ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені (ПОӘК) «Қолданбалы программамен жабдықтау»



жүктеу 0.93 Mb.
Pdf просмотр
бет5/10
Дата27.04.2017
өлшемі0.93 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Деректер түрі (типы данных) 

 

 



Mathcad редакторы жұмыс істейтін негізгі деректер түрлерін келтірелік: 

 



сандар (нақты, комплекс, редактордағы тұраұты сандар); 

 



жолдар (строки) – тырнақшаға алынған кез келген текст; 

 



массивтер  (реттелген  айнымалылар,  векторлар,  матрицалар)  –  реттелген  сандар 

немесе жолдар тізбегі; 

 

Нақты  сандар.  Цифрдан  басталғаг  кезкелген  ӛрнекті  Mathcad  сан  есебінде 

қабылдайды.  Mathcad  барлық  сандарды  бірдей  форматта  есінде  сақтағанмен 

олардықұжатқа енгізгенде құжаттағы  мақсатқа байланысты түрде жазған дұрыс: 

 



ондық сан түрінде (үтірден кейінгі цифрлар саны кез келген болуы мүмкін); 

 



«ғылыми»  түрде  –  санды  енгізгеннен  кейін  кӛбейту  белгісін  жазып  10  санын 

қажетті дәрежеде жазу керек; 

 

ондықтан басқа негіздегі сан ретінде жазуға болады. 



 

Бұлар 4.1 листингте кӛрсетілген. 1000 санына тең немесе үлкен сандарды жазғанда 

цифрлар  арсында  бос  орын  қалдырмайды,  цифрлар  асаына  еш  таңба  жазбайды  (1 000; 

1,000; 1.000 деп жазуға болмайды).  

 

Сандарды  басқа  системада  да  жазуға  болады  (binary-екілік,  octal-сегіздік, 



hexadecimal-оналтылық),  ол  үшін:  санды  сол  системада  енгізіңіз,  тек  дұрыс  символдар 

қолдану керек  –  екілік система үшін  0 мен  1, сегіздік система үшін  0 мен  7  арасындағы 

цифрлар,  ал  оналтылық  система  үшін  0  мен  9  арасындағы  цифрлар  сосын  а  мен  

арсындағы латын әріптері. Соңғы цифрды енгізгеннен кейін системаның 

негізін  кӛрсету  керек  (b  –  екілік,  o  –  сегіздік,  h  –  оналтылық)  (4.2 

листинг). 

 

Логикалық  функцияда  шын  және  жалған  деген  екі  мән  0  мен  1 



цифрлары арқылы бейнеленеді. 

 

Комплекс  сандар.  Егер  алдын  ала  ешқандай  шарт  қойылмаса 

Mathcad  тағы  операциялардың  кӛбі  комплекс  сандар  ӛрісінде 

орындалады.  Анықтама  бойынша  i



2

=-1.  Енді  3i  жорымал  сан  қалай 

енгізілетінін кӛрсетелік. 

 

3 нақты саны енгізіледі



41 

 



 

содан кейін іле шала "i" немесе "j" символдарының бірі енгізіледі. 

 

Жорымал бірлікті енгізу үшін <1>, . пернелерін басу керек, егер тек қана "i", 



символын  басса,  онда  редактор  оны  i  деген  айнымалы  ретінде  қабылдайды.  Сонымен 

қатар  жорымал  бірлік  1i  түрінде  болатынын (сәйкес  формула  белгіленген  кезде)  ескерте 

кетелік.  Басқа  жағдайда  құжатта 

жорымал  бірлік  iтүрінде  жазылады 

(4.1 сурет). 

 

Комплекс сан нақты сан мен 



жорымал  сандардың  қосындысы 

болып жазылады (4.3 листинг). 

 

Жалпы  жорымал  бірлікті    i 



емес  j  арқылы  жазуға  болады,  ол 

үшін  Format/Result/Display  Options 



(Формат/Результат/Опции 

отображения) 

командасындағы 



Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  терезесіндегі  Imaginary  Value  (Мнимое 

значение) тізімді пайдалану керек. 

 

Редактордың  тұрақты  сандары  –  константалары.Mathcad  редакторындағы 

константалар  екі  түрде  болады  –  жалпы  жағдайда  қолданылатын  константалар,  есептеу 

алгоритмінде  қолданылатын  константалар.  Бұладың  аттары  үшін  редактор  кей 

символдарды  қолданған.  Оларды  пайдаланушы  басқа  мақсатта  қолдабағаны  жӛн  (егер 

қолданатын болса онда оны қолдану үшін біраз операциялар істеуі керек). 

 

Математикалық константалар: 



 

шексіздік 



символы, 

++) 

пернелерін 

басу арқылы енгізіледі; 

 



е  –  натурал  логарифмнің  негізі  (е  – 

пернесі); 

 

пи  саны  -  ++


)
 

пернелері арқылы енгізіледі; 

 

i,  j  –  жорымал  бірліктер  -  <1>,   



немесе <1>, ) пернелері арқылы 

енгізіледі; 

 

%  -  процент  символы,  <%>пернесі 



арқылы енгізіледі. 

 

Есептеу процессоры математикалық 



константаларды  сан  ретінде  қарастырады 

(4.5  листингі),  ал  символдық  процессор 



42 

 

оны  мағынасына  қарай  таниды.  Пайдаланушы  системалық  айнымалылардың  мәнін 



ӛзгерте алады (4.6 листингі). Әрине константаға жаңа мән берсе бұрынңы мәні жоғалады. 

 

Системалық айнымалылар: 



 

TOL – есептеу әдістерінің дәлдігін анықтайды; 

 

CTOL – кейбір сандық есептеу әдістеріндегі ӛрнек мәнінің дәлдігі; 



 

ORIGIN – массивтегі индекстің алғашқы мәні; 

 

PRNPRECISION – қорытып шығарғандағы деректер форматын анықтау



 

PRNCOLWIDTH – қорытынды бағананың форматы; 

 

CWD – жұмыс папкасына баратын жолды жолдық дерекпен сипаттау. 



 

Константалардың мәнін ӛзгерту Tools/Worksheet Options/Built-in Variables (Сервис / 



Опции  документа/Встроенные  переменные)  командасының  Worksheet  Options  (Опции 

документа) тілдесу терезесі арқылы орындалады (4.2 сурет). Егер редактордың ӛзі берген 

мәнін  қайта  қою  керек  болса,  онда  Restore  Defaults  (Восстановить  установки  по 



умолчанию) кнопкасын басыңыз. 

 

Жолдық ӛрнектер (строковые 



выражения). 

Айнымалы 

мен 

функцияның  мәні  тек  қана  сан  емес 



жолдық 

айнымалы 

(тырнақшаға 

алынған  символдар  тізбегі)  да  болуы 

мүмкін. 

Бұлар 


туралы 

кейінгі 


тақырыптарда сӛз болады. 

 

Ӛлшемі  бар  айнымалылар.  Инженерлік  эжәне  физикалық  есептер  шығарған 

кезде  ӛлшемі  бар  айныммалылермен  жұмыс  істеуге  тура  келеді.  Mathcad  редакторында 

кӛптеген ӛлшем бірліктері бар, олар арқылы ӛлшемі бар айнымалыларды енгізуге болады, 

есептеу жұмыстарында ӛлшем бірліктері ескеріліп отырады. 

 

Енді  ӛлшемі  бар  айнымалыны,  мысалы  ток  күшін  белгілейтін  айнымалыны  (10А) 



енгізіп кӛрелік: 

 



I айнымалысына 10 мәнін беретін ӛрне енгізіңіз: I:=10; 

 



енгізіп болғаннан кейін оған тіркестіре кӛбейту символын "*" енгізіңіз; 

 



орынкӛрсеткішінде  тұрған  кезде  Insert/Unit  (Вставка/Единицы)  командасын 

таңдаңыз,  болмаса  стандарттық  панельден  ӛлшем  стаканының  суреті  салынған 

кнопканы басыңыз, болмаса + пернелерін басыңыз (4.3 сурет); 

 



Insert  Unit  (Вставк-единицы  измерений)  тілдесу  терезесіндегі  Unit  (Единица 

измерения) тізімінен керек ӛлшем бірлігін таңдап алыңыз (Ampere (A)); 

 



ОК кнопкасын басыңыз. 

43 

 

 



Егер ӛлшем бірлігін таңдау кезінде қиналсаңыз (қай ӛлшем бірлігін алу керектігін 

білмесеңіз)  Insert  Unit  (Вставка  единицы  измерений)  тілдесу  терезесіндегі  Dimension 



(Размерность) тізімінен алуға талпыныңыз (4.4-5 сурет). 

 

Ӛлшем бірліктері бар айнымалылармен жұмыс істеу. Mathcad ӛлшем бірліктері бар 



айнымалылармен  жұмыс  істеген  кезде  операциялардың  дұрыс  орындалуын  қадағалап 

отырады.  Мысалы  ӛлшем  бірліктері  әртүрлі  болатын  екі  шаманы  қоссаңыз  "The  units  in 



this  expression  do  not  match"  (Размерности  в  этом  выражении  не  совпадают)  деген 

ескерту шыға келеді (4.6 сурет). Дегенмен мысалы ампер мен килоамперді қосуға болады, 

бұл  кезде  редактор  ӛлшем  бірлігінің  бірін  екіншісіне  түрлендіреді  (4.9  сурет).  Ӛлшем 

бірліктері  бар  айнымалылармен  барлық  дұрыс  операцияларды  істеуге  болады.  4.8 

листингтеткедергіні  кернеу  мен  ток  күшінің қатынасы  арқылы  есептеу  келтірілген.  Есеп 

нәтиежесі оммен берілмеген, бірақ оны омға тез айналдыруға боладығ ол үшін формуланы 

белгілесе  Insert  Unit  (Вставка  единицы  измерений)  тілдесу 

терезесі  шығады  (4.7  сурет),  осыны  пайдаланып  нәтиеженің 

ӛлшем бірлігін таңдап алуға болады. 

 

Ӛлшем бірліктер системасын таңдау. Редактор ешқандай 

нұсқау  болмаса  СИ  системасының  ӛлшем  бірліктерін қолданады. 

Ал  оны  басқа  системаға  ӛзгерту  үшін  Tools/Document  Options 



(Сервис/Опции документа) командасындағы Unit System (Система 

единиц) қайырмасына кӛшіп, қалаған системаны таңдап алу керек. 

 

Жаңа  ӛлшем  бірліктерін  енгізу.  4.9  листингте  жаңа 

«наноампер» 

ӛлшем 


бірлігін 

енгізу 


мысалы 

кӛрсетілген.  Пайдаланушы  енгізген  ӛлшем  бірлігін 



Insert  Unit  (Вставка  единицы  измерений)  тілдесу 

терезесі  арқылы  шақыра  алмаймыз,  сондықтан  оның 

атын пернетақтайдан тереді. 

 

Массивтер  (arrays).  Реттелген  сандар  тізбегін 



массив  деп  атаймыз  (мысалы  векторлар,  матрицалар). 

Массивтің  элементімен  жұмыс  істеу  үшін  оны 

индексінің  (номерінің)  кӛмегі  арқылы  шақырамыз. 

Мысалы  4.10  листингіндегі  амассив,  ал  а



х

  оның 


элементі. Mathcad та екі түрлі массивті қарастырады: 

 



векторлар (бір индексті массивтер 4.10 листигі), 

матрицалар  (екі  индексті  массивтер  4.11 

листингі) тензорлар (кӛп индесті массивтер); 


44 

 



 

реттелген  (ранжирленген)  айнымалылар  (range  variables)  

элементтері олардың индесіне тәуелді векторлар. 

 

Массивті  оның  атын  кӛрсетіп  шақырады.  Ал  элементін 



шақыру үшін массивтің атын және элементтің индексін кӛрсетеді 

(4.10  мен  4.11  листигтер).  Массивтің  элементтерімен  кәдімгі 

айнымалылармен  жұмыс  істеген  сияқты  жұмыс  істеуге  болады. 

Тек қана массив элементінің мндексін дқрыс кӛрсету керек. 4.10 

листингіндегі  массивтің  бірінші  (индексі  ноль)  элементін 

шақыру үшін былай істейді: 

 

айнымалы массивтің аты (а). енгізіледі; 



 

Matrix (Матрица)  панеліндегі Subscript (Нижний индекс) 

кнопкасын (х

n

 белгісі бар) басып [ таңбасын енгізіңіз; 

 

массив  атының  тӛменгі  жағында  пайда  болған 



орынкӛрсеткішіне керек индексті (біз үшін қазір 0 саны). 

 

Енді  осыдан  кейін  мән  беру  таңбасын  қойса  элементтің 



мәні  шығады.  Кӛп  индексті  массивтің  элементін  шақыру  үшін 

оның индекстерін рет ретімен массив атының тӛменгі жағындағы 

индекс орынкӛрсеткіштеріне жазады (4.11 листигі). 

 

Қарастырған  листингтерде  индекс  нумерациясы  0  санынан  басталып  тұр.  Оны 



басқа  саннан  бастау  үшін  (мысалы  1  санынан)  ORIGIN  құралын  пайдаланады  (4.12 

листингі).  Бұл  жағдайда  индексі  0  болатын  элементті  шақыруға  тырыссаңыз,  онда 

редактор қателескеніңізді ескертеді. 

 

Реттелген 



(ранжирленген) 

айнымалылар.Mathcad 

та 


реттелген 

айнымалылар 

вектордың  бір  түрі  болып 

есептеледі 

де 

негізінен 



итерациялық 

есептеу 


кездерінде  цикл  жасау  үшін 

қолданылады.  Мысалы  ара 

қашықтықтары 

бірдей 


бір 

аралықта 

жатқан 

сандар 


массивін 

реттелген 

айнымалылар  деп  анықтауға 

болады.  

 

Айталық 


0,1,2,3,4,5 

сандарынан тұратын реттелген 

айнымалылар  жасау  керек 

болсын. 


 

Курсорды құжаттың қажет деп тапқан жеріне апарып қою керек; 



 

Айнымалының атын (s) сосын мән беру операторын енгізіңіз; 



 

Matrix  (Матрица)  панелінен  Range  Variable  (Ранжированная  переменная) 

кнопкасын басыңыз (4.9 сурет), болмаса пернетақтайдан үтірлі нүктені енгізіңіз; 

 



Шыққан  орынкӛрсеткішіне  (4.9  сурет)  реттелген  айнымалының  ӛзгеру 

диапазонының оң және сол шекарасын қойыңыз (0 мен 5 сандары); 

 

Нәтиежесі 4.10 суретте кӛрсетілген. 



 

Енді  адымы  1  санынан  басқа  реттелген  айнымалыларды,  мысалы  0,2,4,6,8 

айнымалыларын қалай жасайтынына тоқталалық. 

 



0 мен 8 арасында орналасқан реттелген айнымалылар енгізіңіз (4.9 сурет); 

 



Аралықтың басына, яғни 0 санына енгізу сызығын қойығыз; 

45 

 



 

Үтірді енгізіңіз; 

 

Шыққан  орынкӛрсеткішіне  (4.11  сурет)  реттелген  айнымалының  адымын  (2) 



енгізіңіз; 

 

Енгізілген реттелген айнымалы 0 мен 8 арасында орналасады, ал адымы 2 санына 



тең. 

 

Реттелген айнымалылар тӛмендегі жағдайда жиі қолданылады: 



 

параллель есептеу кездерінде (4.13 пен 4.14 листингтер); 



 

басқа массивтің элементтеріне мән беру үшін (4.14 пен 4.15 листингтер). 



 

4.13  пен  4.14листингтердегі  мысалдарға  зер  салып  қараңыз.  Математикалық 

операциялар  реттелген  айнымалылар  үшін  кәдімгі  айнымалылармен  істегендегідей 

орындалады.  Бұл  кезде  бір  операция  барлық  реттелген  айнымалылар  үшін  параллель 

істеледі. 

 

Реттелген  айнымалылар  вектордың  бір  түрі  екенін  естен  шығармаңыз.  Кӛп 



жағдайда  бір  операцияны  кӛп  рет  қайта  қайта  істеуге  тура  келеді,  айталық  f(х) 

функциясының  х  ӛзгеретін  бір  аралықта  дәл  графигін  салу  керек  болсын  делік.  Барлық 

мінді қолмен жеке жеке беріп шығу ӛте кӛп уақыт алады (4.10 листингтегі вектор сияқты), 

ал егер реттелген х айнымалысын қолданса барлық операция бір жолға жазылады. 

 

Матрица енгізу. Матрица енгізудің бірнеше әдістері бар: 

 



барлық элементтерді Insert Matrix командасын қолданып бір бірлеп енгізу; 

 



матрицаны әр элементін анықтау арқылы енгізу; 

 



таблица жасап соған элементтерді енгізу; 

 



массив  жасауға  арналған  арнайы  функцияларды  қолдану  (редакторда  ондай 

функциялар бар); 

 

массивті басқа программалар кӛмегімен жасау (мысалы Excel мен MATLAB); 



 

сыртқы файлдан оқу арқылы немесе кӛшіру (импорт) арқылы. 



 

Матрица  енгізудің  кей  әдістеріне  тоқтала  кетелік.  Жалпы  әр  пайдаланушы  ӛзі 

ұнатқан  әдісін  жиі  қолданады,  кейде  есептің  тұріне  қарай  ең  тиімді  әдісті  таңдап  соны 

қолданады. 

 

Матрицаны  Insert  Matrix  командасы  арқылы  енгізу  ең  қарапайым  әдіс  болып 



табылады: 

 



Matrix  (Матрица)  панеліндегі  Matrix  or  Vector  (Матрица  или  вектор)  кнопкасын 

басыңыз, немесе + пернелерін қолданыңыз. Тіпті болмаса Insert/Matrix 



(Вставка / Матрица) менюін қолдануға болады (4.12 сурет), 

 



Insert  Matrix  (Вставка  матрицы)  тілдесу  терезесінде  бағандар  мен  жолдардың 

санын  кӛрсететін  бүтін  сандар  енгізіңіз.  Мысалы  3x1  векторын  енгізу  үшін  4.12 

суреттегіну қолданыңыз; 


46 

 



 

ОК  болмаса  Insert  (Вставить)  кнопкасын  басыңыз.  Сонда  құжатқа  матрицаның 

үлгісі түседі (4.13 сурет); 

 

Орынкӛрсеткіштері  тұрған  жерге  матрицаның  сәйкес  элементтерін  енгізіңіз.  Бір 



орынкӛрсеткішінен  екіншісіне  кӛшу  .шін  жүгірмекті  немесе  стрелкалар  салынған 

пернелерді қолдануға болады. 

 

Дайын матрицаға жаңадан жолдар немесе бағандар қосу да осы сияқты жасалады. 



 

оң  жағына  жаңа  баған  немесе  тӛменгі    жағына  жаңа  жол  қосылатын  элементті 



енгізу сызығымен белгілеңіз; 

 



сол жерге матрица қосыңыз (жоғарыда айтқандай), мұнда қосылатын матрицаның 

жолдары немесе бағандарының саны 0 болуы мүмкін (4.14  сурет); 

 

орынкӛрсеткіштердегі орындарды толтыру керек. 



 

4.14-15 суреттерде осы этаптар толық кӛрсетілген (Insert Matrix тілдесу терезесінде 



Insert  (Вставить)  кнопкасын  басу  арқылы).  Айта  кететін  жайт  матрица  элементтері  тек 

қана  нақты  жіне  комплекс  сандар  болып  қана  қоймай  математикалық  ӛрнек  те  болуы 

мүмкін (4.16 листингі). 

 

Енді  матрицаны 



бір  элементін  анықтау 

арқылы 


енгізуді 

қарастыралық.  

 

матрицаның 



әр 

элементіне 

мән 

беру арқылы; 



 

реттелген 



айнымалыларды 

қолдану  арқылы 

(4.15 листингі); 


47 

 

 



Бұл  процедуралар  арқылы  матрицаның  кез  келген 

элементін,  немесе  барлық  элементін  анықтауға  болады.  Кейде 

матрицаның  жалғыз  элементін  анықтайды  (4.17  листингі);  бұл 

кезде  басқа  элементтер  нольдік  мән  қабылдайды.  Құжаттың  кез 

келген  жерінде  матрица  элементінің  кез  келгенін,  немесе 

матрицаның  ӛлшемін  ӛзгертуге  болады.  Матрица  ӛлшемін 

ӛзгерту  үшін  индексі  матрицаның  ӛлшемінен  тысқары  жатқан 

элементке кез келген мән беріңіз (4.18 листингтің екінші жолы). 

 

Вектор  мен  матрицаны  құжатта  бейнелеу.  Матрицаны 

құжатта  екі  түрлі  әдіспен  бейнелеуге  болады:  матрица  түрінде, 

сосын таблица түрінде (4.16 сурет). Матрицаның бейнелену түрін 

ӛзгерту  үшін  Format/Result  (Формат/Результат)  командасын 

орындап  Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  терезесін 

шақыру  керек.  Бұл  тілдесу  терезесінде  Display  Options  (Опции 



отображения)  қайырмасына  кіріп  Matrix  display  style  (Стиль 

отображения  матриц)  тізімінен  керекті  түрді  таңдап  алу  керек 

(4.17 сурет): 

 

Automatic (Авто) – стильді редактор ӛзі таңдайды; 



 

Matrix (Матрица); 

 

Table (Таблица). 



 

Матрицаны  бейнелеу  түрлерінде  матрицаның  элементтерін  операторға  қарағанда 

қалай  түзеліп  орналасуын  (выравнивание)  реттеуге  болады  (4.18  сурет).  Оны  жолшыбай 

менюдегі Alignment (Выравнивание) пункті арқылы реттейді. 

 

Айта кететін жайт векторды құжатта график арқылы бейнелеуге мүмкіндік бар. 



 

Сандарды бейнелеу. Құжатта нақты сандарды екі түлі әдіспен бейнелеуге болады: 

ондық бӛлшек ретінде, мысалы 13478.74559321

дәрежелік кӛрсеткішті қолдану арқылы, мысалы 1.348x10

4

 



Сандарды  бейнелеу  форматы  Format/Result  (Формат/Результат)  командасы 

арқылы  шақырылатын  Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  терезесі  арқылы 

анықталады. 

 

Сандарды  ондық  бӛлшек  түрінде  бейнелеген  кезде  тӛмендегі  параметрлер 



қолданылады: 

 



үтірден кейінгі цифрлар саны. мысалы 122,5587 санында үтірден кейін кӛрсетілетін 

цифрлар санын екеу қылса, онда ол сан 122,56 түрінде бейнеленеді; 

 

сан  ондық  бӛлшек  түрінде  бейнеленген  кезде  санның  мәніне  ешқандай  әсері  жоқ 



соғы  нольдерді  кӛрсету  немесе  кӛрсетпеу,  яғни  санды  1,5  болмаса  1,500  түрінде 

бейнелеу; 

 

кӛрсеткіштік  табалдырық  (exponential  threshold),  бұл  табалдырықтан  сан  үлкен 



болмаса кіші болған кезде 10 санының дәрежесі арқылы санды бейнелеу; 

48 

 

 



Бір  сан  екі  түрде  бейнеленетін  жағдай  да  кездеседі,  мысалы  1,23х10

2

  түрінде, 

болмаса 1.23E+002 түрінде. 

 

Санның  форматын    Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  терезесіндегі 



Number Format (Формат числа) қайырмасы арқылы таңдайды (4.20 сурет): 

 



негізгі  формат,  бұл  форматты  қолданғанда  үтірден  кейінгі  цифрлар  саны  мен 

кӛрсеткіштік 

табалдырықты  реттеуге 

болады,  ал  реттелген 

шектен 

шығып 


кеткенде 

ғылыми 


форматпен 

бейнеленеді; 

 

ондық  формат,  сан  тек 



қана  ондық  бӛлшек 

түрінде 


бейнеленеді, 

ғылыми  форматпен  еш 

уақыттта 

бейнеленбейді; 

 

ғылыми  формат,  10 



санының дәрежесін қолдану арқылы бейнеленеді; 

 



инженерлік формат, бүтін бӛліктегі цифрлар үш үштен топталып тұрады, ал топтар 

арасында бос орындар бар; 

 

бӛлшектік  формат,  алымы  мен  бӛлімі  бүтін  сандар  болып  кӛрсетілген  бӛлшек, 



оның дәлдігі (level of accuracy) мен бүтін бӛлігі кӛрсетілген дқрыс бӛлшек түрінде 

бейнеленуін  таңдап  алуға  болады  (Use  mixed  numbers  (Смешанные  числа) 

жалаушасын белгілеу арқылы). 

 

Тым  кіші  санды  нольге  дейін  дӛңгелектеу.  Mathcad  тым  кіші  санды  нольге 



айналдырып  жібереді  (4.23  листингі).  Бірақ  10  санының  дәрежесі  ретінде  нольге 

айналмайтын табалдырық кӛрсетуге болады. Айта кететін жайт, тек ол құжатта ғана ноль 

болып  бейнеленеді,  ал  процессорда  оның  нағызғы  мәні  сақталып,  есептеулерде 

қолданылып отырады. 

 

Табалдырық  мәнін  ӛзгерту  үшін  тӛмендегі  операциялар 



қолданылады: 

 



құжаттың бос жерін жүгірмек арқылы таңдап алыңыз

 



Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  терезесіне  кіріңіз: 

Format/Result (Формат/Результат); 

 



Tolerance (Точность) қайырмасына кіріңіз; 

49 

 



 

Нақты  санға  арналған  табалдырықты  Zero  threshold  (Порог  нуля),  комплекс  санға 

арналған табалдырықты Complex threshold (Комплексный порог нуля) таңдаңыз; 

 



ОКкнопкасын басыңыз. 

 

Жорымал  нольдің  табалдырығын  формуламен  жұмыс  істеп  жатқанда  енгізуге 



болады, ал нақты сан үшін бұлай істеуге болмайды. 

 

Санның  дәл  мәнін  қарап  білу  үшін  ++  пернелерін  қолданады. 



Сонда  Mathcad  редакторының  жағдайды  кӛрсететін  жолында  (терезенің  сол  жақ  тӛменгі 

жағында) азғана уақытқа санның дәл мәні кӛрінеді (4.23 сурет). 

 

Басқа  сандар  системасында  сандарды  бейнелеу.  Сандар  системасын  таңдап  алу 



үшін 

Format/Result/Display 

Options 

(Формат/Результат/Опции 

отображения) 

командасын  орындап,  сосын  Radix    (Система  счисления)  тізімінен  қалаған  элементті 

таңдаңыз (4.24 сурет). Сандарды басқа системаларда бейнелеген кезде оларды форматтау 

сол  Result  Format  (Формат  результата)  тілдесу  диалогының  Number  Format  (Формат 



числа)  қайырмасы  арқылы  жүзеге  асады.  4.25  листингінде  екілік  системадағы  сандарды 

форматтаудың бірнеше мысалы келтірілген. 

 

 

 



 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет