кейін  алынған  ішкі  құнды  бағалы  қағаздардың

ағымдық жəне нарықтық курспен салыстырады. Егер нарықтық катиров бағалы

лықтан (V) – мəнді  үлкен  болса, онда  қағаз  тым  бағаланған  немесе  керісінше

болады.


P жəне V мəндерінің  мəліметтерде  курстық  құнды  ішкімен

салыстырудың орнына аналитиктер кейде бағалы  қағаздардың күтілетін белгілі

кезеңге  бағалайды. Содан  кейін  берілген  бағалылықты  аналогты  сəйкесті

сипатпен бағалы  қағаздың  нақты табыстылығымен салыстырады.

Егер  фундаменталды  болашақта  жүзеге  асатын  заңдылықты  зерттесе,

онда техникалық аналитиктердің көзқарасы өткен уақытқа бағытталған.

Техникалық  анализ  қор  биржасының  ішкі  ақпаратты  меңгеруін

қарастырады. «Техникалық» сөз  нарықтың  өзін  меңгеруді  түсіндіреді,

динамикалық  нарықта  көрініс  табатын  ішкі  факторлар  емес. Қандай  болған

барлық  қажетті  факторларды  қор  биржасындағы  келісімдер  көлеміне  жəне

акция курсының деңгейіне əкелуге болады, ал егер жалпы түрде айтсақ – нарық

динамикасын  зерттеу  нəтижесінде  алатын  статистикалық  ақпараттар

суммасына.

Техникалық  анализ  əдістемесі  қор  биржасында  тарихи  қалыптасқан

заңдылықтарға  негізделеді. Егер  өткен  уақытта  қабылданған  бəсекелестік  іс-

əрекеттер 10-ң 9-да  нақты  нəтижелерге  əкелсе, онда  осындай  əдістерді

жасамаса бұл тиімділік болашақтада болады.

Келесіні айта кету керек, дегенмен техникалық анализбен қолданылатын

əдістер жиі логикалық түсініктерге ие емес.



1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал