Ш еден ов Ө.Қ., Сағындыков Е. Н., Ж унісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Жалпы экономикалық теория



жүктеу 17.01 Mb.
Pdf просмотр
бет28/47
Дата14.09.2017
өлшемі17.01 Mb.
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   47

  II кезең (1996-2005 жылдар

экономиканьщ шикізат 

өзгертуге  кадам  басу  үшін,  телекоммуникация  мен  тра 

жүйелерін жеделдете дамыту,  сонымен бірге дамыган таУ‘ 

валюта  нарықтары,  капитал,  жүмыс  күші,  бағалы  кагаз 

интелдектуальды  меншік нарыктарын  калыптастыру үшін 



.

-   III  кезен  (2006-2012  жылдар)  экономиканын

жедел  каркы нмен  дамыту,  осынын  негізінде 

алемдік

стратегиялык  максаттарға  жету  және  Казакста 



Cnvnan.a

индустриальды  елдер  катарына 

кіруі  мен  әлемд



позициясынын нығайуымен сипатталады. 

у,.м к,„я

1997  жылдын караша айындағы  Елбасынын  ^ аза 

ламүдын 

жолдауында  өтпелі  кезендегі  әлеуметтік-экономик 

'  2930

кортышшсы  шыгары.і.и.і,

жылға деиін жүзеге асырауға көзделген жет  ү 

і»

мен олардын мерзімдері көрсетілді (22 тарауды  кар 

’ 

болуы 

Қойылган  максаттарды  жүзеге  асыру  мына  үш  кезенде  оолуь 

кажет:

-   1998-2000 жылдар;

2001

 -2010 жылдар;

2011-2030 жылдар.

269


'і  ілк  мсрчімлі  басымлыльікіа  Казаксган  Р с с п

111


касы 

! 'ре зиленті:  >'І\а кіксіап  Коистп іуипмсыііа  соикес  бп оле\ мегтік- 

нарыктык  экономика  күруламыч»  леи  тагы  ла  атал  коре с 

111 


Кабылдапатын 

s a i u a p  

мси  іиеітмлср  бпліи  стратегиямыздын 

жуікчтилс  болуы  ксрск

■•Ка іаксган-2П'()»  Гхн ларламасыныи бірішиі  ксісшндс  (

1

WK  2000 



Аыллар>  коіасгеи  макеаттарлын 

зеіс асуын  корытындылаганда. 

Каіакстан  Республикасы  Президент!  2000  жылдын21  акпанында 

Республика Үкіметімен  кеч іесксплс  осы 



баідарлама әрбір басшынын 

столындағы  кітаи  болуы тиіс леді.

Президент үзак мсрзімді сі рагегияда аныкталған реформалардын 

бірінші  ксзені аямалғанып атап  корсетті.

XXI  ғасырдын  карсанындағы  Қазакстан  Республикасынын 

элеумеггік-экономикаіык саясатынын бес басты бағыттарын айтты: 

~   элеумеггік  ахуалды  жаксарту  және  кәсіикерлік кызметті  одан 

әрі дамыту;

~   баскарудың тиімділігін арттыру;

~  өндіріс секторына  несие беру;

~   экономикалык  шикізаг багдарын өзгерту;

-   аймактык диспропорции, іарды жою.

Кдоакстан  Республик.ісыиын олеуметтік-экономика саясатынын 

осы  бағыттарына  кенінен  гокталайык.

Президент элеуметгік ахуалды жаксарту деп  — ен маңызды мәселе 

ча.іыкіы 



жүмыснен камту үюселесі екенін атап көрсетті. 

Үкімет казірл 

kt  зле  ж үмыссы  злыкпен  ж .ж е  кедей лікпен   күрес  туралы

о,и ларламаны  даиынлауда  Жумыспен  қамту 



моселесін 

шешудс 


шакын  кәспкерлікке  манызды  род  берідді.

Алалған оағдарламада  шагын жэне орта  бизнесті одан әрі дамыту, 

ллардын  окыдері  Казахстан  шикізатын  оңдеуді  кенейтуге, 

пеп 

i/ie  i f en 

оидірістерді  күруға  жоне  дамытуга  ат  салысуы 

к ,,ж іт л п і  козделеді.  Ел  Президент):  «Бал ты к  елдерінле  шағын 

жоне  орга  б и зн есп н   ожептоуір  дамуында  үлкен 

т о ж і р и б е  

жинакіалғанын  көрсетеді.  Осы  елдерде  бюджет  кірістерінШ 

жартысынан  кобі  шагын  жоне орта бизнес аркасында түседі және 

At

  олемдік  нарыкта  ауыткуларға томенгі деңгейіне тәуелді болуы. 

Казаке ган  Ресмубликасынын  экономикалык саясатынын негізгі

I I  Назарбаев.  К.а-кік.стан-2030.  «Білім».  1998. 

49  бет

270


басымдығы біздін 

экономикамыздың шикізаттык бағдарын өзгерту

болып табылады. Әзірге осы  моселені шешуге байланысты  кешенді 

күрылымдык  саясат  жок.  Отандық  шикізаттын  жана,  бірінші, 

екінш і,  үш інш і  жоне  тортін ш і  саты лары н  күруда,  ауыл 

шаруашылығын  ондеу  онеркосібін  күру  мен  дамытуда  айкын 

белгіленген стратегиясы,  импортты алмастыру бағдарламасы  жок 

Мүнай  оңдеуді  үйымдастыру.  мүнай  химиясының  баска  да 

өнімдершің ондірістерін  үйымдастыру.  мүнай  ондеу және  мүнай 

ондіру үшін  машина жасау онеркосібін ламыту міндсггері коіп>ілды 

Бүл тек онеркосіптін шикізат бағдарын ж< >юдын біркатар жол.чары 

Осы  ж үм ы сты ң   н е п  з п с і-б о с е к е г е   кабілстті  баға  мен 

технологиялык сапаны  камтамасыз ету 



С  

>нымен 

к а т а р  

мыналай 


мінлеі  койы  іды. 

бэсекеге  кабі іетті ендеу өнеркәсібін күру.

Экономикалы к  саясаттын  тагы  бір  бағыгы 



аймактардын 

дамуындагы  диспропорциялар. 

осіресе  онтүспк  нен  солтүстік 

ауланлардагы  диспронорниялар  омтүспк  аудандарда  солтүстік 

аудамдармен  салыстырғанда  жүмыссы 



і дыктын

 

басым

д

ылығынан 

болатын  іабыстар  мен  кедейлж  ленгейі  бойынша.  халыкгын 

жіктелуінен  көрініс табады. 



О

с ы

н

д а й

 

дисиропорциялардын салдары 

халыктын  елдін  ең  колайлы  аудандарына  коныс  аударуынан 

корінелі


Ауыл  шаруашылығы  мен  онеркосіптін  олі  іске  жаратылмаған 

олеуетінде  жана  жүмыс  орындарын  күруды,  шағын  жэне  орта 

бизнесті дамытуда қарастыратын 

көшіп-кону саясатын жасау 

міндеті 


койылды.  Осыған  байланысты  кәсіпкерліктін омір сүру мен одан 

даму моселесі  койылды.  Осы жерде халыкты жүмыспен  камгу. 

азаматтык күк, халыктыңтабыстары,  нарыктың коньюнктурасын 

жаксарту.  нарыктык бәсекені  кажетті деңгейде  үстау және дамыту 

сиякты  \лкен  мәселелердін бастаулары  киылысады.

XXI ғасырдың карсаныңда Қазакстан Республикасынын а-іеумегпк 

экономикалык  саясатынын  ен  негізгі  міндеттеріне  толығырак 

тоқталайық: әлеуметгік ахуалды және кәсіпкерлік кызметтін одан орі 

калыптасуын жаксарту.

21.2. 

КӨП ДЕҢГЕЙЛІ  КӘСІПКЕРЛІКТІ  ДАМЫТУ, 

ЗКОНОІМИКАЛЫК. ДАМУ  МЕН  ӘЛЕУМЕТТІК  АХУАЛДЫ 

ЖАКСАРТУ  ЖОЛДАРЫ

Монополия  мемлекеттік  экономика  жағдайында  кікінкерлік

271


кьпметке  кук  тек 

канн

 

мемлекетте  болль/. 



Нарыктык  экономика 

кәсіпкерлік  кызмет  үшін  тек  кана  мемлекетке  ғана  емес,  сонымен 

бірге  әрбір  кәсінорынға,  әрбір  жеке  адамға  мүмкіндік  ашты,  бүл 

жағдай нарык экономикасынын түтынушылар кажеттіліктері мен ҒТП- 

ке 


жедел түрде  карауын  камтамасыз етеді.

Кск-іпкерлік 

кы  ім етп  

күру 


отпелі кезенде мемлекетгін.алдында 

гүрган  б асты   м іи л е т т е р л ің   бірі.  Б а р л ы к   д е н г е йдегі  косіпкерлік 

к үрылым.  хал ы кты   б а р ы н ш а  

ж\мыснен 

кам туд ы  

камтамасыз 

етуге 

ж п н е  



чалы кгы н  омір ленгейін  котеруге  Қ азак стан  

Республикасынын 

олан 

орі 


о л е у м е т н к - э к о н о м и к а л ы к  дамуы   уш ін  кажетті. 

Әлеуметтік 

ачу;іллы  ж а к са р гу д ы   к а м т а м а с ы з   етуге  кабілетті.

Нарык  жағдайында  кәсіпкерлік  кызмет  көп  нышанда  болады, 

оларды  мына  түрде бөлуге болады:

~   масштабы  бойынша  шагын,  орта және  ірі  кәсіпкерлік;

~   кәсіикерлікгін субъектілері бойынша.

К л к ш к е р л ік т щ   с у б ь е к п л е р і   э к о н о м и к а л ы к   к ы з м е т т і н ә р  түрлі 

к а т ы с у ш ы л а р ы   -   ж еке  т ү л ғ а л а р ,  к е л і с ім - ш а р т   м індеттемелерімен 

ж он е де  о р т а к   э к о н о м и к а л ы к   мүд д ел ерім ен ,  біріккен   адамдар тобы 

ж   н и .  ү ж ы м д ы к   к о с і п к е р л і к .   с е р і к т е с т і к .   к о о п е р а т и в т е р ,  

л к и н о н е р л і к   к о ғ а м л а р .  х о л д и н г т е р   мен  о с ы   тә р із д е с   мем лекеттік 

к о с ш к е р л ік   бола  алады.

Өтпелі  кезенде  кәсіпкерлік  кызметтін  даму  кешенді  және  көп 

денгейлі  сипат  алуы  керек.  Себебі  аталған  кызмет  Қазакстан 

Республикасының олеумеггік-зкономикалык саясатынын стратегиялык 

максаггарына жету  үшін  экономикалык базис болып табылады.

А і а к т ы  

неміс  ғалымы.  экономизм  Йозефа Аиза  Шумплетердін 

(1KS3-1950  жылдар)  пікірі  бойынша.  кәсіпкерлік  жана  игілікті 

Aacayt а  немесе осы  немесе  баска  иі 

іліктін 


жана сапасын  жасауга 

онлірістің  жана  одісін  ендіруге.  жана  откізу  нарығын  игеруге, 

шикізаг  немесе  жартылай  фабри каттардын  жаңа  кездерін  табуға 

сойкес  келегін 

ка й  

та  куруды  жүрпзуге бағытталған.1



Кәсіикерлік бүл  шаруашылык жүргізудін әдісі және тәуелсіздікке 

ез  бетінше  жүмыс  істеуге  негізделген  экономикалык  ойлаүдын 

ерекше  типі.

Еркін  кәсіпкерлік  — барлык деңгейдегі  жаналык, бүл мемлекет-

lf,(/-1|


7 0

-4! " n.CU’ P  И 

,о о р " н  "а н о м и ч е с к о г о   раівитии  -  М .   П рогресс.  1982.

272


тік қолдау мен ынталандыру  кажет кәсіпкерлік кажеіке негізделген 

астама. Осы тәрізді кәсінкерлік кодімгі күнделікгі бизнестен түбірінде 

үқсамайды  және  элеуметтік-экономикалық  прогресс,  Қазакстан 

еспубликасьш  — жаңа  илдустриалды  мемлекетті  қалыптастыруға 

катализаторшы боль(п табылады.

Косшкерлік  дамытудың  басты  соті  нарық  экономикасында 

әсекелестік  ортаны  күру  үшін  пш а  емес,  сонымен  бірге  еркін 

кэсіпкерлік  үшін  жол  аш аты н  мемлекет  иелігінен  алу  мен 

мемлекеттік меншікті жекешелендіру болып табылады.

Атақты 


ағылшын

  ғалымы,  экономисі Атьфред  Маршалл атап 

корсеткендей,  н ар ы қ   эк о н о м и к а сы н ы ң   н егізгі  қаси еті  — 

«кәсіпкерлік пен өндірістің еркіндігі». А.  Маршаллдын бойынша 

кәсіпкер — экономикалык процесстерді жеделдетуші. 

парық экономлкасына өту 



еркін

 кәсіпкерлікке жол ашты, бірақ 

арлық мәселелерді шешкен жок.  Оларды шешу үшін мемлекеттің 

үилестіру роді қажет.

ттт2*1' 3'  ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМ ИКЛЛЫ Қ САЯСАТТАҒЫ 

ШАҒЫН  КӘСІПКЕРЛІКТІҢ  РӨЛІ  М ЕН   САЛАТЫН  ОРНЫ

Атал  корсеткендей,  XXI  ғасырдың  қарсанында  Қазақстан 

еспУбликасының әлеуметтік-зкономикалық саясатында шағын 

кәсіпкерліктің  дамуына  ерекше  назар  аударылады.  Оның 

рөлі 

әлеуметгік ахуалды жақсартуда жетекші орын алады.  Бірінші кезекте 

°сы салада халықты жүмыспен қамтамасыз ету тезірек өседі және 

Қоғамның түрақтылығы  үшін жағдай 



жасалады.

  Осыдан  аталған 

мәседеге толық талдау керек.

атьіс елдерінің экономикалык әдебиетінде шағын бизнесті  «өсу 

Үстівдегі бала» деп қарау орьш алған. Жеке жағдайда, «шағын бизнес- 

үл  өсу  үстіндегі  бала  ретінде,  сондыктан  ол  барлық уакытга  сәби 

есігіңде қала алмайды. Ол үлкен мекен-жайға мүқтаж,  бүл үшін ол 

КәСт Г РЛІК кызметпен бел шешіп айналысуы қажет».

Шағын  косіпкерлік  халыкаралық  тәжірибе  көрсеткендей,  ең 

алдымен капитал тезірек айналатын салаларда, атап айтқанда саудада, 

Коға.мдық тамактандыру және қызметтер салаларыңда туады. Бірак, 

НаРықтық  эконом иканы   реформалау  бойынш а  жүргізілген 

^еделдетшген экономикалык саясат бағаларды ырқына жіберуден 

Жэне осымен байланысты  өскелең инфлияциямен басталды, бүл 

Пайыз  өсім ін ің   кү р т  өсуін ен   ж әне  халы қты ң  ж инағынын

273


w 'n V ' Ч 1І),' ьыа,і  Шаі 1,111  0,1  nice г in  каржы  б.ш сы ның  жоюуына 

онГш  *' 



41'■  ° '   кС)С>,плс

  'йагын  о іп н есіін   катыптасуының және 

к  ^  lli!3"Cli!!lii'L1|>ik кыімсіііии  за.псы j кллуьта 

сокты

рлы. Шағын 

ь а т і; : —

 

Коп  ы'1,іІР-Ч’‘

 * ияа\:кір 

мсц

 улкси счсіыкгардыңасшнда

кы s!i -TK ^ ,,іпа 

•‘■■•и*  жономикалык жағдайда коеіпкерлк

,,,  м..^,  (L 

h!llus

  ^ 


і11л!■

 

нарык  -жономпкасыньщ калыптасуы



•ч' 

}

 ->іМН  С\\ІСС.

mi  Қ п'фП Ксілеп Олсм';пк эк°чо\ш каныцолан орі даму жағдайында,

осрпію іі

?■'_‘,ІЯЛа^ Ыа  піібыныныц  артуы  ғылыми-техникалык

c a , n ^ J : Ui,:m .b a n b lM e "-  шағьің  жоне  орта  фирмалардың

түшіептніічl ! * 3'!1 ломүымеи  косажүрсді. Жаца өнімдердінкоптеген

косі!іппнчч' Д!р,и ага!| айтқанла,  шағын жоне орта комланиялардын



үшін

  Tvri  ‘]рЫШа

 бас галалы.  себебі олар  «кун»  астындағы орын

олі  к'»-пкчт^Ь^ ТЫҺ  озгер- ше  икемді  сезімтал  болуға,  өндіріспен

С о н аьггш  l,‘!1,Wb,Pf ,'Maf'aH  жана  Кііжсттіліктерді  іздеуте мәжбур.

гмлыми-зептгДЬП1,  ирма;'іардыц бір 

ж

умыс істеушіге ссептегеңдегі,

компанияаап'п іпМеН.КОИС' руктоРль,К жумыетарға шығындары, ірі 

смсс 


ОСЬ!ІІІаи иіы™ііларынанжі{іасьщтүсуікездейсок

Казфгі уақытта шагын бизнссгіц ролі  нарықка ендірілген жайа 

оиімдердін ортақ санында айтарлықтай мол.

АҚШ -тьің  сатып  алу  федералы  басқармасы ны н  акпараты 

боиьшша,  50-інші  жылдардьщ  ортасынан  70-інші  жылдардын 

оргасыиа дейін шағын фирмалар (жүмысшылар саны  1000 адамнан 

аз)  v^piурлі  жацалық  енгізулердің  жартысынан  көбін  енгізген. 

Жлналык  енгізулердің  торттен  бірі  жұмыс  істеушілер  саны  ЮО 

.ідамлык фирмаларға келеді. Атап айтқанда, шағын 

компания 

«Арр1е>> 

жске комиьютердік ондірісін алғашқылар  қатарында енгізді, кейін 

оларды негізгі ондірушілердің біріне айналды.

іісіғын  бизнес  капиталисгік  елдерде  халықты  жұмысп^н 

ка.мтудьі 

кецейтуде айтарлыктай ролі бар. 



АҚШ -та соңғы 

10 жылда 



жана жүмыс 

орындарының 60%-і 20 адамнан аз жүмыскерлері 



бар 

комнанияларта 

келеді. 

80-ші 


жыддардың 

басыңда 


жүмыссыздықтЫН 

sop оеуі жағдайьшда коптеген 

ғалымдар, экономистер мен мемлекст 

клшраткерлері 

шагын 

бизнестен  ірі  комгіаниялардағы  жүмьіс 



орындары қыскаруының орнын, толтыруға 

қабілетті жаңажүмьіс 

орындарын 

к

\ратьш  күрал деп санады.  Сондықтан 

капиталист^

274


елдердің  ү к ім е т т е р і  т а р а п ы н а н   ш а п л н   о и з н е с к е   о р і \ р л і   к о м е

керсетіледі. 

.  , 


,п  ,,..

Шағын жәие орта бизнестіа 

болуы  

жоне 


де 

ірі комлаш  /.у 

(монополиянын) мүдделеріне саіі келеді.  Казірдайьш OKftuJ '  1  .  • 



үшін мындаған ортүрлі детальдар кажет етіледі.  Олардын ° ”А‘ ;

‘ 

концеріндер мен келісім 



ш а р т  

жүйелерімен баіыаиьіск.аіі 

^  с 

шағын  жоне  орташа  фир.малар  .маманданады. 



Э л е к і р о г с х  

с. 


автомобиль жоне басқа салалардын кейбір  ірі моноаолиялаі  ’ 

‘ 

20-30 мыңғадейін шағын колш анияіарж үмьісктейді.,  гаг» ко}.  ч. 



керек,  шағын  жоне  орташа  флрмалардын  басьы  ^көпшил 

компаниялармен келісім катынастары  арқасында ж^ліыс  ііЛс*  -  і- 

Францияда,  мысалы,  шағыи  жэне  орташа  к ә сто р ы н д ар .і 

>  ' 

40%-ы ірі монополиялармен баиланысгы. АҚШ- wt осындаи кслк.  і 

шарттар  жүйесімен  400  мын  шамасында  нем^се 

ша  >і 


кәсіпорындар қамтылған, оларда 4,5 млн. адам жү мыслен кдлкыль 

Жаионияда да осындай жагдай кездеседі. 

_

Шағын бизнес  косіпорынды ашу ісі аз молшерде капитал  ка 



^ 

етеді.  Техникалык кызмет  корсету саласында кен оріс  алады.  '  t 

жиі жағдайда оз ісін өндірістен  шығып калған немесе жүмыс

алмағандар ашады. 



•  •„

80-ші 


ж ы лдарды н 

басында 


шағын 

косіпорындар  иелерп



03  ж а н ү я л а р ы н д а ғ ы  

а д ам д ар ы н ы ң  



е ң б е к т е р ' ^ К^ ’^ ‘\ , яд’ 

Жапониядағы 



барлык ж үм ы спен 

камтыдгандардың.  _  о,

~ 29%,  Францияда  — 21%  қүрады.

Монололистік емес фирмалар жаңа салалар қатарында, 

ақпарат кешенінде  оздерінің жагдайларын  әжепто\ір 

н ы ғ‘и1^

  ' 


ҒТП  негізінде  іскер  кызметтер  (электронды  есептеу  ма. 

і 

< 

базасында  ақпаратты  еңдеу,  бағдарламаны  қ а м т а м а с ь і ’ 

инженеринг,  кеңес  беру  бизнесі  жэне  осы  торіздес) 

Р

қалы лтаскан.  Осындай  кы змет  ресурстарды н  аИіС^ V   •  ‘ 



жинақталуын қажет етлейді және де шағын компания шс  ^  Р 

де  табысты  жүзеге  асуы  мүмкін.  Жеке  атшанда. 

ері 

-  ‘ 


бағдарламаны  қамтамасыз  ету  саласында  У700  (Ііирмалаі 

істейді, 



олардьщ  

көлшілігі  (70%  шамасында)  жүмыскер 

10 адамнан аз компаниялардан  қүралған. 

ІТ. ,


Демек,  шағын  жэне  орта  бизнестін  ролі  мына  көрсетіл 

қызметтерден көрінеді. 

п;г;„

Біріншіден,  шағын  ондіріс  нарык  коньюнктурасынь

икемді сезінеді, бүл  нарык экономикасы над а ірі  кэсіпорын алыптарға 

мүмкін емес.

Екіншіден,  шағын бизнес әлі  іске жарагылмаған әжептәуір каржы 

каражаттарын тиімді жүмыддырады.  Оеьшдай бизнестін болмауынан 

осы ресурстар пандаланылмаған болар еді.

Үшіншіден,  шағын  бизнес  бәсеке  күресін  калыптастыруда 

айтарлыктай үлес косады, бүл кез келген мемлекетгін жогары деңгейде 

монополия экономикасы жағдайында бірінші  кезекте  маңызды.

Тортіншіден,  шағын  бизнес халықты жүмыспен камту мәселесін 

шешуде  үлкен  рел  атқарады.  Өнеркәсібі  дамыған  елдерде  онын, 

үлесіне  барлық жүмыспен  камтамасыз  етілгендердің  50-60%  және 

жаңа жүмыс орывдарынын 70-80% келеді.

Бесіншіден,  атап  көрсеткендей  шағын  өндірістің  ғылыми- 

техникалык жацалыктардың 50% келеді (жеке компьютер, көбейткіш 

анпараттар, «Палороид»  типті фотоаппаратгар).

Алтыншыдан,  шағыи бизнестің әлеуметіік кысыиіы жүмсартудағы 

орнын таптырмас  рөлі бар. Ауыр дағдарыс кездерінде халык осыдан 

жүмыс тауып және өздерінің кабілеттерін жүзеге асыра алады.

Кәсіпкерліктің халыкаралык тәжірибесі  керсеткендей,  өтпелі 

экономикада мемлекет,  ережеге сәйкес, тек жаңа басталган сауда 

косіпкерлігі котермеледі,  бүл ондіріс саласындагы  қызметті тиімсіз 

калдырды.

Өтпелі  экон ом и ка  ұшін  н ар ы қ гы қ   инф рақүрлы мы ны Н  

дамымағандығы тән,  бұл шағын кәсіпкерліктің дамуын тежейді.

Казакстан  Республикасындағы  1998  жылға дейін 



токтамаған 

өндірістің  құлдырауы,  инф ли яци ялы қ  процесстер  кезіндегі 

бағалардың есуі, тұрғындардың номиналды табыстарының есуін 

аныкбасыпозды, бұл ондіріс саласында оньщ ішінде шағын бизнес 

негізінде кәсіпкерлік қызметтің дамуын айтарлыктай тежеді.

Соңында шағын кәсіпкерліктің дамуының  гежеуші факторына 

өндірістік  саладағы  ш ағы н  б и зн естің   м аң ы зды лы ғы н   әлі 

оағадамағандығын жатқызуға болады.

70  80-ші  жылдардағы  дамыған  елдердегі  болған  кәсіпкерлік 

«бум»  ғалымдар  мен  практиктердің  шағын  бизнеске  қатысты 

бүрынғы  көзқарастарынан  —  шағын  кәсіпорындар  өмір  сүруге 

жарамсыз,  сонды ктан   олар  не  жоюылуы  керек  не  ең  ірі 

компанняларға қацта қүрылуы керек, бас тартуына мәжбүр еткізді-

k

276


Нақты  көрсеткіштер  корсеткендей  соңғы он жылдыкта  (1980- 

mi 2000 жылдар бойынша)  олардың саны екі есеге артты, олардын, 

санының  саудада  жэне  кызметтер  саласында  дамуымен  катар, 

шағын  кәсіпорындардың  экономикалы к  мьшандай  прогресивті 

салаларында -  электроника, биотехнология, акпараттык кызметтер

-  айтарлықтай ролі бар.



Өтпелі  экономикада  жаңа  өркен  жайған  шағын  кәсіпкерлікті 

дамыту жэне колдау үшні мынацай жағдайлар кажет:

~  еркін бәсекені күру негізі ретінде шағын кәсіпкерлікті дамытудын 

кешеіщі мемлекеттік ғылыми негізделген бағдарламаларын жасау;

— 

онын дамуы  мен  каржылық жеңілдіктер  үшін  каржы базасын 

қальпггастыру жеңіддетілген несиелер, жеіцдцетілген салыктар, акысыз 

сипатгы жәрдем акшалар);

~   бағдарламада  ғылыми-техникалык  прогрестін,  басымдык 

бағыттарында шағын кәсіпкерліктің орны ерекше аныкталуы керек;

~   шағын  бизнесті  үйымдастыруда,  елдің әртүрлі  аймактарында 

(область  орталықтарында)  шағын  кәсіпорындардын  арнайы 

орталыктары басты релде болуы керек;

~   ірі және шағын  бизнес  ынтымактастығының жүйесі  негізівде, 

Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 17.01 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   47




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет