Ш еден ов Ө.Қ., Сағындыков Е. Н., Ж унісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Жалпы экономикалық теория



жүктеу 17.01 Mb.
Pdf просмотр
бет33/47
Дата14.09.2017
өлшемі17.01 Mb.
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   47

Сурет  25-1. 

Сүраным кисығы

25-1  суретінде  көрсетілгендей, 



Рх

  бағасы сүраным мәлшері 



Q\~

ге сәйкес болса, баға 



І \

  сұраным мөлшері 



Q2< Q\

 дәл келіп түр. 

Гауар  бағасы  көтерінкі  болса,  оған сүраныс  аз болады.  Сүраным 

заңы бойынша,  әдетте тауарға баға төмендегенде, түтынушы оны 

коп  молшерде сатып  алады.  Егер тауарға баға өссе,  оған сүраныс 

азаяды.  Сүраныс  қисығы  бір  орында  түрмайды:  әр  уақыт сайын

314


қозғалып  отырады.  Графиктегі  кисықтың  оңға  жылжуы 

( Lh  Dj) 

тауарға  сұранымның  өскендігін  көрсетеді,  ал  солға жылжуы 



(D ] 

Dx)

 сүранымының азайғанын байқатады (сурет 25-2 караңыз).



Нарықтық  сүраным  көптеген  факторлардың  әсерімен:  баға 

деңгейі,  сатып  алушылардыц  ақшалай  табысы,  нарык  көлемі, 

жинақталған мүлікпен сатып алушылар санымен және басқалармен 

~  калыптасады. 

Көлемнің оны айқындайтын фактордан тәуелділігі 

сүраным  қы зм еті  деп  аталады.  Сүраным  мөлшері  мынадай 

формуламен анықталады:



Qd  —  Ғ  (Б  х  Лт  х

  7т х 


Ж м), 

мүғадағы: 



Q d

  —  қолдағы тауар көлеміне сураным;

Б 

—  қолдағы және жолдағы тауарлар бағасы;



Ат  —

  түрғындардың акшалай табысы;

7т  — түгынушыныңталғамыжәнеталғауы;

Жм  —

  жинақталған мүлік;

— сүранымды калыптастыратын факторларға 



қатысты сүраным тәуелділігінің қызметі. 

Тауарға деген сүраным мөлшері түрғындардың акшалай табыс 

Деңгейіне  тура  пропорционалды   ж әне  баға  деңгейіне  кері 

пропорционалды.  Баға көтеріңкі болса, тауарды сатып алушылар 

сүранымы  томен  болады.  Егер  сураным  мелшерінің  баға  емес 

Детерминантын1  өзгермеген деп санасак,  онда бағаға катысты сүра-

'  Сұраным  көлеміне  эсер  ететік  бағадан  баска,  жоғарыда  аталғаи  барлык 

факторлар  баға  емес  детерминанттарға  жатады.

315


нымның  функционалды  тәуелділігін  мынадай  формуламен

анықтаймыз:

Q  =   F (B )

С үранымның  жаіі-күйіне  көгггеген:  экономикалык  сипаттағы 

(сиректік,  бағадық,  пайдалылық,  жаңалықтык,  пайдаланудағы 

үпемдік),  улттык, аймақтык сипатгағы (табиғм-климаттык жағдайға 

оайланысты  әртүрлі  аймақтағы  сүранымның  ерекшелігі),  мінез- 

күлыктык (мода,  кезде йсоқ сатып-алудың деңгейі), демографиялык 

(эііел,  еркек  пен  балалардың  өзіне  тән  ерекше  сүранымдарды), 

кэсіпкойлык  (талғам  мен  талғауының  атқаратын  кызметіне, 

айналысатын  тіршілігіне  және  білім  деңгейіне  қарай  жіктелуі), 

ліпи,  іісихологиялык сипаттағы  факторлар эсер етеді.  Сүранымға 

осы  факторлардын көмеіімен мақсатгы бағыт-бағдар жасап, эсер 

cry  арқылы  нарықты баскарады.

Бағаныц  эсер  егуі  аркылы  сүранымньщ  сандық  өзгеру  касиеті 

шіың  икемділігі деп  аталады.  Сүраным  икемділігі  бағаның әсерінен 

онімге  деген  жиынтык  сүранымының  сандық  өзгеру  дәрежесімен 

аныкталады. Оның үш баламіиіы варианттары бар.

Біріншісі  —  бағаның  кезкелген  енімге  белгілі  пайызынын 

гөмендеуі  ол  онімге  сүранымның үлғаюын  (%  түрінде)  туғызады 

жэне жалпы акшалай түсімді өсіреді. Бүл сұраным икемді деп аталады.

Екіншісі  —  бағаның  пайыздык  (%)  мөлшерінің  темендеуі 

сүранымның  сондай  көп  үлғаюына  алып  келеді,  бірақ  жалпы 

акииілай түсім озгеріссіз қалады.  Бүл — біркелкі икемді сүраным.

Үшіншісі  —  бағаның  пайыздық  (%)  төмендеуінен  сүранымның 

пайыздық үлғаюы кем. Бүл — икемсіз сүраным. Сүранымның икемділік 

коэффициенті былай белгіленеді -  «Е».  Егер  «Е»  көрсеткіші  1-ден 

көп

 болса (Е>1), онда сүраным икемді, ал егер аз болса, айталык 0,5 

сүраным икемсіз.  Икемділік коэффициенті былай аныкталады:

мүндағы: 



Ed

 

—  сүраным икемділігінің коэффициенті;



%Qd  —

  сүраным көлемінің өсу пайызы (%);



% Р

 

—  бағаның төмендеу пайызы (%).



Бүл  формула  бағаның  әрбір  пайыз  (%)  өзгеруіне  сүраным 

молшері пайызының (%) озгеруін көрсетеді. Сұранымның біркелкі, 

икемді, икемсіз болуы фафшсге керсетілген. Мүндағы — «А» біркелю 

икемділікті.  «В»  икемділікті  ж эне  «С»  —  икемсіз  сүранымды

316

f


б ей н ел ей ді  (су р ет 2 5 -3 ).

Сурет 25-3.  Сүранымның икемділігі

Әртүрлі топтағы тауарлар ұшін сұраным икемділігі біркелкі емес. 

Икемділік коэффициенті белгілі тауарларға сүраным дәрежесінің 

канағатгандырылуына, нарықтағы кәдімгі (осындай) тауардьщ бар 

болғандығына тәуелді болуы мүмкін. Әдетге, атай кететін бір нәрсе: 

қажетгі  деген  алғашқы  тауарларға,  әсіресе  аграрлы  сектор  өнімі 

икемсіз  сүранымға  ие  болады.  Мысалы,  сатып  алынатын  картоп 

мөлшері оған бағаның көтерілуінде, шынтауайтында келгенде еш 

өзгермейді.  Осындай  тауарлардың бар кезінде сұраным алғашкы 

тауарларға икемделу бола түседі.

Енді  ұсынымды  қарастыруға  көш еміз. 

Үсыным  —  тауар 

өндірушілердің  нарыққа  сатуға  үйғарған  бағасы  белгіленген  тауар 

жиынтығы. 

Үсыным сұранымды еғщірілген тауар ассортименті мен 

олардың бағасы аркылы қалыптастырады; ал, сүраным болса, тауар 

үсынымының көлемі мен құрылымын аныкгайды, себебі түгынушы 

мойывдаған нәрсе ғана үдайы өндіріледі. Тауар өндіруші үйғарған 

тауар саны мен нарықтық баға арасыңда, үнемі белгілі арақатынаста 

болып,  оны график немесе үсыным (қисығы) сызығы (SS) дейміз. 

Төмен  қүлдиланған  сүраным  қисығынан  кері,  ұсыным  қисығы 

әдетге оңтүстік-батыстан 

солтүстік-ш ьпысқа 

қарай кетеріледі (сурет

25-4 қараңыз).



317

Сурет 25-4. 

Ұсыиым қисығы

Графикте  шығарылған өнім  көлемінің 

(Q) 

нарыктык бағаға 



(Р) 

'іәуелділігі  көрсетілген. 

кезінде өнім 

тең, баға жоғарылаған

кезде 

Р

.. жэне 


Р2

 

кетеріле түсіп 



Qc

 

және 


Q2

 дейін жетеді. 



Рт>Р\

бағасы  ұсыным  көлемі 



Q2> Q\

  сәйкес  болып,  тауар  бағасы 

жоғарыласа,  оны  өндіру пайдалы.  Сондыктан тауар  өндірушілер 

кәоірек өндіріс түсіи, оны нарықта сатуға дайын. Үсьшым молшерінін, 

улғаюы  усыным  сызығын  оңға  қарай  қозғалтып  (

S2

 

ал  кеми 



іүсуде солға  карай ығысады 

(S2  S2)

  (Сурет 25-5-ті караі1 



п).

Сурет  25-5. 

Ұсынымдағы өзгерістер.

Ұсьгным қисығына қандай факторлар эсер етеді?



318

Ұсынымның мөлшері алдымен өвдіріс шығындарына, колданатын 

өндіріс  технологиясының  сипатына,  дотация  мен  салыкка,  бар 

тауарлар бағасы мен кәдімгі тауарлар бағасына, баға өзгеруін күтуге, 

сатушылар санына, табиғи-климатгык жағдайға және т.б. байланысты.

Үсыным  көлемінің оны айқындайтын фактордан функционалды 

тәуедцілігі ұсыным қызметі деп аталады.  Ол мынадай формуламен 

анықталады:



Qs  =   Ғ  (Б  х  Т с х С о Х   Кж),

мүндағы: 



Qs

  —  бар тауардың ұсыным көлемі;

Б 

—  бар және жолдағы тауарлар бағасы;



Тс  —

  қолданылатын өндіріс технологиясыньщ сипаты;

CD  —  салыктар жоне датациялар:

Км  —

  табиғи-климаттықжағдайлар.

Үсыным заңына сәйкес,  өндірушілер өндірілген  өнімнің көбін 

жоғаргы бағамен сатуды ұсыпады.  Қалыпты жағдайда баға жоғары 

болса,  онда сатушылар тарапынан тауарды ұсыну кобірек болады. 

Ксрісіише тауар үсынысы үлғайған  сайын,  оларға баға  томе идей 

түседі.

Егер үсыным мөлшерінің баға емес детерминанты озгеріссіз кллса, 



бірақ  тауар  бағасы  өзгерсе,  онда  үсынымның  бағаға  тәуелділгі 

мынадаіі  і үрде болады:



Qs  =   F ( S )

Үсыным көлемінің өзгеру дәрежесінін нарыктык бағаның ұлғаюын 

сипаттауы  үсыным  икемділігі  болып табылады 

(үсыным  икемділігі 

1-ден  арты қ  болады,  демек  Es  >1).  Үсыным  икемділігінін 

коэффн н I ‘ і'нті былай анықталады:

г. 

%  -Q


LS 

%■  Р  ’

мүіи 


Es 

-

  үсыным икемділігінін коэффициенті;



%

  Q  —  үсыным көлемініңөсу пайызы (%);

% Р   —  баға үлғаюынын пайызы (%).

Сүраі  .


і

м икемділігіне кері үсыным икемділігі графикалык түрде 

бейнелеіисн (сурет25-6караңыз). Тіксызык«А» біркелкі икемділікті 

бейнелеп  п,  «В» — икемділікті,  «С» — икемсіз үсынымды корсеіеді 

(сурет'’ ‘ 

'

319



Икемсіз ұсыньііМ

Біркелкі икемділік ұсыным 

В  Икемді ұсыным

0

 



Q

Сурет 25-6. Үсыным икемдігі.

Үсыныс  икемділігінің  коэффициенті  мынаны  көрсетеді:  егер 

нарыктык баға  көтерілсе  немесе белгілі пайызға түссе, ұсынатын 

тауар санының (мөлшерінің)  калай өзгергендігін байқатады. Батыс 

елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, ұсыным икемділігі коэффициент! 

өсу  генденциясына  бейім,  себебі  бағаның  ұлғаюы  өндірістің өсу 

дәрежесінің еселеуін тудырады. Сұраным мен ұсыным 

тепе-тендігі 

кезіндегі нарык пен баға деңгейі жағдайын нарықтық тепе-тендік 

дейміз.

Енді, сүраным мен үсыным қисығы туралы білгендіктен, оларды 



ортак графикте көрсетуге болады (қараңыз сурет 25-7).

Тепе-тендік нүкгесі



Qi 

Тауарлар мөлшері



Сурет 25-7. Сүраным мен үсыным 

қисықтары.

Суретге 25-7 көрсетілгендей, тепе-теңцік нүктесі Е сүраным мен 

ұсынымның  қиылысында  орналасқан. 



Тепе-теңцік  нүктесіндегі 

нарыктық  баға  тепе-тевдік  бағасы  деп  аталады. 

Сүраным  мен 

үсынымның өзгеруіне қарай, бағаның тепе-теңцік нүкгесінде соған

320


сай өзгереді.

Нарықтык 

т е п е -т е ң д ік т ің  

бүзылуы 

эконом икадағы  

диспропорцияның  тууына 

алып 


барады. 

Өндіріс 


пен  қоғамдык 

трынудаш козғалыстың баланстанбауьш тудырып, әртүрлі жағымсыз 

әлеуметтік-экономикалык салдарларға занды түрде алып барады.

Нарық  бәсекелестігінде  тепе-тендік 

Е 

нүкгесінде  болады. 

Бұл 

жағдайда сұраным мөлшері мен ұсыным көлемі бір-біріне дәл келеді.



Q F= 

=  Q-


Ендеше, енді нарықтық бағаны 

Р {

  құравды деп қараймыз.  Бул 

жағдайда жиынтық ұсыным 

( Q \ )

 жиынтык сүранымнан 



(Q

2

)

  кем 


болады. Түтынушылар қанағатгандырылмаған сүранымды толтыру 

үшін,  сатып  алуды  ең  жоғары  баға  арқылы  жүргізуге  тырысып, 

нарықтық  баға  көтерірледі.  Егер  нарықтық  баға 

Р

2

  жетсе,  онда 

үсыным 

(Q4)

 сүранымнан 



(Q3)

 асып кетеді. Онда ендірушілер тауарды 

еңтөменгі бағамен сата бастап,  нарықтықбаға төменденеді.  Егер 

баға тепе-тендікен жоғары болса, онда тауарды алу басталады. Ал, 

баға тепе-тещйктен төмен болса, онда сүраным үсынымнан асып 

түсіп, тапшылық пайда болады.



Сурег 25-8. Сүраным мен ұсынымның, ташилылык пен артыкшылык 

кисықтары.

Бүл  процесс  сүраным  мен  үсыным  арасындағы  гепе  тендік 

қалыптасканша жалғаса береді.

321


25.2.  ТЕПЕ-ТЕНДІК БАҒАЛАРЫ

Экономикалык  теорияда  мойындалған  нәрсенің  бірі  —  тепе- 

тевдіктің  нарыктык  бағасы  мәселесін  тереңірек  түрде  ағылшын 

экономисі Альфред Маршалл  (1842-19924 жж .),  австриялық Ейген 

Бем-Баверк  (1851-1914  ж ж .),  Карл  Маркс  (1818-1883),  және 

швейцарлык  Леон  Вальрас  (1 8 3 4 -1 9 1 0   ж ж .)  еқбектерінде 

карастырылған.

Тепе-тендікті  қалыптастырудың  басты  реттеуші  механизмі 

Л . Вальрастын айтуынша, тепе-теңдік бағаны қалыптастыру болып 

табылады.  Экономикалык 



о й ды ң

  әртүрлі  мектептерінін  өкілдері 

теориялық зерттеулерінде тепе-тендік баға қалыптасуының көптеген 

варианттарын  қарастырады:  сатып  алушы  мен  сатушының 

субъективті бағалауының негізінде,  сұраным мен үсыным көлемі 

және бағалардың өзара әсері негізінде,  капитал мен ресурстардың 

пайдасыз саладан өндірістің пайдалырақ саласына ауысуы негізде 

жүргізіліп отырады.



Нарыктык  механизм  баға  тепе-теңдігін  қалай  байқап  отырады? 

Бүны түсіну үшін австрия экономисі Ейген Бам-Баверктін, 1886 жылы 

шыккан  «Шаруашылык  игілігін  бағалаудың  негізгі  теориялары»1 

кітабындағы жылғы нарығынан келтірілген мысалға тоқталамыз.

Кесте  25-1

Бір жылқыны субъективті бағалау.

Сатып


алушылар

Қымбат емес 

(долл.)

Арзан емес 



(долл.)

Сатушылар

А,

300


100

Б,

А,



280

110


б

2

К

260

150


Б3

а

4



240

170


б

4

Аз



220

200


б

5

Л,



210

215


Б6

А.

200



250

б

7



180

260


б

8

А»



170

280


б

9

Am



150

300


Бщ

1  Основы  теории  ценности  хозяйственных  благ.



322

Жылкы нарығындағы сатып алушылар мен сатушылардьщ  іс- 

әрекетін талдау (кесте  25-1  қараңыз). Егер жылкы нарығында тек 

кана сатып алушы А, мен сатушы Б,  болса, онда жылкының бағасы 

300 доллардан  аспайды жэне  100 доллардан  кем  болмайды.  Егер 

баға 115 доллар деңгейіғще болса, онда бул кезде  10 сатып алушылар 

жылқыны  алуга  ниет  білдрген  болар  еді.  Алайда,  бұл  бағамен 

жылқыны  сатуға  2-ак  сатушы  келісер  еді.  Бәсекелестіктің  тууы 

мен  өсуі сатып алушылар  арасында  бағаны өзгертуге  итермелеп, 

255 долларға көтереді.  Осы бағамен жылқыны сатуға 7-ті сатушы 

дайын,  сол бағамен сатып алуға 3 адам ғана дайын.  Сатып алушы 

мен сатушының  субъективті  бағасы  алма  кезек теңестірілуі  баға 

белгіленгенше жүре береді. Ондай белгіленген баға 5 сатушы мен 5 

сатып  алушыны  қанағаттандыруы  керек  жэне  ол  215  доллар 

деңгейінде болғаны дұрыс.



Енді  Альфред  Маршалдың  объективті  факторлар  негізінде 

қалыптастырған  баға  тепе-тендігін  қарастырамыз. 

Ол  факторға 

сұраным мен ұсыным келеміне баға әзгеруінін әсерін жаткызамыз 

және сүраным мен ұсьшым қисығы керсетілген фафикті қолданамыз.



Кесте 25-2

Сұраным мен ұсыным көлемімен бағаның өзгеруінін әсері.

Үсыным 


(мың дана)

Баға 


(доллар есебінде)

Сұраным 


(мын долл)

0

3



70

25

4



50

35

5



35

45

6



25

50

7



20

55

8



15

Осы мысалда тепе-тендік баға затгьщ бірлігіне 5 



доллар 

болғанда 

жүзеге асып, сұраным мен ұсынымнын 35 мын зат денгейінде іске 

асады (сурет 25-9 қараңыз).



323

О 

15  20  25  35  45  50  55  60  65  70  Q 

К ө л е м і   ( м ь щ  

дана)


Сурет  25-9  Баға  әсерініц  о згеруі  мен  еүраным  мен  үсынымнын 

озгеруі.

Ендігі  мысалды көп салалы шаруашылық деңгейіндегі тепе-тендік 

бағаны К.  Маркстын ішкі салалық жэне сала аралық бәсекелестіктің 

осерінен калыптасуын қарастырамыз. 

Сала аралықбәсекелестіктауар 

ондірушілерді  өз  капиталын  пайда  нормасы  ең  жоғары  салаға 

жумсауға итермелейді.  Өндірістің  пайдалы саласына капиталдын 

күйыла түсуі  өндірістің үлғаюына,  тауар үсынымының  көбеюіне 

камқорлық жасайды.  Нәтижесінде баға түсе бастайды жэне пайда 

нормасы  төмендейді.  Бүл  жағдайда  капитал  кайтадан  өндіріс 

саласының  пайдасыздауынан  пайдалысына  үмтылыс  жасайды. 

Капиталдын  бір  саладан  екінші  салаға  қүйылуы  тоқтаусыз жүре 

береді.  Гек барлык, кәсіпкерлер тең (жұмсаған) капиталға тең пайда 

тапқанша  (алғанша)  және  салдары  ретінде  тепе-тендік  бағасы 

оелгшеніп, баға тепе-теңдігі үстемдік қүрады.  Қарастырып отырған 

жағдайдағы  тепе-теңдік  космостых  объектінің  «астрономиялык 

ойығын» байқатып, болған қүбылыстардың барлық ақпараты 



лезде 

жойылады.1



25.3.  ТҰТЫНУ ІС-ӘРЕКЕТІНІҢ  ТЕОРИЯСЫ

Сүранымның  негізін  адамның  түтыну  қабілеттілігі  қүрайды. 

Алдыменен  бүл  калыпты  өмір  сүру жағдайдымен  қызмет  етуді 

колдау кажеттілігі.  Түтынушінің іс-әрекеті оның түгынуьшың кдлай

1  Экономические  науки,  № 5,  1991,  122  бет.

324


қодданбануында, материалдык игіліктер (тауар) мен қызмет көрсету 

қандай пайда әкелетіндігіне байланысты.



Тауар пайдальиіығы -  адаадардың кандай да болмасын түгынысын 

қанағатгандыру қабілеттілігі.

С онды ктан  түты нуш ы ны ң  болаты н   сипаты на,  әдетіне, 

талғамына,  көңіл-күйі  мен  хал-жағдайына  байланысты.  Тауар 

пайдалылығы — жалпы және шекгі пайдалылык болып жіктеледі.



Жалпы пайдалылық — адамдардьщ белгілі тауар мен қызмет жасау 

жиынтық  бірлігін  тұтынуға  қанағатгануы.  Шекті  пайдалылык  -  

қосымша пайдалылық,  себебі түтынушы тауар мен  кызмет жасауға 

бір  қосымша бірліктен  алып  тирады.  «Шекті  пайдалылык»  термині 

алғашқы  рет  1883  жылы  австрия  экономисі  Ф.  Визер  (1851-1926 

жж.)  ендірді.  ХІХ-шы  ғасыр  мен  ХХ-шы  ғасырдың  басында  ірі 

экономистер:  Г.  Госсен,  К.  Менгер,  У.  Джевонс  (1835-1882  жж.), 

JI.  Вальрас,  Р.  Аллен,  Дж .  Хикс  жэне  В.В.  Сулицкий  шекті 

пайдалылық теориясын жасады.

Алайда  ,  бұл  теория  әрбір  нақты  түтынушыньш  іс-әрекеттін 

айтып  бере  алмайды,  бірақ  көптеген  тұтынушы  мен  «орташа» 

тұтынушының жалпы  іс-әрекетінің тендендиясын  байкап білуге 

ықпал жасайды.

Қоғамдық пайдалылык түтыну келемнің өсуіне байланысты өсу 

тенденциясына  ие  болса,  шекті  пайдалылык жэне  онымен  коса 

жалпы сұраным темендеу қасиетіне ие, егер де үсыным өссе. Бүл 

заңцылық 

«шекті пайдалықтық төмендеу заңы» 

деп аталады. 



Шекті 

пайдалылық теориясының иегізгіне «Госсен заңынын»  бірінші және 

екінші түрлері бастау болды. Бұл заң неміс экономисі Герман Генрих 

Госсеннің (1810-1858 жж.) атымен аталған. Осы «заңнын» негізівде 

Госсен субъекті іс-әрекетінің рациональды ережесін суреттеп, өзінін 

шаруашылык қызметінен максимальды  пайда табуға ұмтылатындығын 

көрсетгі.

Бірінші  заңға  сай,  тұтынудақ  іс-барысында  тола  түсуі  заттын 

пайдалығын төмеңцетіп, игіліктер қоры үлғая түседі. Игіліктер коры 

көп болса, пайдалылық төмен болады. Демек, әрбір келесі игіліктер 

бірлігінің бағалылығы төмендейді.  Бүл заңның мән-жайы көрнекті 

түрде 25-10 суретте көрсетілген.

325

м и

Q  Игіліктер саны



Сурет25-10.  Шекті  пайдалылық төмендеуінің қисығы.

АВ  кисығы  тұтынудың  ұзіяіссіз  бір  актідегі  пайдалығынын 

төмендеуін керсетеді.

Сурет 25-11—

де тұтынудың қайталану актісі кезіндегі «В» бірлігі 

игілігі пайдалылығының төмендеуі көрсетілген АВ, А,В1 және A,B? 

кисығы  пайдалылықтын  төмендеуін  байқатады.  Игіліктің шекті 

пайдалылығының төмеңдеуі экономикалық субъектінің тепе-тендік 

жағдайға жетуінің қажетті шартты болып саналады.

Осындай жағдай болғанда, экономикалык субъект өзіндегі бар 

ресурстардан  максимум  пайдалы лы ққа  ие  болып  отырады. 

Экономикалык  субъект  тепе-тендік  жағдайына  Госсеннің  екінші 

«заңын» колданғанда кол жеткізеді.  Ол занньщ мәні мынада: игіліктін 

рационалды комбинациясына сол кезде жетуге болады,  қай уакытта 

адам  ушін  әртүрлі  соңғы  тұтынылған  тауарлар  порциясы  бірдей 

пайлалылык  көрсетсе. 

Онда  оған  тұтыну  құрамын  өзгеру  аса 

пайдасыз,  себебі  кез  келген  өзгерістері жалпы 

әл-ауқаттылықты 

томендетеді.

Пайдалылық 

ең 

кажет психологиялық компоненттерді бойына 

сіңіреді жэне ол тауар қасиеттінің тек 


жүктеу 17.01 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   47




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет