Сұхбат 5-бетте) (Соңы 3-бетте) Ақпарат Бүгінгінің бас тақырыбы Ойталқы АҢдатпа



жүктеу 0.56 Mb.

бет1/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.56 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Сәті түскен сұхбат

(Сұхбат 5-бетте)

(Соңы 3-бетте)

Ақпарат


Бүгінгінің бас тақырыбы

Ойталқы


АҢДАТПА

8-бет

3-бет

№33 (2811) 29 наурыз 2016

www.zanmedіa.kz

Қоғамдық-саяси, құқықтық газет

zangazet@maіl.ru

(Соңы 3-бетте)

Баспасөз — 2016

Құрметті оқырман!



«Заң газеті» және «Юридическая 

газета»«Заң», «Фемида», 

«Нормативтік құқықтық актілер 

бюллетені» басылым дарына жазылу 

басталғанын естеріңізге салғымыз келеді. 

Төл басылым да рыңыздан 

қол үзіп қалмаңыздар!



жеке тұлғалар үшін – 65921

заңды тұлғалар үшін – 15921

жеке тұлғалар үшін – 65928

заңды тұлғалар үшін – 15928

«Заң газеті» 

«Заң» журналы – 75849

«Фемида» – 75858

«

НҚАБ

» – 75614

«Юридическая газета»

Жазылу индекстері:

zanreklama@maіl.ru

Біздің басылымдарға

«Қазпошта» АҚ бө лім ше лері, 

«Қазпресс» ЖШС дүң гір шек тері 

және Алматы қаласын дағы «Дауыс» 

жүйесі ар қы лы жазы лу ла ры ңызға 

болады.


ҰШАҚТАРЫМЫЗДЫҢ

ТЕХНИКАЛЫҚ АҚАУЫ

ҚАШАН ТАУСЫЛАДЫ?

ҚАЗАҚ ҚЫЗДАРЫНЫҢ

ШЕТЕЛДІКТЕРДІ ТАҢДАУЫНА

ЖІГІТТЕРІМІЗ КІНӘЛІ МЕ?

Көкейкесті

БАСПАСӨЗ МӘСЛИХАТЫ ӨТЕДІ

30 наурызда ҚР Президенті жанындағы 

Орталық коммуникациялар қызметі алаңында 

Жаңғырту жөніндегі ұлттық комиссия мүшелері 

«100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іс жүзіне 

асыру» тақырыбында баспасөз мәслихатын 

өткізеді. Оған Ұлттық комиссия төрағасы, ҚР 

Премьер-министрі Кәрім Мәсімов, сондай-ақ, 

реформалардың бес бағыты бойынша же-

текшілері және ҚР Президенті әкімшілігінің 

басшылары мен министрлер қатысады.

ҚР Президенті жанындағы Жаңғырту жө-

ніндегі ұлттық комиссия 2015 жылғы 30 сәуір-

де институционалдық реформаларды іске 

асыру, қазақстандық қоғам мен мемлекетті 

одан әрі жаңғырту мақсатында құрылған.

Т.СМАҒҰЛ

ӘСКЕРИЛЕР ЭКСКУРСИЯ 

ЖАСАЙДЫ

Бүгін әскери полиция мамандарын даяр-



лау орталығында «Елбасы мәртебесі – ел 

мәртебесі»,  «ҚР  Тұңғыш  Президенті  жи-

нағынан қарулар коллекциясы» атты көш-

пелі экскурсиялары өтеді. Шараның мақсаты 

–  бірегей  топтамалардың  ішінен  бірнеше 

жәдігерлер туралы баяндап, көрсету және 

жақыннан көріп, қолымен ұстауға мүмкіндік 

беру. Сондай-ақ, «ҚР Тұңғыш Президенті му-

зейінің жинағындағы қарулар коллекция сы» 

экспозициясы тақырыбындағы көшпелі экс-

курсия адамзаттың әлеуметтік тарихындағы 

ежелгі  дәстүр  –  қару  сыйлау  дәстүрімен, 

әлемге  әйгілі  Құбашы  және  Златоусттың 

қару-жарақ  шеберлерінің  туындыларымен 

таныстырады.

К.ӘКІМБЕК

ТЕРГЕУ БАСТАЛДЫ

Бас көлік прокуратурасы апатты жағдайда 

қонған  «Бек  Эйр»  ұшағына  қатысты  оқиға 

бойнша сотқа дейінгі тергеу жүргізуді баста-

ды. 27 наурызда 10 сағат 36 минутта Астана 

қаласының әуежайына «Қызылорда-Астана» 

бағытындағы №2041 рейсін орындау кезінде 

«Бек Эйр» әуе компаниясының «Фокер-100» 

маркалы әуе ұшағы апатты жағдайда қонды. 

Апаттық қонуға оның алдыңғы шасси тірегінің 

ашылмауы себеп болған. Ұшақ бортында 121 

адам, оның ішінде 116 жолаушы және 5 эки-

паж мүшелері болған. Оқиғадан ешкім зардап 

шекпеген.

Бас көлік прокуратурасының 

баспасөз қызметі

Мемлекет басшысының айтуынша, нәтижесі 

қазақстандықтардың қазіргі және болашақ біртұтас 

ұлт ретіндегі тұтастығының жоғарылығын көр­

сеткен бұл науқан қазақстандық мықты бірліктің  

тарихи актісіне айналды. Дауыс беру Ұлт жоспарын 

бүкілхалықтық қолдаудың көрінісі болды. 

Өткен жұма ел өміріндегі айтулы уақиға — алтыншы шақырылған Парламенттің 

ал ғашқы сесиясының ашылуымен тарих қойнауына енді. Заң шығарушы органның 

қос  Пала тасының  өкілдері,  Үкімет  мүшелері,  мемлекеттік  орган  басшылары, 

қоғамдық ұйым өкілдері бірге қатысқан жиынды Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзі 

ашып, жаңа да ескі депутаттарды парламентші мәртебесін алуымен құттықтады. 

Бұл ретте ол өткен сайлаудың тарихи маңызына айрықша тоқталып өтті. 

Одан әрі Мемлекет басшысы ел дамуында 

жаңа бағыттар белгілеп, басымдықтар айқындау 

арқылы тың мүмкіндіктерді іске қосқан Ұлт жос­

парын жүзеге асырудың бүгіндегі нәтижелеріне 

тоқталды. Бұл шараға серпін беріп, тиімділігін 

арт тырудағы Парламент рөлін бес міндетке жіктеп, 

айқындап берді. Олардың біріншісі – барлық қаржы 

үдерістерінің жариялылығын қамтамасыз ететін 

бірыңғай салық және кеден кодексін қабылдау.

ЖАҢА ДА ЕСКІ МӘЖІЛІСМЕНДЕР 

ЖҰМЫСҚА КІРІСТІ

Содан  болар,  «аш  пәледен 

қаш пәле» дегенді басшылыққа 

алған жергілікті атқарушы билік 

пәлелі ауылдан адамдарды жап­

пай көшіруді қолға алған.  Осы 

мақсат үшін облыстық бюджеттен 

қыруар қаржы бөлініп, Есіл және 

Державин қалаларынан бірнеше 

көппәтерлі үй салынды. Деген­

мен, ұйқы басқан ауылдың кей­

бір тұрғындары құзырлы орган 

ұсынған баспанадан бас тартып, 

үйренген  ауылында  қалғанды 

жөн санапты. Бүгінгі күнге дейін 

аталмыш елді мекеннен жалпы 

саны 313 адам болатын 140 отба­

сы басқа жерге қоныс аударған. 

Қазіргі күні ауылда 474 адамды 

құрайтын 202 отбасы тұрып жа­

тыр. 


Ақмола  облысы  бойынша 

Адам құқықтарын қорғау депар­

таментінің басшысы Қайрат Бай­

мұхаметовтің айтуынша, Калачи 

ауылындағы белгісіз ұйқы ауруы 

кейін шегіне бастаған сияқты. 

Соңғы рет ауыл тұрғындарының 

арасындағы  ұйқы  ауруы  2015 

жылдың 13 сәуірінде орын алған. 

Содан бері ауырған адам жоқ. 

Бұл уақытша құбылыс па, әлде 

аурудың  беті  шынымен  кері 

қайтқаны ма, белгісіз? Калачи 

ауылының  аумағынан  Курча­



ҰЙҚЫ АУРУЫНЫҢ 

БЕТІ ҚАЙТА БАСТАДЫ

тов атындағы Ұлттық ядролық 

орталық  мамандары  топырақ 

пен жерасты ауасының өзгерісін 

бақылау мақсатында 12 жобалық  

бұрғылау жүргізген.  Департамент 

басшысының пікірінше,  жобалық 

бұрғылау  жер  астында  газдың 

жинақталмай, белгілі мөлшерде 

шығып отыруына жағдай жасаған. 

Ұйқы ауруының кері шегінуіне 

мұның әсері бар ма, жоқ па, ол 

жағы белгісіз. 

Белгісіз  ұйқы  ауруы  белең 

алған Калачи ауылы атқарушы 

үкімет пен ғылыми мекемелердің 

қатаң назарында ұсталуда. Әзірге 

туып өскен жерлерінен кеткісі 

келмейтін тұрғындарды мазалап 

жатқан ешкім жоқ. Дегенмен, ауру  

қайта көтеріліп жатса, емі жоқ 

белгісіз дерт ошағынан адамдар­

ды жаппай көшіру мәселесінің 

қайта көтерілуі әбден мүмкін. 

Қалкөз ЖҮСІП,

«Заң газеті»

АҚМОЛА ОБЛЫСЫ



(Соңы 3-бетте)

Сұлтанәлі БАЛҒАБАЕВ, 

Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы 

төрағасының орынбасары

Қазақстанның еңбек сіңірген 

қайраткері, жазушы-драматург:

«ЖЕМҚОРЛЫҚ 

ТЫЙЫЛМАЙ, КӨШІ-

ҚОН МӘСЕЛЕСІ 

ШЕШІЛМЕЙДІ»

ӘУЕДЕГІ ҚАУІПСІЗДІГІМІЗДІ 

ҚАЙТСЕК ҚАМТАМАСЫЗ  ЕТЕМІЗ?



Ж

ексенбі  күні  Астана  әуежайына  «Bek Air»  әуекомпаниясына  тиесілі   

«Фокер-100» маркалы ұшағы апатты жағдайда қонды. Алдын ала мәлімет 

бойынша, апаттық жағдайға шассидегі ақау себеп болған. Қазіргі уақытта 

Қазақстанның Бас көлік прокуратурасы «Bek Air» ұшағының Астана әуе жайына 

апатты жағдайда қону дерегі бойынша тергеу жұмыстарын бастады. Ұшақтың 

апаттық жағдайға тап болуы бір бұл емес. Ендеше, әуедегі қауіпсіздігімізді қайтсек 

қамтамасыз ете аламыз?

Марат БӘШІМОВ, 

заңгер:

– Жалпы, әлем бойынша ұшақ 

апаттары жиі кездесіп 

жатады ғой. 



Айдос САРЫМ, 

саясаттанушы:

– Өз басым елімізде ұшақпен жүрмеуге тырысамын. 

Яғни, біздегі әуе көліктерінің қауіпсіздігіне сенім арта 

алмаймын.



Ақмола облысындағы Калачи ауылында пайда болған бел-

гісіз ұйқы ауруы туралы ақпарат құ ралдары аз айтып, жаз ған 

жоқ. Өкінішке қарай, мұндай аурудың неден пайда болғанын 

ғалым дарымыз әлі дөп басып айта алмай отыр.

2

№33 (2811) 

29 наурыз 2016

zangazet@maiI.ru

ҚҰҚЫҚ

Оң қадам


Бастама 

Дөңгелек үстел 



Мемлекет басшысының 

Республика судьяларының 

алтыншы съезінде берген 

тап сыр маларының 

бірі – азамат тардың сот 

төрелігіне кеңінен қол 

жеткізуін қам тамасыз 

ету, сот жүйесінің 

жұмысына қазіргі 

заманғы ақпараттық 

технологияларды кеңінен 

енгізу мәселесі. 

О с ы   м і н д е т т і ң   қ а л а й 

орындалып  жатқаны  туралы 

Жоғарғы Сот жанындағы Сот­

тардың қызметін қамтамасыз 

ету департаментінің басшысы 

Ілияс Испанов ой бөліскен еді. 

– Ақпараттық технология­

лардың қарыштап дамуы және 

осыған  байланысты  қоғам 

сұранысының  артуы  оларды 

сот жүйесінің қызметінде пай­

далануды  ұдайы  жетілдіруді 

қажет етеді. Жоғарғы Сот 2014 

жылы іске қосқан «Сот каби­

неті» сервисі электрондық өзара 

іс­қимыл арқылы сот ісін жүр­

гізуді жеңілдетуге, сондай­ақ, 

сот  жүйесінің  ашықтығын, 

қолжетімділігін  қамтамасыз 

ету ге және жедел жұмыс істеуіне 

бағыт талған, – дейді І.Испанов.

Сонымен бірге, «Сот каби­

неті» азаматтарға сот акті лерін 

кассациялық тәртіп пен қайта 

қарау туралы талап­арыздар­

ды (арыздарды), апелляциялық 

шағымдарды, өтінішхаттарды 

электрондық құжат нұсқасын­

да беруге, мемлекеттік бажды 

интер нет арқылы немесе пай­

да ланушы үшін қолайлы бас­

қа  орындар  арқылы  онлайн 

режи мінде төлеуге мүмкіндік 

береді. Бүгінгі таңда сервисті 

пайдаланушылар саны 52 438 



Елбасы ұсынған Ұлт жоспарындағы 

«100 нақты қадамның» 11 қадамы тек 

қана сот жүйесіне бағытталған және олар 

азаматтар мен сот жүйесі арасындағы 

байланысты одан ары нығайтуды 

көздейді.

Бұл құжатта сот процестерінде тарап­

тар үшін әрі ыңғайлы, әрі тез және оларға 

ұтымды  болатын  бітістіру  рәсімдерін 

қол дану тәртібін кеңінен енгізуге, оның 

ішінде медиацияны дамытуға ерекше мән 

берілген.

Осы орайда, медиацияны ауылдық жер­

лерде жандандыру мақсатында жақында 

Кербұлақ аудандық № 2 сотында ауылдық 

округ әкімдері мен әр ауылдық округтегі 

медиаторлар тізімі бойынша кәсіпқой емес 

медиаторлардың қатысуымен дөңгелек үстел 

өткізілді. Бұл жиындағы негізгі мақсат ауыл 

тұрғындарының тұрғылықты мекенжайынан 

алысқа бармай­ақ, дауларды шешуде татуласу 

арқылы қол жеткізу. Атап айтар болсақ, 

ауданда жеті ауылдық округте жиырма бес 

елді мекен бар. Көпшілігі аудандық соттан 

шалғай орналасқан және барлық ауылдарда 

әлеуметтік  қорғалмаған  азаматтар  бар. 

Олардың өз құқығын қорғауға аудандық 

сотқа келуге денсаулығы жарамауы, жол 

қаражатының болмауы немесе сот шығынын 

төлеу мүмкіндігінің болмауы кедергі болып 

жатады. Осы жағдайлардың барлығын ескере 

отырып, дөңгелек үстелде ауыл әкімдерімен 

және кәсіби емес медиаторлармен әрбір 

ауылдағы туындап жататын дау­жанжалдарды 

мейлінше тұрғылықты жерінде­ақ шешу 

және дауласқан тараптарды татуласуға қол 

жеткізуді іске асыру жұмыстарына атсалы­

су мәселесі талқыланды. Аталған мәселе 

бойынша ауылдық округ әкімдері тарапынан 

әрбір округтегі кәсіби емес медиаторларға 

мүмкіндігінше көмек көрсету, яғни, ауылдық 

округ ғимараттарында медиация кабинет­

терін ұйымдастырып, дауласқан тараптардың 

медиаторға жүгінуіне кеңес беріп, медиа­

торлардың дауласқан тараптармен жұмыс 

жүргізуіне жағдай жасау тетігін іске асыру­

дың шаралары қаралды. Сонымен қатар, 

дөңгелек үстелге жиналған кәсіби емес 

медиаторларға «Медиация туралы» заңға 

сәйкес, медиатордың тәуелсіз, бейтарап, екі 

жақпен таңдалатын, дауды талқылау кезінде 

тараптардың шешім қабылдауына көмек 

көрсететін тұлға екендігі, олардың заңда 

көрсетілген медиация құралдары мен әдістерін 

таңдауда еріктілігі, медиация өткізуде екі 

жақтың теңдей қатысуын қамтамасыз етуге 

және бейтарап болуға міндетті екендігі және 

заңның басқа да ерекшеліктері жан­жақты 

түсіндірілді.

Басқосуға  қатысқан  ауылдық  округ 

әкімдері мен кәсіби емес медиаторлардың 

медиацияны  қолдануға  қатысты  қойған 

сұрақтарына жан­жақты жауап берілді.



Т.ҚҰДАБАЕВ,

Кербұлақ аудандық № 2 сотының 

төрағасы

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ

адам.  Сервис  жұмыс  істеген 

уақыт ішінде соттарға электрон­

дық  түрде  660  875  құжат 

берілді. «Сот кабинеті» 2016 

жылдан бері пайдаланушылар­

ға жетілдірілген түрде қызмет 

көрсете бастады. Оның құры­

лымы  да  өзгерді.  Жаңарған 

сервис әкімшілік құқықбұзу­

шы лықтар туралы іс бойынша 

іс жүргізуді жүзеге асыратын 

орган ның (лауазымды адамның) 

іс­әрекеттеріне шағым (ӘҚБтК­

нің 44­тарауына сәйкес); әкім­

шілік  құқықбұзушылықтар 

туралы іс бойынша заңды күшіне 

енбеген қаулыларды қайта қарау 

туралы  шағым  (ӘҚБтК­нің 

45­тарауына  сәйкес);  талап­

арыздар  мен  шағымдар  бой­

ын ша хабарламалар, сондай­

ақ, «Талдау» форумы сияқты 

қосым ша бөлімдерді қамтиды.

Осы  жылғы  1  наурыздан 

бастап  пайдаланушыларға 

хабар ламаларды жіберу қызметі 

іске  қосылды.  Ол  шығарыл­

ған сот актісі бойынша хабар­

лама жібереді әрі сол сот акті­

сін  PDF  форматында  көру 

үшін сілтеме жасайды. Соны­

мен қатар, хабарлама арқылы 

«Істерді қарау барысы» бөлі­

міне  ауысуға  мүмкіндік  бар. 

Осының нәтижесінде іс бойын­

ша  шығарылған  барлық  сот 

актілерін көруге әрі жазып алуға 

болады.


«Сот кабинеті» сервисінде 

іске қосылған «Талдау» форумы 

туралы ерекше айтқым келеді. 

Ол Істер санаттарының бірыңғай 

жіктегішін,  материалдарды, 

сот  практикасының  қорыту­

ларын және Сот актілері дерек­

қорын, Жоғарғы Соттың нор­

мативтік  қаулыларын  пайда­

ланудың  негізінде  құрылды. 

«Сот кабинеті» бірыңғай сот 

практикасын қалыптастыруға 

мүмкіндік береді. 

«Сот кабинеті» сервисін пай­

даланушылар  оның  мүмкін­

діктерін, яғни, оны тұрғындар­

дың кеңінен пайдаланатынын, 

осы  сервистің  адвокаттар­

дың,  судьялардың  және  сот 

маман дарының тиімді жұмыс 

істеуіне, азаматтардың құқық­

тық  мәдениетінің  артуы­

на,  азаматтардың  өздерінің 

консти туциялық құқықтарын 

қорғауына оң ықпал етіп отыр­

ғанын атап көрсетуде. 

Алдағы  уақытта  пайда­

ланушыларға  атқару  парақ­

тарын, шағымдар мен өтініш­

хаттарды  ҚПК­нің  106  және 

107­баптарына  сәйкес,  қыл­

мыстық сот ісін жүргізу тәрті­

бімен  электрондық  түрде 

жіберуге  мүмкіндік  беретін 

бөлімдерді ашу жоспарланып 

отыр. Сондай­ақ, сот актісіне 

шағым  беру  мерзімі  және 

сот  органдарынан  шығатын 

ресми  құжаттарға  апостиль 

қою жөніндегі қызметтер іске 

қосылады. 

Қазіргі заманғы электрондық 

технологияларды сот жүйесіне 

енгізу азаматтардың сот төре­

лігіне  қол  жеткізу  деңгейін 

арттыруға,  құқықтық  қоғам­

ның барлық мүшелеріне және 

бұқаралық ақпарат құралдарына 

соттардың қызметі туралы жедел 

ақпарат алуға мүмкіндік берді.

«Сот  кабинеті»  туралы 

пікір леріңіз бен ұсыныс тары­

ңызды 707­0245 @sud.kz элек­

т рондық  адре сі  бойынша 

Жоғарғы  Соттың  жауапты 

адамы на  жіберуге  болады. 

Соны мен  қатар,  кез  келген 

адам  осы  мәселелер  туралы 

Бай ланыс  орталығы  –  1401 

теле фоны бойынша хабарласа 

ала ды. Жаңа технологияларды 

енгізу жөніндегі жұмыс одан әрі 

жалғас тырылатын болады. 

Жоғарғы Соттың 

баспасөз қызметі 

Қызылорда облыстық 

сотының мәжіліс 

залында «Ақпараттық 

технологиялармен жұмыс 

жасау» тақырыбында 

семинар өтті. Семинар 

жұмысын алғы сөзбен 

Қызылорда облысы бойынша 

соттар әкімшісі басшысының 

орынбасары С.Смағұлова 

ашты.

« Т ө р е л і к »   а қ п а р ат т ы қ 

жүйе сін қолдану, оның ішінде, 

кіріс,  шығыс  құжаттарын 

рәсім деу және «Сот кабинеті» 

арқылы  түскен  құжаттарды 

тіркеу туралы құжаттамалық 

қам тамасыз  ету  бөлімінің 

б а с   ма ма н ы   Ш . Ж ү с і п о ва 

баян дама  жасады.  Ол  баян­

дамасында  аудандық  және 

оған  теңестірілген  сот тар­

дан  келіп  түсетін  бақы лау 

Бітімгершіліктің мәнін түсінбейтіндер бар

Сот төрелігіне жүгінетін тараптар өзара келісімге келіп, 

босағадан өкпе­назсыз аттаса, ол судья үшін үлкен мәртебе. 

Жаңа Азаматтық процессуалдық кодекстің 17­тарауы түгелдей 

тараптарды бейбіт келісімге шақыруға арналуының өзі оған 

көп мән берілгенін аңғартса керек. Осы тараудағы 174­баптың 

1­бөлігінде соттың процестің барлық кезеңдерінде тараптарды 

татуластыруға шара қабылдауға тиісті екендігі тұжырымдалған. 

Жоғарыдағы баптың 2­бөлігінің талабына сәйкес, сот төрелігіне 

жүгінген тараптарға медиация немесе партисипативтік тәртіппен 

өзара келісімге келу арқылы дауды толық немесе оның  белгілі 

бір  бөлігін  шешуге  мүмкіндік  берілген.  Өзара  келісімге 

келу арқылы дауды реттеу бастапқы және аппеляциялық, 

кассациялық сот талқылауларында судья кеңесу бөлмесіне 

кеткенге дейін жасалуы мүмкін. Тек екі жаққа да тиімді мәміле 

басқа тұлғалардың мүддесі мен заң талабына қайшы келмеуі 

тиіс. 


Дау­дамайды медиация немесе партисипативтік тәртіппен 

бейбіт келісімге келу арқылы шешудің екі жаққа да ортақ бір 

тиімділігі бар. Ол татуласқан тараптардың бастапқы және 

аппеляциялық сот сатыларында мемлекет бюджетіне алынған баж 

салығын толықтай қайтарып алатындығында. Солай бола тұрса 

да жаңа жүйенің пайдалы жақтарына жатырқап қарайтындар 

ел  арасында  әлі  де  аз  емес.  Олар  медиатордың  көмегіне 

жүгінудің орнына даудың сот тәртібімен қаралғанын қалап 

тұрады. Жасыратын несі бар, бастапқы сот сатысында бейбіт 

келісімге келу арқылы шешілетін кейбір істердің мәресінен ұзап, 

сағыздай созылып кететіндігіне тараптардың ортақ мәмілеге 

келуіне мүделілік танытпайтын кейбір адвокаттардың теріс  

әрекеттері де кедергісін тигізіп жатады. Мұның өзі ағайынның 

арасындағы айтыс­тартысты заман талабына сай медиация 

және партисипативтік тәртіппен шешудің елімізде енді­енді 

қалыптасып келе жатқандығын аңғартады.



М.НҰРБЕКОВ,

Алматы қаласы Алатау аудандық сотының судьясы

Сақтансаң сақтайды

Елімізде тіркелген құқықбұзушылықтардың көпшілігі 

азаматтардың заңнан хабары жоқтығынан орын алады екен. 

Сондай­ақ, қарапайым халық айналасында не болып жатқанына, 

неден сақтану керектігіне мүлде мән бермейді. Ал, қоғамның 

белсенділігі болмаса тек құқық қорғаушылардың күшімен 

елдегі тыныштықты тұтастай қамтамасыз ету мүмкін емес.  

Елбасы Н.Назарбаев ұсынған Ұлт жоспарында осы мәселеге 

назар аударылған. Құжаттың 32­қадамында заң үстемдігін 

қамтамасыз ету үшін «Қылмыстық құқық бұзу картасы» ұлттық 

ақпараттық жүйесі негізінде «Қылмыстық құқық бұзу картасы» 

интернет­порталын құру тапсырылған. Бұл карта не үшін 

керек? Ең алдымен бұл елдегі құқықбұзушылықтар турлы ортақ 

ақпараттық база қалыптастыруға көмектеседі. Екіншіден бұл 

картаның пайда болуы көпшіліктің қызығушылығын оятып, 

сауатын арттыруға септігін тигізеді. Үшіншіден, мұндағы 

ақпаратқа, өзі тұратын аудандағы криминалдық ахуалға қарап 

отырып азаматтар қылмыстың құрбаны болмауға үйренеді. 

Сақтық шараларын жасайды. Картаға елімізде 1 аптадан әрі 

кетпейтін мерзімде жасалған барлық қылмыстық құқық­ 

бұзушылықтар тіркеледі. Жаңа бастаманың қоғамдағы тәртіпті 

сақтауда ықпалы зор. 

«Қылмыстық құқық бұзу картасы» сотқа дейінгі тергеп­

тексерудің біріңғай тізілімінде тіркелген қылмыстық құқық­ 

бұзушылықтар  туралы  мәліметтер  порталының  негізгі 

ақпараттық көзі болмақ. Ол өз кезегінде қылмыстық әрекеттерді 

әшкерелеу  мен  оның  алдын  алуда  тиімділігі  мол  тетікке 

айналады деп күтілуде. Ал «Жазылу» қызметіне жүгінген 

жұртшылық өз қалауымен картада тұратын жерін немесе жұмыс 

орнын көрсеткен жағдайда оған осы аймақта тіркелген құқық­ 

бұзушылықтар туралы хабарламар тұрақты келіп тұратынын да 

қаперге сала кеткеніміз жөн. 

Арыстан ЖАСҰЛАН,

Алматы қаласы бойынша Құқықтық статистика және 

арнайы есепке алу басқармасының маманы

Бақылаудағы баланы ешкім басынбайды

Әлсіздерге әлімжеттік көрсететіндер көп. Әсіресе, соңғы 

жылдары  кәмелетке  толмаған  балаларға  қарсы  жасалған 

зорлық­зомбылық оқиғалары жиілеп кетті. Ата Заңымыздың 

27­бабы 1­бөлігінде отбасы мен неке, ана мен бала мемлекет 

қорғауында екені нақты көрсетілген. Осы заңның 10­бабы 

1­бөлігінде баланың өз қалауымен өмір сүруіне, бостандығы 

мен жеке өмірінің қорғалатынына кепілдік берілген. Соған 

қарамастан,  педофилдер  саны  кемімей  тұр.  Қылмыстың 

себебі емес, салдарына үңілгенде байқайтынымыз, үнемі 

бақылауда болып, ата­анасы қамқорлығына алған балаларды 

ешкім басынбайды. Мұнда жұмыстан қолы тимей, ұл­қызын 

қадағалаусыз қалдыратын ата­аналардың сан соғып қалатынын 

жиі көріп жүрміз. Былтырғы жылы Алматы обылысы Іле 

ауданында  жасөспірімдерге  зорлық  жасаудың  20  дерегі 

анықталған. Қаншама шаралар қабылданғанымен биылғы 

жылы да бұл қылмыс түрі тыйылды дей алмаймыз. Соған орай, 

статистикалық деректерге талдама жасай отырып, қылмыстың 

алдын алуға қоғамның белсенділігін арттырудың жолдары 

қарастырылуда. 



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал