Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 3.5 Mb.

бет17/26
Дата09.01.2017
өлшемі3.5 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   26

Өткен ғасырдың 70-80-жыл-

дары қазақтың ән өнерінің алтын 

қорына «Бір тамшы жас», 

«Тамшылар», «Есіл ағады», 

«Нұрлы

ы

бейнең» секілді 200-ге 

та

тарт

рта 

а ға

ға

жа

жа

йы

йы

п

п 

ән

ән

 туындыларын 

қосып, өнерсүйер қауымның 

ыстық ықыласына бөленген 

Мәдениет қайраткері, талантты 

композитор Ахмедия Есмұханов 

биыл мерейлі 60 



жа

ж

сқ

с

а толды. 

Сазгердің мере

е

йт

йтой

ой

ын

ына 

а 

ор

ор

ай

ай

,



Астанада «Есіл ағады» 

шығармашылық кеші өтті.

Жезқазған өңірінің тумасы Ахмедия 

Есмұхановтың есімі қалың қазаққа жақсы 

та

т



ныс. Әртүр

үр

лі



л

 жанрд


рд

а жазылған 200-ге 

та

тарт


рт

а

а



ән

ән

де



де

рі

рі



б

бар


ар

.



Со

Со

ны



ны

ң ішінде танымал 

әндерінің қатарында «Тамшылар», «Бір 

тамшы жас», «Алау гүл», «Махаббат

сәулесің», «Балапаным», «Есіл ағады», 

«Қарағанды», «Нұрлы бейне», «Ағалар», 

«Сен мені түсінбедің», «Түн» әндерін қазақ 

эстрадасының жұлды

ы

зд

зд



ар

р

ы  Роза  Рым



м

-

баева, Мақпал Жү



Жү

ні

ні



со

со

ва



ва

,

,



Қы

Қыды


ды

рә

рә



лі

лі

 



Болманов, Қарақат Әбілдина, Қайрат Нұр-

тас, сондай-ақ «МузАрт», «Каспий» тобы 

орындап жүр. Бұл жолы да Ахмедия 

Есмұханов 

тың жанды тербеп, жүректі 

то

т



лқытқан  әу

әу

езді әндері Астана жұрт-



шы

шылы


лы

ғы

ғы



ны

ы

ң



ң

ыс

ыс



ты

тық 


қ 

ық

ық



ыл

ы

асына ие болды. 



Жиын барысында мерейтой иесіне 

жолданған ҚР Премьер-министрі Серік 

Ахметовтің құттықтау хаты оқылды. Онда: 

«Қазақтың ән өнері өресіне әу баста 

«Тамшылар» әнімен  та

та

нылғ



л

ан талантты 

композитор Ахмед

ия

ия



Е

Есм


см

ұх

ұхан



ан

ов

ов



с

сүб


үбел

ел

і



і 

үлес қосып жүр. Ол әйгіл

і 

«Қаракөз» 



ансамблін алғашқы құраушылардың бірі 

һәм оны халқымен қайта қауыштыру 

мақсатында тынымсыз тер төкті. Қазақтың 

алтын қорына қайталанбас, өзіндік қол-

та

та

ңб



ңбас

ас

ы 



ы

ба

ар 



р

ін

ін



жу

жу



ар

ар



жа

ж

ндарын қалдыр-



ған дарынды әншіні

і

ң өнері әрдайым 



халықтың назарында болды. Өнеріңіз өрге 

жүзе берсін», – делінген. 

Кеш барысында сазгер «Қаракөз» ан-

самблінің қосылуымен әндер орындады. 

Бұл кеш – арада қа

нш

ншам



ам

а

а уа



уа

қы

қы



т 

т 

өт



өт

се

се д



де,

е,

 



А. Ес мұхановтың әндер

і

ін



і

ің өз өм


і

ір

ше



ңд

і

ігін 



жоймағандығының айқын дәлелі. Кон-

цертке жиналған қауым әншімен қосыла 

шырқап, жастық шақтарына  сапар  шек-

кендей болды. Аталған ән кешінде сазгер 

ән

әнші


ші

ні

ні



ң 

ң

ш



ш

әк

әкір



іртт

тт

ер



ер

і

і



кө

кө

ре



ре

рменге мерейтой 

ие

ие

сі



сі

ні

нің 



ң

ә

әнде



дері

рі

не



нен 

н ша


шашу

шу

 шашты.



       Ақмарал БАЯЗИТОВА,

 

 



 

        Астана



танышы. Бір өкініштісі, осы ансамбльдің 

іргетасын қалаған азаматтардың біразы 

қазір жанымызда жоқ. Дегенмен 

бүгінде солардың ізін дарынды жастар 

жалғастыры

р

п келеді. Абай: «Алдыңғы 

толқ

қ

ын

ын

а

ға

ға

ла

лар,

р,

к

кей

ей

ін

ін

гі

гі

т

т

ол

ол

қы

қы

н

н  ін

ін

іл

і

ер.

Кезегі

і

мен өлін

і

ер, 

б

баяғыдай

й

 көр

і

інер», 

демекші, біздің балалық шағымыздың 

куәсі болған «Қаламқас», сол – 

«Қаламқас».

Қазаққа  КВН 

ке

кере


ре

к 

к 



ем

ем

ес



ес

д

д



еу

еу

де



де

н

н



де

де

 



аулақпыз. Бірақ 

әр

әр м



м

ек

екте



тепт

пт

ен



ен

б

бір



ір

К

К



ВН

Н

 



командасы шығуы керек деп талап қою 

артық. Қазір республикалықтан  бұрын, 

аймақтық, қалалық, аудандық, ауылдық 

деңгейде іріктеу жүреді екен. Оның бәріне

қа

қ

ра



р

жат  ке


ке

теді


д

. Уақы


қ

т кетеді. КВН-шы 

де

де

ге



ге

н

н



ма

ма

ма



манд

нд

ық



ық е

е

ме



ме

с, сондықтан  бола-

шағы жоқ. Ал оған жастарды әуестендіре 

беру қаншалықты қисынды, ойланыңыз-

шы.

Серікбол ХАСАН, ақын, «Ұлан» га зетінің 

бас редакторының

о

о

ры

ры

нб

нб

ас

ас

ар

ар

ы:

ы

СӨЙЛЕУ МЕН

Ж

Ж

АЗ

АЗУҒ

УҒ

А

А

ҮЙ

ҮЙ

РЕ

РЕТЕ

ТЕ

ДІ

ДІ

– Балаға үйдегі, мектептегі тәрбие 

қазір аздық етеді. Қазір осылардың 

қатарына тағы бір мектеп қосылды. Қоғам 

деген. Көп жағдайда балаларды осы

қо

қо



ға

ға

мд



мд

ық

ық



о

о

рт



рт

а

а



бұ

бұ

зы



з

п 

п



жіберіп жатыр. Абай 

ат

ат



ам

ам

а



а

йт

йт



ад

ад

ы



ы

ғо

ғой:



й: «

«

Та



Та

ма

м



ғы тоқтық, жұмысы

жоқтық аздырар адам баласын» дейді. 

Мұндайлар не үйдегі, не мектептегі тәр-

биеге көнбейді. Сосын келіп түзде тәр-

биеленеді. Шынында да, байқасаңыз, түр-

лі құқықбұзушылыққ

қ

а,

а



 қылмыстарға 

көбіне осы уақ

ыт

ыты


ы

бо

бо



с

с

ба



бала

ла

ла



ар

р

жи



жи

і 

і 



ұрынып жатады. А

А

л керісі



і

нше, түске дей

й

і

ін 



сабағына  барып, түстен кейін түрлі үйір-

мелерге қатысатын балалар көп жағдайда, 

түрлі өнерге бейім, ғылым-білімге әуес, 

болмаса спортқа құмар болып өседі. Сол 

си

си

яқ



яқ

ты

ты



б

б

ос



ос

у

у



ақ

ақ

ыт



ыт

ты

ты



т

т

иімді пайдаланудың 



бі

бі

р 



р

тү

түр



рі

– о



о

сы

сы



К

К

ВН



ВН

.

Ойнай жүріп, тіл үйренеді. Сөйлеу мә-



нері қалыптасады. Өзін сахнада көрсете 

біледі. Бұдан былай жасқаншақ болмайды. 

Ел алдына өзін қалай ұстау керектігін 

білетін болады. Тағы бір пайдасы КВН-ге

сценарий жазу арқылы д

д

а қаламы ұ



ұ

шта-


лады. Кім біледі, ке

ке

йі



йі

н

н



од

одан


ан

ж

ж



ақ

ақсы


сы

с

сат



ат

ир

ир



ик

ик

 



шығып қалар. КВН

Н

 о



й

йн

й



ай жүр

і

іп, актерл



і

ік 


қабілетін де көрсетуі мүмкін. Әйтпесе бізде

қаншама  балалар өнерлерін іштерінде

өлтіріп жүр. Сондықтан, барлық  бала

жетістікке жету үшін бір нәрсемен айналысу 

ке

ке

ре



ре

к.

к



 

Әр

Әр



ин

ине


е,

К

К



ВН

ВН



ың

ың



 әзілі біреулер үшін 

әлсіз, мәнсіз болуы мүмкін. Бірақ қазір

Тұрсынбекті танымайтын бала жоқ. Соған 

еліктейтіндер де бар. Бәлкім, сол елік-

теушілер арасынан болашақ Тұрсын бектер

шығып қалар, кім біл

іл

ед

е



і?

і?

!



Бе

Бейб

йб

іт

іт

С

С

АР

АРЫБ

ЫБАЙ

АЙ

Ерлан СЫДЫҚО

В,

В,

 

Еуразия ұлттық университетінің ректоры:

– Халықаралық әйелдер күні қар-

саңында Астананың мәдени өмірінде 

айрықша оқиға – «Қаламқас» халық 

ән-би 

и 

ансамблінің концерті өтті. 40 

жы

жы

лд

лд

ың

ың і

і

ші

шінд

нд

е 

е 

бә

б

рі болды. Бұл ұжым 

биік-биік  белестерге жетіп, қиын-

қиын кезеңдерге де тап болды. Соған 

қарамастан, бүгінгі аудан басшылығы 

үзілгенді жалғап, ан самбльді қайта 

жаңғыртты. Сол ү

ү

шін 

н

мың да бір алғыс 

айтамын! 

Тұрсынғазы МҮСӘПІРБЕКОВ, 

Абай ауданының әкімі:

– 70-жылдары қалада «Дос мұ-

қасан»  болса, ауылда осы «Қалам-

қа

қа

с»

с»

қ

қ

ұр

ұр

ыл

ыл

ды

ды

. Өткен 40 жылдың 

іш

ішін

нде

де

б

бұл

ұл

а

анс

нс

ам

амбльдің аты да, заты 

да жоғал мады. Әрине, өтпелі заманда 

кейбір өзгерістер болды. Алайда 

«Қаламқас» Абай еліне, Семей 

өңіріне, Шығыс Қазақстанға қалт-

қысыз қызмет етуден тайған емес. 

Атадан балағ

ғ

а 

а  ми

ми

ра

рас 

с 

бо

бо

лы

лы

п 

п 

ке

ке

ле

ле

 

жатқан осы

«

«

Қа

Қа

ла

ламқ

мқас

асты

ты

ң»

ң»

ө

ө

не

не

рі

рі

 

баянды болсын дегім келеді.

 

Астана

Манс


Манс

ұр ХАМИТ (фотолар)



АЛАШ-АНЫҚТ

М

АМ

А

А

АЛАШ-АНЫҚТ

М

АМ

А

«Қ

«

аламқас» халық ән-би

и а

а

нс

нс

ам

ам

бл

бл

і 

і 

19

19

72

72

ж

ж

ыл

ыл

ы 

ы 

құ

құ

ры

р

лған болатын.

Ма

Ма

м

мыр айында берген алға

ғашқ

шқы 

ы

ко

ко

нц

нц

ер

ер

т

тіне

нен

н 

ке

ке

йі

йі

н

н бұ

бұ

л 

л

ұжым жер-жерді 

аралап, Абайдың «Айттым сәлем, Қаламқас», «Көзімнің қарасы», 

«Желсіз түнде жарық ай», «Қараңғы түнде тау қалғып» және басқа 

әндерін кеңінен насихаттады. Чехословакияға дейін гастрольдік 

сапармен бар

р

ып, қазақ халқының мерейін асқ

қ

ақ

қ

татты. Кеңес 

үк

үк

ім

мет

ет

ін

ін

ің

ің

қ

қ

ыл

ылыш

ыш

ын

ын

ан

ан

қ

қ

ан

ан

 тамған, ұлттық қасиет

т

те

те

рі

рі

мі

мі

зд

зд

ің

ің т

т

ам

ам

ыр

ыр

ын

ын

а 

а 

ба

лта шауып жатқан заманға қарамастан, «Қаламқас» ұлттық салт-

дәстүрімізді көркемөнерпаздар шығармашылығы арқылы дамытуға 

ерекше үлес қосты. 

Абай ОМАРОВ (коллаж)



№38 (949) 

7.03.2013 жыл, 

бейсенбі


www.alashainasy.kz

6

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

АЛАШ АЗАМАТЫ



Қазақтың ұлттық әмбебап 

энциклопедиясын 

шығаратын кез келді

ДАТ!


Бауыржан ЖАҚЫП, «Қазақ энциклопедиясы» ЖШС 

бас директоры, ҚР  ҰҒА корреспондент-мүшесі, ақын: 

– Бауыржан аға, сұхбаты-

мызды сіздің ғалым ретіндегі 

публицистикалық зерттеулері-

ңізден бастасақ деймін. Мені 

«Жалпы публицистика саласының 

толыққанды теориясын қалыптас-

тыра алдық па?» деген сауал жиі 

мазалайды. 

– Ахмет Байтұрсынов публицистикаға 

«көсемсөз» деген балама атау берген ғой. 

Мен осы көсемсөз саласын зерттеу мақса-

тында табаны күректей 23 жыл ізденіп,  

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық уни-

вер ситетінің журналистика факультетінде 

жұмыс істеппін. Осы қара шаңырақта 

қызмет істей жүріп, түрлі ғылыми ізденіс-

терге бардық. Мәселен, мені ең алғаш 

журналистика факультетіне жұмысқа ша-

қыр 


ған Тауман Амандосов ағамыз 

«Публицистика – дәуір үні», «Қазақ бас-

пасө 

зінің жанрлары» деген еңбектері 



арқылы сіз айтып отырған публицистика 

жанрларының теориясын жасауға ерен 

еңбек етті. Сол Тауман ағамыз бірде маған 

Мұхтар Әуезовтің публицистикасын 

зерттеуді ұсынды. Содан бастап Мұхаңның 

көсемсөзін зерттедім. Жалпы, Мұхтар 

Әуезов шығармашылық жолын «Сарыар-

қа» газетінде жарияланған «Адамдық 

негізі – әйел» атты мақаласын жазу арқы-

лы бастаған екен. Оны өзінің «Өз жайым-

нан мағлұмат» деген автобиографиялық 

жазбасында да айтады. Мәселен, мен 

ғалым ретінде Әуезовтің Ташкенттегі 

«Алаш», Семейдегі «Сарыарқа», «Қазақ 

тілі» газеттерінде, «Абай» журналында 

шыққан мақалаларын жинақтап, жария-

ладым. Мұхаң Жүсіпбек Аймауытов, 

Қаныш Сәтбаев, Әлкей Марғұлан сынды 

тұлғаларымыз оқыған Семейдегі мұғалім-

дер семинариясында оқып жүріп-ақ түрлі 

газеттердің жұмысына белсене араласқан. 

Мысалы, Әуезов жоғарыда айтқан басы-

лымдардан бөлек, Ташкенттегі «Шолпан» 

мен Семейден шыққан «Таң» журналына 

да мақалалар жазып тұрған. 1918 жылы 

Қызылжарда жарық көрген «Жас азамат», 

Орынбордағы «Еңбекші қазақта» да пуб-

ли цистикалық туындылары жарияланған. 

Мен ұстазым Тауман Амандосов дүниеден 

өтіп кеткен соң, яғни 1994 жылы осы 

Мұхаңның тырнақалды туындыларын, 

яғни публицистикалық шығармаларын 

жүйелеп, бірнеше кезең дерге бөліп, кан-

дидаттық диссертация қорғадым. Тауман 

ағамыз публицистика 

тану мәселесіне 

ерекше көңіл бөліп, өз еңбектерінде: 

«Қазақ публицистикасының тарихы көне 

дәуірлерден басталады» деп жазыпты. 

Осы бір ауыз сөз маған ой салып, доктор-

лық диссертацияма «Қазақ публи 

цис-


тикасының қалыптасу, даму жолдары» 

деген тақырыпты алып, сол бағытта зерттеу 

жұмысын жасадым. Білгір ғалым Бейсем-

бай Кенжебаев әдебиеттің негізін Күлтегін 

жазба ескерткіштерінен бастап, әдебиет 

тарихын тереңдетіп кетті ғой. Біз де өз 

әдетімізше, Енесей жазбалары жайлы жа-

зылған академик Маловтың 1953 жылы 

Ленинград пен Мәскеуден шыққан еңбек-

терін, Орхон жазбаларын сүзіп қарап шық-

қан соң, публицистика тарихын сол көне 

түркі дәуірінен бастау керектігі жөнінде 

іздендік. Біздің халықтың ауыз әдебиеті 

бай. Сол бай мұрамыздың ішіндегі батыр-

лар жырындағы, жыраулар поэзиясын-

дағы, шешендік сөздердегі публицисти ка-

лық сарындардың астарына мән беріп, 

одан кейінгі дәуірдегі «Түркістан уәләяты-

ның газеті», «Дала уәләятының га зе ті», 

«Қазақ», «Айқап» секілді басылым дар дың 

тігінділерін қарап, ізденушілерге қажетті 

құндылықтарды таптық. Осының нәтиже-

сінде кеңестік кезеңдегі, тәуелсіздік 

жылдары бедеріндегі публицистиканың 

даму бағытын жүйелеп, монография жа-

зып шықтым. Кейіннен бұл еңбек «Публи-

цистикалық шығармашылық негіздері» 

деген атпен оқулық болып басылды. Қазір 

бұл еңбекті студенттер қауымы оқып жүр. 

Н.Омашев, С.Қозыбаев, С.Медеубеков, 

А.Мектеп, С.Нұрбеков, Қ.Сақ, Қ.Асанов, 

З.Тайшыбай, Б.Сердәлі, Р.Жақсылықбаева 

т.б. бірқатар ғалымдарымыз осы саланың 

теориясының қалыптасуына өз үлесін 

қосып жатыр деп ойлаймын. 

– Енді салалық публицистикаға 



1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   26


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал