Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 3.62 Mb.

бет18/27
Дата09.01.2017
өлшемі3.62 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   27

І

І

ли

ли

яс

я

 

МА

МА

РХ

РХ

АБ

АБ

АТ

АТ

Ақсарбас! Қазақ бұл 

л 

сө

сө

зд

зд

і

і

те

те

кк

кк

е 

е

ау

ау

ыз

ыз

ға

ға

а

а

ла

ла

б

б

ер

ер

ме

м

йтінін білетін біз де 

анау-мынауға «ақсарб

бас

аста

та

й»

й»

б

б

ер

ерме

ме

йт

йтін

інім

ім

із

із

а

а

ны

нық.

қ Б

Бірінші рет  «Біржан 

сал» көрерменге жол тартқанда осылай жар салсақ, содан бері енді 

ғана қайталағалы отырмыз. Сонымен, ақсарбас! Алматыда Ғ.Мүсірепов 

атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер 

театры Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, «Құрмет» орденінің иегері 

Мұ

Мұ

ра

ра

т Ахмановт

вт

ың

ң

р

р

ежиссерлігімен көрнекті драмат

ат

ур

ур

г 

г

Ир

р

ан-Ғайып

ып

тың 

ң

«Ф

«Ф

ат

атим

им

а»

а»

қ

қ

ас

асір

ір

ет

ет

на

нама

ма

сы

сы

ның тұсауын кесті.

Астанада

  ж

ас пиа

ни

сшіл

і

ерді

і

ң халықаралық конкурсы өтп

ек

екен. 

Оған кімдер қатыса алады?

Назым, студент

Астанада 2013 жылдың 10-16 ма-

мы

мы

ры



ры

а

а



ра

ра

лы



лы

ғы

ы



нда өтетін As tana Pia no 

Pa

Pass



ssio

o



І

І

ха



ха

лы

лы



қ

қ ара лық  жас  пиа  нистер 

байқауына қа 

тысу үшін өті 

нім 

дер 


қабылдау 10 қаңтарда бас тал ған.  Бай-

қау дың  ұйым     дас ты рушылары  –  Ас та-

на  қа ла сы  әкімдігі мен Accordi di 

Astana қо ғамд

д

ық

ық



қ

қ

оры



р

.  Қа


Қ

 тысу


су

 шы-


ларға же ңіл д

д

ік



ік ж

ж

ас



ас

ау

ау



ү

ү

ші



ші

н 

н 



ұй

ұй

ым



ым

 д

 д



ас

ас

 т



т

ы-

ы-



ру шы лар  бай қау ға  қа тысуға  өтінім 

қабыл дау 

ды алдағы 20 наурызға 

дейін ұзар тып  отыр. Бұл, сөзсіз,  жас 

пиа нистердің  бай қау ға  көптеп  қа-

ты

тысу



су

ын

ын



а

а

жә



жә

не

не



 ө

з

з



ел

ел

і



і

ме

ме



н

н

ай



ай

м

м



ағының 

на

на



мы

мы

сы



сы

н

н



аб

аб

ы



ы 

ро

ро



й

йме


мен

н  қо


қорғ

рғ

ау



ау

ы

ына да-



йын далуға мол мүм кіндік береді. 

Байқауды өткізу фортепиано өне рі 

саласында  жаңа  та лант тар ды  та уып, 

қолдауға, 

Қа зақ стан ның 

ұлт тық 


фо

ф

ртепиано мектебі дәс түрін



н

н

ы 



ы

ға

ға



й-

ту

ту



ға

ғ

, сондай-ақ  түр  лі  мем ле



ек

к

ет



ет

 т

 т



ер

ер

ді



д

ң 

ң



ұлт тық  мек  теп тері  ара сында  шығар-

ма  шылық  бай ланыс  ор натуға мүм кін-

 дік  бе реді. Сонымен қа тар  «клас си-

калық 


ф

фор тепиано 

му зы касын 

на сихаттау тек Қа зақ стан да ға на емес, 

бүкіл дүниежүзінде өс ке лең жеткіншек 

ұрпақты тәр 

бие леудің 

ру хани 


маңызды құ 

рамдас бөлігі  бо луы

қажет» дей ді 

ұй

ұй



ым

ым

 д



 д

ас

ас



 т

 т

ы



ы

ру

ру



шы

шы

ла



ла

р.

р



 

Кон курс та лапт

тар

ар

ы



ы

жа

жа



й

й

ын



ын

да

да



А

Ас 


с 

та

та



 н

н

а



а

қа ласының  пор талынан  білуге  бо-

лады.

Жас күйсандықшылар байқауы 



әлем  дік  му зыка  байқауларының бар-

лық шарт


р

  тарына толық сәй кес  ке ле тін-

ді

ді

кт



ктен

ен

,



,

он

он



да

дағы


ғы

т

т



а 

а ла


ла

п тар да күшті. Бай-

 қауға  түр

і

лі ел 



дер 

дің және Қа-

зақстанның ең шал ғай  ау дан да ры ның 

балалары қа тысады деп кү ті лу де.

орындалмаған және жа 

 

 



рия  ланбаған  жаңа 

шығарм


р

а

а



бо

бо

лу



л

ы

ы



ке

ке

р



р

ек

ек



.

Ав

то



торл

рл

ар



ар

б

б



ір

ір н


нем

емес


е е

е 

бі



бірн

рнеш


еш

е 

е но



но

м

ми на ция-



ға қатыса алады. Әр номинация бо йын ша 

автор тек бір шығарма ғана ұсына алады. Кон-

курс тың  қо рытындысы  ағым дағы  жыл дың  IV 

тоқ са  нын да  шығарылады. Ең үздік деп 

танылған шы  ғар ма ларға ақшалай 

сы

сы



й 

й

лы



ы

қт

қ



ар

р

 



та

та

 ғ



 ғ

а 

а 



йы

йы

нд



н

алады.


Өтінім құжаттар ағымдағы жылдың 15 қа-

занына дейінгі мерзімде жіберілуі тиіс. Кон -

курс қа қатысу үшін қажетті құжат тар дың қа та-

рында Қазақстан Республикасы Әділет 

ми  нистрл

рл

іг



і

ін

н



ің

і

 Зияткерлік 



к

ме

м



ншік құқығы ко-

ми тет


ім

ім

ен



ен

б

б



ер

ер

іл



ілге

ге

н



н 

зи

зи



ят

ят

ке



керл

рл

ік



к

м

м



ен

ен

ші



ш

к объек-


тісін мемлекеттік тіркеу ту ра лы куә лік тің болуы 

шарт. Байқау ережелері ту ралы то лық ақ па-

рат ты www.mki.gov.kz ала ала сыз.


№23 (934) 

14.02.2013 жыл, 

бейсенбі


www.alashainasy.kz

6

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

– Сұлтан Мағрұпұлы, әңгіме-

мізді экономикалық һәм саяси 

тұрғыдан аса маңызды оқиғадан 

бастасақ. Өзіңізге белгілі, жуырда 

Елбасы мемлекетіміздің 2050 

жылға дейінгі дамуының 

стратегиясын белгілеп берді. Осы 

маңызды құжат жай халыққа, 

жалпы, еліміздің саяси дамуы мен 

экономикасының өрлеуіне қандай 

үлес қосады деп ойлайсыз? 

– Тәуелсіздік алған жылдары еліміздің 

дамып, өркендеуін көздейтін маңызды 

құжаттар қабылданғаны белгілі. Мұның 

себебі белгілі. Біз нарықтық қатынастарға 

көшіп, әлемдік экономикалық жүйенің бір 

бөлігі болуға ұмтылған кезде жарым-

жартылай міндеттерді жүзеге асыру мүмкін 

емес еді. Жартыкеш амал болмайды. 

Себебі бәріміз қазіргі өзгермелі әлемдегі 

жағдайларға бейімделуге тиіспіз. Ал бұл 

оңай емес. Қолда бардан айырылмауға 

тырысу қажет. Қасаң қағидамен де шектел-

меген жөн. Қайта, оған қоса, жаңаша үлгі-

ге көшу керек. Біз, ең бастысы, мемлекетті 

дамы тып, өркендетуді межелеген тұрақты-

лығымыздан айырылған жоқпыз. Қа-

зақстан ның этноерекшелігіне орай, ұлта-

ра лық татулық пен келісімді сақтадық. Өзге 

бағыттарда да ұпайымыз түгел. Сонымен 

қатар жылдам өркендеп, өрлеуді де 

қамтамасыз еттік. Міне, қазір сол кезде 

жасалған игі қадамның жемісті болғанын 

өмірдің өзі дәлелдеп отыр. Жалпы алғанда, 

мемлекеттің болашағын жарқын еткен 

құжаттар Президентіміздің саяси ерік-

жігерінің арқасында қабылданғаны әмбеге 

аян. Мемлекеттің даму тұжырымдамасы 

оң әсерін тигізді. Сол кездері қолданылған 

қағидаларды салыстырып қарасақ, көп 

жағдайда ол бізге әлемдік озық тәжірибені, 

соның ішінде Азиядағы жаңғыртудың 

классикалық үлгісін еске салады. Мұның 

бәрі Сингапурда, Малайзияда жүзеге асы-

рылған. Дәл сол уақытта ол Қытайда да 

жұмыс істей бастады. Сайып келгенде, біз-

дегі даму үрдісі солармен қатар жүргенін 

айтқан жөн. 

Ал енді соңғы қабылданған стратегияға 

келсек, тұтас алғанда, кез келген стратегия 

елдің дамуына арналған бағыт-бағдар 

еке ні белгілі. Стратегия мемлекеттің алда-

ғы кезеңдегі келешегі мен орнын айқындап 

береді. Тиісінше ол бүкіл әлемдегі ахуал-

дың өзгеруіне қарай қандай ұстанымға 

басымдық беру керектігін, ел мүддесіне 

қаншалықты жауап бере алатынымызды 

бағамдау үшін қажет. 

Сонымен қатар бұл бүгінгі ұстанып оты р-

 ған саяси-экономикалық бағытымыз дың 

бұдан былай да жалғасатынын білді ре ді. 

Әрі бұл стратегияны бұрын қабыл дан ған 

«Қазақстан-2030»  бағдарла ма  сы ның  заң-

ды жалғасы ғана емес, жалпы Тәуелсіз дік 

алғаннан бергі 21 жыл ішінде құрылған 

саяси дәстүрдің жалғасы деуге болады. 

Себебі еркін елдің басты артықшылығы – 

оның Тәуелсіз мемлекет екендігі, бүгінгі 

әлем картасында өзіне тиесілі орнын қам-

тамасыз еткен теңдессіз тәжірибесі. Сон-

дықтан да бұрынғы бағытты әрмен қарай 

жалғастыру маңызды. «Стратегия -2050» 

осы міндетке сайма-сай келіп тұр. 

Сондай-ақ мынадай мәселеге назар 

аударғым келеді: жаңа стратегияда оның 

сапалық сипатын жақсартып, жетілдіре 

түсуге ұмтылған мемлекеттің ұмтылысы 

байқалады. Бұл әлемдегі ең дамыған 30 

елдің қатарына енуге ұмтылу ғана емес, 

сонымен бірге осы жолда ұшырасатын 

ахуалға талдау әрі болжам жасауға ниеті 

де байқалады. Біздің Президент дәл осы-

ған үлкен мән берген. Сол себепті егер де 

біз алға қойылған міндеттерді орында ғы-

мыз келсе, ең әуелі елдің бәсекеге қабілет-

тілігін арттыруға тиіспіз. Оған еліміздің 

әрбір азаматы өз үлесін қосуы қажет. Өйт-

кені дамыған ел дегеніміз – бұл тек зауыт 

пен фабрика ғана емес, бұл – сонымен 

бір ге жаңа да озық технологиялар. Дамы-

ған ел үшін ең алдыңғы кезекте тұрғындар-

ға қызмет көрсету сапасы, соның ішінде 

білім беру, медициналық қызмет, өмір 

сүрген ортасында жеке басының қауіпсіз-

дігін қамтамасыз ету, мықты әлеуметтік 

саясат, мемлекеттің тиімді жұмысы және 

тағы басқа міндеттер қойылады. Сондық-

тан, менің ойымша, стратегияның жүзеге 

асуынан ұтпасақ, ешкім де ұтылмайды. 

Дамуға қатысты кез келген мәселе – біз 

үшін Еуразия мен Қытайдан Еуропаға 

дейін және Еуропадан Үндістанға дейінгі 

алып кеңістікте өзара әрекет ететін біртұтас 

экономикалық жүйенің маңызды бір бөлі-

гіне айналу қажеттігі. Біз өзіміздің транзит 

әлеуетімізді пайдалана білуіміз керек. Атап 

айтқанда, land locked country, яғни «құр-

лық тың қақ ортасында қамалған, теңіз 

айлағына шығу мүмкіндігі жоқ ел» деген 

атаудан арылып, күллі құрлықтың тасымал 

мен өткел (транзит) кіндігіне айналдыру 

қажет. 


– Экономикалық әлеуетіміздің 

мүмкіндігін мейлінше тиімді 

пайдалануда Кеден одағының 

орны айрықша. Әйтсе де кейбір 

сарапшылар өзара сауда-саттықта 

есе жібермеу жағын ескертеді. 

Сіздің пікіріңізше, Одақ шеңберін-

де гі уағдаластықта еліміздің 

мүддесі қаншалықты қорғалған?

– Бұл орайда Қазақстанның мүддесі 

ескерілмеген деп кесіп айтуға болмайды. 

Тиісті құжаттар арқылы еліміздің экономи-

калық ұстанымы қамтылған. Дегенмен 

«Тәжі рибе – ақиқат өлшемі» деген әйгілі 

мәтелді еске алсақ, «Титтей нәрсенің өзінен 

кілтипан табуға болатыны» да белгілі емес 

пе. Меніңше, қайсыбір сарапшылар 

түйткіл туралы сөз қозғағанда Кеден одағы 

мен Біртұтас Еуразия кеңістігінің өте қысқа 

мерзімде құрылуын меңзейтін болар. 

Әлемдік тәжірибені ескерсек, Еуропалық 

одақ құру жөнінде алғашқы құжатқа өткен 

ғасырда қол қойылғаны мәлім. Сол бірінші 

келісімнен бері одақтың әбден қалыпта-

сып, қуатты ұйымға айналуына біршама 

уақыт жұмсалды. Ал ТМД аумағындағы 

біздің одақ жылдам қалыптасып келеді. 

Нарық шарттары мен технология жетістік-

тері шапшаң өзгеріп жатқан қазіргі заман-

да аса ірі жобаларды шапшаң жүзеге асы-

ру ға тура келеді. Еуропаның міндеті одаққа 

енген елдердің өлшемін бірлесу алдында 

бірыңғай стандартқа жақындату болатын. 

Кәрі құрлық осының өзіне қыруар уақыт 

пен зор күшті сарп етті. Ал Кеден одағында-

ғы елдердің экономикасы көбіне бір арна-

да тоғысып жатады. 

– Еліміз біраз уақыттан бері 

ДСҰ-ға кіру жөнінде келіссөздер 

жүргізуде. Ал экономикасы әлсіз 

біздің көршілеріміз Тәжікстан мен 

Қырғызстан осы ұйымға әлдеқа-

шан мүше болып алған. Сіздің 

ойыңызша, біздің алдымызда осы 

ұйымға кіру үшін қандай 

экономикалық немесе саяси 

кедергілер тұр?

– ДСҰ-ға кіру – халықаралық экономи-

калық қауымдастыққа интеграцияланудың 

келесі бір қадамы. Әлбетте, мұнда да біз 

үшін бірқатар күрделі мәселе бар. Соның 

ішінде отандық тауар өндіруші 

лер 

дің 


проблемасы мен импортқа қатысты мәсе-

лелер. Егер ДСҰ-ға кірсек, еліміз сырт қы 

саудаға неғұрлым ашық болып, протек-

ционизм, яғни бұра тарту ықтималы азаяр 

еді. 

Бұл арада бірқатар маңызды мәселе 



бар. Әрине, ДСҰ-ға кіру тағы бір сілкініс, 

бірақ оның сипаты басқаша болмақ. Қан-

ша дегенмен ол кезде біздің еліміз тек 

Ресей мен Беларусьтен басқа, сыртқы 

дүние мен сауда жасауға шығады. Кеден 

одағы мен Бірыңғай экономикалық 

кеңістік аймағында біз осы екі елге бағыт-

таламыз. Бұл, әрине, маңызды. Бірақ өзге 

елдермен интеграция орнату одан да 

маңыз ды. Егер де біз еркін сауда, соның 

ішінде заманауи технологиялық өнім, 

автокөлік, ұшақ алу жайында әңгіме қоз-

ғайтын болсақ, Кеден Одағы Біртұтас эко-

но микалық кеңістік шеңберінде осымен 

байланысты бірқатар түйткілдер туындауы 

мүмкін. Себебі Ресей өзінің ұшақ және 

автокөлік өндірісін өркендеткісі келгендік-

тен, қандай да бір шектеу қойғысы келеді. 

Сондықтан ДСҰ-ға кіру – біздің экономика-

мыз бен үкіметіміз үшін жауапты сынақ. 

Екіншіден, Қырғызстан мен Тәжікстанмен 

салыстырғанда, біз ДСҰ-ға мүлде басқа 

шарттармен кіреміз. Әрі осы ұйымға 

былтыр мүше болған Ресей үлгісі бар. Біз 

соны пайдаланамыз. Себебі Ресей импорт 

бажының мүлде басқа мөлшерлемесімен 

өз өндірушілеріне тиімді болатын ереже-

лер ді алды, ал қырғыз билігі мұндай қа-

дам ға барған жоқ. Осы жағынан келгенде 

біз де анағұрлым тиімді жағдайдамыз. Ол 

да болса – Кеден одағы мен БЭК-тің нәти-

жесі. 


– Көпшілікті толғандыратын 

тағы бір мәселе – елімізде 

Халықа ралық ядролық отын 

банкін орналастыру мен атом 

электр стансысын салуға қатысты 

екені белгілі. Бұл тұрғыдағы сіздің 

пікіріңіз қандай?

– Иә, қоғамда ядролық тақырыпқа 

қатысты үрей қалыптасқаны рас. Оған бір 

есептен біздің жерімізде бұрын ядролық 

полигон болғаны да әсерін тигізеді. Бірақ 

біз мынаны ұмытпауымыз қажет: қанша 

айтқанмен біз халқы аз болғанымен, 

беделі жоғары шағын мемлекетпіз. Иран-

ның ядролық бағдарламасы төңірегінде 

дау-дамай өршіген тұста Қазақстанда 

Халықаралық ядролық отын банкін орна-

лас 


тыру жөніндегі келісімнің маңызын 

жоққа шығаруға болмайды. Өйткені кез 

келген елге мұндай сенім көрсетіле бер-

мей ді. Егер де біздің елімізде бұл банк 

орналасатын болса, онда еліміздің бүкіл-

әлемдік қауымдастықтағы беделі беки 

түседі. 

Атом стансысы құрылысына келсек, 

бізде көмір де, мұнай да, газ да көп. Бір 

жағынан, мұның бәрі түптің түбінде 

таусылады. Екінші жағынан, атом электр 

стансысы – бұл мүлде басқа деңгей. Біз 

секілді уран қоры мол, атом стансыларына 

қажетті таблеткалар өндіретін елде атом 

электр стансысының болуы заңды да. 

Әйтсе де қалай алып қарасақ та, атом 

электр стансысының құрылысы ең әуелі 

геосаяси тұрғыдан тиімді болмақ. Бұл – 

елдің беделі, оның атом энергиясын өнді-

ру шілердің элитасына енуі дегенді білді-

реді. Сондықтан Қазақстанда атом электр 

стансыларының болуы тек қана экономи-

калық жағынан керек десек, қателесеміз. 

Ал қауіпсіздік жағын айтсақ... бұл – енді 

технологиялық мәселе. Тіпті Фукусима 

апатынан кейін атом электр стансысынан 

бас тартқысы келген Жапонияның өзі сол 

шешімін қайта қарамақшы. Франция да 

атомнан бас тартайын деп отырған жоқ. 

 – Ал Орталық Азиядағы қазіргі 

ахуалға өзіңіз қандай баға берер 

едіңіз? Аймақтық ынтымақтастық 

мәселесінде осындағы елдердің 

ұстанымы қаншалықты бір-біріне 

жақындады?

– Орталық Азиядағы ахуал – күрделі 

қалпында. Мұнда Қырғызстан аумағын-

дағы өзбектің Сох анклавына қатысты 

кикілжің және Тәжікстанды Өзбекстанның 

газбен жабдықтауын тоқтатуы сияқты 

оқиғалар орын алып отыр. Алайда басты 

дау-дамай – Қырғызстандағы Қамбар ата 

су электр стансысы және Тәжікстандағы 

Рогун ГЭС-нің құрылысына Өзбекстанның 

үзілді-кесілді қарсы шығуы. 

Бұл – өте шиеленісті жағдай. Мұнда 

аймақтық қарама-қайшылықтар мен 

геосаяси мәселелер астасып кеткен. Мәсе-

лен, Рогун мен Қамбаратаны ресейліктер 

салып жатыр, сондықтан Өзбекстан қанша 

шулатса да, Тәжікстан мен Қырғызстанға 

қатты қысым жасай алмайды. Ол өз аума-

ғы арқылы Рогун құрылысына қажетті 

жүкті өткізуден бас тартуы мүмкін. Ал 

Ресей үшін осы екі стансы да Орталық Азия 

аумағында қалуға мүмкіндік береді. 

Тәжікс 

тан мен Қырғызстанға ықпалын 



күшейтіп, Өзбекстанға доқ көрсету мүм-

кіндігі. 

Тәжіктер Рогунды салып біткен соң, 

Ауғанстанға электр қуатын сата бастайды 

деген сөз бар. Ал өзбектер Ауғанстан же-

рін де түрлі жобаларын көптен бері жүзеге 

асырып келеді. Айталық, Кабул өзбектің 

электр қуатына тәуелді. Міне, осы кезде 

бәсекелестік күшейеді. 

Өзбекстан өткен жылы Ұжымдық қау і п -

сіз дік шарты ұйымын тәрк етіп, кезінде 

Ресей құрған аймақтағы қауіпсіздік жүйе-

сіне айтарлықтай нұқсан келтірді. Соңғы 

20 жылдың ішінде өзбектер өздерінің 

сыртқы саяси векторын АҚШ бағытына 

бірнеше рет бұрғаны белгілі. Жалпы, 

геосаясатта бір елді жақсы, бір елді жаман 

деп кесіп айтуға болмайды. Көпвекторлы 

саясат ұстанатын елдің айналадағы ахуалға 

бейтарап көзқараста болғаны дұрыс. 

Ал біздің еліміздің көзқарасы – өзімізге 

қатысы жоқ кикілжіңдерге араласпау. 

Ынтымақтастыққа келсек, ол, әрине, 

әлі де жалғасуда. Әйтсе де аймақта қара-

ма-қайшылық көп, сондықтан да бұл мә-

се ле де қандай да бір алға ілгерілеуді күту-

ге болмайды.

Қазір халықаралық қоғамдастық 

Қазақстанға Орталық Азиядағы шешуші 

ойыншы ретінде қарайды. Біздің көршіміз 

Өзбекстанда халық саны көп, Орталық 

Азия аумағында өмір сүрген барлық дерлік 

тарихи мемлекеттердің территориясын 

алып жатыр. Кезінде өте ұзақ уақыт бойы 

оның аумағында барлық қаржы-эконо-

микалық орталықтар шоғырланған бола-

тын. Ал қазір жағдай өзгерді. Бүгінгі күні 

халықаралық қоғамдастықтың ықыласы 

Орталық Азияның кіндігінен Қазақстанға 

қарай, біздің даламызға қарай ойысқанын 

байқау қиын емес. 



1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал