Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 3.62 Mb.

бет11/27
Дата09.01.2017
өлшемі3.62 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   27

Мы

заң

БЕЙТАРАП ПІКІРБЕЙТАРАП ПІКІР

Ерболат БАЛТАБАЕВ, көлік ж

– Көліктерді міндетті тех

еліміздегі көліктердің 7

бақы лауын

а

а

лы

л

мүмкін. 

Он

Он

тарды о

Тым б

аху

ебебі бірнеше жыл қатарынан

Себ

лген сараптамалық зерттеулер жол-



жүргізіл

қиғаларының көліктердің техни ка-

көлік оқи

уларынан болмайтынын дәлелдеді. 

лық ақаул

Грузияда «көліктерді техникалық

Мысалы, Г

ан өткізу» д

д

ег

еге



ен

т

тал



ал

ап

ап



т

т

ұр



ұ

ма

ма



қ,

қ,

 



бақылауда

ым да жоқ

қ

е

еке



ке

н.

н.



С

С

та



та

ти

тист



ст

ик

ик



ал

ал

ық



ық

 

мұндай ұғым



ге сенсек, елімізде биылдың 

мәліметтерге

адам жол-көлік оқиғасынан 

өзінде 142 ад

Ал 1500-ге жуық азамат 

қаза болған. А

йде жарақат алған. Бірақ

әртүрлі деңгейд

ығысы көліктің техникалық

ешбір көлік соқты

ары

ры

на



н

н

н



орын алмапты. 

ақ

ақау



ау

ын

ын



ың

ың

с



с

ал

ал



да

да

р



ту

туын


ынш

ша, жол апатта ры-

Ма

Мама


ма

нд

нд



ар

ар

ды



ды

ң 

ң 



ай

айт


т

ылдамдықты шамадан 

ның 90 пайызы жы

әне ішімдік ішіп көлік 

тыс асырғаннан жән

ан болады. Жақында

құра лын  басқарғанна

сақшылары да осы

депутаттар мен жол с

пікір айтты. Әрине, 

мәселеге қатысты түрлі п

қатыст


ушы көліктер мен 

дұрыс, жүк тасымалдау

үк тас

ни

и



ж

ж

ең



ң

іл авто кө

ө

-

қоғам дық  көліктерді, 



яғ

яғ

н



н

көлі


да

а

уш



уш

ы 

ы 



кө

кө

лі



лі

к 

тү



тү

р-

р-



лік терден бөлек тасым

ымал


ал

да

д



бөле

аудан өту

ді

 м

ін



-

леріне техникалық бақылау

леріне техникалық бақыл

никал


ы қаласында да 

деттеу керек. Себебі Алматы 

деттеу керек. Себебі Алма

ек. Се


н бірнеше ірі

өткен жылдың аяғына таман

өткен жылдың аяғына та

лдың


Жүк көліктері 

жол апаты тіркелген болатын. Ж

тіркел

салдарынан 



тежегіштерінің істен шығуы са

рінің


, қала тұр-

он

о



даған кө

пен соқтығысып,

өлі

і

кп



к

ға жүретін 

ғы

ғы

н 



н

да

да



ры

ры

з



ар

рд

д



п 

п

ше



ше

кт

кті.



.

Ұ

Ұ



зақ жолға

ар

арда



да

да ауыр 


тасымалдаушы авт

б

обустардың д



№23 (934) 

14.02.2013 жыл, 

бейсенбі


www.alashainasy.kz

4

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

НАРЫҚ


   

Ұлттық банк шақаларын 

интернеттен сатып ала аласыз

Резидент емес адам салық 

төлеуге міндетті ме?

Резидент емес адам Қазақстандағы табыс көзінен венчурлық инвестициялау жөніндегі 

халықаралық қауымдастыққа мүшелік жарна төлесе, ол  корпоративтік салық төлеу 

нысанына жатқызыла ма?

Марат, алматылық кәсіпкер

Ұлттық банктің коллекциялық шақаларын интернет арқылы сатып 

алуға бола ма? 

Еркеш, Павлодар қаласы

Таяуда ғана Ұлттық банк ресми 

сайтында (www.nationalbank.kz) 

интер нет-дүкен іске қосылғанын мә-

лім деген болатын. Нақтырақ айтқанда, 

интернет-дүкенді сайттың «Ұлттық 

валюта» деген бөлімшесінен таба 

аласыз. Онда еліміздің Монета сарайы 

өнімдері қойылған. Тапсырыс беру, 

тауарды жеткізу туралы мәліметтермен 

«ҚР ұлттық валютаның инвестициялық 

және топтамалық монеталары сатылы-

мы туралы ақпарат» деген жазбаны 

басу арқылы танысуға болады. Тұты-

нушы Ұлттық банктің интернет ресур-

сына тіркелу арқылы өзіне жеке каби-

нет ашуына немесе тіркеусіз тапсырыс 

беруіне болады. Негізінен, тіркелген 

дұрыс, өйткені тауарды жеткізуде не-

Егер салық жеңілдіктері қарастырылған елдің 

резиденті болып табылмайтын шетелдік болса, 

оның табысы бұл жағдайда, яғни мүше лік жарна 

ретіндегі төлемі және «сауда миссия сын жүзеге 

асыру және ұйымдастыру жөніндегі қызметке» 

сәйкес:

– қазақстандық табыс көзі ретінде қарасты-



рылмайды;

– Салық кодексінің 192-бабының 1-тарауы-

ның 3-пунктінде көрсетілген қызмет түрлеріне 

жатпайды, сондықтан осы кодекстің 193-бабы, 

5-тарауы, 13-пункті бойынша мұн дай табыстар-

дан салық алынбайды.

Яғни аталған заң нормативтері бойынша ҚР 

сыртына көрсетілген қызмет түрлерінен, жасалған 

жұмыстардан түскен табыстан салық алынбайды.

МА

Л ШАР



У

АШЫЛЫҒЫ


Қазаққа мал басын сақтандыру 

қорын құру қаншалықты тиімді? 

Рас, біздің мемлекетіміз осы уақытқа 

дейін мал шаруашылығы саласына серпін 

беру мақсатында бірнеше бағдарламалар 

легін жасақтады. Мал басын көбейту мақ-

сатында асылтұқымды мал өндіру ісіне 

бір қатар жаңашылдықтар енгізілді, мал 

өсіремін деген шаруаға мемлекеттік жеңіл-

діктер де қарастылуда. Мұны жоққа шы-

ғару ға болмайды. Десек те, бұл ретте мә се-

 

ленің бетін ғана сылап-сипап отырған 



тәріздіміз. Ал түйткілді тарқатуға тереңнен 

үңілуге неліктен бейқамбыз?!

Біздің қазақта «жұт айтып келмейді» 

деген нақыл бар. Әйтсе де бірақ біз сол 

айтып келмейтін жұттан сақтана алып 

отырмыз ба?! Басқа сала өз алдына, тек 

мал шаруашылығына қатысты сөз етсек, 

мәселен, өткенде ғана Жамбыл облысында 

болған дауылдан шаруалар ұсақ мал 

шығындарын есептемегенде, 1090 бас 

қойы  нан және 70 жылқы малынан айры-

лып қалды. Бір ғана Жамбыл облысына 

қатыс ты емес, қазбалар болсақ, мұндай 

мысал 


дар көптеп кездеседі. Бүгінде 

қазақтың малы ағын суға ағып опат болса 

да, дауыл соғып қақыраса да шығынға 

ұшыраған малдың 100 пайыздық төлемін 

алу тым қиын. Осыдан болар, ауыл шаруа-

лары «мал бір жұттан қалмайды» деп 

қолындағы асырап отырған малын бірден 

етке өткізіп жіберуге бейіл. Мұндайда 

«қора-жай және мал басын сақтандыру 

мәселесіне неге мән бермей отырмыз?» 

деген сауал өзінен-өзі туындайды. 

Мысалы, бұл ретте шетелде жекелеген 

ұлттық сақтандыру компанияларының 

үлесі зор екен. Асылтұқымды мал өсіруде 

алдына жан салмайтын Австралия мен 

Бразилияда бұл мәселенің тетігі әбден 

шешілген. Бұл ретте Австралияда арнайы 

мал шаруашылығын сақтандыру қоры бар 

көрінеді. Осы қорға сол елдің алпауыт 

ұлттық компаниялары белгілі бір пайыздық 

мөлшерде қаржы салып отырады да, ол 

қаржы малдың жем-шөбін, жайылымын, 

тіпті қажет болған жағдайда мал басының 

өз шығынын өтеуге де жұмсалып отырады.



Көпмағамбет ЕЛЕМЕСОВ, 

ҰҒА академигі: 

– Ақиқатын айтсақ, ауылда қазір 

мал өсіруге құмартып отырған жан өте 

аз. Қорасында бірлі-жарым мал ұстап, 

күнделікті қажетін өтейтіндердің қара-

сы тіпті азайып барады. Ірі шаруа қожа-

лықтарының өзінде малдың қажетін 

өтейтін заманға сай қарым мен қабілет 

өте аз. Жаман айтпай жақсы жоқ, егер 

әлдеқандай жағдай болса, елдегі мал 

басын сақтандыру үрдісі бізде мүлде 

жоқтың қасы. Қандай да бір мал 

шығынға ұшыраса, өтемақы төленген 

болып жатады. Бірақ ол өтемақыны алу 

үшін шаруаның қаншама құжат жинауы 

керек. Малдың шынымен де шығынға 

ұшырағанын дәлелдеуінің өзі бір қия-

мет. Ал берілген өтемақы тіпті малдың 

өз басын қайта сатып алуға жетпей 

жататыны да рас. Сондықтан біздің елі-

мізге мал басын сақтандыру қорларын 

құру керек. Ол мемлекеттік бола ма, 

жекелеген сақтандыру қорлары бола 

ма, бірақ үкіметтің қадағалауында бо-

луы керек. Егер болашақта мал шаруа-

шылығын сақтандыру қорларын құрып, 

сол арқылы осы саланың жоқ-жітігін 

түгендер болсақ, мәселе сәл де болса 

жеңілдер еді. Әсіресе сол сақтандыру 

қорларының жұмыс істеуіне алпауыт 

компаниялар септігін тигізіп, белгілі бір 

пайыздық мөлшерде қаржы аударып 

отырса, бұл да үлкен көмек болар еді. 

Міне, осылайша мемлекеттен бөлінер 

қаржыдан бөлек,  алпауыт компаниялар 

мал шаруашылығына болмашы ин-

вестиция бөлсе, елде мал шаруашылы-

ғының тынысы ашыла түсер еді. Қазақ-

тың мал шаруашылығын өркендетеміз 

десек, мемлекеттен бөлек, жекелеген 

компаниялардың да үлесін тетікке қосу 

керек. Жалпы, мал шаруашылығына 

серпін беру ет және ет өндірісі экспор-

тын ұлғайтуға әсер ететіні белгілі. Сон-

дықтан ет экспортының межесін бағын-

дыру үшін мал шаруашылығы саласын 

сақтандыратын арнайы қор құру қажет 

деп есептеймін. Мұндай қор құру ет 

экспортындағы қазіргі 13 мың тонна-

лық межені өсіруге мол мүмкіндік бер-

мек... 

Сөйтіп, мамандардың пайымдауынша, 

арнайы сақтандыру қорларын құру мал 

шаруашылығындағы межені еселеуге, мал 

басының өнімін ұлғайтуға, өнім сапасын 

арттыруға жол ашпақ. 

Жалпы, дерегіне жүгінсек, біздің қазақ-

тың ет өндірісіне сырт жақтан да, ішкі на-

рық  та да сұраныс бар. Қазақ мал етінің 

сапалылығына Батыс жұрты қазірде нық 

сеніммен қарай бастаған. Бұған қатысты 

өткенде ғана шотландиялық генетиік 

ғалым Дж. Кларк: «Қазақ малының еті са-

па сы жағынан гендік модификацияға түс-

пеген. Қазақтың малы таза, табиғи шөп-

тер мен қоректенген. Сондықтан келешекте 

бұл елдің етіне және ет өніміне сұраныс өсе 

түседі», – деген-ді. Сол-ақ екен, тиісті 

орындар тарапынан 2016 жылға дейін 60 

мың тонна ет экспорттау екпінімізді бәсең-

детпеу қажеттігін тағы бір мәрте қадап-

қадап айтылды. Ал енді 2016 жылға дейін 

60 мың тоннаны, 2020 жылға дейін 180 

мың тоннаны экспорттауды шынымен де 

бағындыра аламыз ба? 

Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ

АЙМАҚ


EXPO-2017 және Маңғыстау

Содан бері 163 жыл өтіпті. Көрменің 

беделі өсіп, абыройы артпаса, кеміген 

емес. Иә, EXPO көрмесі – жалпы саяси 

және экономикалық мәнділігі бойынша 

теңдессіз оқиға. Ол индустрияландырудың 

нышаны және техникалық, технологиялық 

табыстарды көрсететін ашық алаң болып 

келеді. 2010 жылдың 1 мамыры мен 31 

қазаны аралығында Қытайдың Шанхай 

қаласында өткен дүниежүзілік көрмеге 

190-нан астам ел және шамамен 73 млн 

адам қатысты. Ұйымдастырушыларға ша-

ра 12 млрд доллар пайда әкелді. Орта биз-

нес табысы кем дегенде 20 пайызға артты. 

Сондықтан да Қазақстан EXPO-ға бар 

күшті жұмылдырып жатыр. Астанадағы 

EXPO-2017 көрмесі ТМД елдері мен Орта-

лық Азия аумағындағы өткізілетін ең ал-

ғаш 


қы халықаралық деңгейдегі көрме 

болмақ. 


Сонымен қатар EXPO-2017 елорданың 

ғана емес, барлық облыстың әлеуметтік-

экономикалық дамуына ықпал ететін 

кешенді жоспарлар ұйымдастырылуы 

қажет деп есептейді отандық сарапшылар. 

Сондықтан да Маңғыстау облысы рес пуб-

ли камыздың өңірлері ішінде EXPO-2017 

көрмесіне алғаш болып дайындықты 

бастап, «EXPO-2017: Өңірлік бастамалар» 

халықаралық форумын өткізді. Онда 

«жасыл энергетика» саласындағы жаңа 

жобалар ортаға салынды. Естеріңізге сала 

кетейік,  Астанадағы EXPO-2017 көрмесі 

Future Energy, яғни «Болашақ қуаты» деген 

атпен өтеді. Ал Ақтаудағы форумға еліміз-

дегі ғылыми-зерттеу институттарының 

өкілдері, бизнесмендер, кәсіпкерлерді 

қолдау ұйымдарының аймақтық қызмет-

керлері, ірі инновациялық өндіріске бағыт-

талған компаниялардың өкілдері қатысты. 

Мамандар алдағы 30 жылдың көлемінде 

көмірсутек шикізатының қоры сарқыла 

бастайды, сол себепті «жасыл энергетика» 

болашақтың өзекті мәселесі болып отыр 

деп санайды. Еліміздің ғалымдары қазіргі 

уақытта энергия үнемдеудің әлемде жоқ 

жолдарын қарастырып жатқанын сөз етті. 

Басқосуда 2017 жылы дүниежүзілік көр-

ме де ұсынылатын гидроқондырғы жобасы 

талқыланды. Осы құрылғы арқылы ағып 

жатқан судан энергия қуатын алуға бола-

ды. Сондай-ақ гидростансыны пайда лана 

отырып,  таулы аймақтарға еш қиындықсыз 

жарық тартуға да болады. Бұл жоба әлі 

пысықталып жатыр, қолданысқа енгізудің 

жолдары енді қарастырылады. Күнді 

энергия көзі ретінде пайдалануға бағыт-

тал ған жобалар да бар. Ғалымдар бұдан 

бөлек, көмірдің сапасын жақсартып, 

қалдықты азайту үшін де нанотехнология-

ларды пайдаланып, тер төгіп жатқанын 

айтты. 


Ал Маңғыстаудың табиғаты үшін 

желден энергия өндіру әзірге ең тиімді 

жоба болып тұр.  Қазір Мұнайлы және Қа-

ра қия аудандарында желден электр қуа-

тын алу жобасы қарастырылып жатыр. 

Energy Worldwide Holding холдингі Маң-

ғыс тау облысында қуаттылығы 250 МВт екі 

жел құрылғысын салуға ниетті. Ал стансы-

ның құрылысы алдағы бір-екі жылдықта 

жүргізілетін болады.

«Инвест Грин» ЖШС бас директоры 

Серік Қарымсақов: «Баламалы энергия 

үнемділігі жағынан алғанда бастапқыда 

ғана үнемді емес, алғашқы 10 жыл ішінде 

бұл энергияның бағасы қымбат болуы 

мүмкін. Бірақ 10 жылдан кейін ең арзан 

энергияға айналады», – дейді. 

Ш.Есенов атындағы Каспий мемлекет-

тік технология және инжиниринг универ-

Абай ОМАРОВ (коллаж)



Қазақстанға 

«Тойота» келді

EXPO-2017-

нің алғашқы 

төрт жобасы 

таныстырылды

АВТОӨНДІРІС

ИННОВАЦИЯ

ситетінің ғалымдары «Маңғыстаудың же-

рас ты термалды сулары бұл  энергияның 

баламалы көздері» деп жар салып отыр. 

«Жаңғырмалы баламалы энергия көздері-

не термалды суларды да жатқызуға бола-

ды. Қазақстан оның қорына аса бай. Олар 

республиканың 70 пайыз аумағында 

орналасқан және Ертіс маңында, Зайсан, 

Іле, Шу, Сырдария жанында, Каспий ойпа-

тының жанында, Торғай және Оңтүстік 

Маңғыстау жерлерінде артезианды 

бассейндермен толыққан. Геотермалдық 

ресурстар әлемнің 80 елінде барлаудан 

өтті, олардың белсенді қолданылуы 58 

мемлекетте жүргізілуде. Оларды жылу 

энергетикасында, медицина мен ауыл 

шаруашылығында қолдануға болады. 

Сонымен қатар Маңғыстау  және Атырау 

облыстарының жерасты сулары айтарлық-

тай қызығушылық тудырып жатыр», – деді 

форумда Ш.Есенов атындағы Каспий 

мемлекеттік технология және инжиниринг 

университеті энергетика кафедрасының 

меңгерушісі Қазыбек Тергемес. Оның ай-

туын ша, Маңғыстау артезианды суларын-

дағы 10 кен орнының екеуі минералды 

сулардың кеніші болып табылады. Олар-

дың біреуі (Солтүстік Ақтау) суаруға, қал-

ғандары сумен жабдықтауға арналған. 

Қ.Тергемес: «Геотермалды суларды Маң-

ғыс тауда жайылымдарды сумен қамтама-

сыз ету үшін қолдануға болады», – дейді.

Бұдан бөлек, дүниежүзілік көрменің 

Маңғыстау өлкесіне тигізер тағы бір пай-

дасы бар. EXPO туризмді дамытуға мол 

мүмкіндік береді.  EXPO көрмесінің аясын-

да қонақтарға ашық аспан астындағы мұ-

ра жай саналатын Маңғыстауды жарнама-

лау назардан тыс қалмауы керек. Көрмеге 

келетін қонақтар тек Астана қаласымен 

шектелмей, Алматы, Бурабай, Маңғыстау 

сияқты көрікті жерлерге ат басын бұратын 

туристік жоспар жасалса игі. Маң даланың 

тарихи да, табиғи да ескерткіштері кез 

келген адамды бейжай қалдырмай, там-

сан дырары сөзсіз. Тек көрерге көз ке рек. 

Ахмет КӘРІМ

Ашық бәсеке болмаған жерде 

сапа көрсеткіші төмендейтіні 

әуелден белгілі. Осы ұстанымды 

басшылыққа алған билік 

өкілдері екі жыл бойы келіссөз 

жүргізіп, ақыры жапондық 

«Тойота» автокөлігін Қазақстан-

да құрастыруға рұқсат алыпты. 

EXPO-2017 көрмесі 

қарсаңында Астанада 

өндірістік тәжірибеге енетін 

алғашқы төрт инновациялық 

жоба белгілі болды. Жоба 

авторлары – Л.Н.Гумилев 

атындағы Еуразия ұлттық 

университетінің ғалымдары. 

Бұл туралы «Ғылым қоры» АҚ 

мамандары хабарлайды.

Нақ қазір біз үшін 

өркендеуі, өсіп-өнуі тиіс 

саланың бірі мал 

шаруашылығы екені даусыз. 

Бірақ әттеген-айы, бұл 

саланы бұғаулаған 

мәселелер түйіні әлі 

толыққанды шешілмек емес. 

Мамандар бұл ретте біз 

нақты жүйені сауатты 

қалыптастыра алмай 

отырғанымызды ашық 

айтуда.

ме се тағы басқа қандай да бір түсін-

бестіктер туындағанда банк мұраға-

тында жазылып қалған тапсырыс 

та 

ри 


хы арқылы дәлелді алға тарта 

аласыз. 


Тапсырыс беру үшін ұсынылған 

өнімдер ішінде өзіңізге қажетті тауарды 

таңдап, «қоржынға енгізу» жазбасын 

басыңыз. Ол арада қажетті шақа саны 

мен жеткізілетін өңірдің мекенжайын 

жазасыз. Шақалар еліміздің барлық 

аймағына тасымалданады. Ал тауарды 

жеткізу құны «Қазпошта» АҚ бекіткен 

тасымал аймағы мен шақаның салма-

ғына байланысты есептеледі. Бұл 

арада тасымал құнына тауар құнының 

1 пайызы көлемінде сақтандыру жар-



насы енетіндігін де ескерте кетелік.

Бұл ретте экономист-сарапшы 

Мейрам ҚАБДРАХМАНҰЛЫ былай деп 

ой түйіндеді: 

– Қазір адамдардың саны өсіп 

келеді. Қазақ халқының басты ерекше-

лігі – етсіз тұра алмайды. Осы жағдайды 

біле тұра ішкі жағдайды ескерусіз қал-

дырмауымыз керек. 60 мың тонна ет 

алу үшін тек малды өсіру аз, оған қо-

рек  тік жем-азық беру керек. Етті экс-

порт қа шы ғатындай стандартқа келтіру 

керек. Бүгінде біздің жасап отыр ған 

экспорттық көлеміміз 12-13 мың тонна 

шамасында ғана. Ал егер малдың саны 

күрт төмендеп кететін болса, онда біз 

бұл межені қалай бағындырамыз? 

Қазіргі басты мәселе – қолымызда бар 

малдың басын сақтап, мүмкіншілік 

болса, оны көбейту. Сол үшін де мемле-

кеттік тұрғыда мал басын сақтандыру 

қорларын құрған абзал. Мысалы, 

біздің мемлекетіміз 2016 жылы 60 мың 

тонна ет экспорттау үшін сырт елден ал-

дағы жылдар аралығында 72 мың асыл 

тұқымды ірі қара малын импорттауы 

керек, бұл ретте қазіргі меже 15,9 мың 

ірі қара малын құрайды. Бұдан кейін 

300 мың ірі қара мал басын сатып алуы 

қажет. Осыған сәйкес қазіргі межеде 

1,1 мың шаруашылық 56,8 мың ғана 

ірі қара сатып алған; 150 мың ірі қара 

бордақылау орындары ашылуы қажет; 

қазірде іске қосылғаны 26 мың ғана. 

Ал малдың азығы турасында қуаты 15 

мың тонна балауса шөп, 17 мың тонна 

жем-шөп өндірісі бойынша бес жоба 

жүзеге асуы керек. Бір жобаны ойдағы-

дай аяқтау үшін кемінде екі жыл кетеді. 

Сондықтан мұның барлығын жүзеге 

асырамыз десек, сөзсіз арнайы сақтан-

дыру қорының қызметіне жүгіну керек. 

Өйткені біз үшін нақ қазір қолда бар 

малдың басын сақтандыру өзекті бо-

лып тұр. Арнайы сақтандыру қорлары 

арқылы мал азығын, шығындалған 

малдың өтемақысын, мал шаруашылы-

ғы саласындағы техникалық жоқ-жітік-

терді өтей алсақ, «малым – жанымның 

садағасы» дейтін қазақ үшін бұл оңтай-

лы жүйе болар еді. Әрине, бір ғана 

сақтандыру қоры арқылы барлық 

проб 

леманы шеше алмаспыз, бірақ 

арнайы қор құрып, алпауыт компания-

лардың үлесінен сақтандыру қорына 

ақша жинақтау «сақтансаң сақтаймын» 

дегенге қам жасау екенін ұмытпаған 

абзал... 


1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал