С о в е т т І к м е н І ң Ө з е л І м ө м І р г е ендім еңбектеп



жүктеу 2.8 Kb.
Pdf просмотр
бет1/4
Дата10.09.2017
өлшемі2.8 Kb.
  1   2   3   4

С О В Е Т Т І К  М Е Н І Ң  Ө З  Е Л І М 
Ө м і р г е ендім еңбектеп, 
Шалқалап әкем шықты үйден; 
Жетімдік тағдыр жетті ептеп, 
Қ абағы н  ж а б а түксиген. 
Өмірден үміт  ж о қ өзге, 
Д а л а н ы ң тердім тезегін. 
Әкем боп таптың сол кезде 
Советтік менің өз елім! 
Галстук  қызыл мойнымда, 
Мектепке  қарай жүгірдім; 
Қ олымд ы тұңғыш  қойдым да, 
Бетін бір аштым білімнің. 
Сапқа да тұрдым, ту алдым, 
Келді деп менің кезегім; 
Әкемдей сонда  қуандың 
Советтік менің өз елім! 
Жүрегімді  ұстап  қолыма, 
Жүрегімді емес, - билетті, 
Қосылдым  ж а с т а р тобына 
Ақ көңіл, адал ниетті. 


Сүйсінттім досты, ержеттім, 
Өртедім жаудың өзегін; 
Қуатын бердің жер-көктің 
Советтік менің өз елім! 
Дүние бүкіл дөңгелеп, 
Көзімнің келді алдына, 
Үстіне шықтым өрмелеп, 
Қ арады м бойлап арғыға. 
Он жетер жерге көз жетті, 
Арғысын және сеземін: 
Ж а т ы р с ы ң алып жер-көкті, 
Советтік менің өз елім! 
Тауға да шықтым, жер басты: 
Аспанға  ұштым - көк көрдім; 
Өмірге  құлаш кең аштым, 
Бәрін де көзден өткердім. 
Ж а р қ ы л д а п жаһан - кең сарай 
Аралап оймен кеземін. 
Таппадым сенен артық жай, 
Советтік менің өз елім! 
Бұлбұлым сайра кеудемде, 
Бұлбұлым менің жүрегім; 
Көңілдің күйі келгенде 
Ағыл да тегіл  ж ы р едім. 
Ағыттым ойдан ел үшін, 
Өлеңнің ерке өзенін; 
Ақының болдым сен үшін, 
Советтік менің өз елім! 
1948 


Н Ұ Р Л Ы  Д Ү Н И Е 
Н  ұрлы  д ү н и е - с ы р л ы сарай 
Айқара ашып есігіңді, 
Ендім аңсап алтын арай 
Арманым  ж о қ осы күнді. 
Нұрлы дүние, от бердің сен 
Көкірегімде мәңгі лаулар, 
Бердің  қуат, бір сілкінсем, 
Арқама орнар асқар таулар. 
Нұрлы дүние,  қадіріңді 
Білемін де жырлаймын ғой, 
Әнмен  қарсы ап әрбір күнді 
Түн-түнекке  ұрмаймын бой. 
Нұрлы дүние - туған елім, 
Жарқылдайсың  ж а с айбынмен; 
Бір сен үшін туған едім, 
Бір сен үшін жасаймын мен. 
1950 


Төңкере  қарап тұрмыз біз 
Күлпара болсын күйресін! 
Құйынды дал а бетінде 
Қ аңба қ та й көшкен ел едік, 
Емендей бүгін бойладық, 
Даланы гүлге бөледік. 
Отыз жыл оты маздаған 
Отанда өскен халықпыз, 
Етегі Еділ-Ертісте, 
Ер, еркін елміз, алыппыз. 
Қ аза қ ты ң дан а даласы , 
Орыстың ойлы орманы, 
Достықтың болды дүниесі 
Бауырлас елдің  қонғаны. 
Азия менен Европа 
Қатысар алтын көпірдей 
Қ аза қ ты ң жаты р даласы 
Дүние достық көркіндей. 
Қонақтап күні көкшеге, 
Асылып айы Алтайға, 
Керіліп жатқан кең дала, 
Дариға, мұндай жер  қайда! 
Өмірдің алтын сақасын 
Үйіріп алшы түсірдік. 
Жаһанның шешіп жұмбағын, 
Тіліне дүние түсіндік. 
Үйіріп келіп жаудырдық 
Қ аңсыға н шөлге жаңбырды ; 
Бұйырып келіп бағынттық 
Қ атыге з долы дағдырды . 
Дедік те дереу «іске сәт», 
Жетектеп жылды жер бастық, 
Сүйсіне соқты әр сағат, 
Секундтің үнін тыңдастық. 
12 

Өзіміз туып-өскен жер 
Рақаттана көтерді, 
Сіңген  қайрат, аққан тер 
Береке болып өтелді. 
Біріміз жердің үстінде, 
Біріміз жердің астында, 
Білім мен білек күш бірге, 
Бермесін алдық тастың да. 
Шыңырау шахта түбінен 
Бұлттан аса өрледік, 
Сақылдап тұрса сар аяз, 
Бұрқырап істе терледік. 
Халқымның  құтты  қазаны 
Сақылдап 
қ ырд а 
қайнаған -
Қ арағанды , Балхашым, 
Қазына толы айналам. 
Алатау бойы нұр сәулет, 
Қ арата у бойы мол ырыс, 
Ұлытау бойы ен дәулет, 
Теміртау бойы сом  құрыш. 
Даланың дастарқанына 
Толтыра төктік жемісті; 
Ж а й д ы күнге жиһазын 
Ж е р асты да, жер үсті. 
Тұяғын алтын мал  қаптап, 
Д а л а м ы з жатыр дүбірлеп, 
Төскейде төлі ойнақтап, 
Төсекте бала уілдеп. 
Қоңырау үнді  құлыншақ 
Желкілдеп желмен айдары, 
Ойнаған  қырда асыр сап, 
Жарысып тай мен тайлағы. 
Жамырап күнде  ж а с өмір, 
Маңырап айға марқасы, 
1 3 

Сауыры  құтты болды жер 
Қ аза қ ты ң сары-Арқасы. 
Ұшырдық қ а з а қ аулынан 
Қанаты талма с  қыран  құс; 
Бүркіт  қып бізді баулыған 
Ленин - Сталин, мың алғыс! 
1947-1950 
14 

Т У Ғ А Н  Ж Е Р 
Ш ы қ ш ы тауға,  қарашы кең далаңа; 
Мәз боласын,  ұқсайсың  ж а с балаға, 
Ол шеті мен бұл шетіне жүгірсең, 
Шаршайсың ба,  құмарың бір  қана ма? 
О, дариға, алтын бесік туған жер, 
Қ адырыңд ы келсем білмей, кешегөр! 
Ж а т а алмас ем топырағыңда тебіренбей, 
Ақын болмай, тасың болсам мен егер. 
Неткен байтақ, неткен  ұлы жер едің! 
Нендей күйге жүрегімді бөледің? 
Сенде тудым, сенде өстім мен, сенде өлсем,-
Арманым  ж о қ бұл дүниеде, - дер едім, 
Мен де өзіңдей байтақ едім, кең едім; 
Қызығыңды көріп еркін келемін, 
Сен де аямай бердің маған барыңды, 
Мен де аямай барым саған беремін. 
Болдым ғашық, туған дала, мен саған, 
Алыс жүрсем, арманым - сен, аңсаған; 
Ж а қ ы н жүрсем, мен - төрінде жаннаттың, 
Алтын діңгек - өзім туған босағам! 
1946 
15 

МЕЗГІЛ ҮНІ 
К е л е р күн келіп жатыр жалт-жұлт етіп, 
Біз жүрміз  қуаныштың күйін шертіп, 
Болатқа бөлеп  қойып туған жерді, 
Алып боп, ақылды боп алдық беркіп, 
Ж о л а у ш ы өткен-кеткен заманаға, 
Ж а у т а ң д а п  қалған  қарап  құба дала, 
Қ аңба қ та й көшкен, тағдыр желі  қуып, 
Қайран ел, жеттің барлық сыбағаға. 
О, дала! Мұхит дала, неткен кеңсің! 
Ақынның ойынан да сен тереңсің, 
Сардала сараң едің күні кеше, 
Япырай, бүгін неткен берегенсің! 
Барқыт тау, жасыл дала, зеңгер аспан, 
Күміс көл, ерке өзен алып  қашқан, 
Құмартып келем саған бала жастан , 
Мен үшін жер бар ма екен сенен асқан! 
Бөбектей былдырлаған бір бал таңдай, 
Ойнаған жібек  қанат желің  қандай! 
Жұлқына көкте  қылыш суырса бұлт, 
Бұлқына аққан сері селің  қандай! 
Ой толы ормандарың шежіре-шешен, -
16 

Сықылды ертек айтқан менің шешем; 
Саумалдай сіміремін самалыңды, 
Кәусар деп, туған дала, суыңды ішем. 
Жайқалып жатса толқып  қалың нуың, 
Толқыта ән шырқаса Айсұлуың, 
Туған жер, күлімдейсің кәдімгідей, 
Деміңдей көтеріліп көкке буың. 
Шыңына асқар таудың  қонақтап күн, 
Құмартып сол далағ а  қ арайд ы әр күн,-
Шат күліп  ұшады ол көк төсіне 
Биіктен сол далаға сеуіп алтын. 
Сықылды дәл осы күн көсеміміз,-
Сталин! 
Нұрға балқып өсеміз біз -
Болсын деп басқадан бай өз еліміз, 
Ақсын деп жылдамырақ өзеніміз. 
Кеудеңді аш, оймен үңіл  қаламызға! 
Тұтанар лап етіп от санаңызда, 
Орнында мынау сәнді сарайлардың 
Тек сағым ойнаушы еді... 
Нанамыз ба? 
Қарашы  қ аза қ ста н картасына, 
Қ араш ы  Қ арағанды , Балхашына , 
Келешек сәнді көші жатыр  қонып, 
Кешегі  қазақтың сары-Арқасына. 
Ж а л п а қ жер - күңгірлейтін ат шапқанда, 
«Бұл не!» деп ойлайтынбыз анда-санда, 
Ж е р емес, алтын екен  ж а т қ а н тұтас 
Табиғат тыққан  ұрлап бір заманда. 
Тау тұрды талай ғасыр бүгіп сырын, 
Тілі жоқ, мұңы бардай бір жасырын 
Тау емес, мыс,  қорғасын, болат екен, 
Туған жер үйе салған бар асылын. 
Қарашы есігіне институттың, 
17 

Байқашы, 
Шыққан содан  ж а с жігіт кім? 
Көзіңе көрінгенмен кішкене боп, 
Басында дүние жатыр сол жігіттің! 
Аршын төс, алыс  қарап келеді  қыз, 
Сүйкімді, әм салмақты, ойы теңіз; 
Бойына алса жыйып бар білімді, 
Япырмай, басады екен адам нығыз. 
Төгілген кәусәр бұлақ күлкісі бар, 
Көзі күн, кірпігінен нұр шашырар, 
Өмірге ғашығындай болған  құмар, 
Қызыңыз арман болған осы шығар. 
Шат күлген,  қараңызшы, шалымызға! 
Ж а р ы ғ а н тұңғыш рет  ұлға,  қызға, 
Көзінде бір от жатыр кемпірдің де 
Тереңдеп  қ а р а м а с а қ үғамыз ба. 
Ән  қайда біздің әндей  ж а т қ а н еркін! 
Д а у ы л ғой дауысымыз! 
Тең келер кім? 
Кеудеміз кетті кеңіп, 
Алдық жазып, 
Тарылтқан тар заманда жүрек дертін. 
Әлемі ән мен күйдің жатыр бұрқап, 
Ленин деп, Сталин деп жүрміз шырқап, 
Келер күн кемеріне  қолын артып, 
Ж а р қ ы л д а п отыр тыңдап сәби  ұрпақ. 
Бақыт не, өмір өксіп көп аңсаған? 
Бақыт бұл -  ж а ң а әлем біз жасаған -
Советтік Социалистік Республика! 
Сталин! 
Бақыт деген дәл осы адам. 
1947 
1 8 

АНТ 
(Көсем туралы дастаннан) 
Е с і м д е жүгіргені жұрт егіле, 
Қадалып  қайғы  қ анжа р жүрегіне; 
Аспанның асты кенет  қарауытты, 
Шыға алмай,  құлағандай, күн көгіне. 
О Ленин! Ле - нин. Ле - нин... 
Дүние жым-жырт, 
Кеудеде арпалысты бір долы бұлт. 
Талықсып ыстық жаңбыр жауды көзден, 
Жалын жүз жеткендей күз тартты сұрғылт. 
Тым-тырыс, 
Тұрды өмір  ұйып  қана, 
Шыр етті бесіктегі бір жас бала. 
Әркім тұр өз сорынан көріп мұны, 
Кеуде бұлт, 
Дүние күңгірт, 
Көңіл жара. 
Бір шеттен боздады күй ыңырана... 
Булығып күйінеді күй бишара. 
Дүние - дүние емес, болды зират, 
Ауызын ашты  қабыр  құшырлана... 
19 

- О, жоқ, бұл мүмкін емес 
Тула жүрек! 
Ленин ол! Ленин! Ленин!! 
Ол тас түлек 
Ж ү р  ұшып  қазір елдің аспанында, 
Қараңдар, 
Тұр ғой, әне, күн күркіреп... 
Ол соның екіпіні ғой, -
Тыңдаңдаршы. 
Биікке тік көзіңді, жарлы-жалшы 
Қоншы кеп тұғырыңа бүркітіміз! 
Күй шіркін,  қоя тұршы... 
ыңыранбашы! -
Деген ой кеудемізде болып дауыл, 
Шайқалып кетті толқып  қала, ауыл. 
Діңгегі дүниенің шарт сынғандай, 
Жаныштап бара жатты  қаза ауыр. 
Шыныққан сан айқаста болат  қайрат 
Егілді,  қайғы отында балқып-қайнап, 
Ел болып еңіредік, 
Кеудемізге 
Бұлт жыйып, 
Қолымызға қ ар а байлап. 
Қ арал ы тулар тұрды ой жеңгендей, 
Қ арайд ы  ж а л а у шеті өртенгендей. 
Лениннің  қарай бердік келбетіне, 
Бөбектей болдық аң-таң. 
Жүрдік сенбей... 
Темірді тесетіндей тамған жасы, 
Сылқ етіп түсіп  қолдан өр балғасы,-
Тоқтаған машинадай тұрды тұнып 
Жұмысшы, -
Төске  құлап ауыр басы. 
Қасірет  қ адалғанда й жүрегіне 
Сүйеніп шаруа тұрды күрегіне, 
2 0 

Сақалын ағартардай аққан жасы, 
Қонды кеп  қайғы бұлты іреңіне. 
Шат күліп кең далада шапқан кедей -
Кенет кілт  қалды тоқтап, 
Тырс үндемей, 
Құшақтап аттың жалы н тұрды еңіреп, 
Д а л а д а  қалған  қатып бір белгідей. 
Ананың ауыр жасы түсті аунап; 
Қасірет қоламтасы  қайта лаулап, 
Партизан баласына  қарай берді, 
Бақытын әкеткендей біреу жаулап. 
Балғын кыз бұрымына  қызыл таққан, 
Түсті сұлқ, -
айрылғандай махаббаттан, 
Ж а с жігіт  қалды тұнып кәриядай, 
Ж а п - ж а ң а домбырада күйін тартқан. 
Сағада сыңсыды да үзілді күй, 
Бір ауыр тыныштыққа толды әр үй. 
Алдында әр адамның бір бос ыдыс 
Сықылды мезгіл тұрды, -
Ж а с ы ң д ы  құй. 
Ж а у ы м ы з кетті шошып  қайғымыздан, 
Сонда да жауыз  ж а н д а бар ма  ұждан, — 
Селт етіп бас көтерді ой жыланы, 
Мұхитқа  құлатардай бізді  құздан. 
Капитал дүниесі бір дүрлікті, 
Бүйірге бірін-бірі шымшый түртті. 
Бірақ та жазылмаған ауыр жара 
Денесін  қозғалтпайды, -  қыйын тіпті (?!) 
Зар жылап бүкіл дүние еңбекшісі, 
Қазаға жанын тосты үлкен-кіші, 
Нілінде  қасіреттің тұрды Негр, 
Ерінге  қатты батып күрек тісі. 
Сары өзен - сарыуайым аққан сыңсып. 
Бойында  қытай  құлы тұрды ыңырсып. 
21 

"АҺ! Ле - нин!"... 
Кеудесінен шықты жалын, 
Үміті шалажансар түсті ыршып. 
Алды да алақанға жасын  құйып, 
«Рот-фронт» жұмырығын шықты түйіп, 
Қ ыздар ы жатт ы өріп веноктарын, 
Әрқайсы өз елінің гүлін жыйып... 
"О, Ленин! 
Ле - нин... 
Ле - нин... 
Ленин едің! 
Ойпырай, сен үшін мен неге өлмедім!» 
Деп әркім аңырады. 
Амал  қанша. 
Жыла жер! 
Мұны көрдің - не көрмедің. 
Қасірет мұхитына кеттік батып, 
Кім бізді күн көзіне алар тартып? 
С т а л и н 
Шықты жайлап трибунаға, 
Қ арады қ шала-шарпы  ж а с  құрғатып. 
Кім білген алып адам  қасіретін, 
Кәдімгі 
қайғы емес біз білетін -
Бір  ұлы күйініштің сұрапылы 
Жүзінен лапылдатты іштегі өртін. 
Сол өртте балқығандай шықты үні, 
Сілкінді ойдың шыңы, 
Ж а н түкпірі, 
Кеудеден от  қанатты  ұшты сөздер, 
Ж ұ л д ы з д а й  қуалаған бірін-бірі. 
Біз дел-сал бойымызды алдық жыйып, 
Қайғыны жанымызғ а  қойдық түйіп. 
Тік тұрып тыңдадық біз Сталинді, 
Бір терек тыныштықпен тұрдық ұйып, 
Лениннің  қарап  ұлы тұлғасына, 
2 2 

Жыйып ап жер 
қайғысын бір басына -
Ант етті Ол, -
Айғақ етіп адамзатты, 
Бөленіп  қызыл тулар шұғыласына. 
Ант етті Ол. 
Айтты Ленин кім екенін: 
Талай жан көшкен тастап жер мекенін. 
Сол жерді аршып ескі  қабығынан, 
Тек Ленин ашып кеткен Совет елін. 
Ант етті Ол, -
Айтты Ленин өсиетін, 
Мынау ел біз жасаған, 
Біз сүйетін -
Барымыз, бақытымыз тапқан аңсап, 
Білейік, деді, соның  қасиетін. 
Ант етті Ол, -
Қ ара п Ленин дидарына -
Күн бола туған  қарай жер шарына: 
Ант етті Ол,-
Сөнбесін деп дәл осы күн, 
Күн керек адамзаттың  ұрпағына. 
Ант етті Ол, -
Болайық деп Лениндей біз; 
Жеңеміз жер бетінде, 
Жеңілмейміз, 
Ерекше жаралғанбыз лениншілдер, 
Біздің үн: - «Ленин, Ленин, Ленин» дейміз. 
Ант етті Ол, 
Еңбекші әлем  қарсы алдында: 
Күн, тыңда! 
Жылдар, тыңда! 
Ғасыр, тыңда! 
Көз тігіп заманалар күмбезіне, 
Тұрды ол жер үстінде батыр тұлға. 
Дариға, антын оның айнытпастан 
2 3 

Өлеңге сыйғыза алмай келем жастан, 
Бар әлем әліппедей алған жаттап, 
Сол еді Ленин жәйлі тұңғыш дастан, 
Сол бір ант алып шықты  т ұ ң ғ и ы қ т а н , 
Серпілдік, 
Зілдей  қайғы түсті иықтан; 
- Ол тірі! 
Ж а с а , Ленин! деп сілкіндік, 
Кез еді кеудемізден жалын шыққан. 
Нұрлы сөз «Ленин» деген құйылғанда -
Кеудеміз кетті жайнап, 
Жер-жаһанға 
Ленинше тіктік көзді. 
Ойымызда 
Құлпырды Ленин аты  ұқсап таңға. 
Ел болып, 
Сапқа тұрып, 
Иін-тіресіп, 
Көл-көсір күй мұхитын кеттік кешіп, 
Табыты төбемізде жүзді жайнап, 
Ғажайып махаббаттың лебі есіп. 
Сол күні еңбекші әлем шықты сыртқа, 
Дүние тосты иығын сол табытқа, 
Үстінде туған елдің жатты Ленин 
Көрініп бар тарихқа, 
Бар халыққа. 
Сталин жүрді біздің алдымызда, 
Ол, - Ленин боп көрінді ул мен  қызға... 
Деген сөз «Ленин - Сталин» сол күннен-ақ 
Орнады жанымызға, арымызға. 
Мавзолей -  құрмет төрі  қасиетті, 
Алдында бүкіл дүние тағзым етті, 
Салдырып берді Сталин; 
Ж а т ы р Ленин 
Сол жерде тосып бүкіл келешекті. 
24 

Өлген жоқ жатыр Ленин  ұйықтап  қана, -
Жаһанның жүрегіндей  ұлы дана: 
Жердегі барлық жолдың түйіні сол, 
Құяды ж ұ р т ағысы соған ғана. 
Келешек ғасырлардың тың жолдары, 
Күмән жоқ, сол торапқа соғар бәрі, 
Күн маңдай көсемінің төңірегінде 
Айналар, адамзатты ап, жердің шары. 
1947 

С О Ғ Ы С Т А Н  С О Ң Ғ Ы  Б Е С Ж Ы Л Д Ы Қ 
С а п ы р д ы соғыс дауылы 
Өмірдің бейбіт теңізін; 
Солқылдап дала сауыры, 
Қ аптад ы бір өрт же р жүзін. 
Қ ас қ ар а шы қ ты қ майданға, 
Қ аса қ ы жауд ы мерт  қылдық. 
Халқымыз анттан тайған ба! 
Құлшына түстік, серт  қылдық. 

Қыйраған сәнді  қ аламыз , 
Қ аусаға н алып заводтар, 
Құлпыртып  қ айт а саламыз, 
Жатамыз, дедік, жаңа оттар, -
- Өртенген орман күйінбе, 
Сені де  қайта егеміз. 
Баяғы балғын күйіңе 
Келесің қайта, дегеміз. 
Қанқұйлы дұшпан фашистер, 
Аяусыз  қорлап, тапталған 
2 6 

Қ арал ы қ айра н  ж а т т ы же р 
Егінін, нуын өрт алған. 
—  Қайғырма, туған жеріміз, 
Жиренген  ж а у ы ң жеңілді, 
Бөлейміз нуға сені біз, 
Жайқалтып алтын егінді. 

Қ анымы з тамш ы тамға н жер, 
Қ ызғалда қ ата р 
құлпыртып, -
Деп іске басты алуан ер, 
Өмірді алға 
ұмтылып

Сталин бастап, біз  қостап, 
Кірісіп кеттік еңбекке; 
Дүниеге бүкіл ой тастап, 
Д а ң қ ы м ы з кетті жер-көкке 
Ақылды, ойды,  қайратты 
Қ а с қ а р а салды қ  қыйынға, 
Қ аһарма н елміз айбатты, 
Қ ыйынды қ ерге бұйым ба! 
Қ ыйраға н әбден, күл болған 
Тірілді  қала, заводтар; 
Толқыды  қайта нулы орман, 
Егін -  ж а й болды окоптар. 
Б е с ж ы л д ы қ біздің төрт  ж ы л д а , 
Қ ашанна н бергі дағдымыз ; 
Кыймылда, достар, серт  қ ы л да, 
Төкпедік босқа 
қанды біз! -
2 7 

Деп бастық іске ер халық 
Қалпына келді  ұлы өмір; 
Әніміз жатыр шырқалып, 
Жүзіміз жалын, кеуде нұр. 
Басамыз алға тағы да, 
Ж а у ы м ы з өртен күндесең! 
Бағына елдің, бағына 
Көп жаса біздің күн көсем! 
1949 
2 8 

С Ы Р - Д А Р И Я  А Ң Ы З Ы 
С а р ғ а я ақтың сан ғасыр 
Сағына бізді күткендей; 
Аралға барып айттың сыр, 
Дүркірей таудан, үрккендей. 
Ж а у т а ң д а п екі  ж а ғ а ң д а 
Тамыры тандыр жер - жатты; 
Талатып көшін заманға, 
Қ абағ ы  қ ат у ел жатты. 
Ағып бір жаттың суылдап, 
Айта алмай сірә бір сырды; 
Қайыса қарап, суыңды ап, 
Ж а ғ а ң д а мұңлы  қыз тұрды. 
Жайындай тулап толқының 
Қ анат ы тисе дауылдың, 
Тебіренттің талай ер  ұлын 
Жабығы жыртық ауылдың. 
Ж а ғ а л а й  қонған ел еді, 
Ел іші өлең-жыр еді, 
2 9 

Арманы елдін көп еді, 
Өлеңі елдің Сыр еді. 
«Барасын  қайда асығып, 
Суылдап ағып салқын Сыр? 
Тасаттық беріп, бас  ұрып, 
Телміріп бұлтқа халқың тұр. 
Телмірте бұлтқа, мойын бұр, 
Шаңырқап далаң шөлдеді, 
Ашықты жұртың, тойындыр, 
Астықты әпер жердегі». 
Ұққандай елдің тілегін, 
Ж а ғ а ғ а толқын үймелеп, 
Ел түріп сонда білегін 
Тартатын Сырды сүйрелеп. 
Бұлдырық  құстай бұлшық ет 
Білекте тулап, талыпты... 
Қалыпты  қ ырд а әлеумет 
Жетелеп нәзік-арықты... 
Көшіпті бұлттай сан ғасыр 
Талықсып дала, тау  қаңсып. 
Жатыпты ағып дария Сыр 
Арнада сыңсып, аунақшып. 
Иесі келіп еңбектің 
Аңдыды Сырдың ағысын; 
Сүйреді  қырға жер-көктің 
Тулатып долы тағысын. 
Дария тулап бұлқынды 
Такаббар шіркін  қорланып; 
3 0 

Толқыны жарға  ұмтылды 
Желкілдеп жалы, долданып. 
Еріксіз мойын бұрды да 
Сыр бүгін елге бас  ұрды; 
Дірілдеп бойы тұрды да, 
Ашуы жайлап басылды. 
Көгінен күні нұр сепкен, 
Жерінен гүлі жайқалып, 
Бойында Сырдың ержеткен 
Берекелі елім, бай халық, -
Көтеріп күйдің дауылын, 
Сапыра Сырды жырлайды; 
Д а л а ғ а төсеп бауырын, 
Д а р и я толқып тыңдайды... 
Сарғая ақтың сан ғасыр, 
Сағына бізді күткендей; 
Еліңе  құт бол ерке Сыр, 
Құмыңнан  қырсық үрккендей 
1947 - 1950 
3 1 

ЕРТІС 
А р қ а д а  а қ қ а н күміс алтын арна, 
Ер, ерке Ертісімдей өзен бар ма? 
Суылдап, сабырлы оймен жатыр ағып, 
Ж а р қ ы р а п көз жіберіп айналаға. 
Күй төгіп, кернейлетіп ағады Ертіс, 
Лебімен балқытады даланы Ертіс, 
Ертісім еркіндіктің бесігі бұл, 
Ер жігіт, ерте тұр да Ертіске түс. 
Жерімнің жатқан бұл бір көк жойқыны, 
Үстінде ойнақтаған өр толқыны, 
Болаттай суарылған осы Ертісте 
Қайтып та ер болмасын 
қ а з а қ  ұлы! 
1943 
32 

А Қ Ы Н МЕН  Ш А Х Т Е Р 
Ш а х т е р 
Қолда бұрғым, 
Түстім бір күн 
Жеті қат жер астына; 
Өттім үңгіп, 
Кеттім сүңгіп, 
Қара мақпал пластыға. 
Қалың тыңға, 
Қара алтынға 
Қадай салған бұрғыммен, 
Түріп жеңді, 
"Әуп!" -деп, жерді 
Көтергендей тұрдым мен. 
Нақ сол кезде 
Түспей көзге 
Қайда жүрдің, ақыным? 
Ж е р  құлар деп, 
Мерт  қылар деп 
Сызып па едің ақырын? 
33 
Қ
. Аманжолов 

А қ ы н 
Жолдас шахтер, 
Аз мұрсат бер 
Ұ й қ а с тауы п алайын. 
Ұ й қ аспаса , 
Ұйқы ашпаса , 
Айып етпе, ағайын. 
Аспанға  ұштым, 
Шолпан  құштым, 
Ж а ң а түстім жерге өзім; 
Көп аңсаған 
Келдім саған 
Енді  ж ы р л а р дер кезім. 
Кеп сөйлеумен, 
Көмейлеумен 
Кетіпті өтіп көп күнім; 
Еркін  ж ы р д ы 
Серпілдірді 
Сенің,  құрбым, екпінің. 
Ш а х т е р 
Шахтер болмай, 
Шабыт  қонбай, 
Аша алмассың  ж ы р кенін; 
Бізбен бірге 
Түс тереңге, 
Талабыңның түр жеңін. 
Сырты жарқын, 
Іші салқын, 
Қ ойсаңш ы  қ ұ р сызуды ; 
Тоңба өзің, 
Болсын сөзің 
Тас көмірдей  қызулы. 
3 4 

А қ ы н 
Рас айтасың, 
Кім байқасын, 
Жазыппыз ғой небір «том»; 
Не жыр емес, 
Көмір де емес, 
Қызуы  ж о қ бықсық тоң. 
Шахтер жолдас, 
Енді болмас, 
Еріксіз мен жеңілдім; 
Жазайын жыр, 
Қ азайы н бір 
Кен шахтасын өмірдің. 
1948 
3 5 

жүктеу 2.8 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет