Сабақтың тақырыбы: § 38. Қасым хан (1511-1518 (1523 жж.) Сабақтың мақсаты



жүктеу 337.89 Kb.
Pdf просмотр
бет1/2
Дата23.04.2017
өлшемі337.89 Kb.
түріСабақ
  1   2

 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

Айғараева Күлзия

Мәденқызы

№197 қазақ орта мектебінің

тарих пәнінің мұғалімі

Қызылорда қаласы

                                     



7 сынып 

Сабақтың тақырыбы: § 38. 

Қасым хан  (1511-1518 (1523 

жж.)

Сабақтың мақсаты: 

Білімділік: Қасым ханның тұсындағы Қазақ 

мемлекетінің өрлеуі, Қасым ханның заңдары, 

Қасымханның ішкі, сыртқы саясаттары жайында 

мағлұматтар беру. 



Дамытушылық: Қасым хан жайында тарихи 

еңбектерді оқып, оның ғұмыр деректеріне байланысты 

ұлттық тарих ғылымында анықталмай жатқан 

тұстарын нақтылауға деген шәкірттердің ізденушілік 

әуестігін ояту. Тарихи оқиғаларды оқып-үйренуге 

қорытынды жасау арқылы ойлау қабілетін дамыту, 

алған білімін одан әрі тереңдету. 

 Тәрбиелік: Қазақ хандығының негізін қалаған қоғам 

қайраткерлерінің еңбегін бағалай білуге, еліміздің 

өткен тарихына құрметпне қарауға, жасөспірімдердің 

Қасым хан сияқты белгілі тұлғаларға деген құрмет 

сезімін қалыптастыру, отансүйгіштікке тәрбиелеу. 

Сабақтың түрі: Жаңа білім беру. 

Сабақтың әдісі: Аралас сабақ

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, слайд, ҚР 

картасы, тірек сызбасы.  



Сабақтың пәнаралық байланысы:  Орта 

ғасырлардағы  дүние жүзі тарихы.



Сабақта пайдаланылған  қосымша әдебиеттер: 

Қазақстандық энциоклопедиялар, «Елтұтқа» оқулығы, 

М. Мағауин «Қазақ тарихының әліппесі», Қ. Салғарин 

«Хандар шежіресі».



 Сабақтың барысы:

I.  Ұйымдастырушылық кезең (оқушылырды 

түгелдеу, сынып тазалығына назар салу, оқушы зейінін

сабаққа аудару) 

II  Үй тапсырмасын сұрау.

§ 37. Қазақ хандығының ішкі-сыртқы жағдайы (XV 

ғасырдың соңғы ширегі)

(Үй тапсырмасы ауызша, тест түрінде сұралады)

Үй тапсырмасын бекіту:

Сәйкестендіру тесті

1 Қазақ 


хандығының 

құрылуы


ә а) Тарихшы, ғұлама

2 Мұхаммед 

Хайдар Дулати

 

а



ә) 1465 – 1466 жж

3 Жоңғарлар 

кеткен соң Керей

мен Жәнібек 

сұлтандар

г б) Жәнібек пен Керей 

сұлтандар

4 Ұрыс хан мен 

Барақ ханның 

ұрпақтары

б в) Есен-бұға

5 Моғолстан ханы

в г)  1457 жылы күзде Шу 

бойына келіп орналасты



Сандар сөйлейді:  

III  Оқушыларды бағалау.

IV. Жаңа сабақтың жоспары:

1. Қасым хан тұсында Қазақ мемлекетінің өрлеуі.

2. Қасым ханның заңдары.

3. Қасым ханның ішкі саясаты.

4. Қасым ханның сыртқы саясаты.

V.   Жаңа матариалды түсіндіру.

            16-17 ғғ. қазақ хандығы нығайып, оның 

шекарасы едәуір ұлғая түсті. Өз тұсында «жерді 

біріктіру» процесін жедел жүзеге асырып, көзге түскен

хандардың бірі Жәнібектің ұлы Қасым.. 

     


Бұрындық хан

 

Самарқанға



 кетуге мәжбүр болып, 

жат елде қаза болған соң, Қасым хан билікті өз қолына

алды.

1511


 жылы Қасым хан билікке қол жеткізгеннен 

кейін, 


Қазақ хандығы

 Қасым хандығы деп атала 

бастады. Қасым хан тұсында Қазақ хандығы саяси 

ықпалын күшейтіп, ірі және қуатты хандыққа айналды.

Қасым хандығының аумағы батыста 

Сырдарияның

 

оңтүстік жағалауларына дейін, оңтүстік-батысында 



Түркістан

 қалаларына дейін, оңтүстік-шығысында 

Жетісудың

 солтүстік бөлігінің таулары мен таулы 

бөктерлеріне дейін созылып жатты. Кейбір мәліметтер 

бойынша, Қасым хан тұсында Қазақ хандығының 

шекарасы солтүстік-шығыста 

Ұлытау


 қыраттары мен 

Балқаш


 өзенінің жағалауын қаитып, ал солтүстік-

батыста 


Жайық

 өзеніне дейін жететін. Қасым тұсында 

Қазақ хандығы халқының саны бір миллионнан 

асатын.   

Қасым ханның

 (1511-1523 жж.) тұсында 

қазақ

хандығының саяси және экономикалық жағдайы нығая



түсті. Ол билік құрған жылдары қазақ халқының 

қазіргі мекен тұрағы қалыптасты.

 ---1 ---

26 ақпан 2014 ж | № 07-08  (83-84)

ИНДЕКС: 64470


 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

Бірсыпыра қалалар қосылды, солтүстікте Қасым 

ханның қол астындағы қазақтардың жайлауы 

Ұлытаудан асты. 



Оқулықпен жұмыс

 Қазақтың ғұлама ғалымы Қадырғали Жалайыри:  

,,Жәнібек ханның ұлдарының арасында аса белгілі 

болған Қасым хан еді. Ұзақ уақыт бойы атасының 

ұлысына билік етті. Аймағындағы ұлыстарды өзіне 

қаратты. Ол туралы аңыздар әр жерде көп көп тараған, 

көпке мәлім болған”, деп жазады. 

Қасым ханның қасқа жолы.

Соңғы кездегі ғылыми зерттеулерге қарағанда бұл 

заңға мына ережелер енген:

Мүлік заңы (жер дауы, мал-мүлік дауы);

Қылмыс заңы (кісі өлтіру, талау, шапқыншылық жасау, 

ұрлық істеу);

Әскери заң (аламан міндеті, қосын жасақтау, қара 

қазан, ердің құны, тұлпар ат);

Елшілік жоралары (майталман шешендік, 

халықаралық қатынастағы сыпайылық, әдептілік, 

ибалылық);

Жұртшылық заңы (шүлен тарату, ас той, мереке, думан

үстіндегі

Ережелер, ат жарыс, бәйге ережелері, жасауыл).



Қасым ханның ішкі саясаты: (сызба арқалы 

түсіндіріледі)

   Хан өзінің қасқа жолымен ел ішіндегі жағдайды 

түзеп, мемлекетті басқаруды күшейтіп алды. 

Қазақтардың этникалық аудандарын Қазақ хандығына 

біріктіріп, бір орталақтан басқару жүйесін жетілдірді. 

XVI ғасырдың басында Қасым хан ұлан – байтақ қазақ

жерінің айтарлақтай бөлігін өз қол астына қаратты. 

Т.б.

Қасым ханның сыртқы саясаты:

   Қасым хан тұсында қазақ хандығының нығаюы және

оның күшеюі мемлекеттің беделін арттырып, сыртқы 

саясатта айтарлықтай табыстарға қол жеткізді. Орта 

Азия хандарымен, Еділ бойындағы елдермен, Батыс 

Сібір хандығымен, Ресей мен сауда-саттық және 

дипломатиялық байланыстар жасалды.  

   Қасымның сыртқы саясатының басты бағыты 

Сырдария бойындағы қалаларды қаратып алу 

жолындағы күрес болды. 

Бұл мақсатпен Қасым хан Мауараннахр билеушісі 

Шайбани ханмен және оның ұрпақтарымен тоқтаусыз 

соғыс жүргізді. Т.б.

Жаңа сабақты есте сақтау, пысықтау:

Тест тапсырмалары:

1.

Қасым ханның таққа отырған жылы

Қасым сұлтан 1511 жылдан бастап хандық билікті  

қолына алды.

2. Қасым ханның кезінде  Қазақ мемлекеті 

халқының саны қаншаға жетті? 

Қасым хан тұсында халқының саны 1 миллионнан 

асты.

3. Қасым ханның атты әскерінің саны

Қасым ханның әскер саны 300 мың

Т.б

Бес жолды өлең.

Қасым 


Батыр, қамқоршы

Дамытты, бекітті, ұлғайтты

Қазақ хандығының беделін көтеруші.

Хан


Ойтолғаныс  ,,Қасым ханға хат”

Қорытынды:   

Әлихан Бөкейханов

 кезінде былай деп 

жазыпты:


Қасым хан бүкіл қазақ халқын біріктіру арқылы 

үлкен әскери күшке ие болды. Қарауындағы 

халықтың бақытына орай, ол өзінің 

бейбітшіліксүйгіш саясатымен халықтың 

махаббатына бөленді. Осы 

бейбітшіліксүйгіштігімен Қасым хан халықтар 

арасында ерекше әйгілі болды.

Үйге тапсырма беру.

§ 38. Қасым хан  (1511-1518 (1523 жж.)

Эссе, жазу, тест тапсырмаларына дайындалып келу, 

келсі тақырыпқа 2 оқушы дайындалып келуге 

(ізденушілік, шығармашылығын дамыту)

Қызылорда қаласы 

№ 222 қазақ орта мектебінің 

биология пәнінің мұғалімі 

Асанова Камшат

Сынып 10

Сабақ: Биология

Тақырыбы: Жасуша ядросы

Сабақтың оқу тәрбиелік мақсаты:

І Білімділік:

1. Оқушыларға  хромосомалардың әр түрлі болатынын

айыра білуге үйрету.

2.   Ғылыми   танымдық   және   білімдік   мақсатын

түсіндіру.  

ІІ Дамытушылық:                                           

Жасуша яросының жетілу ерекшелігін түсіндіру.



ІІІ Тәрбиелік:

Адамгершілікке, инабаттылыққа тәрбиелеу



Сабақтың түрі: Жаңа тақырып

Сабақтың әдісі: Сұрақ жауап

Көрнекі   құралдар:  микроскоп,   суреттер,   әртүрлі

ойындар, карточкалар, интеративтік тақтадан жасуша

яросының суреттерін көрсету 

Сабақтың кезеңдері: 

Ұйымдастыру кезеңі

Білім мен іскерліктерін жан-жақты тексеру кезеңі

Жаңа материалға көшуге дайындық кезеңі

Жаңа тақырыпты меңгерту кезеңі

Жаңа тақырыпты бекіту кезеңі

 ---2 ---


 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

Сабақты қорытындылау кезеңі 

Бағалау кезеңі

Үйге тапсырма беру кезеңі



Сабақтың барысы:

Сабақ-

тың

кезеңд

е-рі

Мұғалімнің іс-әрекеті Оқушылардың іс-

әрекеті

1. 

Ұйым-

дасты

ру 

кезеңі

(2 мин)

Оқушылармен

амандасу.   Түгендеу.

Сабаққа   дайындығын

тексеру. 

Орындарынан

тұрып   мұғаліммен

амандасу.   Сабақта

кім   жоқ   екенін

анықтау.   Сабаққа

дайындалу.  

2. 

Білім 

мен іс-

керлік

терін 

жан-

жақты

тексер

у 

кезеңі.

(10 

мин)

1.   Өткен   сабақ

бойынша

Мембранасыз

органоидтар

бойынша   сұрақтар

қояды:

1)   Рибосома   нешеге

бөлінеді?

2)   Полисома   дегеніміз

не?

3)

 



Рибосомадағы

ферменттер

жасушадағы   қандай

процестеріне

қатысады?

4)   Жасуша   орталығы

қанша

 

құрамдас



бөліктерге бөлінеді? 

5)   Вакуоль   дегеніміз

не?

2.   Іскерліктері   мен

дағдыларын   тексеру

сұрақтары: 

1)   Цитология   ғылым

нені зерттейді?

2) Р. Гук  алғаш рет өзі



1.

 

Оқушылар

өткен   сабақты

естеріне   түсіріп,

сұрақтарға   жауап

береді:

1) Эукариоттық, 

Прокариоттық

2)   Бір   нәруыз

молекуласының

синтезіне   бірнеше

рибосома

қатысады,

 

оны


полисома

 

деп



атаймыз.

3)магний,   кальций,

тұздар   мен   азот

фосфор, темір және

мыс элементтері.

4)     2   құрамдас

бөліктерге бөлінеді

олар:


 

1.

Центриольден 



2.   центросферадан

тұрады.


  5)   Өсімдіктер   мен

жануарлар

жасушасының

цитоплазмасындағы

сұйықтыққа   толы

қуыс.


2.

 

Оқушылар

өткен   сабақты

естеріне   түсіріп,

сұрақтарға   жауап

береді:

1)

 



Жасушаның

жасаған   микроскоппен

нені зерттеді? 

құрылысын,

химиялық   құрамын

және


 

жасуша


ішіндегі

 

түрлі



құрылымдардың

атқаратын

қызметтерін

зерттейді.

2)   Тығынның   жұқа

кесіндісін   қарап,

оның

 

жеке



ұяшықтардан

тұратынын   көрді.

Осы   ұяшықтарды

Р.Гук   «   жасуша   »

деп атаған.

3. 

Жаңа 

матери

алға 

көшу 

кезеңі

Жасуша


 

ядросы


тақырыбын         мұқият

оқып


 

шығып,


дәптерлеріңе

хромосомалардың     әр

түрлілігін  жазып

 алыңдар.

Оқушылар

мұғалімді   тыңдап,

сұрақтарын қояды.  

4.

Жаңа

мате-

риалд

ы

меңгер

ту

кезеңі. 

(15

мин)

Ядро   -өсімдіктер   мен

жануарлар

жасушасының

тұрақтары

 

бөлігі.



Ядросы толық жетілген

организмдерді

эукариоттар,   ал   яросы

жетілмеген

организмдерді

прокариоттар

 

деп


атайды.

Грекше   «карион   »ядро

деген

 

мағынаны



білдіреді.Ядроның

құрылысы   күрделі.

Оның   қатысуымен

жасушада өте маңызды

тіршілік   процестері

жүзеге


 

асырылды.

Ядроның       сыртын   әр

қайсысы   үш   қабаттан

тұратын   екі   мембрана

қоршайды.

Жасушының   бөлінуі

кезінде


 

ядроның


мембаранасы жойылып

кетеді де, пайда болған

жас

 

жасушаларда



Оқушылар

дәптерлеріне

мұғалімнің

белгілегендерін

жазып,   өз   ойларын

ортаға


 

салып,


сұрақтарын   қояды.

Өзара


 

және


мұғаліммен   пікір

алмасады.

Интерактивті

тақтада


көрсетілген.

Жасуша ядросының

суреттерін көрсету.

Жасуша

 ---3 ---



 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

қайтадан


 

қалпына


келеді.

Жасушалар ядросының

санына   қарай   бір

ядролы   және   көп

ядролы болып бөлінеді.

Омырталы


жануарлардың бауыры,

сүйек,   бұлшық   ет

ұлпалары

 

және



қарапайымдар

 

көп



ядролы

 

болады.



Ядроның

 

құрамы



күрделі,   онда   тірі

организмнің   тұқым

қуалайтын   белгілері

мен


 

қасиеттерін

сақтайтын

хромосомалар,   ядро

шырыны,ядрошық,

РНҚ және т.б құрамдас

бөліктер болады.

Ядро   шырыны   –   ядро

қабықшасының

ішіндегі   қуыстарды

толтырып   тұратын

қоймалжын зат.

Ядрошық-   шар   тәрізді

тығыз денешік. 

Хромосомалар-   ДНҚ-

ның   жіпшелерінен

және

 

нәруыздан



тұратын   ядроның   аса

маңызды   бөлігі.   Әр

түрге

 

тән



хромосомалар

пішіндері

 

және


сандары   жөнінен   бір-

бірінен


айырмашылықтары

болады.


 

Мысалы,


адамда -46, жылқыда -

66,   бақада   –   26,

дрозофилада   –   8,

жүгеріде   –   20,

бұршақта   –   14

хромосома бар.

Хромосоманың

құрамында   40%   ДНҚ,

40%   Гистон,   20%

қышқыл   нәруыз   және

аз   мөлшерде   РНҚ

болады. 


Гистон

 

дегеніміз-



хромосомадағы

Жасуша

ядросының

құрылысы

құрылыс


 

қызметін


атқаратын нәруыз.

5.

Жаңа

тақы-

рыпты

бекіту

кезеңі  

(9 мин)

Жасуша ядросы

Руссов   бойынша

жасушаның бөлінуі

Страсбургер

бойынша


жасушаның бөлінуі

Флемминг


бойынша

жасушаның бөлінуі

 ---4 ---


 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

6. 

Сабақ

ты 

қорыт

ындыл

ау 

кезеңі 

(5 мин)

Сабақты

 

бүгінгі

тақырыптар

бойынша

 

жеке

сұрақтар

 

қою

арқылы

қорытындылау:

карточка


 

арқылы


сұрақтар қою.

1.   Жасуша   ядросы

дегеніміз не?

2.Хромосома     туралы

не түсіндік?

3.   Ядро   шырыны

дегеніміз не?

4.   Гистон   қандай

қызмет атқарады?

5.

 



Хромосоманың

құрамында   нәруыз

неше пайыз болады?

6. Ядро қанша қабаттан

тұрады?

Мұғалімнің



сұрақтарына   өзі

немесе   мұғалімнің

қалауымен   жауап

береді. 


7. 

Бағала

у 

кезеңі

(1 мин)

Оқушыларды   сабаққа

қатысуларына,

тапсырмаларды

орындауларына   қарай,

жауаптарының

дұрыстығына қарай 

5   баллдық   шкаламен

бағалайды.

Өздеріне   лайықты

бағаларын   алады.

Ескертулері   болса

мұғалімге айтады.

8. Үйге

тапсы

рма 

беру 

кезеңі

(1 мин)

a.

Жасуша

ядросы     тақырыбын

оқып,

хромосомалардың

басқа   да   түрлерін

іздену

Мұғалімнің

тапсырмасын

күнделіктеріне

жазып,

түсінбегендерін



сұрайды.

Шакирова Жанат Серікқызы

Қызылорда қаласы 

№ 197 қазақ орта мектебінің

тарих пәнінің мұғалімі

Сабақтың  тақырыбы:   §24. Германия 

Федеративтік  Республикасы

Сабақтың  мақсаты:

А) Германияның  соғыстан  кейінгі  жағдайы, оны  

жаулап  алған  мемлекеттердің  герман  милитаризмі  

мен  нацизмін  жою  әрекеттері, денцификациялау  

саясаты, германияны  басқару  үшін  құрылған  

Бақылау  кеңесі  туралы, алғашқы  экономикалық  

жаңартулар, басып  алынған  аймақтардағы  саяси  

өзгерістер, 1948 ж Берлин дағдарысы, Германияның  

ыдырауы, Аденауэр  кезеңі, 1960 – 1980 ж ГФР – дің  

ішкі  саяси  дамуы, Шығыс  Германиядағы  социализм 

құрылысының  дағдарысы, екі  герман  мемлекетін  

біріктіру  процесі, біріккен  Германияның  саяси  және 

әлеуметтік – экономикалық  дамуы  туралы, қазіргі  

Германияның  халықаралық  жағдайы  жайлы  толық  

әңгімелеп  түсіндіру

Б) Сұрақтар  қою, өтілген  тақырыптарды  қайталап  

шолу  жасау, оқушылардың  есте  сақтау, ойлау  

қабілеттерін  дамыту.

С) Оқушыларды  әдептілікке, тәртіптілікке, 

елжандылыққа  тәрбиелеу.



Сабақтың  түрі: дәстүрлі  сабақ

Сабақтың  әдісі: әңгімелеу, сұрақ – жауап  әдісі

Көрнекілігі: карта, оқулық, слайдтар

Пәнаралық  байланыс: география, құқық, әдебиет, 

математика



Сабақтың  барысы:

І.Ұйымдастыру  кезеңі

ІІ. Үй  тапсырмасын  сұрау

ІІІ. Жаңа  сабақты  баяндау

ІҮ. Қорытындылау, бағалау

Ү. Үйге  тапсырма  беру.

І.Ұйымдастыру  кезеңі

Оқушылармен  сәлемдесіп, назарларын 

сабаққа  аудару. Кабинет тазалығына мән беру.

ІІ.Үй  тапсырмасы

§ 23. Франция

Үй  тапсырмасының  сұрақтары:

1.Екінші  дүниежүзілік  соғыстан, кейінгі Францияның

тарихы неше  кезеңге  бөлінді?                                         

(1944-1946; 1946-1958; 1958 – бүгінге дейін)

2.Франциядағы  «Азат  Франция» қозғалысының  

жетекшісі  кім?

(Шарль де Голль)

3.Соғыстан  кейін  Францияда  қандай  реформалар  

жүргізілді?

(өнеркәсіп мемлекет меншігіне өтті, әлеуметтік 

қауіпсіздендіру, еңбек заңдылықтары)

4.Францияның  жаңа  Конститутциясы  қашан 

қабылданды?   (1946 ж)

5.Мемлекет  билігі, қалай жүргізілді? (Ұлттық 



жиналыс, Сенат)

6.Франция  НАТО  құрамына  қай  жылы  кірді(1948ж)

7.Францияның  14  отары  қай  жылы  тәуелсіздік  

алды?  (1960 ж)

8.1968 ж 3 мамырда  қандай  оқиға  орын  алды?

(сорбонна университетін студенттер басып алды)

9.Шарль де Голль  қай  жылы  қайтыс  болды? (1970 ж)

10.Джорж Помпиду  қай  жылы  президент  болып  

 ---5 ---



 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

сайланды?  ( 1969 ж)

11.В.Жискар д’Эстен қай жылдары  мемлекет 

басқарды? (1947 – 1981 ж)

12.Ф.Миттеран  қай  жылы  президент  болды?  (1981 –

1985 ж)

13.Париж  қаласының  мэрі  Жак  Ширак қай  жылы  

президент  болып  сайланды?  (1995 – 2003 ж)

14.Еуропа  Одағына  мүше  елдерде  бірыңғай  «еуро» 

ақшасы  қашан  енгізілді?  (2002 ж)

Қорытынды. Сонымен, Франция соғыстан  кейінгі  

қираған  экономикасын  қалпына  келтіруге  тырысты.  

Соғыс  жылдарындағы  опасыздар  мен  сатқындар  

мемлекеттік  аппарат  жүйелерінен  қуылып, істері  

сотқа  берілді. Соғыстан  кейінгі  тарихы  3  кезеңге  

бөлінді:


А) 1944 – 1946 – Уақытша  үкімет  тәртібі

Б) 1946 – 1958 – Төртінші  Республика  кезеңі

С) 1958 ж қазірге  дейін – Бесінші  Республика  кезеңі

Көптеген  зауыттар, басқа  да  ірі  өндіріс  

орындары  мемлекет  меншігіне  айналды. 1948 ж  

Францияның  «Маршалл  жоспарына»  қосылуы, АҚШ

– пен  бірқатар  экономикалық, саяси  және  әскери  

келісімдер  жасауы, НАТО – ның  құрамына  енуі, 

Батыс  Германияны  қарусыздандыру  жоспарын  

қолдауы, АҚШ – тың  әскери  базаларына  өз  аумағын 

беруі, осының  барлығы  соғыстан  кейін  Францияның

жағдайының  жақсаруына  себеп  болды. Дегенмен  

1950 ж  әлеуметтік  жанжалдар  өрши  түсті. 

Жұмысшы  қозғалыстары  көп  нәрсеге  қол  жеткізді. 

Ұжымдық  келісім  туралы  заң  қабылданды, еңбекақы

көбейтілді, салық  мөлшері  азайтылды. 1960 ж 

Франция  өзінің  14  отарына тәуелсіздік  берді. 

Оңшылдар  мен  солшылдардың  арасындағы  

алауыздыққа  қарамастан  мемлекеттегі  тұрақтылық  

нығайды, ел  экономикасы  едәуір  биіктерге  көтерілді.

Қазірде  Франция  ең  күшті  дамыған  елдердің  

қатарында. Жылдық  ішкі  өнім  өндірудің  көлемі  

жағынан  дүние  жүзі  бойынша  төртінші  орынды  

иемденіп  отыр. Көп  салалы  ауыл  шаруашылығы  

халықтың  10 % - ын  жұмыспен  қамтамасыз  етіп  

отыр. Еуропа  аймағында  бидай, ет, сүт, май, ірімшік 

өндіруден  алда  келеді. Ұшақтар  мен  

зымырандардың түр – түрін  шығаруда. Автомобиль  

жасау  жөнінен  әлемде  3  орынға  ие. Еуропа  

Одағының  алдыңғы  шебінде  келеді.



ІІІ.Жаңа  сабақ

Одақтастар  Германия  жөнінде  өзара  

келісімге  келіп, герман  милитаризмі мен  нацизмді  

жою, мемлекетті  фашизм  қалдықтарынан  тазарту, 

соғысқұмар  күштерді  күйрету  қажеттілігін  жақтады.

Потсдам  шешіміне  сәйкес  Германияны  басқару  

үшін  Бақылау  кеңесі  құрылды. Кеңестің  құрамына  4

мемлекет: үш  батыс  аймағы  АҚШ, Англия, Франция;

ал  шығыста  КСРО  күштері  бақылады.

«Қырғиқабақ»  соғысының  қалыптасуы әр  

аймақтағы  одақтастардың  Германияны  басқару  

саясатында  қайшылықтар  туғызды;

1946 ж Парижде  өткен  бес  ұлы  державаның

сыртқы  істер  министрлерінің  Кеңес  мәжілісінде  

келіспеушілік  анық  байқалды.

1.

Алғашқы  экономикалық  жаңартулар.

1945 ж соңында КСРО  басып  алған  аймақта  

экономикалық  реформаларды  жүзеге  асыру  

байқалды.

2.

Нацистер  иелігіндегі  кәсіпорындар  



тәркіленіп, экономика  мемлекеттік  секторға  өтті;

3.

Экономика  саласы  жоспарлық  жүйеге  



сүйеніп  дами  бастады;

4.

1945 – 1946 ж аграрлық  реформа  қолға  

алынды.

5.

1948 ж ақша  реформасының  нәтижесінде  



батыс  аймақтардағы  көптеген  бос  ақшалар  азайып, 

тұрақты  ақша  жүйесі  құрылды.

6.

Шаруашылық  қатынастардың  дамуы  екі  



аймақтағы  экономикалық  бөлшектенудің  барысын  

тереңдетіп, елдің  екі  ірі  аймаққа  бөлінуіне  әкеліп  

соқты.

7.

Басып  алынған  аймақтардағы  саяси  

өзгерістер.

Экономикалық  өзгерістермен   қатар, саяси  өзгерістер

де  жол  ашты. Фашистік  партияның  орталық  және  

жергілікті  ұйымдары  жойылып, Германия  қарулы  

күштері  таратылды. Нацистік  жүйемен  байланысты  

болғандар  саяси  қызметтерден  аластатылды.

Кеңес  аймағында  1946 ж Германия  Коммунистік  

партиясы  мен  Социал – демократтық  партияның  

радикалдық  тобы  бірігіп, жаңа  Біріккен  Германия  

Социалистік  партиясын  құрды.

Соғыстан  кейінгі  жылдарда  Еуропада  христиандық 

– демократиялық  қозғалыс  кең  қанат  жая  бастады:

1.

Христиандық – демократиялық  



қозғалыстың  жетекшілері  Якоб  Кайзер  мен  Конрад  

Аденауэр  болды. 1945 ж Конрад  Аденауэр  ХДО  

партиясын  ұйымдастырды. 1946 ж Ф.И.Штраус  

бастаған  Христиандық – әлеуметтік  одақ  (ХӘО) 

партиясы  құрылып, Аденауэрдің  бағдарламасын  

жақтайтындығын  мәлімдеді.



1948 ж Берлин  дағдарысы  және  Германияның   

ыдырауы 

1948 ж  ақпан – маусым. Лондон  конференциясында  

Кеңес  өкілдерінің  қатыспауына  қарамастан  

Германия  мәселесі  қаралды. Конференция  Құрылтай 

жиналысын  шақырып, жаңа  Германия  мемлекетінің  

конститутциясын  дайындау  керек  деген  шешім  

қабылдады.

2.

1948 ж 20 маусымда ақша  реформасы  

қабылданды

3.

Шығыста  шығыс  маркасы  енгізілді



 ---6 ---

 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

4.

1948 ж 24  маусымда  КСРО  Берлиннің  

батыс  бөлігін  қоршап, басқа  батыс  аймақтармен  

қарым – қатынасын  үзді. Халықты  азық – түлікпен  

қамтамасыз  ету  қиындап, Берлин  дағдарысы  

басталды.

5.

АҚШ  әкімшілігі  әуе  жолын  пайдалану  



арқылы  324 күн  бойы  ауыр  ұшақтармен  азық – 

түлік  жеткізіп  отырды;

6.

1949 ж 14  тамызда  бундестагқа  

парламенттің  төменгі   палатасына  сайлау  өткізілді. 

Мұнда  жетекші  рөлде  ХДО  болды. Жоғарғы  палата 

бундесрад  жергілікті  өкілдерден  құрылды.

7.

1949 ж 7  қыркүйекте  Бундестаг  және  

Бундесрат  Конститутцияны  бекітті  және  Германия  

Федеративтік  Республикасы  (ГФР) құрылды;

8.

1949 ж 20  қыркүйекте  канцлер  Конрад  

Аденауэр  парламентке  тұңғыш  үкімет  құрамын  

ұсынды;


9.

1949 ж 7  қазанда  Шығыс  Германияның  

аймағында  Герман  Демократиялық    

Республикасының  құрылғандығын (ГДР) жариялады;

10.


1949 ж Германия  екіге  бөлінді. (ГДР,  ГФР)

Аденауэр  кезеңі. Германдық  экономикалық

ғажайып.

(1949 – 1963ж)

Әлеуметтік – рыноктық  шаруашылық  үлгісі  

50 – 60 ж табыспен  іске  асырылды. Бұл  екі  

онжылдықта  ГФР – дағы  өнеркәсіп  орындарының  

дамуының  орташа  жылдық  өсу  қарқыны  8,5 есе  

өсті.


ГФР – да  соңғы  индустриалдық  жаңарту  

аяқталды.

Ұзақ  мерзімдік  көпшілік  тұтыну  тауарлар  



өндірісінің  аса  күшті  потенциалы  құрылды. 

Толық  жұмыспен  қамтамасыз  етілу  іске  



асырылып, ереуілдер  тыйылды, өмір  сүру  деңгейі  

артты.


Әскери  шығындардың  болмауы  неміс  халқы

үшін  жеңілдіктер  әкелді.

Өзге  батыс  елдермен  салыстырғанда  



Германия  отарларды  басқаруға  кететін  шығын  

болған  жоқ.



60 – 80 ж  ГФР – дің  ішкі  саяси  дамуы.

ГФР – дің  Конститутциясы  мемлекеттің  

дамуының  басты  тірегі  болды.

1.

Ең  жоғарғы  зай  билігі  Парламент



2.

Президент  5  жылға  сайланды

3.

Бундестаг  қолында  едәуір  өкімет  билігі  бар,



канцлер лауазымын сайлады;

4.

Канцлер мемлекетінің  негізгі  саяси  даму  



бағытын  белгілейді, үкімет құрамын  бекітеді;

5.

ГФР – дың  мемлекеттік  басқару  әдісін  



канцлерлік  республика  деп  атайды;

6.

ГФР – дың  саяси  жүйесінде  екі  партия  



басты  орын  алды;

1)Либералдық – консервативтік  Хриспман  

демократиялық  одақ (ХДО)

2)Германияның  социол – демократиялық партиясы  

(ГСДП)

Либералдық.Ерікті  демократиялық  партия  (ЕДП) бар



болып, ол  үкімет  құрарда  екі  партияға  бірдей  

одақтас  болып  отырды.



1963 – 1966 ж  Л.Эрхард  (ХДО)

1966 – 1969 ж  К.Кизингер (ХДО)  кабинеттері  

«Германдық  ғажайыпты»  сақтауға  тырысты.  1969 ж 

социол – демократиялық  партия  өкілі  Вилли  Брандт 

канцлер  болып  сайланды. (1969 – 1974 ж). В.Брандт  

үкіметі  КСРО – мен, Польшамен,  Чехословакиямен, 

ГДР – мен  қарым – қатынас  орнатты.



70 ж дағдарыс  орын  алды.

-

 Өнім  шығару  2% - дан  аспады



-

1974 жылы В.Бранд  қызметтен  кетуге  

мәжбүр  болды.

1974 – 1982 ж  канцлер  қызметтік  «Темір  канцлер»  

атанған  социалистердің  өкілі  Гельмут  Шмид  

атқарды.

1974 – 1975 ж және  1980 – 1982 ж  әлемдік  дағдарыс  

экономикалық  дамудың  қарқынын  төмендетті. 



1982 ж ГФР  үкіметін  ЕДА  қолдаған  ХДО – ның  

жетекшісі  канцлер  Гельмут  Коль  басқарды.



1982 ж  наурыздағы  бундестаг  сайлауында  Коль  

«экономикалық  өрлеу»  үшін  дауыс  беруге  

шақырды.  Гельмут  Коль  1990 ж соңына  дейін  

канцлер  орнын  ұстап  келді. 



Шығыс  Германиядағы  социализм   құрылысының

дағдарысы  (ГДР)

1949 ж  қазанда  ГДР  құрылғаннан  кейін  көп

ұзамай     елде     ГБСП     социалистік     қоғам     орнатуға

бағыт  алды.

1)

Үлгі     ретінде     кеңестік     мемлекеттік



социализм  жүйесі  алынды.

2)

Индустрияландыру,   ауыл     шаруашылығын



кооперациялау  жүргізілді.

3)

16 млн. халқы  бар  елде  көпсалалы  өндірісті



әкімшілік – әміршілдік  жүйенің  үлгісі  жасалды.

4)

Азық – түлікті  бөліп  беру  жүйесі  де  жанға



батты.

Екі  герман  мемлекетін  біріктіру  процесі

1990 ж 3 қазаннан  бастап, ГФР құрамына  

енуі  туралы  шартқа  қол  қойылды. Тарихи  оқиға  

орын  алып, Германия  бірікті.

Жаңа  сабақтың  сұрақтары:

1.Соғыста  жеңіске  жеткен  мемлекеттердің  жеңілген  

Германияны  басқару  принциптері  қандай  болды?

2.Жаулап  алынған  аймақтардағы  саяси  өзгерістер  

қандай  жағдайда  өтті?

 ---7 ---



 ------------------------------------------------------- ----------- «Республикалық 45minut.kz» газеті – 26 ақпан 2014 ж | № 07-08 (83-84)

3.Германияның  ыдырау  себептері  қандай?

4.Берлин  қамалы  қай  жылы  тұрғызылды?

5.Немістің  «экономикалық  ғажайыбының»  

алғышарттары  қандай?

6.ГФР – дің  мемлекеттік  және  саяси  жүйесі  

Конститутцияға  сәйкес  қалай  жұмыс  істеді?

7.В.Бранд  кезіндегі  ГФР  саясатының  даму  

ерекшелігі  неге  байланысты  болды? Оны  неге  

«Реформа  канцлері»  деп  атады?

8.Шығыс  Германия  мемлекетінің  дағдарысқа  

ұшырау  себебі  неде?

9.Біріккен  Германияның  саяси – экономикалық  

жағдайы  қандай  болды?

1)

Мәтінмен  жұмыс   176 бет, 2; 177 бет  2.



Ү.Үйге  тапсырма  беру

§ 24.  Германия  Федеративтік  Республикасы

2)

 Тақырыпты  оқып, мазмұнын  түсіну,  



сұрақтарға  жауап  беру

3)

Тақырыпқа  байланысты  қосымша  



материалдар  жинақтау

4)

Сөзжұмбақ, ребус  құрастыру



5)

Реферат  жазып  келу



Мекебаева Шырынкул Мухамедшарипкызы

Г. Кызылорда  средняя казахская школа № 197

Учительница русского языка и литературы


Каталог: 2014
2014 -> Қазақстан республикасы 45minut kz – 45minut org Ұстаздарға арналған басылым редакциясы жаңА ҒАСЫРДА жаңа білім 45minut. Org топтамасы
2014 -> Қыр гүліндей құлпырған Қызғалдақ балы
2014 -> Л т т ы о а м д ы – с а я с и ж у р н а л журнал 1976 жылы Халықтар Достығы орденімен, 2002 жылы Қазақстан Журналистика Академиясының «Алтын Жұлдыз», 2008 жылы Қазақстан Журналистер Одағының сыйлығымен марапатталды
2014 -> Өмірбаяны Ол қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданы жерінде 1897
2014 -> Ғылыми-танымдық конференция Қалмақтөбе көрінісі
2014 -> Ма алала жи а ы халы а их л ы ы да І
2014 -> Бәйдібек Баба Алып Бәйтерек Ұрпақтар шежіресі
2014 -> «Самұрық – Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры
2014 -> «ЖАҢа білім жаңА Ғасыр»

жүктеу 337.89 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет