Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 3.5 Mb.

бет11/26
Дата09.01.2017
өлшемі3.5 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   26

Б

Р

БЕ

ЕЙ

Й

Т

Т

А

РА

П

 П

ІК

ІР

Әділ НҰРМАҚОВ,

саясаттанушы, блогер:

– Қалай б

й 

олғ

ол

ан күннің өз

өз

інде ПИК 

басшыл

ары

ары

н т

н т

аға

аға

йын

йын

дау

дау мү

мү

мкі

мкі

нді

ндігін

гін

 

халықтан алып алуғ

а б

олмайды. Ал 

әкімдіктерге мүлдем сенбеу керек. 

Кез келген адам жоғарыда отыр ған-

дардың алдында емес, төменге жа-

уап берсін. Бұл – тиімді және де мо-

кра

р

 тиялық  басқарудың ең негізгі

гі

қа 

қа

ғид

ғид

ас

асы. Қазіргі жүйе жаман еме

ме

с,

с,

бі рақ  толықтыруды қажет етеді. Егер 

әкім дік  ПИК  басшыларын таға 

йын-

дайтын болса, бұл – әкімдіктің тағы бір 

тиімсіз шешімдерінің бірі болып қала 

бермек. Әкімдіктер онсыз да өз тамыр-

та ныстарын жұмыспен қамтудың қа-

мын ойлап жүр. Енді олар

ар

ға 

ғ

ПИК

П

-ті де

бер 

сек, оңбай қателе

сем

семіз

із. Ег

Егер 

ер 

ПИК

ПИК

бас шысы  халықпен кездеспесе, ол –

тұр ғындардың  проблемасы.  Жа ла қы-

сын төлеп беріп отырған адамдар ко-

опе ратив  төрағаларынан  есеп  беруді

та лап етсін. ПИК өкілдерінің әкімдікпен

кез

к

 де

д

суі

у

не қар

қар

ағанда

д

, халықпен кез де-

суі

суі

әл

әлдеқ

деқ

айд

айд

а о

а о

ңай

ңай

жә

жә

не 

не

пайдалы деп

есептеймін.

Дайындаған Сандуғаш

ӘЛІМЖАНОВА

 Егер жергілікті билік жекеменш

шік мү-

лікке қол сұғып, олардың өз іште



еріндегі 

жұ мыстарына араласып, тағайынд

дауларға 

қатысатын болса, мұндай әрекет

еттер заң-

на

н



м

м

алардағы тал



а

аптарға қайш

шы келеді. 

Со

Сол



л

се

се



бе

бепт


пт

і

і



бі

біз


з 

бұ

бұ



л

л мә


мә

се

се



ле

ле

ні ең



ең алдымен 

құ

қықт



ық т

ұр

ғы



да

 қ

ар



ас

ты

ры



ып, соңынан 

қажет болса, заңға өзгертул

улер мен то-

лықтырулар енгізу  жайлы

ы сөз қоз 

ға-


ғанымыз жөн болады. Мыссалы, ПИК бас-

шысы әкімдіктен жалақы

ы алатын болса, 

бұл заңбұзушылық болып

ып есепт

т

еледі. Се-



бебі біздің заңда ПИК-те

тен


н

өз

өзге



ге

ф

ф



ор

ор

ма



ма

қ

қ



а-

а

растырылмаған. Ал жал



алпы

ы

тұ



тұ

рғ

рғын



ын

д

 дар



ар

 д

ды



ың

ң 

ниет-тілектерін, керек



к-жа рақ тарын,  мұң-

мұқтажын өздері та

аңдап, да уыс беріп, 

сайлап алған ПИК

К  бас  шы ларынан өзге

е 

кім жақсы түсінуі мүүм кін? Сайып келгенде, 



ол басшыларды х

ха лық тың  өзі  таңдады, 

енді келіп бар м

мін дет ті  әкімдіктерге  ау-

да

дара


ра

с

с



ал

ал

у



у

оң

оң



ай

ай

й



й

к

к



ө

ө

рі



рі

не

не



ті

т

н 



н 

шы ғар,  бірақ

қ 

за

за



ң

ңны


ның

ң

ат



аты

ы



з

з



за

за

ң



ң,

ә

әзі



зі

р 

р



ге

ге

е



ескі жүйе қала 

береді.


№38 (949) 

7.03.2013 жыл, 

бейсенбі


www.alashainasy.kz

4

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

 

Жаңа үлгіге кірісті



Шаруа қапы қалмайды

НАРЫҚ


Биылғы егістік науқанында шаруаларға қандай қаржылай көмек көрсетіледі? Несие алу 

шарттары бұрынғысынша ма? 

Еркін ЖАҚАНБАЙҰЛЫ, Қызылорда облысы

«ҚазАгро»  ұлттық холдингі алдағы егін егу нау-

қанына көмек ретінде  74,3 млрд теңге көлемінде 

қаржы бөлуді ұйғарды. Осылайша биылғы көк тем-

гі егіс жұмыстарын қаржыландыру үш қаражат көзі 

арқылы – 60 млрд теңге сомасындағы тартылған 

бюджеттік несие, 600 млн теңге көлеміндегі АШҚҚҚ 

меншікті қаражаты, 13,7 млрд теңге «Азық-түлік» 

корпорациясының мемлекеттік ресурстарға астық 

сатып алуға бөлінген қаражаты есебінен жүзеге 

асырылады. Сонымен қатар ағымдағы жылы несие-

лер өткен жылғыдай екінші деңгейлі банктердің 

және астық қолхаттарының кепілдігімен шағын 

несие ұйымдарының жүйесі арқылы, сон дай-ақ 

ӘКК кепілдігімен форвардтық сатып алу арқылы 

беріледі.  

Сондай-ақ «Аграрлық несие» корпорациясы 

ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге ыңғай-

лы болу үшін Несие серіктестігі жүйесі арқылы және 

міндеттемелері бойынша орындау мерзімін кейінге 

қалдыру арқылы қосымша несие өнімдерін енгі-

зеді. 


Осылайша  шаруаларға  бұл  қаражат  жылдық           

5 пайызбен 2013 жылғы желтоқсанның басына де-

йін гі мерзімге беріледі. Егер шаруашылық өсірілген 

Жалпы, Агроөнеркәсіп кешеніндегі 

мем  ле кеттік  инспекция  мамандарының 

дерегінше, еліміздегі 10 астық қабылдау 

кәсіпорнында тексеру жүргізіліп, оларда 

көлемі 130 мың тоннадан астам астықтың 

жетіспеушілігі анықталған. Бұл ретте 

Агроөнеркәсіп кешеніндегі Мемле 

кеттік 

инспекция комитетінің төрағасы Сақташ 



Қасенов соңғы екі жыл ішінде Ауыл 

шаруашылығы министрлігі еліміздегі 10 

астық қабылдау кәсіпорнында тексеру 

жүргізгенін, ол қабылдау орында 

рында 

жалпы көлемі 130 мың тоннадан астам 



астықтың жетіспеушілігі анықталға нын алға 

тартып отыр. Мамандардың па йым дауын-

ша, бұл тек биыл ғана орын алып отырған 

жағдай емес. Астық қабыл дау орындарын 

әр тексерген сайын бір «шидің» шығып оты-

ратынын баса айтқан сарапшылар «бола-

шақта сақталған астық тың есебінен жаңыл-

мау үшін мемлекеттік бақылауды күшейткен 

абзал» деседі. Ал бақылауды қалай күшей-

теміз? Бұл ретте не істеуіміз керек? Енді 

осыны талдап көре лік... 

  

АЛДЫМЕН ЗАҢҒА ЖҮГІНГЕН ЖӨН 

Сарапшылар қазақ астығы еліміздің 

бет-бедерін айшықтайтын құндылығымыз 

екенін ескере отырып, бірінші кезекте 

астықты сақтау қоймаларына қатысты заң 

талабын күшейту қажеттігін ескертіп отыр. 

«Ол үшін алдымен астық қабылдау орын-

да рын жиі тексеруді, мемлекеттік комиссия 

құру арқылы аталмыш қабылдау орында-

рына заңды түрде тәртіп орнатуды қолға 

алу қажет» дейді мамандар. 



Жоғалған астықтың есебін кімнен сұраймыз? 

Сақташ ҚАСЕНОВ, Агроөнеркәсіп 

кешеніндегі Мемлекеттік инспекция 

комитетінің төрағасы: 

– Тоқтала кететін жайт, «Мемлекеттік 

қадағалау және бақылау туралы» заң-

на ма нормасына сәйкес, Ауыл шаруа-

шылығы министрлігі жарты жылда бір 

реттен артық агроөнеркәсіп кешенде-

ріне жоспарлы тексеріс жүргізе алмай-

ды. Осындай жартыжылдық тексерусіз 

қалған аралықтағы олқылықты пайда-

ланғандар астықты заңсыз айналымға 

шығарып сатып, кейін оның орнын 

басқа астықпен толтыруға ұмтылып 

жүр. Мұндай шара жүйелі түрде орын 

алып отырғаны бір бөлек, ол астық бітік 

шықпаған жылдардағы бидай бағасы-

ның күрт көтерілуіне де септігін тигізіп 

жатыр. Осыған орай, министрлік заң-

на 

мадағы олқылықтарды жою үшін 

Пар 

ламентке арнайы заң жобасын 

ұсынуды көздеп отыр. Онда астық 

қабыл дау кәсіпорындарын айына бір 

рет тексеруге рұқсат беретін нормалар 

енгізу қарастырылған. Бұдан бөлек, 

электронды астық қолхаты институтын 

енгізу мәселесін қарау да қажеттілік... 

ПАЙЫМДАМА



Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ

Кәмшат САТИЕВА

Сақташ Қасенов мырзаның пайым-

дауын ша,  алдымен  осы мәселелерді ше-

шіп алуға тырысқанымыз абзал. Бұлай 

ет 

пе 


сек, қоймадағы сақтауға берілген 

астықтың есебінен жаңылып, оның құнын 

кімнен сұрауды да білмей қаларымыз 

кәдік. Сондықтан бірінші кезекте заң ке-

рек. 

 

ЭЛЕКТРОНДЫ ҚОЛХАТ 



ЖҮЙЕСІНЕ ӨЗГЕРІС ҚАЖЕТ

Астық сақтау мәселесіне қатысты тағы 

бір қажетті дүние – бұл электронды астық 

қолхаты жүйесіне өзгеріс енгізу болмақ. 

Негізінен, электронды астық қолхаты 

жүйе сі бізде 2001 жылы тәжірибеге енді. 

Сол тұстары еліміздің аграрийлері «элект-

рон ды астық қолхаты арқылы диқандар 

немесе шаруалар банктен несие алып, өзге 

де кепілдік шараларын жүзеге асыра ала-

ды. Бұл жаңа жүйенің диқандарға көмегі 

зор. Электронды астық қолхаты жүйесінде  

жұмыс істеу үшін www.e-grain.kz. интер-

нет-ресурсына кіру арқылы тіркелу және 

Ұлттық куәландыру орталы ғынан алынған 

электронды сандық қол таңбамен (бұдан 

әрі – ЭСҚ) қол қойылған тіркеу нысанын 

«Бұдан былай еліміздегі 

астық қабылдау орындары-

ның жұмысына қатаң бақылау 

қойылуы керек» (!) Кеше Ауыл 

шаруашылығы министрлігінде 

өткен брифинг те министрлік-

тің арнайы өкілдері осылай 

деп мәлімдеді. Тіпті болашақта 

бұған қатысты арнайы заң 

жобасы да Парламентке 

ұсынылмақшы...

Отандық автокөлік өндірісінде қандай жаңалық бар 

екен? 

Маржан ДОСЖАНОВА

«Азия Авто» қазақстан-

дық көлік зауыты KIA Cerato- 

2014 седанын құрастыруға 

кірісті.

Бұл модельдің әлемдік 

премьерасы 2012 жылдың 

аяғында Лос-Анжелес қа ла-

сында халықаралық авто-

шоу барысында өткен еді. 

Қазақстандық зауыт мо-

дель 


дің үшінші буынын 

шы  ғаруды  жолға  қойған 

әлем дегі алғашқы көлік өн-

ді  ру шілердің  бірі  болып 

табылады. Қазақстандықтар 

Корея мен АҚШ-тағы сатып 

алушылардан кейін жаңа 

үлгіге қол жеткізгендердің 

бірі саналады. 

KIA Cerato – әлем бойын-

ша 2,5 млн данамен тараған 

кореялық көлік алпауыты-

ның экспорттық модельдері-

нің ең сәттісі.

толтырса болды, диқандар біраз ақпарат 

ала алады. Қай астық қабылдау орында-

рында өнімді өткізу жеңіл? Қайсысында 

қанша тонна астық сақтауға орын бар? 

Сақ 

талу мерзімі қаншалықты сенімді? 



Міне, осы сауалдарға да жауапты диқан-

дар емін-еркін таба алатын болды дес кен-

біз. Уақыт өте келе қазір бұл жүйені де 

жаңалау қажеттігін ұғынып отырмыз. 



Мейрам ҚАБДРАХМАНҰЛЫ, 

экономист-сарапшы: 

– Бізде электронды астық қолхатын 

жасау сапасы әлі де жетілмеген. Мыса-

лы,  осы уақытқа дейін астық қабылдау 

орындарындағы олқылықтар үнемі 

айтылып келді. Бірақ астық сақтау және 

қабылдау орындарындағы астық есебі-

нің жетіспеушілігі жыл сайын орын 

алып келеді. Егер біз электронды астық 

қолхаты әдісін жетілдірген болсақ, бұл 

мәселе жыл сайын қозғалмас еді. Қа зір  

елімізде астық сақтайтын қойма лар-

дың 80 пайызы ірі астық компания-

ларының еншісінде екені белгілі. Ал 

диқандар мол өнім алған жылы элева-

тор ға астығын өткізе алмады. Өткізген-

дерінің өзі оның сақталуына 100 пайыз 

сенімді бола алмайды. Сондықтан біз 

келешекте астықты сақтау партиясын 

электронды жүйе арқылы қаттап, есе-

ӘЙЕЛ КӘСІПКЕР

ЛІГІ

Ана мейіріміне бала ғана емес, кәсіп те зәру

Сарапшылардың болжауынша, ана 

мейірімінің шуағына бала мен отбасы ғана 

емес, кәсіп те зәру екен. Халықаралық 

тәжі рибе көрсетіп отырғандай, еркектерге 

қарағанда әйелдер несиені аз алады әрі 

қарызды уақытында қайтарып, оны жөнсіз 

жұмсамауға тырысады, сөйтіп, өзінің 

затына сай ісіне де жанашырлық, жауап-

кершілік танытады. Осы жағынан алғанда, 

кез келген нарық алаңы әйел кәсіпкерді 

ыждаһаттылықпен қарсы алады екен. 

Статистика бойынша, «Даму» кәсіпкерлікті 

қолдау қоры бағдарламасы борышкер-

лерінің 40 пайызын әйел кәсіпкерлердің 

құрауы осының айғағы болса керек. 

Негізінен, ер-азаматтың екінші жарты-

сы 


ның экономикадағы белсенділігін 

қолдау мақсатында ел үкіметі 2002 жыл-

дан бері әйел кәсіпкерлігін қолдау шара-

ларын жүзеге асырып келеді. Мәселен, 

2002-2008 жылдары еңбек ұжымының 

50 пайызы нәзік жандыдан тұратын шағын 

және орта кәсіпкерлік субъектілері «Даму» 

қоры арқылы республикалық бюджеттен 

арзан несиемен қамтамасыз етіліп келген. 

Ал 2009 жылы Елбасымыздың тапсыр-

масымен жаңа кәсіп ашамын деушілерге 

екінші деңгейлі банктер арқылы шағын 

несиелер  беріле  бастады.  2011  жылдың        

1 сәуіріндегі мәлімет бойынша, «Даму» 

қорының әріптес-банктері кәсіпкер әйел-

дердің сомасы 1769,6 млн теңгені құрай-

тын 442 жобасын қаржыландырған екен.

Қазақстан әйелдерінің І съезінде сөй-

ле ген сөзінде Мемлекет басшысы: «Менің 

тапсырмам бойынша 2011-2012 жылдар-

ғы әйел кәсіпкерлігін шағын несиелендіру 

қорының көлемі жыл сайын 2 миллиард 

теңгеге толықтырылады, 2009-2015 

жылдарғы әйел кәсіпкерлігін шағын 

несиелендіру бағдарламасы бойынша 

сегіз жыл ішінде жалпы сомасы шамамен 

2 млрд теңге несие бөлінген», – деген еді. 

Ал салалық арақатынасқа келер бол-

сақ, бізде берілген несиенің басым бөлігін  

негізінен сауда-саттық жобалары құрай ды, 

оның көлемі осыған дейін қаржылан-

дырылған жобалардың 65,6 пайызын 

қамтиды. Қызмет көрсету саласына беріл-

ген несие – 29,1%, көлік және байла ныс 

– 2,2%, ауыл шаруашылығы – 0,7%, құ-

ры лыс – 0,6%, өнеркәсіп – 1,8%.

Сондай-ақ 2002 жылдан бері елімізде 

Кәсіпкер әйелдер одағы, Қазақстанның 

іскер әйелдер қауымдастығы жұмыс істеп 

келеді. Мұнда аруларымыз құқықтық, 

іскерлік сауаты бойынша тегін кеңес пен 

дәрістерден қанығады. 2009 жылдан бас-

тап жұмыссыз әйелдерді еңбек нарығында 

сұранысы жоғары мамандықтар бойынша 

оқыту бағдарламасы іске қосылған. Атал-

ған бағдарлама бойынша арнайы курстан 

өткендер сертификат алып, жұмысқа 

міндетті түрде орналастырылады. Мысалы, 

2012 жылдың наурызы мен қыркүйегі 

аралығында мұнда 532 жұмыссыз әйел 

арнайы мамандық алып, оның 70 пайызы 

қызметке орналастырылған, ал алтауы өз 

алдына жеке бизнес ашыпты.

Сол секілді мүмкіндігі шектеулі жан-

дарға арналған «Даму-Көмек» мемлекеттік 

бағдарламасы барын да баса айта кетелік. 

Мәселен, осы бағдарлама аясында 2010 

жылдан бері мүмкіндігі шектеулі 645 

кәсіпкер қолдауға ие болса, 

оның 373-і әйел заты екен. 

Аталған бағдарлама бо-

йын ша тек арзан несие ұсы-

нылып қана қоймай, мәсе-

лен, мүгедек жандар 

дың 

жұмысқа орналасу мә се лесі 



де шешіледі. Бүгінгі таңда 

елімізде моноқала шықтар-

ды дамыту бағдар ламасы 

бойынша тегін ке ңес беретін 

«Даму»  кәсіп кер лікті  қолдау 

қоры аясында әр өңірдің 

шағын қалаларында кәсіп керлікті қолдау 

орталықтары жаппай ашылып жатыр. Сол 

араға дис петчер ретінде қор өз кезегінде 

мүмкіндігі шектеулі нәзік жандыларды 

жұмысқа алуға уәде етіп отыр. Бұл қордың 

бүгінгі таңдағы мүмкіндігі шектеулі 

әйелдердің жұмысқа орналасуға қатысты 

өзекті мәсе 

ле шешіміне өз тарапынан 

қосқан үлесі деп айтсақ та болады.

Қалай дегенмен де мемлекет тарапы-

нан соңғы кездері ұдайы қолдау мен қар-

жыландыруға ие болып келе жатқан әйел 

кәсіпкерлігі өз кезегінде қазақ қоға мын-

дағы нәзік жандының бүгінгі беткеұстар 

келбетін айшықтап, жоғарыда аталған іс-

қимылдар олардың экономикаға қосар 

үлесін арттыра түсетіндігін байқатады.

КӘСІПКЕРЛІК

АЙМАҚ 


А

СЫЛ ТҰҚЫМ 



Боз інген 

саусаң – шұбат, 

артсаң – көлік

Сыр өңірінде өндіріс 

өркендеп келеді

«Лимузинді» 

мінбейді, – 

бағады

«Маң-маң бір басқан маң 

басқан, екі шудасын шаң басқан»  

Ойсылқара түлегі – түйенің ұлт 

ұғымында алар орны бөлек. 

Көшкенде тең-теңдеген жүк 

артса, қонғанда шара-шара 

шұбат берер «ақкөңіл» қасиеті 

тағы бар.

Сыр өңірінде Үдемелі 

индустрия лық-инновациялық 

даму бағдарламасы аясында 

ауқымды іс-шаралар атқарылып 

келеді. Соңғы жылдарда 

Индустриялан дыру  картасы 

шеңберінде көп теген жобалар 

жүзеге асып отыр. 

Шетелдік сиырлардың 

аяғы жерге түспей, дәурені 

жүріп-ақ тұр. Етті, сүтті ірі 

қараны әкеп қарық боламыз 

деп алақанын ысқылап 

отырғандар көп. 

Әңгіме осы «меймандостықтан» шыға-

ды. Қазақтың төрт түлігінің біраз өнімін 

осы көңілшектігімІздің арқасында өзгеге 

кетіп жатқаны өтірік емес. Жылқының қы-

мызынан немістер шоколад жасап үлгерді. 

Күні ертең шұбатымызға ауыз салмасына 

кім кепіл? 

Дегенмен бағзыдан келе жатқан мен-

шігіміз – қымыран ашыту Оңтүстік Қа зақ-

стан облысының Отырар ауданында қолға 

алынып, исінген інгеннен майлы шұбат 

алынуда. Бір литрлік ыдысқа құйылған 

қымыран экологиялық тұрғыдан таза әрі 

емдік қасиетін жоғалтпаған. Техникалық 

жабдықтарының барлығы жаңа болған-

дық тан әрі соңғы үлгідегі құрал-жабдық-

тар қолданылғандықтан, жұмыс барысы 

қол ұстамайды. 

Оразалы МҰСТАФИН,  

қожалық төрағасы: 

– Осыдан 10 жыл бұрын қаладағы 

үйді сатып, ауылға көшіп келгенмін. 

Бастапқыда он шақты інгенмен жұмыс 

бастап, кейіннен шаруашылықта 126 

бас түйеге жеткіздім. Бүгінде оның 

қырық шақтысы сауылады. 

Шағын кәсіпорын қазір тәулігіне 500 

литр шұбат шығарып жатыр. «Сұранысқа 

қарай бір күнде 2 тоннаға дейін қымыран 

құюға болады» дейді мамандар. Бола шақ-

та өңірдегі түйе шаруашылықтарының сү-

тін осы кәсіпорынға өткізу де жоспарда 

бар. Еліміздегі «Жұмыспен қамту» бағдар-

ламасының іс жүзіндегі дәлелін алыстан 

іздеудің қажеті жоқ.  Мұнда қожалық иесі-

нің отбасымен қатар, ауыл жастары да жұ-

мыс істейді.

Облыс орталығынан алыста орналас-

қандықтан, мұнда ірі өндіріс орны жоқтың 

қасы.  Көбінесе «қойын құрттатып, шұба-

тын ұрттатып» отырған ауылда шағын 

және орта бизнеске көп көңіл бөлінеді. 

Айтпақшы, өңірде 5 мыңнан астам кәсіп-

кер болса, соның 70 пайызы – осы орта 

және шағын бизнес өкілдері. Ауылдағы 

жаңа 

дан жұмыспен қамтылғандардың 



саны 4000-нан асыпты. 

Нұршат ТӨКЕН,

Оңтүстік Қазақстан облысы

Бүгінде облыста 25 инвестиция 

лық 

жоба қолға алынған. Оның жалпы құны 



122,5 млрд теңгені құрайды. Осының 

нәтижесінде келешекте 2000-ға тарта 

жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. 

2010-2012 жылдар аралығында біздің 

өңірде жалпы құны 79,3 млрд теңгеге 

жуық тайтын 21 жоба іске асқан. Бұл игілік-

ті істер құрылыс материалдары, агроөнер-

кәсіп, электр энергиясын өндіру, ілеспе газ 

өңдеу және күкірт қышқылын шығару 

бағытында қолға алынған. Оған қоса, 

Индустрияландыру картасына енгізілмеген 

45 жоба да елдің игілігіне айналды. 




1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   26


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал