Сборник материалов международного научного форума «филологическая наука в ХХІ веке: проблемы и перспективы»



жүктеу 5.01 Kb.

бет25/30
Дата09.01.2017
өлшемі5.01 Kb.
түріСборник
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   30

Түйін: 
Мақалада грамматикалық материалдары түсіндірудегі кейбір проблемалық мәселелер қаралады. 
 
Summary: 
This article is about the difficulties of grammar materials in the process of teaching English. 
 
Использованные литературы: 
1.  Ильин М.С. О функциональном принципе в методике обучения иностранным языкам // ИЯВШ –М.1966 № 3 
2.  Домашнев  А.И.,Зыкова  Н.Н.  Некоторые  вопросы  методического  обучения  иностранным  языкам  в  спец.  Вузе // 
ИЯВШ – М., 1972 -№4 
3.  Соколов  Ю.Т.  Методические  приемы  отбора  грамматического  минимума  для  чтения  оригинальной  литературы  на 
английском языке: Автореферат к.филол. н. – М.1975 
4.  Мелкумян  Э.Н.  О  некоторых  проблемах  преподавания  практической  грамматики  в  языковом  вузе // ИЯВШ – М., 
1979 - №7 
 
 
 
 

157 
 
Карашина Г., Оразаева Г., 
преподователи Казахского национального  
университета имени Аль-Фараби 
 
АТРИБУТИВНЫЕ КОНСТРУКЦИИ В  АНГЛИЙСКОМ И КАЗАХСКОМ ЯЗЫКАХ 
 
Всем  хорошо  известна  роль  сравнения  и  сопоставления  в  процессе  обучения.  Приступая  к 
изучению  иностранного  языка,  учащийся  уже  обладает  знанием  одного  языка - родного.  Он  знает, 
для  чего  нужен  язык  и  какие  функции  он  выполняет.  Поэтому  при  изучении  иностранного  языка – 
второго  языка  учащиеся  волей-  неволей  всегда  сравнивают  его  со  своим  первым,  родным  языком. 
Для  них  овладение  иностранным  языком  есть  выполнение  уже  знакомых  функций,  но  в  разных 
формах.  При  изучении  иностранного  языка  для  практических  нужд  большое  значение  имеет 
сопоставительное  изучение  языков.  Теорией  такого  сопоставительного  изучения  языков  занимается 
так называемая контрастивная лингвистика, которая преследует цель: обнаружить различия и общие 
черты  в  сравниваемых  языках.  В  этом  плане  она  близка  к  типологическо-сопоставительному 
языкознанию.  Особое  внимание  контрастивная  лингвистика  обращает  на  несходные,  контрастные 
черты языков. Контрастивные исследования преследуют не только теоретические, но и практические 
цели. Так, теоретико-практической целью контрастивного изучения двух языков является, как отме-
чают  многие  исследователи,  составление  неполной  грамматики,  содержание  которой  представляет 
описание  суммы  различий  между  грамматикой  языка-источника  (родного  языка)  и  грамматикой 
изучаемого языка. 
 При  сопоставлении  изучаемого  языка  с  другим  или  с  другими,  мы  имеем  возможность  как  бы 
выйти за пределы изучаемого языка и посмотреть на него со стороны. Сопоставление обнаруживает 
индивидуальные особенности конкретного языка и его общие с другими языками черты. 
Другой  целью  сопоставления  является  применение  его  для  обучения  иностранным  языкам.  При 
этом используются данные, полученные при лингвистическом сопоставлении языков В этом случае 
лингвистика приходит на помощь методике преподавания иностранных языков. 
Современная  лингвистика  активно  обращается  к  анализу  единиц  языка  с  позиции  отражения  в 
них окружающей действительности. Большой интерес представляет выявление сходств и различий в 
интерпретации  разноструктурными  языками  одного  и  того  же  понятийного  содержания.  В  настоя-
щей  статье  делается  попытка  рассмотреть  на  материале  английского  и  казахского  языков  средства 
выражения  атрибутивных отношений. 
Изучение  закономерностей  сочетаемости  слов  важно  для  понимания  системы  языка.  В  каждом 
языке  слова  соединяются  на  основании  присущих  данному  языку  законов  и  правил,  которые  необ-
ходимо  знать  для  практического  овладения  правильным  литературным  языком.  Словосочетание 
(сочетание частей речи) - синтаксическое единство двух слов, которые принадлежат к одной или раз-
личным частям речи.  Они могут быть связанны между собой посредством одного из средств связи. 
Словосочетание рассматривается как грамматическая категория.  
При  выделении  словосочетания  как  самостоятельной  синтаксической  единицы  необходимо 
отметить,  что  между  компонентами  словосочетания  могут  возникнуть  различные  синтаксические 
отношения,  которые  выявляются  в  их  грамматическом  оформлении.  Многообразие  синтаксических 
отношений между компонентами тесно связано с богатством и разнообразием форм грамматической 
структуры  языка  и  сочетания  слов,  принадлежащих  к  различным  частям  речи.  Атрибутивное 
словосочетание - такое  именное  словосочетание,  в  котором  один  из  компонентов,  точнее – опреде-
ление,  выражает  постоянный  или  временный  признак  определяемого.  При  этом  определяемым 
определительного словосочетания выступает имя.  
Синтаксические  отношения  между  компонентами  атрибутивного  словосочетания  и  синтакси-
ческие средства связи между ними выражаются в различных языках по- разному. Приемы выражения 
синтаксических  отношений  являются  составной  частью  структуры  языка  и  дают  возможность 
определить типологические характеристики языка на уровне словосочетаний.  
«Помимо  модели  «прилагательное + существительное» (AN), в  сопоставляемых  языках  сущест-
вуют разные формы выражения атрибутивных отношений. В функции определения (атрибута) высту-
пают  четыре  основных  класса  слов.  Это: 1) причастия  как  отглагольные  прилагательные  (  жүгіріп 
келе жатқан адам; a running man, a broken chair); 2) местоимения (некоторые их подклассы) (меңін 
көйлегім; my dress, another cigarette); 3) числительные  (екінші  қабат; the second floor, twenty four 
hours); 4) существительные  (алтын  сағат; glass roof, Peter’s dictionary)»./1 /Синтаксические 
отношения  в  атрибутивных  конструкциях  сопоставляемых  языков  передаются  при  помощи  таких 

158 
 
приемов  связи  как  управление  и  примыкание.  Чрезвычайно  интересны  для  исследования  субстан-
тивные атрибутивные словосочетания. При чтении современной английской и американской литера-
туры обращает на себя внимание широкое использование в атрибутивных словосочетаниях  сущест-
вительного  в  качестве  препозитивного  определения,  образованного  путем  примыкания,  которое 
соответствует  во  многих  случаях  согласованию  русского  языка.  Препозитивное  употребление 
существительного в форме общего падежа в функции определения характерно для английского языка 
и  привлекает  внимание  многих  исследователей.  Известно,  что  английский  язык  по  своей  структуре 
является в основном языком аналитического типа, где широко используются предлоги и служебные 
слова.  Для  выражения  атрибутивных  отношений  в  этом  языке  используется  как  предлог of, так  и 
формант ‘s. Но  наряду  с  этой  формой  особое  место  занимает  контактное  положение  двух  и  более 
существительных  в  общем  падеже  как  один  из  способов  выражения  атрибутивных  отношений. 
Этому,  безусловно,  способствовали  изменения  в  морфологической  структуре  языка,  связанные  с 
редукцией  флексий,  и « постепенное  выдвижение  в  течение  среднеанглийского  и  новоанглийского 
периодов примыкания как приема передачи синтаксических отношений»/2,стр.24 
Широта  употребления  атрибутивных  словосочетаний,  образованных  из  двух  существительных 
(N+N), объясняется тем, что данная форма выражает большую степень обобщенности атрибутивных 
отношений,  чем  другие  формы.  Эта  особенность  и  легкость  образования  таких  атрибутивных 
словосочетаний,  их  смысловая  и  синтаксическая  стройность  и  четкость  создают  большие  удобства 
для  употребления  формы N+N по  сравнению  с  формами  с of и  формантом ‘s. В  английском  языке 
распределение  функций  каждого  из  компонентов  атрибутивного  сочетания N + N и  легкость,  с 
которой  всегда  можно  выделить  в  них  компоненты  определительный  и  определяемый,  непосредст-
венно  связаны  с  тем,  что  только  последний  из  компонентов,  отдельно  взятый,  может  служить 
названием  предмета,  более  точно  обозначаемого  данным  сочетанием.  Следовательно,  компоненты 
атрибутивного  сочетания  в  функциональном  отношении  являются  единицами  разных  планов,  их 
соотносительная  значимость  в  структуре  сочетания  неодинакова.  Именно  поэтому  одно  слово 
атрибутивного  сочетания  определяется  как  главное,  господствующее,  а  другое – зависимое,  подчи-
ненное,  причем  эта  зависимость  находит  свое  грамматическое  выражение.  Сжатость  и  четкость, 
простота образования, широта лексической сочетаемости, семантическая емкость дают возможность 
простыми  синтаксическими  средствами,  т.е.  контактным  положением  двух  существительных N+N, 
выразить  разнообразные  и  сложные  атрибутивные  отношения.  Указанный  способ  выражения 
сложных и разнообразных атрибутивных отношений в английском языке является спецификой этого 
языка и не встречается в других европейских языках, близких по грамматическому строю. 
В казахском языке с ярко выраженной агглютинативной типологией тоже существуют сопостави-
мые  с  этим  синтаксическим  явлением  английского  языка  структуры,  известные  в  тюркологии  под 
названием  изафетных  конструкций.    В  структуре  синтаксических  единиц  казахского  языка  прояв-
ляется следующий твердый закон порядка следования слов: « зависимый член + главный член» или 
«определение + определяемое».  Кроме  того,  отсутствие  согласования  и  способность  существи-
тельного  выступать  в  функции  определения  создали  благоприятные  условия  для  образования  трех 
типов  изафета.  Синтаксическая  связь  в I типе  изафета  основана  только  на  примыкании.  Например:  
алтын сағат 
В  дальнейшем  в  казахском  языке  на  основе  сочетания « существительное + существительное» 
развились и притяжательные аффиксы і/ы, которые присоединяются ко второму существительному, 
т.е.  к  главному  компоненту  конструкции,  и  являются  основным  дифференциальным  признаком II 
типа изафета. Например:
 
ауыл адамы .                        
III  тип  изафета  характеризуется  наличием  морфологических  показателей  в  обоих  компонентах 
словосочетания:  первый  компонент  принимает  аффикс  родительного  падежа,  второй-  аффикс  при-
надлежности. Например:
 
Қазақстан Республикасының Президентi. 
Следовательно,  одной  инвариантной  структуре  английской  модели N +N cоответствуют  три 
структуры  казахского языка. 
Поскольку  модель N +N английского  языка  не  располагает  каким-либо  грамматическим  пока-
зателем, кроме контактного положения двух существительных в общем падеже, то естественно, что 
отношения  между  компонентами  модели N + N должны  быть  выражены  самыми  полнозначными 
словами в их взаимодействии. Семантическое отношение между компонентами N  +N определяется 
атрибутивной  синтаксической  связью.  Модель N+N имеет  ряд  синонимических  конструкций  с 
предлогами или неличными формами глагола. Например: 
1.the spring smell- the smell of the spring 
2. a rest home- a home for rest 

159 
 
3. city life- life in a city 
4.a telegram message- message by telegram 
5. a bamboo table- a table made of bamboo 
В  атрибутивных  словосочетаний  казахского  и  английского  языков  наблюдается  сходство  их 
семантических структур. В английском и казахском языках существительное, находясь в препозиции 
к  другому  существительному,  выступает  определением  в  словосочетании.  Примыкание  является 
основным  типом  подчинительной  грамматической  связи  в  английском  и  казахском  языках. «Под 
примыканием обычно понимается такая связь слов, где сочетающиеся компоненты не согласуются и 
не  управляются  другим,  т.е.  слова  связываются  между  собой  по  смыслу  при  помощи  интонации  и 
порядка слов. В казахском языке примыкающий компонент всегда стоит перед определяемым»./3 
Управление  представлено  в  обоих  языках  в  атрибутивных  словосочетаниях  со  значением 
принадлежности лицу, соответствующая ей модель  в английском и в казахском языках относится к 
атрибутивно-препозитивному типу с управлением. Например:  англ. my friend’s car, my father’s friend 
(менің 
ә
кемнің досы). Согласование характерно для языков синтетического типа, т. е. для русского. В 
аналитических языках,  например, в английском, согласование невозможно.  В казахском языке, как и 
во  всех  тюркских  языках,  имеется  четвертый  тип  связи  слов,  так  называемый  изафет.  Данный  тип 
связи  слов  обычно  наблюдается  между  двумя  существительными.  Однако  в  тюркском  языкознании 
нет  однозначного  толкования  природы  изафетных  конструкций.  Проведенное  исследование 
свидетельствует,  что  хотя  атрибутивные  словосочетания  в  обоих  языках  в  целом  обладают  рядом 
схожих  характеристик  в  плане  структуры  и  лексико-семантического  наполнения  моделей,  вместе  с 
тем  они  имеют  достаточное  количество  дифференциальных  признаков,  которые  приводят  к  труд-
ностям при изучении английского языка. 
 
Литература 
1. Д.Р Ханаху. Атрибутивные словосочетания в русском и английском языках. Автореферат. 2007 г. 
2. В.Н. Ярцева. Исторический синтаксис английского языка. М. 1961г. 
3. Ц.Ц. Бальжинимаева. Именные словосочетания в бурятском языке. Автореферат http://cheloveknauka.com/ 
 
Resume: This article is devoted to the comparison of the  attributive word-combinations in Kazakh and English. In both 
languages there are  a number of descriptions which have similarities in their structure and lexico-semantic filling of models, and at 
the same time they have a sufficient number of differences that result in difficulties while studying the English language. 
Түйіндеме:  Бұл  мақала  екі  әр  түрлі  құрамды  тілдердің    атрибутивтік  сөз  тіркестерінің  салыстырады.  Екі  тілдің 
ұқсастығы және айырмашылығын көрсетуге авторлар көздейді. Айырмашылықтары тіл меңгеруге қиыншылық  тудырады.   
 
 
 
 
Халенова А., Атабаева Г., 
Әл-фараби атындағы қазақ ұлттық университеті 
Филология, әдебиеттану және әлем тілдер  факультеті 
Гуманитарлық факультеттерге арналған шет тілдер кафедрасының  
аға оқытушылары  
 
 
АҒЫЛШЫН ТІЛІН АРНАУЛЫ МАҚСАТПЕН ОҚЫТУДА ЖЕКЕ ТҰЛҒАҒА  
БАҒЫТТАЛҒАН ӘДІСТЕР 
 
Қазіргі  таңда  шет  тілді  меңгеру  қандай  да  салада  болсын  білімнің  барша  қазынасын  ұрпақтан - 
ұрпаққа жеткізіп отыруға бірден-бір ізгі ықпалын тигізеді. Ал, шет тілі, сол елдің мәдениеті, өнері, 
білім  беру  жүйесі  туралы  адамдарға  ақпарат  алуға  мүмкіндік  береді  және  олардың  қабілеттерін 
дамытуға әсер етеді, яғни басқа халықтардың мәдени игіліктерімен қатар ұлттық салт – дәстүрлерін 
ой – санаға дарытуға жәрдемдеседі. Өзге тілді үйренуді өз елінің тұрмысымен байланыстыра отырып 
үйрету бұл әлемдік тәлім – тәжірибилерден, қажетті пікірлерден алынған ақиқат.  
Бүгінгі  таңда  қоғамымыздың  даму  бағытында  жан-жақты  дамыған,  сауатты,  саналы  азамат 
тәрбиелеу мәселесі жүктеліп отыр. . Республикамызда қолға алынған білім беру жүйесін реформалау 
ісі осы саналы жан-жақты өзгертуге бағытталған кешенді шығармалармен тығыз байланысты. 
 Жоғарғы  оқу  орындарында  студенттердің  жеке  тұлғасын  қалыптастыру,  оның  рухани  әлемін 
әрдайым байыту, оқуға деген ынта-жігерін арттыру, қоғамдық өмірдегі барлық салалардағы өзгеріс-

160 
 
тер  адамның  интелектуалдық  күш – жігерін,  саналы  әркеті  мен  ізденімпаздығын,  танымдық  ой-
өрісіннің белсенділігі мен іс-әрекетін шығармашылық сипатта жүзеге асыруды талап етеді.   
«Студент» термині латын тілінен  аударғанда, ынтамен жұмыс істеуші, білімді меңгеруші дегенді 
білдіреді. Студенттің жеке басының қалыптасып, дамуына мынадай факторлар әсер етеді.  Олар: 
 1. Психологиялық. Жеке тұлғаның қалпы мен қасиеттерін, психологиялық процесстердің бірлігін 
білдіреді.  Бұл  акторлардың негізгісі – психологиялық  қасиеттер  (бағыттылық,  темперамент,  қа-
сиет, мүмкіншілік). Бұларға психологиялық процесстердің ағымы мен психикалық жағдайдың пайда 
болуы тәуелді.    
2. Әлеуметтік.  Студентке  қатысты  белгілі  бір  социалдық  топқа,  ұлтқа,  т.  б. қатыстылығынан 
туындайтын қоғамдық қатынастар арқылы әсер етеді. 
3.  Биологиялық. Бұған  жүйке  жүйесінің  типін,  анализаторлар  құрылысын,  шартсыз  рефлекс-
тер, түйсіктер, физикалық күш, тұла бойы, бет әлпеті, терісінің түсі және т. б. кіреді. Әрине, негізінен 
тұқым қуалаушылық және туа біткен қабілеттермен байланысты болғанымен, белгілі шектерде өмір 
сүру жағдайының  өзгеруіне байланысты өзгерістерге түседі. 
Бұл әсерлерді зерттеу, студенттің сапалық ерекшеліктері мен мүмкіншілігін ашады. Мысалы, егер 
студентке белгілі бір жастағы адам ретінде қарасақ, оған жай, қиыстырылған және сөздік сигналдарға 
латентті  кезең  реакциясының  көлемі  аз  болады.  Шапшаң  жадтың  ең  жоғары  ылдамдығы,  на-
зар аудару  жылдамдығы  күшейіп,  вербальды – логикалық  мақсаттарды  шешу  қабілетінің  жоға-
рылауы  байқалады.  Жалпы  студенттік  жас  биологиялық,  психологиялық,  әлеуметтік  процестерге 
негізделген ең жоғары «пиктік» нәтижлердің болуымен сипатталады. 
Егер  студентті 18 – 20 жастағы  тұлға ретінде  қабылдаса,  бұл  кезең  студенттің  өнегелі  және 
эстетикалық  сезімдерінің активті  дамуына,  мінез -  құлқының қалыптасуы  мен  тұрақтануына,  есею-
дің  әлеуметтік  рольдерінің  (азаматтық, кәсіптік,  еңбек  және  т.б.)  толық  кешенін  меңгеруіне  байла-
нысты.  Бұл  жаста «экономикалық  белсенділік»  басталады.  Демографтардың  пайымдауынша,  осы 
кезеңде адамның  дербес  өндіру  қызметі,  еңбек  биографиясының  басы  және  отбасын  құруға  құл-
шынысы басталады. 
Оқытушының әрбір өтілетін сабағы қазіргі кездегі заман талабына сәйкес оқыту талаптарына сай 
болып  келуі  қажет.  Демек,  жастарды  еңбектің  қай  саласыңда  да,  білім  алуда  да  тек  мәлімет 
жиынтығын меңгеруімен шектелмей, студенттердің өзіндік іс-әрекетін тиімді ұйымдастыра отырып, 
сол тұрғыда өз болмысын таныта алатын студент етіп даярлау қажет болып отыр. 
 Өз бетімен жұмыстың маңыздысы - студенттің өз беттерімен орындай алуларына, оқуға белсен-
ділігінің  артуына,  шығармашылығын  қалыптастыруға  ықпалы  мол.  Өз  бетімен  жұмыс  жасау 
барысында студент Р.Сүлейменов[1,] өздігінен істейтін жұмыстарды әрекет сипатына қарай жаттығу, 
зерттеу шығармашылық жұмыстар деп топтастырады. «Шығармашылық еңбекте студенттің іскерлік 
қабілеті,  білім  көлемі,  білім  молдығынан  туатын  толық  дербестігі  айқын  көрінуі  тиіс». 
Шығармашыдлық  жұмыстар  студентердің  дүниетанымына,  ізденімдік  қабілетінің  дамуына,  тұлға 
ретінде  қалыптасуына  ықпал  етеді.  Онымен  қатар  өздігінен  ой  қорытып,  шешім  шығаруға,  дұрыс 
сөйлеп, сауатты жазуға, тіл байлығын арттыруға жәрдемдеседі. 
Жеке тұлғаға  бағытталған тәсiл - педагогтың    тұлғаға  бiртұтас адам, тұлғаның тек ақыл ойын 
дамытып қоймай сонымен бірге азаматтық жауапкешілікті сезіну және де эмоционалды, эстетикалық, 
шығармашылық,  рухани байлықтарды   дамудың мүмкiндiктерiне көңіл бөлу.  Жеке  тұлғаға бағыт-
талған  бiлiм - жеке  тұлғаның  келесi  функцияларын  толыққанды  дамыту  үшiн  жағдай  жасау:  реф-
лекстеу яғни сыртқы әсерге қарсы келу, өз өмірін бағалау, өмірдегі мақсатын іздеу; яғни «мен» деген; 
жауапкершілік ол («мен бәріне жауап беремін» деген тұжырымдамаға сәйкес болу );  
Шет  тілін  үйретуде  ең  маңызды  нәрсе  ол  студенттердің  белсенділігін    дамыта  отырып  топтық  
жұмыстар,  рольдік  ойындар,  Іскерлік  ойындар  және  өндірістік  ойындар.  Рөлдік  ойындар – интер-
белсенді әдістердің тиімді бір түрі. Рөлдік ойындар екіге бөлінеді: 
1. Әрбір оқушы рөлде ойнайды. 
2. Оқушылардың шағын топтары рөлде ойнайды. 
Іскерлік  оқу  ойындарға  келсек,  мысалы,  сабақ  тақырыбы  бойынша  жазылған  сценарийлерге 
қысқа  жағдаяттар  ойнау.Ал  саяхат  ойындарында  оқушылар  күнделік  жүргізеді  немесе  достары  мен 
туыстарына хат жазады.Блиц оқу ойындары туралы айта кетсек, олар шағын ойындар, оқушылардың 
нақты  біліктері  мен  дағдыларын  дамытуға  бағытталады.мынадай  түрлері  болады:фотосуреттерді 
баяндау(отбасы  мүшелерін,  достарын,  өз  үйіңді,  бөлмеңді),  сұхбат  алу  (мерекелер  тақырыбы 
бойынша), шындық детекторы (дұрыс, қате), т.б.Өндірісті ойындарда әлеуметтік және экономикалық 
маңызы  бар  күрделі  мәселелерді  шешуге  болады.  Мысалы, «Қоршаған  орта  немесе  қоқысты  қайта 
жіберуге  болады.»деген  тақырыптар    арқылы  өздерін  өзі  байқай  білуін    арттыру  болып  табылады. 

161 
 
Қандай  да  бір  қателер  болса  барынша  өздері  түсіндіреді  ,ал  оқытушы  ол  тек  төреші  ретінде  ғана 
болады.  Тапсырманың  орындап    болысымен    рефлекстеу    кезеңi  жүргiзiледi.  Біз  рефлексия  дегенді 
былай  түсінеміз ««күрделi  қозғалыстың  өз  талдауы  ойлауы,  жеке  психикалық  ахуалды  және 
интеллектуалдық деңгейді анализ жасауға жетелейтін кезең »  /2; 67/.   Жоғары оқу орнының оқыту-
шысы, тәлімгері ретінде басты мақсатымыз жастардың осы аталған жақтарын  тұлғалық дамуының 
үйлесімділігін  қалыптастыруда,  студенттерді  азаматтық  белсенділікке  тәрбиелеуде,  білім  алушы-
лардың  мамандықтың  жұмыс  оқу  жоспары  аясында  білім  алу  траекториясының  таңдамалығы  негі-
зінде өзін-өзі қалыптастыру және өзін-өзі көрсету қабілеттерін дамыту болып отыр.  
Қазіргі  таңда  өзекті  әдістерді  практикада  жүзеге  асыруға  жағдай  жасайтын  жаңашыл  техно-
логиялар мен әдістерді меңгермей педагогикалық сауатты маман бола алмайсыз. Әсіресе бұл жоғарғы 
оқу  орындарында  болашақ  кәсіби  маман  даярлауда  шетел  тілін  оқытуға  инновациялық  тұрғыдан 
қарауды  талап  етеді.  Білім  беруде  шетел  тілін  оқытудың  негізгі  құралы  ретінде  коммуникативті 
немесе  жеке  тұлғаға  бағытталған  технологиялар  болып  отыр.  Жеке  тұлғаға  бағытталған  білім 
(Personality – Centered Education) дегеніміз – студенттің  өзін-өзі  дамытуына,  оның  танымдық 
қабілеттерін, тұлғалық ерекшеліктерін ашуды, іскерлігін арттыруды қамтамасыз ететін оқыту болып 
табылады /3 /. 
Ағылшын тілін арнаулы мақсатпен  белгілі  бір салада  оқытуда  жеке  тұлғаға  бағытталған  әдістің  
пайда болуына 3 үлкен фактор әсер етіп тұр.  
Ағылшын  тілін  арнаулы  мақсатпен  оқытудың  белгілі  бір  салада  қажеттілігінің  өсуі,  лингвис-
тикалық және оқыту психологиясының дамуы.  
Ағылшын  тілін  белгілі  бір  салада  арнаулы  мақсатпен  оқытуда  жеке  тұлғаға  бағытталған  болуы 
оқытудын  бір  әдісі  деп  түсіну  керек.  Бұл  тілді  ерекше  үйретудің  әдістемесі  де,  немесе  ерекше 
оқытудың  түрі  де  емес.  Жалпы  айтқанда  бұл  оқытудың  әдісі,  ол  оқушысының  қажетіне,  яғни  бұл 
оқушының тілді не үшін оқитын және соның себептеріне негізделген. 
Бұл  ағылшын  тілін  белгілі  бір  салада  арнаулы  мақсатпен  оқытудың  негізі  өте  жай  ғана  сұрақ 
түрінде болады. Мысалы: Неге оқушы шет тілін оқиды?  
Сонымен, ағылшын тілін белгілі бір салада арнаулы мақсатпен оқытуда жеке тұлғаға бағытталған   
әр  түрлі  әдістерді  қолдану  қажет,  яғни  бұлар  барлық  коммуникацияның  құрылымдық  деңгейі, 
фунцкионалды деңгейі және баяндама (әңгімелеу) деңгейі. 
Олар бір – біріне ерекшеленбейді, бірақ бірін – бірі толықтырып отырады, және  әрқайсысының 
орны ағылшын тілін белгілі бір салада арнаулы мақсатпен оқытудың әдісінде бар.  
Ағылшын  тілін  арнаулы  мақсатпен  оқытуда  жеке  тұлғаға  бағытталған  қазіргі  ағылшын  тілі 
әдістемсін  оқытудағы  және  әдістің  түрі  болып  табылады  және  бұл  әдіс  жоғарғы  оқу  орнындағы 
оқытушыларға  тікелей  қатысы  бар,  себебі,  жоғарғы  оқу  орнындағы  әр  түрлі  салада  мамандықтар 
даярлап шығатындығы белгілі. Ол үшін бұл әдісті толығымен зерттеп, талдап оқып, оны аудиторияда 
қолдансақ, бұл ағылшын тілін арнаулы мақсатпен оқытудың жетістігі болар еді.  
Студентті  қалайда  болсын  тілді  оқыту  дегеніміз  ол  жеке  тұлғаға  бағытталған  әдіс  түсінігінің 
болуы, тілді үйретудің ең басты шарты.  
Ағылшын  тілін  арнаулы  мақсатпен  белгілі  бір  салада  оқыту  ол  білгілі  деңгейде  ағылшын  тілін 
білгеннен бастап беріледі. Оқытудың теориялары және тілді суреттеудің байланысы кездейсоқ емес, 
яғни біз көздеген белгілі ситуацияға қажетті және оқуға қажеттіліктерді есте сақтай отырып, анализ 
жасауымыз  керек.  Басты  ситуацияға  керекті  анализ,  ол  тілді  қолдану  деп  есептелінеді.  Ағылшын 
тілін арнаулы мақсатпен оқытуда  жеке тұлғаға бағытталған қағидалар жалпы ағылшын тілін оқыту 
әдістемесімен бірдей.   Бұл әдістің мақсаты жоғарғы оқу орындарындағы жеке тұлғаға бағытталған 
әдісті пайдалану ол   барлық салада білімді тереңдету, өз бетімен зерттеудің әдістері мен дағдыларын 
игеру, ғылыми мәселелерді шешу болып табылады. ағылшын тілін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған  
дағдылар мен әдістері ағылшын тілін белгілі бір салада оқытуда да өте пайдалы екні сөзсіз. 
 

1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   30


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал