ПƏннің ОҚУ Əдістемелік кешені


Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері



жүктеу 0.74 Mb.
Pdf просмотр
бет6/9
Дата30.03.2017
өлшемі0.74 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Ал  құрақ  композициясын  құрастыру  мен  түстердің  үйлесілімділігін  табуда  бейнелеу 

өнерінің  білімін  пайдалану  қажет.Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын 

қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер  матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа 



матамен қабаттап тігеміз. Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін 

құрақты  астарлап  тігуіміз  керек.Ол  үшін  алдымен  суретін  жасап  ,  содан  соң  құрақты 

түспен жапсырады. 

Кілттік сөздер:  композиция, аппликация, құрақ. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Құрақты жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2. Аппликация құрау неден болады? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж 



№33 дəріс 

Тақырып: Құрақ түрлерін тігіп үйрену. 

Дəрістің мазмұны: 

1.Құрақ түрлерін тігіп үйрену.  

2.Тігу технологиясы. 

Мақсат: Машина мен қол  тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Құрақ түрлерін тігіп үйрену. 

Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын  қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер 

матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа  матамен  қабаттап  тігеміз. 

Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін құрақты астарлап тігуіміз 

керек.Ол үшін алдымен суретін жасап , содан соң құрақты түспен жапсырады. 

2.Тігу технологиясы.. 

Жіңішке  инемен  жібек,  торғын  сияқты  жұқа  материалдарды,  оларға  салынатын 

құрақтарды  тігеді.  Қол  тігістерін  жайға  отырып  стол  мен  отырғыш  ,  немесе  сакиге 

отырып  жұмыс  жасалады.Сол  жағынан  жарық  түсіп  тұруы  өте  қажет.  Алдымен  көктеп 

жапсырып , содан соң машинамен , ирек тігіспен жапсырылады. 

Кілттік сөздер композиция, аппликация, құрақ. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Құрақты жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2. Құрау неден болады? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6,7,5. 2007 ж 



№34 дəріс 

Тақырып: Құрақ түрлерін тігіп үйрену. 

Дəрістің мазмұны: 

1. «Витраж», «Шатр», «Саты немесе баспалдақ», «Тырна».аппликацияларын орындау. 

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.  «Витраж»,  «Шатр»,  «Саты  немесе  баспалдақ»,  «Тырна».аппликацияларын 

орындау. 

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын  қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер 

матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа  матамен  қабаттап  тігеміз. 

Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін құрақты астарлап тігуіміз 

керек.Ол үшін алдымен суретін жасап , содан соң құрақты түспен жапсырады. 



2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

 

Жіңішке  инемен  жібек,  торғын  сияқты  жұқа  материалдарды,  оларға  салынатын 

құрақтарды  тігеді.  Қол  тігістерін  жайға  отырып  стол  мен  отырғыш  ,  немесе  сакиге 

отырып  жұмыс  жасалады.Сол  жағынан  жарық  түсіп  тұруы  өте  қажет.  Алдымен  көктеп 

жапсырып , содан соң машинамен , ирек тігіспен жапсырылады. 


Кілттік сөздер: ирек тігіс, композиция, аппликация, құрақ. 

Бақылау сұрақтары: 

1.Құрақтарды жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2.Машина  мен  жұмыс  жасаған  кезде  жұмысшы  машинадан  қандай  қашықтықта  отыру 

керек? 


Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

№35 дəріс 

Тақырып: Құрақ түрлерін қарама қарсы тігіп үйрену. 

Дəрістің мазмұны: 

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері  

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері 

Құрақтың  қасиеті  «Құдай  құрастырсын  деген»  ырымға  байланысты.Ою  өрнек  мəдени 

шежіре. Халқымыз қай заманда  ой ниетін ою өрнек тілімен тұспалдап жеткізген. Құрақ 

құру барысында (аппликация) түрлі геометриялық фигулаларды игеріп біб біріне матаны 

сəйкес келтіріп , түс түспен жапсыру қажет. Пішіндісін құрастырып , сызып, бояп келтіру 

қажет. 


2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Ал  құрақ  композициясын  құрастыру  мен  түстердің  үйлесілімділігін  табуда  бейнелеу 

өнерінің  білімін  пайдалану  қажет.Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын 

қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер  матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа 

матамен қабаттап тігеміз. Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін 

құрақты  астарлап  тігуіміз  керек.Ол  үшін  алдымен  суретін  жасап  ,  содан  соң  құрақты 

түспен жапсырады. 

Кілттік сөздер:  желімді, балқытылған, бекітпе, жұмыс орнының дұрыс орналасуы. 

Бақылау сұрақтары: 

1.Бұйымдарды жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2.Машина  мен  жұмыс  жасаған  кезде  жұмысшы  машинадан  қандай  қашықтықта  отыру 

керек? 


Əдебиет: 1. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж. 

2.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995.3-6 бет. 



№36 дəріс 

Тақырып: Жүн жəне жібек маталардың қасиеттері.  

Дəрістің мазмұны: 

1.Жүн, жібектердің көпдеген қиықтары.  

2..Бұйымдарың дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

     1.Жүн. жібектердің қиықтары. 

 

Құрақтың  қасиеті  «Құдай  құрастырсын  деген»  ырымға  байланысты.Ою  өрнек  мəдени 



шежіре. Халқымыз қай заманда  ой ниетін ою өрнек тілімен тұспалдап жеткізген. Құрақ 

құру барысында (аппликация) түрлі геометриялық фигулаларды игеріп біб біріне матаны 

сəйкес келтіріп , түс түспен жапсыру қажет. Пішіндісін құрастырып , сызып, бояп келтіру 

қажет. 


2.Бұйымдарың дайындаудағы негізгі түрлері. 

Матаның қасиеттерін білу бұйымдарды күтіп сақтауға мүмкіндік береді. Бүлдіріп алудың 

алдын алады, сондықтан пайдалы кеңестер көп қолданылады. 

Ал  құрақ  композициясын  құрастыру  мен  түстердің  үйлесілімділігін  табуда  бейнелеу 

өнерінің  білімін  пайдалану  қажет.Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын 


қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер  матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа 

матамен қабаттап тігеміз. Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін 

құрақты  астарлап  тігуіміз  керек.Ол  үшін  алдымен  суретін  жасап  ,  содан  соң  құрақты 

түспен жапсырады. 



Кілттік сөздер:  жібек, саржа, астарлық жібек, қытай жібегі, үнді жібегі(сари)  

Бақылау сұрақтары: 

1.Бұйымдарды қандай түрлерін білесіз? 

2.  Машина  мен  жұмыс  жасаған  кезде  жұмысшы  машинадан  қандай  қашықтықта  отыру 

керек? 


Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж. 



№37 дəріс 

Тақырып: Қазақ ұлттық бас киімін тігуі. 

Дəрістің мазмұны: 

1.Жобаны құру жəне орындау. 

2.Жұмыс кезіне ТҚЕ сақтау керек.  

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1. Жобаны құру жəне орындау. 

Сəукелені тоқыма жіппен тоқуға да болады. Тоқылғанныңның бетінде ұсақ маржандар 

жəне  тесмалар  бар.  Саукеленің  жанжағы  маржан  тастармен  əрленген.  Өзімнің  салған 

саукелерімнің  ішінен  таңдап  алуға  болады,    жас  қыздарға  жəне  əйелдерге 

арналған.Саукеле  ілгекпен  тоқылады,  əрлеуге  маржан  моншақтар  ,  тесьма,  үкі  керек. 

Қажетті құралдар тістеуі, аллбминий сымы, тоқуға арналған ілгек, қол тісьерге арналған 

ине, қайшы, оймақ. Сантиметр, сызғыш, қалам, бояу, альбом, «Диана» журналы. 

2. Жұмыс кезіне ТҚЕ сақтау керек. 

Инелермен  жұмыс  істегенде    ине  түйреуіш  болу  керек.Қайшы    бергенде,  ұшын  өзіңе 

қаратып  ұсынасың.Қайшы  өткір  болу  керек  .Сынған  сым  бөлшектерін  жинап  ұстау 

қажет.  Тістеуікті  сызған  жеріне  орналастаырып  қатты  басып  бүгеміз.  Санитарлық  - 

гигиеналық жұмыс істеу кезінде тазалық сақтау қажет. 

Кілттік сөздер:  саукеле, сым, ілгек, қайшы, ине,үкі, маржан тас. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Саукеленің қандай түрлерін білесіздер? 

2. Ұлтық бас киімдерге қандай  маталар қодлануға болады.? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж. 



№38 дəріс 

Тақырып: Қазақтың ұлттық киімін киген қуыршақ тігу.   

Дəрістің мазмұны: 

1.Пəннің мақсаты.Зерттеу бөлімі. 

2. Матеиарлдар саймандар жəне құрал жабдықтар.  

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Пəннің мақсаты. Зерттеу бөлімі. 

Қазақи тəрбие , қазақи балаға жас кезінен беруіміз қажет. Ал, ұлттық киім киген қуыршақ 

жасап,  біз  балаға  қазақтың  ұлттық  киімін  жəне  əшекей  бұйымдарының  түрлерін 

көрсетеміз.  Сондай  -ақ  қуыршақ  жасап  қоймай  кітаптардың,  əліппенің  ішіне  мысалы: 

Ə(əшекей  бұйым)  деп,  оларға  не  жатады  (алқа,  сырға,  білезік  жəне  т.б.)  деп,  білімдерін 

кеңейтуіңіз  керек.  Ал,  ұлттық  киім  киген  қуыршақ  жасап,  біз  балаға  қазақтың  ұлттық 

киімін  жəне  əшекей  бұйымдарының  түрлерін  көрсетеміз.Қазақ  халқының  қолөнері  көне 

заман тарихымен бірге дамып , біте қайнасып келе жатқан бай қазына.. Оның бір ұшығы 

туысқан Орта Азия халықтарының жəне орыс халқының қолөнерімен де ұштасып жатыр. 


2. Матеиарлдар саймандар жəне құрал жабдықтар. 

Мата  таңдау:  қуыршақ  тігу  мен  жібек,  мақта,    пұліш,  барқыт  маталар  қажет.  Мақта 

мата-  қуыршақтың денесін  тігуге  арналған, өйткені бетіне сурет  салуға  ыңғайлы.  Бетіне 

суретсалуға  қалам,  лак  пайдаланады.  Қуыршақтыңденесінің  ішіне  мақта  салып  жіппен 

орайды.  Қажетті  құрал  жабдықтар:  Тістеуік,Аллюмини  сымы,  ине,  тігін  машинасы, 

қайшы, оймақ, сызғыш, бор, қалам. 



Кілттік сөздер:  сым, ілгек, қайшы, ине,үкі, маржан тас. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Бұйымдардың қандай түрлерін білесіз? 

2.Қуыршаққа қандай моделдер құрастыруға болады.? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж. 



№39 дəріс 

Тақырып: Қуыршақтар жасау. 

Дəрістің мазмұны: 

1. Пəннің мақсаты. 

2. Қуыршақтардың жұмысының технология  түрлері.  

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

 

Тіл мəдениеті.Қазақи тəрбие , қазақи балаға жас кезінен беруіміз қажет. Ал, ұлттық 



киім  киген  қуыршақ  жасап,  біз  балаға  қазақтың  ұлттық  киімін  жəне  əшекей 

бұйымдарының  түрлерін  көрсетеміз.  Сондай  -ақ  қуыршақ  жасап  қоймай  кітаптардың, 

əліппенің  ішіне  мысалы:  Ə(əшекей  бұйым)  деп,  оларға  не  жатады  (алқа,  сырға,  білезік 

жəне  т.б.)  деп,  білімдерін  кеңейтуіңіз  керек.  Ал,  ұлттық  киім  киген  қуыршақ  жасап,  біз 

балаға  қазақтың  ұлттық  киімін  жəне  əшекей  бұйымдарының  түрлерін  көрсетеміз.Қазақ 

халқының қолөнері көне заман тарихымен бірге дамып , біте қайнасып келе жатқан бай 

қазына.  Оның  бір  ұшығы  туысқан  Орта  Азия  халықтарының  жəне  орыс  халқының 

қолөнерімен де ұштасып жатыр. 



2. Қуыршақтардың жұмысының ең негізгі түрі. 

Төрт  қуыршақтың  моделін  салу.  Ішінен  ұнаған  біреуін  алып,  оны  сызба  бойынша 

жасау.  Сыммен  қуыршақ  конструкциясын  жасау.  Сымға  мақта  орап  сыммен  байлау. 

Денесін мақта матамен қаптап тігу. Көйлек пішу, өлшем бойыншажəне тігу. Жилет пішу, 

өлшем бойынша жəне тігу.Топы жəне шаш тігу.Əрлеу. 

Кілттік сөздер:  қайшы, ине,үкі, маржан тас, сым, мақта, пішу. 

Бақылау сұрақтары: 

1.Бұйымдарды жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2.Машина  мен  жұмыс  жасаған  кезде  жұмысшы  машинадан  қандай  қашықтықта  отыру 

керек? 


Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж. 



№40 дəріс 

Тақырып: Аппликация түрлері.Ою-өрнек. 

Дəрістің мазмұны: 

1. «Аққу » оюы.  (аппликация) 

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Аппликация тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1. «Аққу » оюы.  (аппликация). 

Ою өрнек мəдени шежіре. Халқымыз қай заманда  ой ниетін ою өрнек тілімен тұспалдап 

жеткізген. Құрақ құру барысында (аппликация) түрлі геометриялық фигулаларды игеріп 

біб  біріне  матаны  сəйкес  келтіріп  ,  түс  түспен  жапсыру  қажет.  Пішіндісін  құрастырып  , 

сызып, бояп келтіру қажет. 


2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Ал  құрақ  композициясын  құрастыру  мен  түстердің  үйлесілімділігін  табуда  бейнелеу 

өнерінің  білімін  пайдалану  қажет.Құрақты  тігу  барысында  матаның  қалың,  жұқалығын 

қатаң  ескеруіміз  қажет.  Егер  матаның  қалыңдылығы  тура  келмесе  ол  ол  үлгіде  басқа 

матамен қабаттап тігеміз. Сонымен бірге тіккен құрағымыз мықты əрі сəнді көрінуі үшін 

құрақты  астарлап  тігуіміз  керек.Ол  үшін  алдымен  суретін  жасап  ,  содан  соң  құрақты 

түспен жапсырады. 

Кілттік сөздер:  композиция, аппликация, құрақ. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Құрақты жалғаудың қандай түрлерін білесіз? 

2. Аппликация құрау неден болады? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы.№ 6. 2007 ж 



№41 дəріс 

Тақырып: Қазақтың ұлттық əшекей бұйымдары.  

Дəрістің мазмұны:  

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері  

2.Бұйымдарының ассортименттері. 

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері. 

Халықтың  қолөнеріндегі  мүліктердің  бір  тобы  үй  іші  екіншісі  зергілік  өнері..Қазақи 

тəрбие , қазақи балаға жас кезінен беруіміз қажет. Ал, ұлттық киім киген қуыршақ жасап, 

біз  балаға  қазақтың  ұлттық  киімін  жəне  əшекей  бұйымдарының  түрлерін  көрсетеміз. 

Сондай  -ақ  қуыршақ  жасап  қоймай  кітаптардың,  əліппенің  ішіне  мысалы:  Ə(əшекей 

бұйым) деп, оларға не жатады (алқа, сырға, білезік жəне т.б.) деп, білімдерін кеңейтуіңіз 

керек.  Ал,  ұлттық  киім  киген  қуыршақ  жасап,  біз  балаға  қазақтың  ұлттық  киімін  жəне 

əшекей  бұйымдарының  түрлерін  көрсетеміз.Қазақ  халқының  қолөнері  көне  заман 

тарихымен бірге дамып , біте қайнасып келе жатқан бай қазына 

2.Бұйымдарының ассортименттері. 

Қазақ  зергерлері  жасап  жүрген  білезіктердің:  қос  білезік,  бес  білезік,  жұмыр  білезік, 

ораиа  білезік,  бұрама  білезік,  кавказ  білезік,  көзді  білезік,  өрме  білезік,  үзбелі  білезік,  

түрлері бар. Күміс алұа. Жүзік, салпыншақ алқа, сəукеле шұбыртпасы,  күміс қаптырма, 

сырға, көптүрлі  түрлі сақиналар. 

Кілттік сөздер: салпыншақ алқа, сəукеле шұбыртпасы,  күміс қаптырма, сырға, көптүрлі  

түрлі сақиналар, ораиа білезік, бұрама білезік..  



Бақылау сұрақтары: 

1. Бұйымдардың қандай түрлерін білесіз? 

2. Қандай бұйымдар қай міндетті атқарады? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995.Срт.129-

130. 


№42 дəріс 

Тақырып: Музыкалық аспаптардың түрлері жəне оны жасаудағы еңбектің. 

Дəрістің мазмұны: 

1.Домбыра аспабы.  

2.Бұйымдарының ассортименттері. 

Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Домбыра аспабы. Дайындауы. 

Домбыра  -шертіп  ойнайтын  музикалық  аспап.  Домбыра  аспабының  бірнеше  түрлері 

бар.Музыкалық  аспаптар  түрлері:  домбыра,  қобыз,  шертер,  асатаяқ,  шаңқобыз.Өнер 

халық  тарихының  шежіресі.  Өнерде    сөз,  музыка,    қолөнерде  адам  өмірінің  ғасырлық 



тарихынан  алуан  түрлі  сыр  шертеді.  Адам  зат  мəдениетінің  байлығы  ішіндегі  мұхиттай 

шексіз,  ғажайып  дүниесі-  музика  болса,  адамның  жаны  мен  тəнінің  жемісі  -еңбек.Екі 

өнер туындысы- музыка мен еңбекті бір-біріне байланыстру.  

Жасалу  жолдары:  Домбыраны  өте  құнды,  мықты  қайың,  жаңғақ  ағаштарынан 

жасайды.Бұл  ағаштар  өте  тығыз  болғандықтан,  жаңғырықты  жақсы  шығарады. 

Домбыраның пішінін қатты қағазға қию. Қиылған қағаздан ағаш бетіне түсіріп, шанақ іші 

ойылады.  Ою  жұмысы  қашаумен  жүргізіледі.  Шанақтың  беті  жұқа  қарағаймен 

жабыстырылып,  желімденеді.  Мойны  мен  алақаны  сүргі  мен  қашау  көмегімен 

домалақтанып өңделеді. Құлақ, тиек, ілгек бөліктері белгілі өлшеммен жасалады. Лакпен, 

пернелерін байлап, қос ішек тағылады. 



2.Бұйымдарының ассортименттері. 

Домбыра аспабының бірнеше түрлері бар.Музыкалық аспаптар түрлері: домбыра, қобыз, 

шертер,  асатаяқ,  шаңқобыз.  Қазір  домбыраның  екі  түрі  кездеседі.  Екі  ішекті.  Үш  ішекті 

домбыралар  да  бар.Қазақстанның  батыс  өңірі,  Арқа  мен  солтүстік  шығыс  өңірлерінің 

домбыралары ел арасында көп пайдаланылады. 

Кілттік сөздер:  желімді, балқытылған, бекітпе, жұмыс орнының дұрыс орналасуы. 

Бақылау сұрақтары: 

1.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

2.  Домбыраның түрлерінің жасалу жолдары. 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектеп технология журналдары.№ 6 2007ж.  



№43 дəріс 

Тақырып: Инемен тоқылған түкті кілем.  

Дəрістің мазмұны: 

1Түкті клем  тоқу.  

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Түкті клем  түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Гобелен  тоқу. 

Тоқу  барысында  түкті  клемнің  тоқу  техниканы  қолдана  отырып,  сол  түктерді  кейбір 

жерлерде  10-15  мм  дей  ұзындықта  қалдырып,  кей  жерінде  тықырлай  қысқартып 

үйлестірген  сəттерінде  де  гобеленге  өзіндік  ерекше  бір  тұратыны  сөзсіз.  Əуелі  түрлі 

жобада сансыз эскиз жасалып, тоқыма жіптерді таңдалынып алынады. Жіпті өңдеу, оны 

пісіріпбасу, оған түрлі рең біреудең өзі үлкен жұмыс.  



2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Түкті  клем  -  қолдан  тоқылған  түскиіз  кілем  -панно  (шпалера).  Шпалера  негізінен  түрлі 

түсті  жібек  немесе  түбіт  жіптерден  тоқылған.  Шпалерде  тарихи,  діни,  филологиялық, 

тұрмыстық композициялар мен пейзаждар бейнеленеді. Ою- өрнектер суретшінің алдын 

қатырма  қағазға  түсірген  үлгісі  бойынша  жасалады.  Жалпы  аталуына  келер  болсақ,  өз 

атауын Гобелендер деген франсуз отбасының фамилиясынан алған. 



Кілттік сөздер:  түк клем, тоқу, қатырма, тықыр. 

Бақылау сұрақтары: 

1. Бұйымдардың қандай түрлерін білесіз? 

2.Гобелен тоқу үшін түсті жіптерді қолданады? 

Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектеп технология журналы. № 3. 2008ж. 



№44 дəріс. 

Тақырып: Сулықтарды бүктеу жəне дастарқанды жабдықтау. 

Дəрістің мазмұны: 

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері  

2.Бұйымдарының ассортименттері. 


Мақсат: Машина тігісінің негізгі түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Пəнің мақсаттары мен міндеттері. 

 Дастарқанды  жабдықтай  отырып,  сулықтардың  бүктеу  тəсілдерін  үйрену.Сулықтар  тек 

тазалық  үшін  емес,  сонымен  бірге  дастарқан  мəдениетін  сақтауға  көмектеседі,  əрі  əдемі 

сулықтар    дастарқанға    мерекелік  сəн  береді.  Сулықтардың  екі  түрі  болады.Сорғыш 

қағаздан  ,  яғни  бір  рет  қолдануға    арналған.  Матадан  тігілген,  өрнектеліп  кестеленген, 

яғни  жуып,  крахмалдап,  үтіктеп  қолдана  беруімізге  болады.  Сулықтарды  бүктеудің 

бірнеше тəсілдері бар. 

2.Бұйымдарының ассортименттері. 

Сулықтардың  екі  түрі  болады.Сорғыш  қағаздан  ,  яғни  бір  рет  қолдануға    арналған. 

Матадан  тігілген,  өрнектеліп  кестеленген,  яғни  жуып,  крахмалдап,  үтіктеп  қолдана 

беруімізге  болады.  Сулықтарды  бүктеудің  бірнеше  тəсілдері  бар.Мысалы:  «Шам», 

«Көбелек», «Қайың», «Гүл», «Құс қанат». 

Кілттік сөздер:  желімді, балқытылған, бекітпе, жұмыс орнының дұрыс орналасуы. 

Бақылау сұрақтары: 

1.Бұйымдардың қандай түрлерін білесіз? 

2.Машина  мен  жұмыс  жасаған  кезде  жұмысшы  машинадан  қандай  қашықтықта  отыру 

керек? 


Əдебиет: 1.С.Қасиманов ƏƏ «Қазақ халқының қол өнері» Алматы: Қазақстан 1995. 

2. Мектептегі технология журналы № 3. 2007ж. 



№45 дəріс. 

Тақырып: Түкті кілем жəне гобелен тоқып үйрену.  

Дəрістің мазмұны: 

1Түкті клем мен гобелен  тоқу.  

2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Мақсат: Түкті клем мен гобелен түрлеріне жалпы сипаттама.  

1.Гобелен  тоқу. 

Тоқу  барысында  гобелен  мен  түкті  клемнің  тоқу  техниканы  қолдана  отырып,  сол 

түктерді  кейбір  жерлерде  10-15  мм  дей  ұзындықта  қалдырып,  кей  жерінде  тықырлай 

қысқартып үйлестірген сəттерінде де гобеленге өзіндік ерекше бір тұратыны сөзсіз. Əуелі 

түрлі жобада сансыз эскиз жасалып, тоқыма жіптерді таңдалынып алынады. Жіпті өңдеу, 

оны пісіріп басу, оған түрлерінің біреуден өзі үлкен жұмыс.  



2.Бұйымдарын дайындаудағы негізгі түрлері. 

Түкті  клем  мен  гобелен  -  қолдан  тоқылған  түскиіз  кілем  -панно  (шпалера).  Шпалера 

негізінен  түрлі  түсті  жібек  немесе  түбіт  жіптерден  тоқылған.  Шпалерде  тарихи,  діни, 

филологиялық,  тұрмыстық  композициялар  мен  пейзаждар  бейнеленеді.  Ою-  өрнектер 

суретшінің  алдын  қатырма  қағазға  түсірген  үлгісі  бойынша  жасалады.  Жалпы  аталуына 

келер болсақ, өз атауын Гобелендер деген франсуз отбасының фамилиясынан алған. 



Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 0.74 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет