Собственник


Список использованной литературы



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет12/19
Дата04.05.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   19

Список использованной литературы
 
1.
 
АОО  «Назарбаев  Интеллектуальные  школы».  Руководство  для  учителя 
(второй уровень), 2012.
 
2.
 
АОО  «Назарбаев  Интеллектуальные  школы».  Программа  курсов  повышения 
квалификации педагогических работников Республики Казахстан,2012.
 
3.
 
АОО  «Назарбаев  Интеллектуальные  школы».  Ресурсы  первого  этапа  курсов 
«Лицом к лицу», 2012.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
99 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
 
БЕЙНЕЛЕУ ҾНЕРІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРҒА 
ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТҼРБИЕ БЕРУДІҢ КЕЙБІР МҼСЕЛЕЛЕРІ
 
    
А.О.
 
Абдықадыров,
 
мектепке дейінгі және бастауыш білім беру
 
 
теориясы мен әдістемесі кафедрасының аға оқытушысы
 
Абай атындағы   ҚазҦПУ 
 
 
Оқушылардың  кҿркем  білімге  талпынуын  арттырып,  қиялын  шарықтатып, 
бойын  сергітіп,  ҽдемілік  ҽлеміне  ынтасын  арттыруда  бастауыш  мектепте 
оқытылатын «Бейнелеу ҿнері»  пҽні ерекше роль атқарады. Ол дҥниені тҥсініп, 
кҿрген
-
білгендерін,  алған  ҧғымын  кҿркем  образ  арқылы  бейнелеуге  ҥйретеді. 
Тҿменгі  сынып  оқушыларына  эстетикалық  тҽрбие  берудің  табысты  болуы 
мҧғалімдердің кҿркем талғам мен білімді игерту ҽдіс
-
тҽсілдеріне байланысты.  
 
Бейнелеу ҿнері сабағында оқушыларға эстетикалық тҽрбие беруде  халық 
дҽстҥрлерін,  ҧлттық  ҿнердің  тҥрлерін  кҿбірек  пайдаланған  дҧрыс.  Себебі 
бастауыш  мектеп  жасындағы  балаларды  халқымыздың  ҿнері,  ҧлтық  ойындар 
жҽне  халық  ертегілеріндегі  кейіпкерлер  бейнесі  қызықтырады.  Бейнелеу  ҿнері 
сабағында  оқушылардың  эстетикалық  талғамын  қалыптастыру  ҥшін  негізінен 
мынадай  іс 

ҽрекеттерге  тоқталған  жҿн:  жаңа  сабақты  тҥсіндіру  барысында 
кҿрнекіліктерді  тҥрлендіре  отырып,  сҧрақ
-
жауап,  ҽңімелесу  ҽдістерін  қолдану, 
сабақты ҧлттық ҽдет
-
ғҧрыптар мысалдарымен тҥрлендіріп жҥргізу.
 
Бейнелеу  ҿнерінің  барлық  тҥрлері  графика,  живопись,  мҥсін,  сҽндік 

қолданбалы  ҿнері,  сҽулет  ҿнері  –
 
эстетикалық  тҽрбие  негізі.  Кҿркем  ҿнер 
туындыларын  тҥсініп  сезіну,  оның  образдық  мазмҧнын  қабылдау,  ҿнер  тілін 
меңгеру оқушылардың эстетикалық талғамын дамытады.
 
Сурет  салуды  ҥйрету  ҽдістемесінде  натюрморт  кез
-
келген  ыдыс
-
аяқтан 
немесе  басқа  да  затттардан  қҧралады.  Бір  жағынан  натюрморт  қозғалмайды. 
Сол  себептен  натюрмортты  асықпай  отырып  қолдың  икемділігін  жаттықтыруға, 
тҥсініп,  сызуға  жҽне  де  сурет  техникасын
 
жете  меңгеруге  таптырмайтын 
қҧрылым  болып  табылады.  Ал,  жануарларды  салу,    енді  сурет  салып,  ҥйреніп 
келе жатқан оқушыға қиынға соғады. Ҿйткені олар натюрморт сияқты «ҿлі зат» 
емес, ҥнемі қозғалыста болады.
 
Бейнелеу  ҿнері  сабағында  тапсырманы  тҥсіндірген  кезде  бейнеленіп 
отырған  объектінің  эстетикалық  мазмҧнының  нақты  ашылуының  маңызы  зор. 
Оның  ҥстіне  қҧбылыстағы,  заттағы  нақты  ҽсемдікті  педагог  асқан  сезіммен, 
ҽсерлі  тҥрде  ҽңгімелеп  беруі  тиіс.  Егер  мҧғалім  сурет  салу  ҥшін  қойылым 
ретінде  ашық  тҥстерге  боялған  заттарды  қойып,  оларға  ҽдеттегі,  біркелкі 
дауыспен  талдау  жасаса  жҽне  қойылымның  ашық  жарқындығын,  ҽсемдігін, 
бірегейлікпен білдіретін сҿздерді таба алмаса, онда балалардың сезіміне қозғау 
салмайды,  олар  бейнеленіп  отырған  затқа  жҽне  ҿз  жҧмысына  аса  ынта 
қоймайды.
 
 
 
 

 
100 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Қоршаған  болмысқа  деген  байқағыштықты,  зеректілікті  қалыптастыру 
кҿркемҿнерлік  материалдарды  жылдам  қабылдауға  ҥйретеді.  Бала  сурет 
салуда  бейнелеу  іс

ҽрекеті  арқылы  жас  ерекшелігіне  сай,  қоршаған  ортаны 
ҿзінің бейнелеу тҽсілдерімен суреттеуге  талпынатыны мҽлім.
 
Бала  қоршаған  ортаға  деген  саналы  қарым
-
қатынасын  адамдар 
арасындағы  қатынастарға,  табиғатқа,  жануарлар  әлеміне  қатысты  ӛз 
ойларын сӛзбен не болмаса сурет тҥрімен бейнелеуге тырысады. Мҧғалім 
ӛз  сабақтарын  қҧрғанда,  оқушыларды  қоршаған  ортаның  әсемділігінің, 
пішіні  мен  тҥсінің  қарапайымдылығын,  заттардың  әдемілігін  бағалау 
қабілеттерін арттыруға бағыштайтын тәсілдерді қолданғаны жӛн.   
 
Кҥнделікті  кҿріп  жҥрген  балалардың  ҿміріне  жақын  нҽрселерден, 
қҧбылыстардан  бастау  тиіс.  Адамның  ҿмірі  белгілі  заттардың,  танымал 
нҽрселердің  ортасында  ҿтеді.  Мектептің  міндеті:  алдымен  тҿңіректегі 
нҽрселерге қызықтырып, баланың қызығушылығын арттыру... Ондай оқу баланы 
жергілікті  ҿмірмен  жақындастырады.  Балаға  ең  қымбат 

туған  жері:  туған 
жерінің  қҧбылыстарын  білу  балаға  ҿте  қызық.  Мҧндай  оқыту  жҥйесі    ҿмірге, 
табиғатқа терең мазмҧн беріп, оларды баланың санасында жандандырып, бала 
махаббатын  арттырады,  бала  ҽлеумет  тҧрмысына,  тҿңіректегі  ҽлемге  терең 
кҿзбен қарап ҥйренеді, жолығатын мҽселелерді жеңіл шешетін болады, білгенін 
ҿмірде де пайдаланатын болады.  
 
Туған  жердің  ҽсемдігін  кҿру,  тҥстердің  ғажап  ҽлемін  ашу,  суретші 
қҧралдарымен  (графикалық,  кескіндемелік)  беру,  ҽрбір  қимылды  мҧғалімнің 
тыңдатқан  музыкалық  ҥзінділерінен  есту 

бейнелеу  ҿнерінен  сабақ  берудің 
негізгі мақсаты  оқушының ҽсемдік, шығармашылық қабілетін дамыту. Тек қана 
қоршаған табиғатты қабылдау ҥдерісінде емес, сонымен қатар шығармашылық 
жҧмыстарды талқылағанда да астарласып жҥріп жатуы керек.
 
Эстетикалық  талғампаздық  саласындағы  балалардың  алғашқы  қадамы 
олардың  суретке  тҥсіретін  бҧйымдарды  эстетикалық  қабылдаумен,  есінде 
қалғанын  елестете  сурет  салумен,  графиканы  эмоциялық тҥсінгіштігімен  тығыз 
байланысты. 
 
Оқушылар  туған  жерінің  халық  ҿнері,  тарихи  ескерткіштері,  сҽулет  ҿнері 
туралы алғашқы білім алады. Бейнелеу ҿнері пҽнінің мазмҧндық ерекшеліктері 
оның  елестету,  қиялдау,  кҿру,  кеңістікке,  тҥске,  пішінге    деген  сезгіштік  сезімді 
дамытуға бағытталуында.
 
Бастауыш  мектептегі  бейнелеу  ҿнері  сабағында  оқушылардың  ҿнердегі 
ҽсемдік  пен  ҽдемілікті  тҥсіну,  байқай  білу  қабілетін  дамыту  ҥшін  кҿптеген  
ҧжымдық  жҧмыстар  жҥргізілсе,  сабақ  барысында  ойындар  мен  кҿрнекіліктер 
(«Тҥстерді  ажырат»,  «Кім  алғыр»,  «Ҥйлестіре  біл»,  т.б.ойындар)  тиімді 
қолданылса,    оқушылардың  табиғат  сҧлулығын,  кҿркем  ҿнер  шығармаларын 
эстетикалық  мҽнде  қабылдаулары  кҥшейіп,  сабақ  сапалық  жаңа  деңгейге 
кҿтеріледі.  Сапалы  сабақтарды  жҥргізу  нҽтижесінде    бастауыш  мектеп
 
оқушыларының    эстетикалық  танымы,  білімі,  талғамы  артып  қана  қоймай, 
олардың ҽрбір жҧмысы шығармашылықпен ҧштасып отырады.
 
Бейнелеу ҿнерінің ҽртҥрлі ҿнер тҥрлеріндегі кҿркем іс
-
ҽрекеттерді меңгере 
отырып,  адам  тек  суретшінің  практикалық  дағдыларын  ғана  меңгеріп, 
шығармашылық  ойларын  жҥзеге  асырып  қана  қоймайды,  сонымен  қатар  ҿзін 
талғампаздыққа 
 
тҽрбиелейді, 
  
кҥнделікті
  
кҿріп
  
жҥрген 
 
нҽрселерінен 
 
ҽсемдікті 
 

 
101 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
таба  білу  қабілетіне  ие  болады,  кҿргенін  есте  сақтап,  қиялдау  қабілеті  дамып, 
шығармашылықпен ойлап, талдауға, біліктілікке дағдыланады. 
 
Бейнелеу  ҿнері  сабақтары 

оқушының  тҧлғасын  дамытудың  маңызды 
қҧралы. Ол оқушының қызығушылық аясын кеңейтіп,  зейіні  мен есте сақтауын, 
ойлауы  мен  шығармашылық  елестетуін,  кҿркем  қабілетін  дамытып,  тіршілікке 
деген  эмоционалды
-
эстетикалық  қатынасын  қалыптастырады.  Бейнелеу  ҿнері 
сабағында тҧлғаның қажырлылығы, мақсаттылығы, белсенділігі, еңбек сҥйгіштігі 
қалыптасады, танымдық шығармашылық қабілеті артады. 
 
Бейнелеу  ҿнерінің  мазмҧны  мынадай  блоктардан  тҧрады:  кескіндеме, 
сҽндік 

қолданбалы  ҿнер,  мҥсін  жҽне  сҽулет  ҿнері.  Ҽр  блок  мазмҧнында  іс 

ҽрекеттің  екі  тҥрі  қамтылады:  ҿнерді  қабылдау  жҽне  практикалық  кҿркем  іс
-
ҽрекеттер.  Ҿнерді  қабылдау  бҿлімінде  ҿнер  шығармалары  мазмҧнын, 
суретшілер шығармалары мен олардың ҿнердегі шығармашылық ҿмір жолдары 
туралы  мҽліметтерді  оқушылар  ҿзара  пікір  алысуда,  ҽртҥрлі  ҿнер  тҥрлерімен 
ойша  мҽдени  диалог  қҧру,  интерактивті  оқыту  ҽдістерін  қолдану  жҽне  тағы 
басқа  ҽдіс  тҽсілдермен  меңгеріледі.  Ал  практикалық  бҿлімде  оқушылар 
жазықтықта  бейнелеу,  мҥсіндеу,  сҽндік
-
қолданбалы  ҿнер  жҽне  сҽулет 
ҿнеріндегі қҧрастыру жолдарын, технологиясын іс жҥзінде орындап игереді.    
 
Жоғарыда  айтылған  ҿнер  тҥрлері  тҧлғаның  кҿркемдік  қабылдауы  мен 
шығармашылыққа  қабілеттілігін  арттырып,  эстетикалық  талғамын  дамытуға 
ерекше ҽсер ететінін тҽжірибеде айқын кҿрсетті. 
 
Кҿркем  ҿнер  туындыларын  тҥсініп  сезіну,  оның  образдық  мазмҧнын 
қабылдау,  ҿнер  тілін  меңгеру  барлығы  оқушылардың  эстетикалық  талғамын 
дамытады. Қоршаған ортамен таныстыру арқылы да оқушылардың эстетикалық 
талғамын қалыптастыру бейнелеу ҿнері сабақтары тҥрлерінде іске асырылады.
 
Ҽсемдіктің  таптырмас  бҧлағының  бірі  –
 
табиғат.  Ол  эстетикалық  сезімнің, 
байқампаздықтың,  қиялдың  дамуына  ҥлкен  ҽсерін  тигізеді.  Табиғат 
ҥйлесімділігінің, ҽсемдіктің, мҽңгілік жаңарудың, ҽлемдік заңдылықтары ҽртҥрлі 
болу, тҥстер, жарық сҽулелер, кҿмегі арқылы балаларды ҽсемдік талғампаздық, 
ҽсерленушілік сезімге тҽрбиелейді. 
 
Табиғатқа  топ  серуен  жасаған  кезде  балалардың  оның  сҧлулығын 
эстетикалық  тҧрғыда  қабылдауы  кҥшейеді,  ерекше  рухани  серпіліс,  сҥйсіну 
сезімі  туады,  ойы  мен  қиялы  дамиды.  Жаратылыстың  сҧлу  заттары  бала 
жанында сҧлулық сезімдерін оятады. 
 
Ҥлбіреген  тҥрлі
-
тҥсті  гҥл, 
 
кҿк  –
 
жасыл  орман  –
 
тоғай,  сылдыраған  су, 
шексіз  –
 
тҥпсіз  кҿк  теңіз,  тҥрлі  шҿптермен    толқынданған  дала,  бҧлтпен  бел 
алысқан асқар тау, сҧлу ай, жҧлдызды тҥн, міне, осылар секілді жаратылыстың 
сҧлу  кҿріністері,  жанды  билеп  ҽкететін  ҽн,  кҥй,  сиқырлы  сҿз,  сҧлу  суреттер  
ҽсері баланың жанында бір сҧлулық толқынын оятып тҧрғызбай қоймайды. 
 
Егер  оқушылар  табиғатты  қорғауға  атсалысатын  болса,  табиғаттың 
эстетикалық ықпалы да айтарлықтай арта тҥседі. Міне, сондықтан да балардың 
табиғатты  қорғау  ҽрекеттеріне  (кҥнделік  жҥргізуде,  табиғат  бҧрышында, 
мектептің  оқу  –
 
тҽжірибе  алаңында,  табиғатта,  ҥйде,  жануарларды  қорғауда, 
мектеп ауласын кҿгалдандыруда) эстетикалық бағыт беру керек. 
 
 
 
 

 
102 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Табиғатқа,  қоршаған  ортаға  эстетикалық  қатынасты  тҽрбиелеу  ҥшін 
дҥниежҥзілік 
жҽне 
ҧлттық 
кҿркем 
туындылар 
(жазушылардың, 
композиторлардың,  суретшілердің  т.б.)  мысалдарын,  ҥлгілерін  кҿрнекі  қолдану 
қажет. 
 
Бастауыш мектеп оқушыларын табиғатқа серуендеуге шығарғанда, оларға 
ҽр қилы тапсырмалар орындатуға болады: заттың ҿзіне қарап суреттер салып, 
ҧнаған жерлерді суретке тҥсіру. 
 
Табиғат  –
 
біздің  ҿміріміздің  сҽні.  Ол  бізді  мол  шаттыққа  кеңелтеді.  Кең 
байтақ далаға, айнадай жарқыраған су айдынына, ҧлы тауларға қарап, сҥйсіне 
лҽззат аламыз. Табиғат адамның бойына қуат, кҿңіліне шабыт, сезіміне лҽззат 
шапағатын ҧялататын сҧлулық пен ҽсемдік ҽлемі. Сондықтан да оқушылардың 
эстетикалық танымын қалыптастыруда қоршаған ортаның ҽсері мол. 
 
Оқушылардың  эстетикалық  талғамын  жетілдіре,  бекіте  тҥсу  ҥшін  сабақ 
барысында  табиғат  кҿріністерінің  сҧлулығы  жырланған  шығармалардан 
(жазушылардың, композиторлардың, суретшілердің) кҿбірек пайдаланған тиімді. 
Мысалы,  С.Сейфуллиннің «Кҿкшетау» поэмасы, Абайдың табиғатты суреттеуі, 
Ілияс Жансҥгіровтың «Жетісуды суреттеуі» т.б.
 
Негізінде  эстетикалық  тҽрбие  экологиялық  тҽрбиемен  тығыз  байланысты, 
ҿйткені  экологиялық  тҽрбиенің  де  басты  бағыты  жас  ҧрпаққа  табиғатпен 
қатынаста  жоғары  мҽдениеттілікті,  қоршаған  ортаға  деген  азаматтық 
жауапкершілікті  қалыптастыру.  Тҿменгі  сынып  оқушыларын  эстетикалық 
тҽрбиеге баулу туған табиғатты бейнелейтін кҿркем сипаттама мен кҿріністерді 
жақсы  тҥсінуге  негіз  салады,  оқушыларды  суретке,  қиып  жапсыруға  баулу,
 
тҥстердің,  сызықтардың  тамаша  келісті  ҥйлесімділігін  таңдай  білу  қабілетін 
дамытуға жҽрдемдеседі. 
 
Бҧл,  ҽсіресе,  тақырыптық  сурет  салу  мен  сҽндік  бейнелеу,  безендіру, 
қҧрастыру ҽрекеттерінде кҿрінеді.  Бастауыш сыныптардағы  тақырыптық сурет 
салу алдын
-
ала
 
байқау жҥргізілгеннен кейін, кҿз алдына елестету арқылы сурет 
салудан тҧрады. 
 
Тақырыптық  сурет  салу  ҥдерісінде  балалардың  қҧрылым,  кӛлем, 
затты  кеңістікте  дҧрыс  орналастыру,  сәуле  тҥсіру,  тҥстерді  таба  алу 
дағдыларымен  бекітіледі.  Ең  маңыздысы,  оқушылардың  сурет  салуда 
алғашқы біліктілігі қалыптасады. Мҧғалім балалардың тақырып бойынша 
сурет салуда, тақырыпты дҧрыс таңдағанына кӛңіл қойып, олардың сурет 
арқылы  ӛздерінің  ойларының  қҧрылымдық,  эмоциялық,  кӛркемдік 
жағынан дҧрыс немесе бҧрыс шешілгендігіне назар аудару қажет. 
 
Баланың  тақырыптық  сурет  салуда  шығармашылық  ой 

ҿрісін,  оның 
қиялдарын  асыра  бағалаудан  да  сақ  болу  қажет.  Ойлау  ҥдерісінде  сурет 
салушы  заттар  мен  қҧбылыстардың  жалпы  заңдылық  байланыстарын 
байқайды,  ой  абстрактілі  ҥдеріс  болғандықтан,  тікелей  сезім  мен  қабылдауға 
аталған  байланыстар  кҿрінбейді.  Ойлаған  затты  кҿз  алдына  елестету  сурет 
салуға  дейінгі  ҥдеріс.  Сурет  салу  барысында  салыстыру,  жалпылау, 
абстракциялау  т.б.  ҥдерістер  қатар  жҥріп  жатады.  Сонымен,  бейнелеу  ҿнері 
ойлаудың, байқаудың сенсорлық сезгіштігін дамытып, қалыптастырады. Аталған 
қабілеттерді  кҿз  алдына  елестете  білу  мен  біріктіру  кҿркем  ойлаудың  негізін 
қҧрайды. 
 

 
103 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Бейнелеу  ӛнерінің  әр  кезде  де  эмоциялық  ӛңделуі  жоғары  болады. 
Оның  осындай  болуына  тек  болмыс  туралы  әсерлер  әсер  етеді. 
Эмоциялық  бастауды  дамытпай,  адамға  нағыз  қажет  талғампаздықты, 
қиялдауды,  кӛз  алдына  елестетуді,  армандай  білуді,  шығармашылықты 
қалыптастыру мҥмкін емес. 
 
 
Қорыта  келе  айтарымыз,  бастауыш  мектепте  бейнелеу  ҿнерін  жҥйелі 
оқыту,  оған  жастай  баулап  тҽрбиелеу  ісі  баршамыздың  алдымызға  байыпты 
міндеттер  қояды.  Сурет  салуды  сҥю  –
 
ҿмірді,  табиғатты,  айнала  қоршаған 
ортаны  сҥю.  Ол  мектеп  оқушысының  ақылын,  ойын,  парасатын,  ҿсіреді, 
танымын 
кеңейтеді, 
ізгілікке, 
ҽсемдікке 
ҥйретеді. 
Ҿмірдегі 
келеңсіз 
қҧбылыстармен  ымырасыз  кҥресуге  тҽрбиелеп,  халқына,  еліне,  жеріне  деген 
сҥйіспеншілікке тҽрбиелейді.
 
Резюме
 
В  статье  рассматриваются  пути  развития  эстетического  воспитания  учащихся 
начальных классов на уроках изобразительного искусства.
 
Summary 
The  article  consideres  the  way  of  development  ethtecal    education  at  primary  school 
pupils on the lesson of drawing art. 
Пайдаланылған әдебиеттер
 
1.Ҧзақбаева  С.А.  Балаларға  эстетикалық  тҽрбие  берудегі  халық  дҽстҥрі.            –
Алматы, 1990 ж.
 
2. 
Экологическое    и  эстетическое  воспитание  школьников./  Под  ред.  Л.П.Печко     
-
М.
, 1984.  
3.  Островская  О.В.  Уроки  изобразительного  искусства  в  начальной    школе. 
Гуманизация образования и новое педагогическое мышление. –
 
М., 2003.  
 
         
ВЫЯВЛЕНИЕ ПОТРЕБНОСТЕЙ
 
ИНЖЕНЕРНО
-
ПЕДАГОГИЧЕСКИХ КАДРОВ ОРГАНИЗАЦИЙ 
ТЕХНИЧЕСКОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
 
В 
ПОВЫШЕНИИ КВАЛИФИКАЦИИ
 
 
 
 
 
Ф.К

Шуканова.,
 
доцент кафедры
 
«Менеджмент и информационные
 
технологии» ФАО НЦПК
 
«Ӛрлеу» РИПКСО
 
 
 
 
В  «Государственной  программе  развития  образования  в  Республике 
Казахстан на 2011–2020 годы» отмечено, что в условиях быстроизменяющегося 
мира и увеличения потоков информации фундаментальные предметные знания 
являются обязательной, но не достаточной целью образования. Обучающиеся 
должны  не  просто  овладеть  суммой  знаний,  умений  и  навыков,  на  что 
направлена система казахстанского образования. 
 

 
104 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Гораздо важнее и сложнее привить обучающимся умение самостоятельно 
добывать,  анализировать,  структурировать  и  эффективно  использовать 
информацию  для максимальной  самореализации  и  полезного участия в жизни 
общества. 
 
Задача  вхождения  Казахстана  в
 
число  наиболее  конкурентоспособных 
стран мира может быть решена в
 
том случае, если ее
 
будут воплощать в
 
жизнь 
высококвалифицированные  специалисты,  обладающие  знаниями  наукоемких 
технологий, 
управленческими 
навыками, 
умеющие 
ориентироваться 
в
 
рыночной  экономике.  Ключевой  фигурой  в  формировании  специалиста  с 
конкурентоспособными  навыками  становится  преподаватель  и  мастер 
производственного обучения
   
колледжа.  Безусловно,  творчески работающие, 
умеющие моделироватьпедагогический процесс, прогнозировать свой конечный 
результат,  постоянно  изучающие  и  эффективно  использующие  современные 
методики  и  технологии  обучения,  психолого
-
педагогические  приемы, 
преподаватели  и  мастера    необходимы  для  будущих    востребованных    на 
рынке труда  специалистов.
 
Для  достижения  качества  профессиональной  подготовки  специалистов 
повышение  квалификации
 
инженерно
-
педагогических  работников  является 
абсолютно  необходимым фактором  для любого колледжа страны  в  условиях  
ускорения  научно
-
технического  развития

Проблема  управления  системой 
повышения  квалификации  инженерно
-
педагогических  работниковявляется 
одной  из  самых  и  сложных  в  теории  и  практике  технического  и 
профессионального образования  (ТиПО).
 
В  2012
-
2013  году в  ФАО НЦПК «Ҿрлеу» РИПК СО проведено 32
  
курса, 
из  них  5   

для  преподавателей  и  мастеров  производственного  обучения 
колледжей.  
 
На  курсах  повышения  квалификации

формируя  методологическую, 
общекультурную, 
предметно
-
ориентированную 
компетенции 
инженерно
-
педагогических  работников,  обучая  способам  совершенствования  их 
профессионально
-
педагогической деятельности,  особый  акцент делается на:
 

умение  педагога  актуализировать  и  трансформировать  новые  знания, 
аргументировать личную  позицию по предлагаемому материалу;
 

умение излагать материал с позиции различных концепций;
 

умение  связывать  материал  с  жизнью,  чтобы  усилить    интерес  к 
профессии,  предмету,  глубже  его  воспринимать,  понимать  значимость 
профессии.
 
Владея  в  совершенстве  своим  предметом,  профессией,  преподаватель  и 
мастер  производственного  обучения  должен  видеть  каждого  учащегося  в 
педагогическом  процессе,  правильно  организовать  их  деятельность, 
корректировать возможные отклонения. 
 
Формируя  тот  или  иной  подход  к  обучению  слушателей,  на  курсах 
повышения квалификации мне приходится исходить
 
из принципа креативности, 
который  предполагает  усмотреть  в  каждом  участнике  курсовтворческую 
личность.  Во  многом  это  зависит  от  самого  отношения  к  учебному  процессу,
 
моей  заинтересованности в формировании креативных качеств у слушателей. 
Плодотворным  можно  назвать  в  этом  процессе  следующие
 
мои 
 
шаги 
 
как  
преподавателя:
 

 
105 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
-   
стремление  создать  благоприятные  условия  для  проявления  свободы 
слушателей;
 

построение  учебной  деятельности  с  учетом  индивидуальных 
особенностей слушателей, позволяя субъектам обучения творчески подходить 
к изучению модулей (лекций, ЛПЗ, семинарских занятий, конференций и т.п.);
 

раскрытие  содержание  лекций  с  использованием  средств  и  форм, 
способствующих  его  осознанию  и  осмыслению  (интерактивная  доска, 
различные программы, аудио
-
видеоматериалы, тренинги, разработка  проектов, 
кейс
-
стади, ролевые игры, методы модерации, исследование случая и т.п.);
 

формирование  педагогического  отношения  с  субъектами  обучения  так, 
чтобы  поднять  их  мотивацию,  интересы  и  потребности  до  уровня 
осознаваемых.
 
Те    изменения,    которые  настоятельно  требует  от  нас  реализация  идей 
модернизации  ТиПО,  заставляет  искать  новые  подходы  в  повышении 
квалификации инженерно
-
педагогических кадров.
 
На курсах повышения квалификации 
 
инженерно
-
педагогических кадров в 
течение  многих лет я
  
совместно с отделом мониторинга   института  провожу 
анкетирование,  опросы,  тестирование,  составляю
   
карты  наблюдений 
педагогов,
 
индивидуальные  портфолио.  Кроме  того,    интересный  материал
 
получаю
 
при  проведении    профессиональных  конкурсов  «Лучший  методист 
организаций образования». 
 
Приведу  некоторые  вопросы  анкет: 
 

Каких знаний и какой информации Вам не хватает?
 

Что конкретно не устраивает Вас  в традиционном обучении?
 

В чем необходимость  использования новых методик обучения?
 

Ваш  конкретный  вклад  в  разработке  учебников,    учебно
-
методических 
комплексов  (УМК); укажите основные трудности  и проблемы в этой работе.
 

Какие  инновации  Вы  внедряете  после  прохождения  курсов  повышения 
квалификации? и др.
 
Анализ   диагностических данных в течение 2012
-
2013 годов  показывает, 
чтосовременным 
инженерно
-
педагогическим 
работникам 
необходимы 
следующие функциональные технологические умения:
 

операционно
-
педагогические;
 

психолого
-
педагогические;
 

диагностические;
 

оценочные;
 

экспертные;
 

научно
-
исследовательские.
 
Недостаточное 
владение 
операционно
-
педагогическими 
умениями: 
информационными, 
развивающими, 
ориентационными,
 
общетрудовыми 
умениями:    конструктивными,  организаторскими,  исследовательскими    влияет  
на  умение   эффективно   формировать  личность и  коллектив учащихся,  знать 
зоны  ближайшего  развития  каждого  учащегося,  и  на  этой  основе  строить  
взаимодействие  с ними,  правильно строить учебно
-
воспитательный процесс с 
учетом диагностических данных, перспектив.
 
 

 
106 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Инженерно
-
педагогические   кадры  не   могут   точно определить  уровень 
сформированности  базовых,  профессиональных  и  специальных    компетенций 
студентов,  затрудняются  разрабатывать  четкие  критерии,  показатели    учебно
-
профессиональных  достижений  обучающихся.54%      педагогов  ведут  уроки 
традиционно,  не  используют  в  полном  объеме  инновационные  технологии 
обучения,  не  стремятся  освоить  дуальную  систему  обучения.Уровень  научно
-
методической активности среди преподавателей и мастеров производственного 
обучения составляет 37%.
 
В результате было выявлено, что 40% УМК, разрабатываемые педагогами 
колледжей,носят  традиционный  характер.  В  УМК  не    отражаютсяматериалы 
профессиональной  подготовки  будущих  специалистов  к  самостоятельному 
выполнению профессиональной деятельности.     
 
Содержание  и  методы  преподавания  теоретических  и  практических 
занятий  остаются  традиционными, педагоги привыкли к шаблонным проектам  
уроков.    Инновационных    изменений,  связанных  с  модернизацией  содержания  
ТиПО мало. 
 
Ориентация  больше    идет  на  традиционные    способы  целеполагания, 
типовые учебные программы, методы обучения.  Педагоги  часто  работают  в 
коллективных  формах,  индивидуальные  формы  используются
 
недостаточно
.  
Недостаточно  практикуется  варьирование  работы  педагогов:  методические 
доклады  должны  переходить  в  сообщения  высшего  уровня  научно
-
исследовательской  деятельности.  
 
В  психологической  структуре  личности    молодых  педагогов    можно 
выделить 
слабое 
развитие 
общегражданских 
качеств, 
нравственно
-
психологических  особенностей,  практических  умений  и навыков, которые  не 
позволяют  адаптироваться к требованиям  образовательного процесса,  быть 
самокритичным,  владеть  высокой  эмпатией,  обмениваться  информацией, 
осознавать  актуальность  проекта,  компетентно  вести  себя  в
 
ситуации 
конфликта.26%  преподавателей считают, что администрация не осведомлена 
об  их  профессиональных  проблемах  и  затруднениях.  39%  не  участвуют  в 
обсуждении вопросов работы колледжа, их не привлекают к принятию решений  
учебно
-
воспитательного процесса.
 
Отсутствие  экспертных,  научно
-
исследовательских    функций  означают,  
что  многие  преподаватели  не  владеют    методами  научного    подхода  к 
педагогическим  явлениям,  умениями  эвристического  поиска    и  методами 
научно
-
педагогического  исследования,  анализа  собственного  опыта  и  опыта 
других  педагогов.  Многие    педагоги  затрудняются    определять    для  себя 
актуальные  научные идеи, не умеют видеть, понимать и осмысливать  научные   
проблемы, недостаточно четко выделяют  общие и конкретные цели,  не умеют 
вычленять  приоритеты,  выстраивать  задачи,  находить  им  ресурсы,  слабо 
владеют методами педагогической  диагностики.
 
Также  можно  выделить  недостаточный  уровень  информационной  
культуры  у  инженерно
-
педагогических  работников:  умение  вести  поиск  
информации,  работать  с  различными  базами  данных,  собирать,  отбирать 
информацию,  систематизировать,  анализировать,  структурировать,  обобщать, 
оценивать  свою  деятельность,  состояние  процесса,  деятельность  других 
людей.
 

 
107 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
Педагогам необходимо иметь глубокие знания в области закономерностей 
формирования  личности  и  коллектива,  знания    «зоны  ближайшего  развития» 
каждого учащегося и  на   этой  основе строить взаимодействие,  уметь   строить 
учебно
-
воспитательный  процесс  с  учетом  диагностических  данных  и 
перспектив.Инженерно
-
педагогические работники имеют слабое представление 
о  новой  философии  образования,  изменениях  в  подходах  к  образованию, 
обучению,  преподаванию.    Им    иногда  сложно  поставить  студента  в  позицию 
активного  субъекта  учебной  деятельности,  развивать  в  них  активность, 
самостоятельность 
вовладении 
научными 
фактами, 
законами, 
совершенствовать  умения  и  профессиональные  навыки,  обеспечить 
социальное и профессиональное становление будущих специалистов.   
 
Сложный  и  динамичный  характер  педагогической  деятельности,  обу
-
словленный  необходимостью  разработки  различных  вариантов  содержания 
образования,  использования  возможностей  современной  дидактики  в  повы
-
шении эффективности образовательных структур, научном обосновании новых 
идей  и  технологий,  определяют  объективную  потребность  в  совершенст
-
вовании системы  повышения квалификации  как  внутри колледжа,  так и вне 
его.  
 
Таким  образом,  анализ  сложившейся  ситуации  в  системе  повышения 
квалификации      специалистов    технического    и    профессионального  
образования   выявил следующие проблемы:
 

увеличивается  за  последние  годы  количество    центров  повышения 
квалификации:    ФАО    НЦПК  «Ҿрлеу»  облИПК,    НИИ  развития  ТиПО,  
«Кҽсіпкер»,  РНМЦ    развития  ТиПО    и  т.п.,      но  потребность    в    качественном 
повышении  квалификации  инженерно
-
педагогических  работников  все    еще 
остается высокой; 
 
 -   
складывается  критическая    ситуация  по  сохранению  методических 
служб    в    колледжах  республики,способная    эффективно    организовать  
повышение    квалификации    преподавателей  и  мастеров  производственного 
обучения,  грамотно  управлять их профессиональным развитием;
 
-   
отсутствует  стратегическая    политика    кадрового    потенциала    в  
колледжах, контроль  в  обновлении инженерно
-
педагогических кадров области  
(каждый пятый педагог (19,5%) является вновь принятым);
 
-     
снижается  показатель    конкурентоспособности    преподавателей  и 
мастеров  производственного  обучения    в  результате    различных    причин,    в  
первую  очередь,  слабого  знания  профессиональной  педагогики,  методики 
преподавания специальных дисциплин.
 
Причинами  существующих проблем являются:    
 
1.    Неэффективная    система    управления    повышением  квалификации  
педагоговструктурными  подразделениями  органов  управления  образования, 
которые должны обеспечивать   организационно
-
методическое сопровождение, 
анализ  и  оценку  результативности  образовательного  процесса,      обобщать  и 
распространять    инновационный  педагогический  опыт,  способствовать  
творческому росту  инженерно
-
педагогических кадров и их  профессиональной  
самореализации.  
 
 
 

 
108 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 
2.    Отсутствие      научно
-
педагогических    кадров    в    ФАО  НЦПК  «Ҿрлеу»   
ИПК,  имеющих  опыт  работы  в  системе  ТиПО,    владеющих        знаниями  
профессиональной  педагогики.
 
3.  Отсутствие   связи  методических служб  организаций  технического  и 
профессионального    образованияс    методическими  структурами        центров, 
институтов.
 
3.  
Низкая  мотивация  работы  методистов колледжей.
 
4. 
Устаревшие образовательные программы по повышению квалификации 
инженерно
-
педагогических работников.
 
5.  Слабая    материально
-
техническая  оснащенность  учебно
-
методической  
и научно
-
методической  базы организаций  технического  и профессионального  
образования.
 
Ситуацию  можно  изменить,  если  принять   следующие  меры:
 
-     
перейти    на    уровень    международных    стандартов      повышения 
квалификации    инженерно
-
педагогических    работников,    например,    сетевые 
сообществапрактиков
-
методистов 
 
для 
развития 
компетенций 
педагогов(методисты    будут      работать  с  другими    методистами      в  рамках 
инициативы непрерывного профессионального развития на встрече  сообществ 
практиков  с  участием  многих    колледжей,  с  целью  для  обмена  знаниями  и 
усовершенствования  обучения;      кроме  того,  тренеры  и 
 
фасилитаторы  
сообществ  практиков    могут  получать    консультацию  международных 
консультантов.Обучение и развитие компетенций педагогов  будет происходить  
на  двух  взаимосвязанных  и  взаимодополняющих  уровнях:    один  посредством 
каждой  участвующей    организации  ТиПО    и    второй 
-     
на  дополнительном 
межколледжевском  уровне);
 
 -   
внедрить  рациональные   формы и   методы  организации   обучения 
педагогов   в условиях колледжей;
 
 -   
социальным    партнерам    организаций    ТиПО    оказать    содействие    в 
организации повышения квалификации педагогов по новым производственным 
технологиям,  отправлять  их  на  стажировку  за  рубеж  наравне  с  инженерными 
работниками предприятия; 
 
-     
привлечь  средства работодателей  и  инвестиций  на  переподготовку 
инженерно
-
педагогических работников.
 
Основной  причиной  неэффективности  проводимых  реформ    в  системе 
повышения 
квалификации 
инженерно
-
педагогических 
кадров 
является 
несовершенство  структуры  системы  управления.  Менеджмент  остается 
прежним. 
 
Успех  нововведений  в  системе  повышения  квалификации  зависит  от 
компетентности руководства, их профессионального опыта.
 
Рекомендую    директорам  колледжей    включить  в  годовой  план    работы  
непрерывное 
развитие 
компетенций 
педагогов 
и 
обеспечить 
его 
распространение на другие сообщества; принять позицию сильного и видимого 
руководства  по работе над педагогическим развитием в колледжах  и активно 
поддерживать  творчество,  инновации  и  развитие  качества  преподавания  и 
процесса  обучения.        Необходимо  осуществить  переход  из  режима 
репродуктивной деятельности в интерактивный, внедрять опережающий подход 
в развитии потенциала педагогов, развивать   их   самосознание.  
 

 
109 
 
КӘСІПТІК  ШЕБЕРЛІКТІ  АРТТЫРУ 
ПОВЫШЕНИЕ  ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО  МАСТЕРСТВА
 
№1 (72) 2014
 
 

жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   19




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет