Республики казахстан



жүктеу 5.14 Kb.
Pdf просмотр
бет15/44
Дата09.01.2017
өлшемі5.14 Kb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   44

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
101 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Рисунок 1. Классический механизм излучения 
 
4.  Квантовые  механизмы  излучения.  Мазерный  эффект.  Одним  из  наиболее 
известных  квантовых  механизмов  излучения  является  механизм,  связанный  с 
переходами электрона между дискретными энергетическими уровнями атома. Спектр 
такого  излучения  также  дискретный.  Энергия  излучаемого  кванта  (фотона) 
определяется  разностью  энергий  энергетических  уровней  перехода.  Этот  механизм 
излучения  рассматривается  при  изучении  физики  в  школе  и  в  вузе.    Квантовый 
механизм  излучения  обеспечивает,  в  частности,  и  тепловое излучение.  Квантовыми 
источниками излучения являются также квантовые усилители и генераторы (лазеры 
и  мазеры).  Их  специфика  в  создании  условий  для  инверсной  заселенности 
электронами  энергетических  уровней,  переходы  с  которых  на  нижерасположенные 
уровни  дают  мощное  излучение.  К  квантовым  источникам  излучения  относится  и 
обратный Комптон эффект.  
Мазерный 
эффект 
представляет 
собой 
специфический 
механизм 
электромагнитного  излучения,  приходящего  из  Космоса.  Мазерный  эффект  в 
Космосе  –  это  усиление  интенсивности  радиоизлучения,  проходящего  через 
космическую  среду,  за  счет  индуцированного  испускания  резонансных  фотонов 
возбужденными  молекулами  среды.  Для  мазерного  эффекта  необходима  инверсная 
заселенность  энергетических  уровней.  Это  означает,  что  число  молекул  среды, 
находящихся  на  верхнем  резонансном  уровне  энергии  больше  числа  молекул, 
находящихся  на  нижнем  уровне.  Вследствие  инверсной  заселенности  уровней 
индуцированное  испускание  фотонов  будет  преобладать  над  их  поглощением. 
Вследствие  этого  проходящее  сквозь  среду  излучение  будет  усиливаться.  Для 
создания инверсной  населенности необходима  непрерывная  энергетическая  накачка 
молекул,  переводящая  электроны  с  нижнего  на  верхний  энергетический  уровень. 
Индуцированное излучение характеризуется тем же направлением распространения, 
той  же  частотой  и  поляризацией,  что  и  исходное  индуцированное  излучение.  Это 
характерные  особенности  мазерного  излучения,  которые  отличают  его  от 
спонтанного, то есть самопроизвольного излучения.  
Классические механизмы излучения 
Излучение заряженной частицы, движущейся 
с ускорением 
В электрическом поле 
В магнитном поле 
Тормозное излучение 
Магнитотормозное 
излучение 
Низкие энергии частицы 
Высокие энергии частицы 
Циклотронное 
Синхротронное 

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
102 
Космические  мазеры  были  открыты  в  1965  году  (Х.Уивер  и  другие,  США). 
Учеными  были  обнаружены  очень  интенсивные  линии  с  длиной  волны  18  см.  в 
спектрах 
радиоизлучения 
некоторых 
источников 
(туманность 
Ориона).  
Исследования  показали,  что  эти  линии  не  пораждаются  каким-либо  специальным 
источником,  а  их  высокая  интенсивность  обусловлена  мазерным  механизмом  на 
межзвездном  гидроксиле  OH.  В  1969  году  были  открыты  еще  более  мощные 
источники  мазерного  излучения  на  длине  волны  1,35  см.  Такой  мазер  работает  на 
молекулах водяного пара H
2
O. Позднее были открыты и другие мазерные источники 
на других молекулах [8, с. 376]. 
Обратный  Комптон  эффект.  Комптон  эффект  –  упругое  рассеяние 
электромагнитного  излучения  на  свободных  или  слабосвязанных  электронах, 
сопровождающееся  увеличением  длины волны,  уменьшением частоты, в результате 
передачи  части  энергии  фотона  электрону.  Наблюдается  при  рассеянии 
высокоэнергичных фотонов рентгеновского и гамма излучения. Эффект был открыт 
в  1922  году  американским  физиком  А.Комптоном  при  исследовании  рассеяния 
рентгеновских лучей в парафине. Этот эффект входит в содержание обучения физике 
как подтверждение корпускулярных свойств электромагнитного излучения. 
 Возможно  обратное  явление.  Если  рассеяние  фотонов  происходит  на 
релятивистских электронах, то происходит обратная передача энергии от электрона к 
фотону. В результате этого процесса энергия и импульс фотонов увеличиваются, то 
есть увеличивается частота электромагнитного излучения, уменьшается длина волны. 
Это  явление  –  обратный  Комптон  эффект.  Его  часто  привлекают  для  объяснения 
механизма  рентгеновского  излучения  космических  источников,  образования 
рентгеновской  компоненты  фонового  галактического  излучения  и  трансформации 
плазменных волн в электромагнитные волны высокой частоты [1, с. 306; 3]. 
Область  астрономических  исследований  обширна.  Поэтому  ее  развитие 
сопровождалось  выделением  отдельных  направлений  в  самостоятельные  области 
науки. Из астрономии в самостоятельную науку выделилась астрофизика. Понимание 
связи  изучаемого  диапазона  электромагнитных  волн  с  особенностями  физических 
процессов в источнике, совершенствование техники регистрации и выход за пределы 
атмосферы привело к тому, что астрономия стала всеволновой. При этом следствием 
значимости различных диапазонов электромагнитных волн, несущих информацию о 
процессах, 
протекающих 
в 
космическом 
пространстве, 
сопровождалось 
формированием  гамма-астрономии,  рентгеновской  астрономии,  ультрафиолетовой 
астрономии,  инфракрасной  астрономии,  радиоастрономии  как  самостоятельных 
направлений науки астрономии.  
Тема  электромагнитных  волн  очень  обширна,  все  многообразие  вопросов, 
которые она включает, трудно охватить за время, отведенное учебным процессам, но 
теоретическая  и  практическая  значимость  темы  требует  более  углубленного  ее 
изучения.  Это  может  быть  реализовано  через  систему  индивидуальных  заданий  и 
проектной деятельности в рамках самостоятельной работы студентов (СРС), которой 
при  современной  кредитной  системе  обучения  отводится  значительное  место.  Как 
правило,  обучаемые  проявляют  интерес  к  электромагнитным  волнам,  нашедшим 
широкое  применение  в  жизни  современного  человека,  и  к  возможности  получения 
информации о процессах в космическом пространстве через понимание механизмов 
их генерации. 
 
Литература: 
1.
 
Физический энциклопедический словарь. – М., 1983. – 544 с. 
2.
 
Кудрявцев П.С. Курс истории физики: учеб. пособие для студентов пед. ин-
тов по физ. спец. – 2-е изд., испр. и доп. – М., 1982. – 448 с. 
3.
 
Ландсберг Г.С. Оптика. – 6-е изд., стереот. – М., 2010 . – 848 с. 

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
103 
4.
 
Савельев И.В. Курс общей физики: учебник. – В 3-х тт. Т.2. Электричество 
и магнетизм. Волны. Оптика. – 10-е изд., стер. – СПб., 2008. – 496 с. 
5.
 
Яворский Б.М., Детлаф А.А. Курс физики. 3 том. – М., 1967. – 554 с. 
6.
 
Кузьмичева  А.Е.,  Коннов  Ю.В.  Принцип  научности  в  процессе  обучения 
физике:  учебно-методическое  пособие.  –  Уральск:  РИЦ  ЗКГУ  им.  М.Утемисова, 
2014. – 135 с. 
7.
 
Туякбаев  С.,  Насохова  Ш.,  Кронгарт  Б  и  др.  Физика:  учеб.  для  11  кл. 
естеств.-мат. напр. общеобразоват. шк. – Алматы, 2007. – 400 с. 
8.
 
Физика Космоса: Маленькая энциклопедия  / Гл. ред. Р.А. Сюняев. – 2-е изд., 
перераб. и доп. – М., 1986. – 783 с. 
 
Кузьмичева А.Е., Золотарь М.В. 
Электромагниттік толқындардың генерациялау механизмінің 
оқыту мазмұнында қарастырылуы 
Мақалада 
білім 
беру 
үрдісіне 
қажетті 
физикалық 
әлеміңдегі 
электромагниттік  толқындарының  талдаунәтижелері,  әртүрлі  диапазондағы 
толқындарының  ашылу  тарихының  кейбір  мәліметтері,  электромагниттік 
толқындарының сәуле шығарудағы түрлі құрылымы қарастырылған. 
Тірек  сөздер:  оқыту  процесі,  электр,  магнетизм,  электромагниттік 
толқындардың  шкаласы,  қорек  көздері,  сәулелену  механизмі,  электромагниттік 
толқындар және ғарыш аймағындағы процестер, Джон Максвелл, Майкл Фарадей. 
 
Kuzmicheva A., Zolotar M. 
Mechanism for the generation of electromagnetic waves in the content of 
education 
The article presents necessary for the educational process results of the analysis of 
electromagnetic  waves  in  the  physical  world,  some  information  from  the  history  of  the 
discovery  of  waves  of  various  ranges;  considers  different  mechanisms  of  radiation  of 
electromagnetic waves. 
Keywords:  learning  process,  electricity,  magnetism,  the  scale  of  electromagnetic 
waves,  sources,  mechanisms  of  radiation,  electromagnetic  waves  and  processes  in  space, 
John. Maxwell, Michael Faraday. 
 
*** 
 
 
ӘОЖ: 372.854+543.257.2      
 
Кунашева З.Х. – химия ғылымдарының кандидаты, доцент,  
М.Өтемісов атындағы БҚМУ  
Утепкалиева Г.И. – М.Өтемісов атындағы БҚМУ магистранты 
Маханова Н.К. – М. Өтемісов атындағы БҚМУ магистранты 
Е-mail: gulnura_west@mail.ru 
 
ХИМИЯ ЖӘНЕ ХИМИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ МАМАНДЫҚТАРЫН 
МЕҢГЕРУДЕ ТАЛДАУДЫҢ ФИЗИКА-ХИМИЯЛЫҚ ӘДІСТЕРІН 
ОҚЫТУДЫҢ ФОРМАЛАРЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 
 
Аннотация. Мақалада химия және химиялық технология мамандықтарының 
бакалавр дайындау бағытындағы таңдау пәні  болып табылатын физика-химиялық 
әдістер  курсын  меңгеруде  студенттердің  оқу-зерттеу  жұмыстары  мен  ғылыми-
зерттеу  жұмыстарын  ұйымдастырудың  маңызы  көрсетілген.  Физика-химиялық 
әдістер пәнін оқытуды жетілдірудің бір жолы ретінде потенциометрия тақырыбы 

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
104 
бойынша  студенттердің  зерттеу  жұмыстарын  жүргізудің  әдістемесі  және 
нәтижелері  келтірілген.  Студенттердің  зерттеу  жұмыстарын  жүйелі  түрде 
орындауға  ынталандыру  олардың  зияткерлік  қабілеттерін  іске  асырудың  және 
жоғары нәтижелерге жетудің негізі болып табылатындығы анықталды.  
Тірек  сөздер:  химияны  оқыту  әдістемесі,    оқыту  формалары,  оқу-зерттеу 
жұмысы,  ғылыми-зерттеу  жұмысы,  ынталандыру,  физика-химиялық  әдіс, 
потенциометрия, индикаторлық электрод, электродтық функция. 
 
Соңғы  онжылдықта  білім  беру  саласында  Қазақстанның  мемлекеттік 
саясатының  қазіргі  заманғы  концепциясының  маңызды  қағидасының  бірі  отандық 
жоғары  мектептің әлемдік білім беру кеңістігіне белсенді бірігуі  болып табылады. 
Болон  конвенциясына  қосылу  нәтижесінде  жоғары  оқу  орнының  оқытушылары 
берілетін  пәндердің  аудиториялық  сағаттарының  қысқаруы,  осыған  қарамастан  оқу 
материалдарының  бұрын  берілген  толық  көлемін  сақтау  мәселелерімен  ұшырасты. 
Бұл  жаратылыстану  және  технология  саласындағы  мамандарды  5  жыл  бойына 
дайындаудан  4  жылдық  бакалавр  дайындауға  көшудің  салдары.  Нәтижесінде  оқу 
материалдарының  біраз  бөлігі  студенттердің  өзіндік  жұмысына  ауыстырылды.  Оқу 
процесін жоспарлаудың мұндай тәсілі студенттердің оқу сапасы мен нәтижесіне теріс 
әсер  етеді,  себебі  олар  мектепте  меңгеретін  материалдың  көп  бөлігін  сабақта 
мұғалімнің  қадағалауымен  үйренуге  әдеттенген.  Онымен  қатар  төменгі  курс 
студенттерінің  жоғары  оқу  орнының  жағдайларына  әлеуметтік  тұрғыда  бейімделу 
мәселелері  де  олардың  оқу  процесін  күрделендіреді.  Осыған  байланысты 
студенттердің  пәндерді  меңгерудегі  аудиториялық  сабақтары  мен  өзіндік 
жұмыстарын  ұйымдастыруға  жаңаша  формалар  мен  тәсілдер  қалыптастыру  осы 
саладағы өзекті мәселенің бірі болып саналады. 
Зертханалық  сабақтар  тақырыбы  әдетте  2  сағатқа  жоспарланғандықтан 
талдаудың  физика-химиялық  әдістерін  толығымен  меңгеру  және  дағды 
қалыптастыру  мүмкін  емес.  Нәтижесінде  дәріс  кезінде  аудиториялық  уақыттың 
тапшылығына  орай  мейлінше  қысқартылып  берілетін  теориялық  оқу  материалдары 
зертханалық-практикалық  сабақтармен  бекімегендіктен  бакалаврдың  өндірістік 
тәжірибеге  бағдарлану  деңгейі  де  төмен  болатынын  күтуге  болады.  Осы  орайда 
химия  және  химиялық  технология  мамандықтарының  бакалавр  дайындау 
бағытындағы  таңдау  пәні  болып  табылатын  физика-химиялық  әдістер  курсын 
меңгеруде  студенттердің  оқу-зерттеу  жұмыстары  мен  ғылыми-зерттеу  жұмыстарын 
ұйымдастырудың маңызы жоғары. Себебі, жалпы зерттеу жұмыстары студенттің де, 
оқытушының да жауапкершілігін, ізденушілігін жоғарылататыны сөзсіз.  
Талдаудың  физика-химиялық  әдістері  курсы  студенттердің  зерттеу 
жұмыстарын ұйымдастыруда ерекше пән болып табылады. Себебі физика-химиялық 
әдістер  химия  және  химиялық  технология  мамандықтарының  студенттері  үшін 
практикалық  жағынан  кең  қолданылады.  Зерттеу  жұмыстарын  жүргізу  тақырыптар 
таңдаудан  басталады.  Студенттермен  ол  тақырыптың  өзектілігін,  жаңашылдығын, 
пратикалық маңыздылығын талдау қажет. Көп жағдайда оқу-зерттеу жұмыстары мен 
ғылыми-зерттеу  жұмыстары  студенттер  үшін  дипломдық,  одан  әрі  магистратурада 
оқыған  жағдайда  диссертация  тақырыптарына  жалғасады.  Осыған  байланысты  бұл 
мақалада  физика-химиялық  әдістер  пәнін  оқытуда  «Потенциометрлік  әдістер. 
Индикаторлық электродтар» тақырыбы бойынша студенттермен жүргізілетін зерттеу 
жұмыстарының нәтижелері берілген. 
Талданатын  материалдардың,  өнімдердің,  қоршаған  орта  нысандарының 
қауіпсіздігін  және  сапасын  бақылаудың  қажеттілігі  аналитиктерді  заттардың 
мөлшерін  ең  төменгі  концентрацияда  және  күрделі  матрицада  анықтауға  мәжбүр 
етеді. Алайда, химиялық талдау әдістерінің көптүрлілігіне қарамастан аналитикалық 
бақылауларды  жүргізуде  қолданатын  әдістің  тиімділігіне,  қарапайымдылығына 
аппаратураның арзандығына және т.с.с. қарай таңдау жасалады. Талдаудың физика-

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
105 
химиялық  әдістерінің  бірі  болып  табылатын  потенциометрлік  әдістің  басты 
артықшылығы - өлшеудің шапшаңдығы және қарапайымдылығы. Активтік және рН-
ты  анықтаумен  қатар    потенциометрлік  әдіс  қышқылдар  мен  негіздердің  жалпы 
концентрациясын анықтауға да қолданылады. 
Сонымен  қатар  потенциометрияның  ерекшеліктерінің  ішінде  индикаторлық 
электродтардың  тепе-теңдік  потенциалының  орнау  уақытының  аздығын,  оның 
реакция  кинетикасын  зерттеуге  және  технологиялық  процестерді  автоматты  түрде 
бақылауға  ыңғайлылығын  атап  айтуға  болады.  Потенциометрлік  әдіс  лай  және 
боялған  ерітінділерде,  тұтқыр  пасталарда  және  осы  жағдайларда  сүзу  және  айдау 
операцияларын 
қолданбай-ақ 
анықтаулар 
жүргізуге 
мүмкіндік 
береді. 
Потенциометрлік  өлшеулер  бақылаудың  бұзбайтын  тәсілдер  тобына  жатады  және 
талданған  ерітінділер  әрі  қарай  зерттеулерде  қолданыла  алады.  Алайда, 
потенциометрлік  әдістерді  жүзеге  асыру  үшін  индикаторлық  электродтарды  дұрыс 
таңдау  қазіргі  кездегі  өзекті  мәселелердің  бірі  болып  табылады.  Индикаторлық 
электродтардың  ішінде  тиімді,  арзан,  коррозияға  берік,  қолдану  уақытының 
ұзақтығымен  ерекшеленетін  материалдан  жасақталған  электродтық  заттарды  іздеу 
және  қолдану  кеңеюде.  Осыған  байланысты  зерттеу  үшін  таңдап  алынған  титан 
металынан  жасақталған  электрод  потенциометрияда  аз  қолданылған  электродтық 
материал болып табылады.  
Ионометрияның қарқынды   дамуына   байланысты индикаторлық электродтар 
келесі  түрлерге  жіктеледі [1]. 
Электродтар    фазалар  бөліну  шекарасында  жүретін  процестердің  сипатына 
қарай:  
1.
 
Бірінші  және  екінші  текті  электродтар. 
2.
 
Тотығу–тотықсыздану  электроды (редокс–электрод) 
І  -  текті    электрод    деп  өзінің    ионы    бар    ерітіндіге  батырылған    Ме  немесе 
НМе. Мұндай электродтың сызбанұсқасы: электрод Ме
z+
/
 
Ме 
Электродтық процесс:   Ме
Z+ 
+ zḕ ↔ Ме  
                                                    (Ох)             (Red) 
Бұл    электродтардың  потенциалы  Нернст  теңдеуімен  ерітіндідегі  катион 
активтілігіне  байланысты: 
E
Me
z+
/
Mе 
= E

+ RT/zF + lna

2+
 
Бейметалл – анионды электродтар  анионға қатысты қайтымды:  
HMe + zḕ ↔ HМе
z-
 
Электродтық потенциал  анион  активтілігіне  байланысты: 
       E
HMе
z-
/
HMе 
= E
0
- RT/zF + lna
HMе
2-
 
 
Екінші    текті    электродтар  деп    сол  металдың    аз    ерігіш    қабатымен  
қапталған    және    сондай    анионы    бар    электролитке    батырылған    электродтарды 
атайды.  Стехиометриялық  түрде  бұл    электродты  келесі    күйде    жазуға    болады: 
Аz/МА,М.  Екінші    текті    электрод  потенциалының    шамасы    тұрақты,  сондықтан   
оларды  стандартты  электрод   ретінде  қолданады. 
 
Ионселективті  электродтарда  негізгі    активті    элемент    ретінде    қатты   
мембрананы   қолдану  мүмкіндігі  1921  жылы   ашылған  болатын. Бастапқы  кезде  
қатты    мембраналы      электродтарды    қолдану,  жаңа    салада  эксперимент    дағдысы 
және    теориялық   білімнің  жетіспеуіне    байланысты,  сәтті    болмады.  Қазіргі    кезде  
бұл    бағыт  жетілдіріліп,    әртүрлі  қатты  материал  негізінде  модифицирленген 
электродтар  қолданыла  бастады [2]. 
Тотығу  –  тотықсыздану  электродтарына  заттың  тотықтырғыш  және  
тотықсыздандырғыш  формасы  бар  ерітіндіге  батырылған  инертті металл  жатады. 
Металл  электродтарының    ішінде    жүйенің    тотығу–тотықсыздану  потенциалын  
өлшейтін    редокс    электродтар  ерекше    орын    алады.  Бұндай    электродтардың  
потенциалы    қос  редокс  формасының    тотыққан    және    тотықсызданған 
концентрациясының    қатынасына    байланысты.  Редокс-жүйеде    металл    электроды  

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
106 
электронды    тасымалдау    функциясын    атқарады,  ал.  электродтық    процесс  иондар  
арасындағы тотығу–тотықсыздану процесі болып  табылады.  
Металдық    және    олардың    қоспаларынан  дайындалған    индикаторлық 
электродтарды теориялық  және   тәжірибелік жағынан  пайдалану электрохимияда  
әртүрлі    жағдайларда    қарастырылған.  Классикалық    металл    электродтарын  
электрохимиялық    талдауда  қолдану    туралы  көптеген    авторлардың    ғылыми  
еңбектерінде    келтірілген.    Көптеген    электродтардың    металл    орнына    оның  
амальгамасы  немесе  модификаторлар  қолданса    қайталанғыштығы  жоғарылайды. 
Зерттеулерде  көбінесе екінші  текті  электродтар қолданылады. Бұлар  сол металдың 
аз  ерігіш  қоспасының қабатымен қапталған  және сол анионнан  тұратын   жақсы  
ерігіш ерітіндіге  батырылған  металдан  тұрады [3].  
Ең аз концентрацияны анықтай алатын металдық индикаторлық электродтарға  
келесі    талаптар    қойылады:  1)  тұрақтылық    және    қайталанғыштық,  2)  көп  
компоненттерге    жоғары    сезімталдық,  3)  ерітіндімен    әрекеттескеннен  кейін  
электорд  тұрақты  потенциалды  сақтауы  керек.   
Электрохимиялық  зерттеулерде  металдық  титан  электродын  қолдану  туралы 
әдеби  ақпараттар  тек  бірнеше  мысалдармен  шектелетіні  анықталды.  Негізінен 
электрод  конструкциясы  және  оларды  дайындауға  қолданылатын  материалдар 
электрохимияның  бөлек  тарауына  арналған  монографияларда  қарастырылған.  
Потенциометрлік титрлеуде металдық титан электродын қолдану мүмкіндігі туралы 
ең  алғаш  материалдың  бірі  Иванованың  еңбегінде  келтірілген  [4].    Автордың 
пікірінше  табиғаты  бойынша  оң  электрлі  болмайтын  бөгде  иондарды  тұндыру 
реакциясына  металл  индикаторлық  функция  көрсетсе,  оны  ІІІ-текті  электрод  деп 
атайды.  Сонымен  қатар  келесі  шарттар  сақталуы  керек:  титрант  пен  металл 
электродының  катионынан  түзілетін  тұнба  ерігіштігі  титрант  және  анықтаушы  ион 
тұнбасынан  аз  болуы  қажет.  Бұл  жағдайда  титранттың  аз  ғана  мөлшері  металл 
электродтарының  катиондарымен  әрекеттесіп,  электрод  бетінде  катиондардың 
ерітіндіге өтуіне кедергі жасайтын қиын еритін тұз түзеді.   
Титан  негізіндегі  RuO
2
,  Co
3
O
4
,  MnO
2
  сияқты  электродтарды  тәжірибелік  
зерттеу [5] жұмыста көрсетілген. Марганец оксидінің жоғары адсорбциялық қасиеті 
бар,  олар  зерттелген  ортада  химиялық  тұрақты.  Зерттелген  тәжірибе  нәтижесінде 
оксидті  материал  негізіндегі  индикаторлық  электродтар  хлорсутекті  анықтауда 
электрохимиялық сенсор ретінде қолданылды. 
JUMO  кондуктометрлік  ұяшығына  арналған  таттанбайтын  шойын  және 
титаннан  электрод  дайындалды.  Кондуктометрлік  ұяшықтар  арнайы  өлшегіш 
құралдармен сұйықтықтын шартты электрөткізгіштігін өлшеуге қолданылады.  
Бұл  жұмыста  металдық  титан  электродының  электроаналитикалық,  физика–
химиялық  сипаттамаларын    зерттеуде    мыс,    қорғасын  катиондарын  ацетон,  этил 
спирті,  диметилформамид  және  олардың  қоспалары  ортасында  потенциометрлік 
өлшеулер жүргізілді.  
Металдық  электродтардың  электродтық  қызметін  электрохимиялық  тізбектің  
металл/металл ионы  бөлімі шекарасындағы ЭҚК-ті  өлшеу  арқылы  зерттейді: 
Ti│Зерттелетін ерітінді│ КCI (қан.)│ AgCI/ Ag 
Мыс  нитраты  диметилформамидте  өте  жақсы  еритіндігін  көрсетті.  1−суретте  
титан    электродының    диметиформамидте    еріген  мыс  (II)  ионы    бар 
потенциаланықтаушы  ионының  концентрациясына  тәуелділігі келтірілген. Суретте 
көрсетілгендей  1,0·10
-5
-1,0·10
-1 
моль/л  концентрация интервалында титан электроды 
Cu
2+
-ионын  жоғары  сезгіштігімен  ерекшеленеді  және  электрод  үшін  электродтық 
функцияның  сызықтығы  кең  концентрация  аралығында  сақталады.  Электродтық 
функцияның иілуінің тангенс бұрышы 70,5 ± 2 мВ, нернсттік тәуелділіктен әлдеқайда  
жоғары  екендігін  көруге болады. Зерттелген электродтың сезгіштігі 1,0·10
-6 
моль/л 
концентрациясында  нашарлап,  электродтық  потенциалдың  мәні  күрт  төмендейді. 
Электродтық потенциалдың тұрақтану уақыты 1 мин шамасында.  

 
                
 
 
 
 
БҚМУ Хабаршы №1-2016ж.  
 
107 
Бұл нәтиже титан электродын зерттеудің тәжірибелік бөлімінің барлық дерлік 
жағдайында  қайталанды.  Тәжірибе  нәтижелері  титанның  электродтық  функциясы 
сусыз  еріткіштердің  1,0·10
-5
-1,0·10
-1
  моль/л  концентрациясында  сызықтылығын 
сақтайтындығын көрсетті. 

жүктеу 5.14 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   44




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет