Сөйлеу қарым-қатынастың құралы ретінде



жүктеу 11.62 Kb.
Дата14.05.2022
өлшемі11.62 Kb.
#19867
Психология СӨЖ Сағынтаев Е.


"Сөйлеу қарым-қатынастың құралы ретінде"
Жалпы өмірде адамдардың арасындағы қарым-қатынас құралы: сөйлеу және тіл. Сөйлеу және тіл адам тілінің бірыңғай феноменін құрайды. Тіл сөйлеуде өз көрінісін табады. "Сөйлеу" және "тіл" ұғымдары жалпы және жеке: жалпы(тіл), жеке(сөйлеу) түрінде көрінеді, жеке(сөйлеу) жалпы(тілдің) жүзеге асыру және іске асыру нысаны болып табылады. Сөйлеу - тілдің көрінісі мен қолданылуы, қарым-қатынас процесінің өзі; ол әрбір тіл тасымалдаушысы үшін жеке. Бұл құбылыс сөйлеуші тұлғаға байланысты айнымалы. Сөз бен тіл - бір құбылыстың екі жағы. Сөз нақты адамға тән, тіл кез келген адамға тән. Сөйлеу мен тілді қаламмен және мәтінмен салыстыруға болады. Тіл - қалам, ал сөйлеу - бұл қаламмен жазылған мәтін. Тіл арқылы ойымызды басқа біреуге жеткізуді сөйлеу деп атайды. Сөйлеу - пікір алмасу процесінде жеке адамның белгілі тілді пайдалануы. Сөйлеу жеке адамдардың арасындағы өзара түсінуді реттестіру үшін, пікір алмасу үшін қызмет етеді. Адамның ойының тілі - сөз. Біз сөйлеу арқылы ғана неше түрлі ойымызды сыртқа білдіре аламыз. Сөйлеу қарым-қатынасы тек сөйлеу ғана емес. Ол ойды нақтылап сөз, сөйлем арқылы жеткізуінің күрделі түрі. Ол яғни қарым-қатынасқа дәл сөз тауып, одан сөйлем құрау, сөйлеу, серіктес адамды тыңдау, оның ойын, ұстанымын айқындау тағы басқа. Сөйлеу қарым-қатынасының мәдениетінде тіл сөзді кең, нақты,мәнерлі мағыналы етіп жеткізу үшін қолданылады. Сөйлеу қарым-қатынас процесінде барлығы маңызды: серіктесіне қалай үндеу, әңгіменің басында және аяғында не айтылуы, ойды білдіруге қолданылатын сөздер т.б. Сөйлеудің мынадай түрлері бар: жазбаша және ауызша сөйлеу. Сөйлеу - бұл вербальді коммуникация, яғни тілдің көмегімен қарым-қатынас жасау процесі.

Темперамент теориялары
Темперамент туралы ілім өте ерте замандарда пайда болған. Темпераменттің негізін салған ежелгі грек дәрігері Гиппократ темпераментке алғаш түсініктеме беріп, оны негізінен жүйке жүйесінің қасиеттерімен емес, ағзада әр түрлі сұйықтықтардың (қан,шырын,сары және қара өт) біреуінің басым болуымен байланыстырған. Ағзадағы осы сұйықтықтардың бірінің басымдығы адамның темпераментін анықтайды: қан басым болса - сангвиник, шырын басым болса - флегматик, сары өт басым болса - холерик және қара өт басым болса - меланхолик анықталады деген.
Неміс философы И.Кант темпераментті екіге бөледі:
1)Сезім темпераменттері - сангвиник және меланхолик жатса;
2)Іс-әрекет темпераменттері - барлық темпераменттер жатады.
Неміс психологы В.Вундт темпераментті екі топқа бөлген:
1)Эмоциясы күшті темпераменттер;
2)Эмоциясы әлсіз темпераменттер.
Неміс анатомы Гейне темпераменттің түрліше болып келуі жүйке жүйесінің тонусына байланысты деген.
Орыс педагогы Лесгафт темпераменттер қан тамырларының жуандығы мен кеңдігіне байланысты деді.
Римнің атақты дәрігері К.Галин темпераменттің физиологиялық ерекшеліктермен қоса, психологиялық, тіптен адамның адамгершілік қасиеттеріне қатысты сапалармен байланысты деп түсіндірді.
В.Д.Небылицин темпераменттің үш негізгі компаненттерін бөліп қарастырды. Олар:
1)индивидтің белсенділігі;
2)оның моторикасы;
3)эмоциялығы.
жүктеу 11.62 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет