Ш еден ов Ө.Қ., Сағындыков Е. Н., Ж унісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Жалпы экономикалық теория


Өндіріс  күддырауыныңтоктамауы, инфляциялык



жүктеу 17.01 Mb.
Pdf просмотр
бет27/47
Дата14.09.2017
өлшемі17.01 Mb.
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   47

Өндіріс 

күддырауыныңтоктамауы, инфляциялык

259


жағдайдағы 

о а і а н ы ң  

ocvi  гурғындардын  номинальлы табысының 

котерілуін  куы н 

жетіп,  иарык  колемінің  гарылуына  ;пып  келді. 

Ьүл  онліріс  с а л а с ы н л а  

косіпкерлік  қмзметтін дамуын  кәдімгідей 

токталы.  о н ы н   іпіінле  ш а ғ ы н  

бп знеске  негізделгені де баршылык.

Сондаіі-ак.  шағын  кәеіпкерлікті дамытуды токтатушы факгорға 

опліріс саласындағы  шағын оизнестін маңыздылығын бағаламауды 

жаткызамыз.

Дамыған елдерде ХХ-ғасырдың 70-ші, 80-ші жыддардағы белей  ' 

ллған  кәсінкерлікдумпуі ғалымдар мен практиктердің шағын бизнес 

жаіілы 

бурынғы  козқарастарынан бас тартуына мәжбүр етті. Онда 



олар 

шағын  кәсіпорыннын өмірсіздігін,  сондыктан олар жойылу 

к ерек  нем ес  ірі 

кәсіпорынға  уйымдасуы  кажеттігі  айтылған  еді. 

Сонғы 20 жылдын (1973-1993 жж.) ішінде олардын сауда мен кызмет 

корсету 


сал;іларының дамуына байланысты саны екі есе ескен жэне 

ш а ь ы н  

кәсіпорындар  эконом иканы н  прогрессивті  саласы  — 

электроника, биотехнология, акпаратгык қызметге елеулі роль атқара 

бнспціы.

Өтиелі экономика кезінде шағын кәсіпкерлікті қоддау 

м е н  

дамыту 


үппн  мыналар  кажетті:

  еркін  бесекелеетікті  калыптастырудьщ негізі ретінде  шағын 



косіикерлікті дамытудыц кешенді  мемлекеттік ғылыми негізделген 

бағдарламасын жасау;

~  оны  дамыту  ұшін  каржылык  базаны  қалыптастыру  және 

каржылык жеңілдіктер (несие, салык жеңілдіктері, кайтаруды кажет 

етпейтін субсидиялар және т.б.) жасау;

—  бағдарламада  шағын  кәсіпкерліктің  ғылыми-техникалыК 

прогресс бағыттарынын басыңкы орны ерекше керсетіледі;

шағын  бизнесті  кұруда  елдің  өртүрлі  аймактағы  шағын 

косшорынның арнайы орталықтары ерекше роль атқарады;

—  ірі  және  шағын  бизнес  (франчайзинг)  ынтымактастығы 

негі зінде шағын бизнесті дамыту мақсатында ірі кәсіпорыңдардыя 

ресурстарын тарту, әсіресе сауда мен кызмет көрсету саласында.

Қазакстан  Республикасында шағын кәсіпкерлікті дамытуда КР_ 

-ы  президентінің  1997  жылғы  6-шы  науырызындағы  «Шағын 

косшкерлікгі дамыту мен мемлекетгік қолдауды кұшейту» шаралары 

-кайлы  жарлығы  ерекше  роль  аткарды.  Құжат  өзінің  мазмүны 

>каі ынан опіелі экономика кезіндегі шағын кәсіпкерлікті дамытудьЩ 

лемлекетгік бағдарламасы болып табылады.

260


э)  орта және  ірі  кәсіпкерліктің мәселелері.

Өтпелі экономика кезінде  орта және  ірі кәсіпкерліктін дамуы 

көбінесе  м е м л е к е тт е н   алу   ж ә н е   м е м л е к е т т ік   м е н ш ік ті 

ж екеш елендірум ен  бай л ан ы сты .  Ж осп арлы   эк о н о м и к ад а 

(әкімшілдік-әміршшдік)  барлык  орта  және  ірі  кәсіпорындар 

мемлекеттік  меншігінде  болды.  Тек жекешелендіру ғана  оларды 

тәуелсіздікке, өз бетінше жұмыс жасауға мүмкіндік туғызады.

Өтпелі  экономика  жағдайында  орта  және  ірі  кәсіпкерліктің 

қалыптасуы өте қиын әрі озекті мәселе болып кала береді, себе  і 

оның тууы қоғамдық сана кабілетін өзгертумен тікелей байланысты. 

Барлык мемлекеттік кәсіпорындар  1985-шы жылдан — қайта күру 

бастаяғанға дейін толык шаруашылык есепте болды.  Яғни,  өзін 

өзі басқаруды  және  озін-өзі  каржыландыруды,  бірак та біркелкі 

жоспарлы халык шаруашылығы кешенінде калу, жоспарды орындау 

үшін ғана күресті.  Өнімді бір жакка откізу мәселесі,  өзіне керекті 

сатып  алушыны  іздеу  кәсіпорындарға  жүктелген  емес.  Бірнеше 

замандастар өмірімен қатысты  калыптаскан мұндай бағалы бағыт 

бағдарлар бірден тез өзгере коймайды жене баска кұндылы кгарға 

өзгерілмейді сонымен бірге нарыктык сипатка ие де болмайды.

Кәсіпкер  психологиясы  нарыктык  катынастардың  кұрыла 

бастауымен катар калыптасуы мүмкін. 

,

ТМД  елдері  мен  Шығыс  Еуропада  көптеген  орта  жөне  ірі 



кәсіпорындардың кәсіпкерлікке ұмтылуына басты кедергісі болып, 

өскең телем қабілетсіздігінің сыипаты мен ішкі қарыздар жатады.

Әміршілдік-әкімшілдік жүйенің каркынды белшектелуі жасап, 

мемлекеттік жэне нарыктык баскаруда жана қүрылымдардын паида 

болуы  мынаны  аша  алмадьг.  олардың күкығын,  міндеттері  мен 

статусьш, біліктілік деңгейін. Басқаруда дағдарыстын болуы бұрынғы 

мемлекетпк кәсіпорындардьш озін-өзі баскаруы мен дамуына караи

қабілетгі және қабілетсіз деп бөледі.

Казакстан Республикасында  1997 жылдын басында төрт мыннан 

астам кәсіпорын құддырауға ұшырады.

Экономиканың мемлекетсіздендірілу мен көрсетілген кедерплер 

арасындағы калыптаскан  кайшылыктарды калай шешу моселесі 

туды?  ТМД  мен  Шығыс  Еуропадағы  өтпелі  экономикадағы 

кәсіпорын басынан кешіріп отырған киындыктардың үксастығы, 

кәсіпорыңды баскару мен жекешелендіру процесіне шетел капитшіы 

гарту  идеясына  алып  келді.  Бүл  жағдайда жекешелендіру та

261


жолмен жүреді. себебі көсіпорында нағыз шаруашылык баскарушысы

-   менш ік  иесі  пайда  болады .  Ол  ө зін ің   м үлкінің  тиімді 

пайдаланы луы на  б ар ы н ш а  мүдделі.  М ы салы ,  Қ азакстан 

Республикасына  шетел  капиталын  тарту  бірқатар  ірі  энергетика 

жэне металлургия  кешен  кәсіпорындарын тірілтуге көмектесті.

Шетел инвесторын  гарту кәсіпорынға өнім бағасын төмендетуге 

комектесіл,  оның  бәсекелестік  қабілеттілігін  арттырды  және 

кусіпорынды технологиялык жаңартуды жүзеге асырды.



б) мемлекеттік кәсіпкерлік.

Өтпелі  экономика  кезінде  мемлекеттік  кәсіпкерлік  ерекше 

силатка,  мағынаға ие болды.  Мемдекет нарыктықжүйе жолында 

жеке  түлға  ретінде  жаңа  кызметті  игеру  тиіс  —  ол  кәсіпкерлік 

кабілеттілік.  Кәсіпкерлік  қызметтің  экономикалык  даму  негізі 

мемлекеттік  меншік  болып  табылады.  Нарықтық  экономикасы 

дамыған елдерде мемлекеттік меншіктің үлесі аса к е я  емес, бірак 

осылай кдлыптасу мемлекетке өз кәсіпорынының болуын камтамасыз 

етсді.  Бүл  кәсіпорыгшар үлтгык экономиканы дамыту үшін кажетгі 

тауар  шығарып,  тұрмыстык  кызмет  көрсетеді,  сонымен  катар 

мемлекеггік бюджепт толтыру үшін ақшалай каржы табады.

Аталған кәсіпорындар коммерциялык жэне коммерциялык емес 

гіршіліктерді бірге  аткарады. 

Мемлекеттік кәсіпорындар өз бетінше 

гіршілік жасау сипатына карай үш топка бөлінеді:

1

) бюджетгік (ведомостволық)

2

)  қоғамдык (корпорациялық)

3) аралас акционерлік қоғаіущар (холдинг)

1.  Мемлекеттік — толық шаруашылық есеппен (қорғаныс, дәрі* 

дәрмек жасайтын  зауыттар және  т.б.)  шаруашылыкты күкыктык 

негізде жүргізеді.

2.  Қ а з ы н а л ы қ   —  т о л ы қ   ем ес  ш а р у а ш ы л ы к   есеп п ен  

(коммуникация,  геодезиялық  жұмыс  өндірісі  және  т.б.),  жедел 

баскару құкығына негізделе жүргізіледі.

Алайда, мемлекетгің кәсіпкерлік кызметі осы кәсіпорындардын 

жүмысымен  ғана  шектелмейді.  Мемлекетгің кәсіпкерлік кызмет 

үлттык  экон ом и каньщ   барлы қ  саласы на  тарайды ,  сырткы 

экономикалык  кызмет  аясында  ыкпал  етеді  -   ол  кәдімгідей 

мемлекеттік  бюджетті  толықтырып,  тұрақсыз  күйдегі  өтпелі 

экономиканы түрақтандырады және мемлекетгің экономикалык 

деңгейін дамытуға өсер етеді.

262


Мысал ретінде  Қазақстан  Республикасы  мемлекетінің 90-шы 

жыддардың ортасындағы кәсіпкерлік кызметін алуға болады.  Сол 

кездерде  шетел  капиталын  тарта  біліп,  Қазақстан  өнеркәсіп 

өндірісінің  алыптары  —  тау-кен,  энергетика  жэне  металлургия 

кешендерін күлдыраудан сақтап қалды. Тек кана жылына 60 млн. 

гонна  мұнай  айдау  үшін  Батыс  Қазакстаннан  Қытайға,  Өзен 

кенішінен  Түрікменстан  ш екарасына  дейін,  Теңіз  кенішінен 

Каратеңіз  терминалына,  Новороссийск  ауданына  дейін  мүнай 

күбырларын салуға шетел инвестициясын тартгы.

Баска мысал ретінде Қазақстан мемлекетінін бастамасымен  1996 

жылдың басында Еуропа мен Азияньщ жеті мемлекетінін арасындағы 

кол  қойылған  қүжат  мемлекеттік  кәсіпкерлік  қызметтін  жаңа 

деңгейін байқатты. Бүл күжатгағы мәселе: Қазакстан территориясы 

арқылы өтетін Еуразиялық темір жолда транзиттік,  ауыр жүк пен 

контейнерлік тасымалдауды шешу алу еді.

Келісімге байланысты жүктер Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен 

Батыс  Еуропа елдеріне тасымалданады,  ал бүл елдерден Онтүстік- 

Шығыс Азияға тасымалдау үшін белгілі төлем толенеді.  Бүл келісім 

грансазиялық магистральды тірілтуге, жанартуға жағдай жасайды 

жэне барлык магистрал бойында — Достық (Кытай шекарасында) 

станциясынан  Озинка  станциясына  дейін  (Ресей  шекарасында) 

косымша жүмыс орынын ашуға мүмкіндік туғызады.

20.4.  ӨТПЕЛІ  ЭКОНОМИКА КЕЗІНДЕГІ

МАКРОЭКОНОМИКАЛЫК ПРОЦЕСТІ МЕМЛЕКЕТТІК 

РЕТТЕУДІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Нарықтық экономика кезінде макроэкономикалык процестерді 

мемлекеттің реттеуі тікелей және жанама тәсіл аркылы жүрпзіледі 

(толығырак  «Н ары қты қ  эконом иканы   мемлекеттік  реттеу» 

тақырыбын қараңыз).

Өтпелі экономика кезінде мемлекеттік реттеудін объектілеріне 

экономиканы тұрактандыру саясаты немесе антиииклдык саясат, 

ақша айналымын,  инфляцияны,  мемлекеттік бюджетті бакылау, 



түрғындарды 

жүмыспен камту саясаты, антимонополиялык саясат, 

яғни  нарыктык  бәсекелестік  жағдайын  бакылау,  түрғындарды 

әлеуметтік корғау саясаты жатады.



Халықаралык тәжірибе көрсеткендей, тікелей тәсіл — мемлекетпк 

экономикалык бағдарламаны жасау мен өткеру аркылы жүрпзіліп.

263


кысқа.  орта, үзак мерзімді  міндеттерді  шешуге  ат салысады.  Бүдан 

баскада, калыпты және тотенше бағдарламаларжасалады.

Бүған үксас бағдарлама ретіңде. соғысшн кейін Оңтүстік Кореядағы 

экономиканы орыныиан түрғызуға кдбылданған төтенше бағдарламаны, 



LVi

 Жапонияда «Автомобиль жолын салудағы тотенше шаралар» заңын 

айтуға болады. Жапонияда мемлекеттің  10-нан астам иистичуггары 

нарықдамуыньщжоспары мен бағдарламасын жасайды.

Жалпы кабылданғандай,  казіргі жағдайда мемлекетгің кез-келген 

реттеушілік шараларының негізінде ақша айналымы жатады. Өтпелі 

'жономикада ақша айналымы мемлекет бақылауынан шыкпауы керек. 

Бұл  макроэкономикалык  деңгейіндегі  мемлекеттің  ең  маңызды 

реттеуші  кызметі  болып  табылады.  Бүл  жағдай  «экономикалык 

күлгіырыс» жасаған мемлекетгер -  Жапония, Ондүстік Корея, Тайвань 

~  тәжірибесімен  расталады.  Бүл  елдерде  ең  қиын  —  1970-80-ші 

жылдары өнеркәсііз күрылымынын кайта күруменреформалаукезінДО 

акша  айналымы,  инфляция,  мемлекеттік  бюджетгін  тапшылығы 

түракты түрде мемлекетгін қагаң бақылауында болды және бүл олардын 

бөеендеуі мен күйреу салдарын жоққа шығарды.

Ал,  Казақстан  Республикасы  нарыққа  оту  кезеңінде  (1990  ж.) 

бастапкы шартгарда баскаша түрде болды.  Республика экономикасы 

осы кезде КСРО халы к шаруашылығы кешенімен тығыз интеграцияда 

оолды. Ақшалай табыстың әсуі өңдіріс күлдырауына қарағанда тауар 

массасымен (мөлшерімен) камтамасыз етілмеді. Түрғындардын 1990 

жылғы  салым  калды қтары   ш амамен  13  млрд  рубль  к¥Рап> 

қанағаттандырылмаған калдық сүраным 17 млрд рубльден асыл кетті 

немесе жылдык тауар айналымы мен акьілы қызмет көрсетудін 76% 

асгамын қүрады.1  Жасырын инфляция ашыккд үласып,  қаржы жүиесі 

бакылаудан шығып кетгі.

Кдзакстан реформаны өз бетінше 1993 жылы кдраша айында үлтгык 

валютаны  ендіргеннен  бастап жүргізе  бастады,  шын  мәнінде  1994 

жылдан

 бастады.

Мерзімді басылымныц керсеткеніндей, реформаны жүзеге асырған 

жылдары инфляция деңгейі 13250 ретке оскен, ендірістің қүлдырауы 

1991-ші жьиіғы деңгейге қарағанда 50% жеткен.2

Программа  стабилизации  Казахской  ССР  и  переход  к  рынку. 

А л м а-А тз, 



1991.  4  бет.

'  Реформы  и  перспективы.  Казахстанская  правда,  6  декабря  1996.

Қазакстан  үкіметі  кабылдаған  дағдарыска  карсы  пк.ралар 

бағдарламасы  (1993-1995  жж.)  және  (1994-1995  жж.)  ешііріс 

қүлдырауы  мен  инфляциялык  процестін дамуын  гокгліа  ллмалы. 

Макроэкономикалык  гүрактандыру  мен  өндіріспн  күлдырауын 

токтату  үшін  Казакстан  Реснубликасы  үкіметі  каржы-бюджч  і пк 

және акша-несие саясатын  катандау  үстап.  сырткы  экономикалык 



кызметті 

либерал и зациялау да салык. жайлы жана  мндар шараларыі. 

кабылдады  М еншікп  жекешелендірудін  баіыл  гүріне  көшіп. 

экспорттык  сектордаіы  кәеш орынды  піетел  фирмадарынын 

баскаруына берді және келесі  кезенле кәсіпорыннын бакылд\  лакег 

акциясын  оларға  сатады  Мемлекетпк  кәспюрыннын  ІЬ  мыны 

жекешелендірілді, онын ішіңде экономиканын  жспорпык секіорын 

күрайтын ен ірі өнеркесіп  кәсшорындары бар.  Жапония,  ніүспк 

Кореядағы  өтпелі  экономика  гәжірибееі  керсеікенлей.  жаксы 

бағдарламанын  болуы  жеткіліксіз.  Бүл  жерде  осы  бағдарламаны 

катаң түрде жүзеге асыру үшін  мемлеке гпн араласуы  кажет  '  ИІ 

жоспарлы жүйеге  кайту тур;ілы  емес. 



м е м л е к е  

ггік  регтеудік  жлн*. 

түрлері мен механизмін ендіруде болып отыр  Үлттык  жономикади 

мәселелерді  шешуде  жеке сектор мен  мемлекег арасында өіара іс 

әрекет пен тен  күкыктык аріптестікті  кадыпгасгыру

Экономиканы түрактандыру  мен экономикалык 

ө с у г е  

жету үшш 

мемлекеттін  де,  жеке  сектордын  да  кү п і - ж 

11

 ері  кажеі 



белгіленгендей, мемлекет ынғайлы-калыиты жағдай  жаса\ы  кеР|-'к- 

себебі  жеке  инвесторлар  (отандык  және  шетелдік) 

азаксіі 

колдау саласын тапканы дүрыс.

Осы  максатта  1991  жылдын басында Кдзакстан  ееп_  ли 

«Тікелей  инвестицияны   мемлекеттік  колдау  туРаль 

кабылданып,  «Салык және бюджетке  міндетті  төлемдср  іу 

Заңы на  ө згер істер   мен  толы кты рулар  енгізілді 

инвестициясы  жайлы»  зан  отандык  және  шетелдік  инв 

үшін өте  ыңғайлы-калыпты  жағдай  жасауға  көмектесп 

Бірінш іден,  инвестролар  үшін  ж енілдіктьр  ,и 

Жеңілдіктер  мелшері  тікелей  инвестиция  колемі  мен

секторынын басымдылығына байланысты.

иі— г


салығын  салудан  голы к

КГОрыНЫҢ СЩСЫ МД ЫЛ bit Ы Нсд  vraruiui 

.

Екіншіден. жобаны жүзеге асыру ушш импорттык жабдыктарды. 



ш икізат 

пен  материалдарды  кеден  баж  салығын 



с а л у д а н  

голык 


н е м е с е  

ж екелей  босаты луы н  зан  күптайды . 



Ө н е р к ә с і н т і

265


ры.н.ім 


пик 

жаі  ы н . m 



K. una  

к л р \ д а   л а  



мемлекеттің  ролі  өте

ч т


20.5  ІуАЗЛКС  ГАИ  РКСГІУІІЛІІКЛСЫНДАҒЫ  ЭКОН О М И КАН Ы  

К Ү Р Ы Л Ы М Д Ы К   ТҮРГЫ ДАН   КАЙТА  К ҮРУ  М Ә СЕЛ ЕЛ ЕРІ

К.', іакстанны ц отпелі  э к о н о м и к а с ы   үшін  Ж а п о н и я   мен  Оңтүстік 

Кореипын онсркосіпгі  к ү р ы л ы м л ы к  ж а іы н а н   кайта  кұру, тәжірибесі 

о іс  маиы зды.  Ө нлірісті  күры лі.імлі.ік  тү р ғы д а н   к а ііта  күрудын 

О ш ү с п к   К орея  м о . і і 'пне  с ^ п е н е   о т ы р ы п .  с а л а л а р л ы н   б асы н кы  

" .н м г г а р ы п ы п   алгы  к р н і е р т   ко д д аң ы л ад ы .

Ьіріпнпдсн.  с а л а п ы н   э к о н о м и к а л ы к   әлеуеті  б а г а л а н а д ы ,  яғни 

\л гм .ік  э к о н о м п к а н ы н   са лы сты рм гіл ы   а р т ы к ш ы л ь г ғ ы н а   сүйеніп. 

іс  и рек  э к с п о р т . , і  к а р к ы  плату  мүмкінлігі.

і . кі пі п іле

11

.  іпікі  нарыкта  с;іла онім ін с  еураны мны н  осуі.

\  ннш ш ден.  осы  са ла ііы ц  ламуы.  еллін ен  жоғарғы  индуетриалды 

ко  іепге ж е т к е ш іг і п е   can  f>o:iv керек.

і 

ор'тіі [пмлен.  салаі (Ын . іамуы  шикгзат  пен  э н е р ги я   имп орты н ан  



м п п им ал лы   тоуелліліккс  жузеге  асуы  керек.

beciHii.nj.ieH.  елле і і   саула  б а л л а н с ы   т а п шы л ығ ы  мин и малды 

к.ыекарту  мүмкінлп і  баі аланады.

А л ! ы н ш ы л а н .  б а с ы п к ы   оағыт с а л а л а р ы н ы ц  лам уы   канш алы кты  

ы ц к ш л ы   к о с ы м іп а  э ф ф е к і   беруге  кабілетгі.  яғн и   б а с к а  сектор 

мен 

іко ію м и ка с а л а еы н д а  онліріс  тиімлілігін  к а м т а м а с ы з етеді.

А іал ған   к р и іе р и й л і  г;ілдап  болган  сон .  калан 

алынғлн саланын 

желел  л а м \  ж о с п а р ы н   жасач іа  кіріселі.

К а з а к е іан  Республикасы   стр а т е г и я л ы к  д ам у  ш еңберіндегі  1993- 

пи  ж ы л л ы ң   б асы п л а  к а б ы д д а н ғ а и .  ке зек  к үттірм е й тін   дағдары ска 

карсі.і  іцаралар мен  олеуме гг ік -э к о н о м и к а л ы к р е ф о р м а н ы  терендету 

о а ғ д а р л а м а с ы н д а   б а с ы м   б а ғ ы т т а р ғ а   э к о н о м и к а н ы ң   м ы н а д а й  

салаларі»!  а іа л ға н : 

э н е р г е т и к а ,  м е тал л у р ги я .  х а л ы к  



түтынатын 

и п а р л а р ,  . н ы к -г ү л ік   о н л ір ісін ің   са л а л а р ы   ж э н е   к о м м у н и к а ц и я  

(баиланы с  нен  темір  жол  тр ан ен о р тгар )  саласы.

К у р ы л ы м д ы к   каита  күру с а я с а т ы н   жүзеге  асы руда.  мемлекетгін 

косіп керлік  о а с іа м а с ы   е р е к ш е   о р ы н   а л ы н .  ол  к ә д і м п д е й   әзінін 

п оіііж е сін   оіреді.  К а з а к с т а н   Р есгтубликасы нла  1 9 % -и іы  

ж ы лД Ы Н  

лиіында онлірісііц  күллі>ірауы  токтатылды.  Ка <аксіан  Республикасы 

укімеп  озгеріп  огы рғап  ж а м а и г а   белеем  „л ікп ен   карап.  касшкерлік

2ЬЬ


бастаманы колға алды.  Күллыраудын жнегінде түрған ірі энергетика, 

металлургия косігюрынларды  көтеру үшін  іпетеллік  инвесторларлын 

тікелей  инвестициясын тарггы.  Үкіметтін есентеуі  бойынша.  199/- 

ші жылдан  бастап  ауыр  онеркосіп  косіпорынында  өнім  өсімі  12- 

20%  болу керек.

Қазақстаи  Республпкасында Теніз  мунаи  козініц бір гана  казба 

байлығын есептегенде, жакын арцда 20 жыл  ішінде 80 млрддолларга 

жуыктабыс алуға болады.  Қазакстан  Республикасы  Президентінін 

1997-ші жылғы наурыздағы «Қазакстан  Республикасы мемлекетгік 

органдар жүйесін реформалаудын кезекті  шаралары»1  жарлығына 

сай  кең  масштабта  мемлекеттік  кызметті  реформалау  басталып. 

негізінен  мемлекет  басшысы  тарапынан  аткарушы  органдар 

Кызметіне бақылау күшейтілді.  Бүл реформа жасаған стратегиялык 

жоспар  негізінде  Қазақстан  экономикасынын  тұрақгы  дамуға 

көшетіндігін байқатады;  басқару жүйееін экономиканы реформалау 

деңгейіне сай келтіру;  мемлекетгік органдар күрылымын ыкшамдау 

және р а и и о н ал из а ц и я л а у,  бул  олардын функциональдык  жакын 

дегендерін  біріктіріп,  көп  буынды  бақылау  мен  кы зм егпн 

косарлануын жайлап жояды;  тікелей баскарудан бас тарту:  кейбір 

мемлекеттік кызметгерді жеке секторға беру.

КАТЕГОРИЯЛАР  МЕН ТЕРМ ИНДЕР

Мемлекеттен алу, жекешелендіру,  «катан» жекешелеидіру үлпсі. 

«жүмсак» жекешелендіру үлгісі. түрғын-үй  купоны, жекешелендіру 

чектері -  ваучерлер, инвестициялык корлар, жекешелендіру купоны, 

аукциондық, конкурстык сүраптау тәсшдері.

САБАКТЫҢ ҮЛГІ  РЕТІНДЕГІ  ЖОСПАРЫ

1.  Өтпелі  экономикадағы  жаңа  әлеуметтік-экономикалык 

катынастардың калыптасу мәселелері.

2.  Мемлекеттік  меншікті мемлекеттен алу мен жекешелендірудін 

әр түрлері және тәсілдері.

3. Өтпелі экономика кезіндегі кәсіпкерлік кызмечтің коп дешейлі 

сипаты.


'  Казахстанская  правда,  5  паурьп  1997  жыл.

267


МӘНЖАЗБА  М ЕН   БАЯНДАМА  Т А К Ы Р Ы П Т А Р Ы

1

 



Ь,і гыс  o .u e p i 

\

ici

K.a шкстап  Рос



11

убликасындағы  меншікті

жекетелендірулін  млксаты  мсн  мшдепері.

2  Ome  n  »коік)\і

11

ка  ко индеп  Канаксгаи 



Реепубликасындағы 

іаан.п!  Жгшеоріа  косшксрліктт лам\ 



моселелері.

ә н п м ғ ;   Ө Т К ІЗ У Т Е   Ж Ә Н Е  Ө З ІН -Ө З І  БАКЫЛАУҒА 

АРНАЛҒАН  (  ҮРАКТАР

1

  Ж екетеленлір\  меи  мемлекетіен  ал\  (мемлекетсі здендіру) 

проиесікін  мәшсі  неле’

2  Дамыған 



е л л е р л е п   жеке п і е ле нлі рүлі н   өтпелі  зкономикадағы 

срекіпеліп  кандай'.’



.V  C u re  жекеш елеш прулін  канлаи  чоделі  .мен  тәсип  белгілі?

-+  Өтпелі  чкономикадағы  жекешеленлірудін экономикалы кжәне 

> >лсумсггік  н ет и ж еа   кандай'.'

268


Ж И Ы Р М А   Б І Р І Н Ш І   Т А Р А У .  Ө Т П Е Л І   К Е З Е Н Д Е Г І  

Қ А З А Қ С Т А Н   Р Е С П У Б Л И К А С Ы Н Ь Щ  

Ә Л Е У М Е Т Т І К - - Э К О Н О М И К А Л Ы К   Д А М У  

С Т Р А Т Е Г И Я С Ы

21.1. 

XXI  ҒАСЫРДЫҢ  КАРС АН, Ы НДАҒЫ  КАЗАХСТАН 

РЕСПУБЛИКАСЫНЬЩ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫК

САЯСАТЫ


Бодашакташ Казахстан  Республикасы экономикасынын непзп 

экон ом и калы к  м аксаттар ы   мына  багдарлам а  күж аты нда 

аныкталады:  «Қазакстан егеменді ел  ретінде  калыптасуы  мен даму 

страте гиясы» багдарламасында (1992 жыл)  Назарбаев Н. 

экономика 

саласындағы,  яғни  коғамдык  өмірдін  шешуші  саласындағь 

стратегиясы  үш  кезең ішінде  нарыктык жүйеге  өтуді жалғастыр 

болатынын атап көрсетті:



-   I  кезен  1 9 9 2 -1 9 9 5   жылдарды 

м а к р о э к о н о м и к а ™ *  

түрақтандырудың екі негізгі проиестерін камтиды:  меншіктш е 

р 

белігін жекешелендіру және түтыну нарығын тауарлармен 



т®л™

  - •


-

Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 17.01 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   23   24   25   26   27   28   29   30   ...   47




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет