ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені (ПОӘК) «Қолданбалы программамен жабдықтау»


Функция мен айнымалыларға берілетін аттар туралы



жүктеу 0.93 Mb.
Pdf просмотр
бет4/10
Дата27.04.2017
өлшемі0.93 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Функция мен айнымалыларға берілетін аттар туралы 

 

 

Кейбір аттарды редактордың ӛзі  алдын ала қолданып қойғандықтан пайдаланушы 



ол аттарды басқа айнымалылар мен функцияларды анықтағанда бірден қолдана алмайды. 

Сол  сияқты  айнымалылар  мен  функцияларға  ат  бергенде  басқа  да  шектеулер  бар  екенін 

ескерген жӛн. Айнымалылар мен функцияларға тӛмендегідей ат беруге болады: 

үлкен және кіші әріптер – редактор регистрді жіне шрифтерді ажырата алады, мысалы  x, 



X, 

x

– әртүрлі аттар болып есептеледі; 



0 мен 9 арасындағы цифрлар; 

шексіздікті белгілейтін символ – «∞» (++ пернелері арқылы)

штрих (+ пернелері)

грек әріптері, олар Greek (Греческие символы) құралдары арқылы беріледі

астын сызу символы; 

процент символы; 

тӛменгі индекс. 


31 

 

 



Тӛменгі  индексті  абайлап  қолданған  дұрыс,  оны  векторлық  айнымалыдағы 

индекспен  шатастырмау  керек.  Мысалы  K



max

  енгізу  үшін  әуелі  "K",  сосын  нүкте  "." 

енгізеді, сонда енгізу сызығы тӛмен түседі, тек сонда ғана тӛменгі индекс 

max


 енгізіледі. 

 

Енді функцияның атына қойылатын шектеулерге тоқтала кетелік: 



 

функцияның  аты  цифрдан,  тӛменгі  сызықтан  (нижнее  подчеркивание),  штрихтан 



немесе проценттен басталмауы керек; 

 



егер  шексіздік  символын  қолдану  керек  болса  ол  функция  атының  тек  бірінші 

символы болуы керек; 

 

функцияның атындағы барлық әріптер бірдей стиль мен шрифта жазылуы керек; 



 

функция  аттары  редактордың  ӛзінің  беретін  аттарымен  бірдей  болмауы  керек, 



мысалы  sin,TOL  сияқты.  Бірақ  пайдаланушы  басқаша  анықтау  (переопределение) 

арқылы  оларды  қолдануына  болады,  онда  редактордағы  аттас  функциялар  ӛзінің 

тікелей атына сәйкес түрде қолданыла алмайды; 

 



Mathcad  айнымалылар  мен  функциялардың  аттарын  ажыратпайды:  егер  әуелі  f(х) 

функциясын анықтап, сосын f айнымалысын анықтаса, құжаттың қалған бӛлігінде 



f(х) функциясын қолдана алмайды. 

 

Кей  жағдайда  редактордың  ӛзі  пайдаланып  отырған  аттарды 



қолдануға тура келеді.  Бұл үшін тӛмендегі екі жағдайдың біріндегідей 

операциялар істеу керек: 

 

Mathcad    редакторы  квадрат  жақшаның  ішіне  орналасқан  аттарды 



дұрыс қабылдайды (3.5 сурет). Мысалы [a+b] атын енгізу үшін: 

 



++  пернелерін  бассаңыз  екі  квадрат  жақша 

шығады. Жақшалардың арасында орын кӛрсеткіштер бар. 

 

орын  кӛрсеткіштерге  кезкелген  символдар  тізбегін  жазыңыз, 



мысалы a+b

 



Егер  пайдаланушы  функция  аттарындағы  квадрат  жақшаларды 

ұнатпайтын  болса  онда  арнайы  символдарды  басқа  күрделі 

әдістермен енгізуге болады. Мысалы a+b атын енгізу үшін: 

 



бірінші  символды  (а)  енгізу  керек,  ол  символ  редактор  қолданбайтын  символ 

болуы керек. 

 

++ пернелерін басу арқылы текст енгізі режиміне кіру керек



 

кез келген символдар тізбегін енгізіңіз (+)



 

++  пернелерін  басу  арқылы  текст  режимінен  шығып  бұрынғы 

режимге  қайтып  келіңіз.Енді  әрі  қарай  рұқсат  етілген  символдарды  енгізе  беруге 

болады (b). 

 

Осы  операциялар  нәтиежесі  3.5  суреттің  соңғы  жолында  кӛрсетілген.  Егер  ат 



рұқсат етілмеген символдан басталуы керек болса (3.5 суреттегі орта жол), онда жоғарғы 

операциялардың  бәрін  істеу  керек,  тек  ең  басында  рұқсат  етілген  символ  енгізіп,  сосын 

бәрі біткен соң оны ӛшіріп тастау керек. 

 

Операторлар 

 

 

Mathcadта  кӛптеген  операциялар  редакторлық  (встроенный)  операциялар  ретінде 



қолданылады. Операциялар бір орынды немесе екі орынды болып келеді (Mathcadта кӛп 

орынды  операциялар  қарастырылмаған).  Mathcadтағы  операторлардың  аты  ретінде 

қолданылып отырған символдар олардың үйреншікті аттарына сәйкес келтіріліп жасалған. 

Оператордың  атын  енгізгеннен  кейін  орын  кӛрсеткіштер  пайда  болады.  Олар  тӛмендегі 

әдістердің бірімен толтырылады: 

 



пернетақтайдағы сәйкес пернелерді немесе пернелер комбинациясын басу арқылы, 

32 

 



 

математикалық құралдар панеліндегі сәйкес кнопкалардың керектісін басу арқылы. 

 

Математикалық  панелдің  кӛпшілігінде  операторлар  мағыналары  сәйкес 



топтастырылғанын еске сала кетелік. 

 

Арифметикалық  операторлар.  Бұл  операторлар  3.6  суреттегі  Calculator 



(Калькулятор) 

панеліндегі 

құралдар арқылы енгізіледі:  

 



алу  мен  қосу  «+»,  «-»  - 

(3.14 листингі); 

 

кӛбейту  мен  бӛлу  «•»,  «/» 



(3.15 листингі); 

 



факториал 

«!» 

(3.16 


листингі); 

 



санның  модулі  «|х|»  (3.16 

листингі); 

 

квадрат  түбір  «√»(3.17 



листингі); 

 



n  –  дәрежелі  түбір  (3.17 

листингі); 

 

х – ті у дәрежесіне шығару 



х

y

 (3.17 листингі); 

 

операциялардың орындалу 



ретін  ӛзгерту  –  жақшалар 

(3.18 листигі); 

 

сандық қорытынды «=» (барлық листингтер). 



 

Бұл  панелдегі  құралдар  арқылы  тек  қана  жоғарыда 

кӛрсетілген  операторлардан  басқа  да  операторларды,  олардың 

комбинациясын енгізуге болады. 

 

Mathcad  редакторында  кей  операторлар  бірнеше  таңбамен 



белгіленетіні  бұрын  айтып  кеткен  болатынбыз,  олардың  редактор 

таңдайтын түрін қалай ӛзгерту керектігін де сол кезде айттық. 

 

Кей операторлар, мысалы комплекс санның түйіндесін енгізу 



операторы,  құралдар  панелінде  жоқ.  Мұндай  жағдайда  тек  қана 

математикалық обылыстың ішінде пернетақтай арқылы <"> пернесін басу арқылы енгізу 

керек (3.19 листингі). 

 

Есептеу 



операторлары. 

Есептеу 


операторлары 

Calculus 

(Вычисления) 

құралдарының 

кӛмегі 

арқылы 


енгізіледі. 

Операторларды 

енгізгеннен 

кейін 


орынкӛрсеткіштер  кӛрсетіп  тұрған  орындар  толтырылуы  керек.  Айта  кететін  жайт  егер 

сандық  мағына  есептелуі  керек  болса  оператор  енгізіп  болғаннан  кейін  теңдік  белгісін 



<=>,  ал  аналитикалық  түрде  керек  болса  <→>  белгілері  салынуы  керек.  Бұл 

операторлардың  қалай  қолданылуы  келтіріліп  отырған  листингтен  түсінікті  болады.  Тек 

осы операторлардың аттарын келтіре кетелік: туындылар табу (кәдімгі туынды мен ретті 


33 

 

туынды),  интеграл  есептеу  (анықталған, 



анықталмаған), 

қосындылар 

мен 

кӛбейтінділер 



есептеу 

(реттелген, 

реттелмеген 

– 

ранжированный, 



неранжированный), 

шектер 


табу 

(екіжақты, солжақты, оңжақты). 

 

Логикалық 

және 

Бул 

операторлары.  Логикалық  және  Бул 

операторларының  нәтиежесі  «0»  (егер 

логикалық  ӛрнек  мәні  шын  болса),  «1» 

(егер  жалған  болса)  болады.  Логикалық 

және  Бул  операторларының  қасиеттері  мен  оларды  құжатқа  енгізу  3.9-11  суреттер  мен 

3.25-29 листингтерде кӛрсетілген. Сондықтан оларға тоқталып жатпаймыз. Тек логикалық 

операторлардың аттарын келтіре кетелік: 

 



үлкен - больше (Greater Than); 

 



кіші - меньше (Less Than); 

 



үлкен немесе тең-кіші емес - (Greater Than or Equal); 

 



кіші және тең – үлкен емес-  меньше или равно (Less Than or Equal); 

 



тең - равно (Equal); 

 



тең емес - не равно (Not Equal to); 

 



және-  и (And); 

 



немесе - или (Or); 

 



айрықша және - исключающее или (Exclusiveor); 

34 

 



 

терістеу - отрицание (Not). 

 

Логикалық операторлардың операндылары кез келген сан бола алады. 



 

Матрицалық операторлар туралы кейінгі тақырыптарда айтылады. 

 

Ӛрнектік  операторлар.Evaluation  (Выражения)  панеліндегі  құралдар  туралы 

бұрын да айтып кеткен болатынбыз: 

• 

сандық бағалау - оценить численно (Evaluate Numerically); 



• 

символдық есептеу - вычислить символьно (Evaluate Symbolically); 

• 

мән беру - присваивание (Definition); 



• 

толық мән беру - глобальное присваивание (Global Definition). 

 

Енді  осылардың  кей  қасиеттеріне  тоқтала  кетелік.  Ішінде  функция  немесе 



айнымалы бар математикалық ӛрнекті есептеу үшін бұл ӛрнек орналасқан жердің алдына 

ол  функция  мен  айнымалыларға  мән  берілу  керек  болатын,  бұл  жай  мән  беру.  Егер 

жоғары  жағында  мән  берілмеген  болса,  онда  редактор  қате  жіберілгені  туралы  ескерту 

береді (3.11 сурет). Ал егер құжаттың кезкелген жерінде (тіпті ең соңында болса да бәрі 

бір) толық мін беру операторын қолданса (3.10 сурет) онда ол айнымалы немесе функция 

құжаттың кез келген жерінде анықталады (3.27-29 листингтер).  

 

Mathcad  есептеу  жқмыстарын  жүргізген  кезде  әуелі  құжатты  толық  қарап  ӛтіп 



(жоғарыдан тӛмен, солдан оңға қарай) толық мән беру операторын орындайды. Тек содан 

кейін  ғана  құжатты  екінші  рет  қарап  ӛтір  жай  мән  беру  операторын  орындайды.  Мысал 

үшін  3.28  листингті  қаралық.  x:=10  деп  жай  берген  оператор  болғанмен  у 

айнымалысының мәні х≡5 деп толық мән берілген оператор бойынша есептеледі. 

 

Толық  мін  беру  операторын  қолданған  кезде  ӛте  абай  болған  жӛн.  Толық  мін 



берілген айнымалыға жай мін беру арқылы қайта анықтауға тырыспаңыз. 

 

Пайдаланушының  операторын  жасау. Кей жағдайда редакторда қарастырылған 

операторлар пайдаланушыны қанағаттандырмауы мүмкін. Бұл жағдайда пайдаланушы ӛз 

ыңғайына қарай жаңа оператор жасап алуына болады. Ол үшін пайдаланушы операторға 



35 

 

ат  таңдап  алуы  керек  (жалпы  кез  келген  ат  бере  алады).  Оператордың  аты  оператордың 



мағынасына  қарай  символ  арқылы  берген  дұрысырақ  болар  еді.  Символ  таңдаған  кезде 

жоғарғы  меню  арқылы    Help/QuickSheets  (Справка/Быстрые  шпаргалки)  командасын 

орындап  Extra  Math  Symbols  (Дополнительные  символы)  менюіне  кірсе  сонда  кӛптеген 

қосымша  символдарды  кӛруге  болады.  Соның  ұнағанын  құжаттың  кез  келген  жеріне 

жүгірмектің кӛмегі арқылы сүйреп апаруға болады.  

 

Оператор  істейтін  операция  пайдаланушының  функциясын  анықтаған  кездегідей 



жасалады. 

 

Мысал  үшін  бинарлық  (екі  орындық)  оператор  жасау  мысалын  қарастыралық. 



Айталық, енгізейін деп отырған бинарлық операция х•у

2

 амалын орындайтын болуы керек 

болсын.  

 



Оператор атын егіземіз, мысал үшін ол оператордың аты bin болсын; 

 



Ашылатын жақшаны <(>енгіземіз; 

 



Мән беру операторын <: > енгіземіз; 

 



Оператордың операндылармен істейтін амалын енгіземіз (х·у

2

). 

 

Енді  унарлық  оператор  (бір  орынды)  оператор  енгізу  мысалын  келтірелік.  Мұны 



алдында  келтірілген  әдіспен  істейді.  Айталық  жасайын  деп  отырған  оператордың  аты  % 

болсын,  ол  санның  бӛлігін пайызға  (процентке)  айналдырып  оны  100  санына  кӛбейтетін 

болсын (3.30 листингі). 

 



Оператордың  атын  енгізу  керек.  Бұл  үшін  <а>,  +  ++,<%> 

пернелерін  басып,  содан  кейін  тағы  да  ++  пернелерін  басады. 

Ең соңында "а" әрпін ӛшіріп тастау керек; 

 



таңбасынан кейін "(" жақшаны енгізіп, одан кейін "х11",  ")" енгізеді; 

 



<:> пернесін басу арқылы мән беру операторын енгізеді

 



х100 ӛрнегін енгізеді. 

 

Бинарлық  операторды  екі  түрлі  әдіспен  құжатқа  енгізуге  болады.  Ол  әдістер  тек 



құжатта  бейнелеуімен  ғана  бір  бірінен  ӛзгеше  болады.  Операторды  граф  түрінде  енгізу 

үшін тӛмендегідей істейді: 



36 

 



 

Evaluation  (Выражения)  панеліндегі  Tree  Operator  (Оператор  дерево)  кнопкасын 

басу керек (3.12 сурет); 

 

Граф  түрінде  орналасқан  үш  орын  кӛрсеткіші  шығады,  тӛбесіне  оператор  атын 



енгізу керек, ал тӛмендегі екеуіне операндыларды енгізу керек. 

 



<=>кнопкасын басу арқылы мән беру операторын енгізеді. 

 

Осы әдіс нәтиежесі 3.12 суретте кӛрсетілген. Граф түрінен басқа да әдіс қолдануға 



болады.  Оны  мынандай  тізбек  жазу  арқылы  істейді:  «операнд»-«оператор  аты»-

«операнд»  (3.12  сурет).    Оператордың  осындай  формасын  енгізу  үшін  кӛрші  xfy  бейнесі 

салынған Infix Operator (Оператор внутри) кнопкасын басу керек. 

 

Енді  унарлық  оператор  қалай  қолданылатынын  кӛрсетелік.  Бұл  алдыңғыға  ӛте 



ұқсас.  Тек  екі  операндының  орнына  бір  операнды  енгізеді  (3.13  сурет).  Унарнлық 

операторды  құжатқа  енгізу  үшін    Evaluation  (Выражения)  панеліндегі  Prefix  Operator 



(Оператор  перед)  немесе  Postfix  Operator  (Оператор  после)  кнопкаларының  бірін  басу 

керек (3.13 сурет). 

 

 

Есептеу тәртібі (режимі) 



 

 

Жаңа құжатты жасаған бойда автоматтық есептеу тәртібі құжат үшін қолданылады. 



Яғни  ӛрнекке  мән  беру  операторын  енгізген  бойда  есептеу  орындала  бастайды.  Біз  осы 

уақытқа  дейін  үндемей  осы 

есептеу  тәртібін  қарастырған 

болатынбыз. 

Жалпы 

айтқандай 



есептеудің 

екі 


тәртібі бар: 

 



автоматты 

түрде 




автоматический 

режим 

(automatic 

mode), 

барлық 


есептеулер  формуланы 

енгізген бойдан бастап 

жүре бастайды; 

 



қолдап 

есептеу 




ручной  режим  (manual 

mode),  есептеуді  қай 

кезде бастауға болатынын пайдаланушының ӛзі шешеді. 

 

Есептеу 


тәртібі 

Tools/Calculate/Automatic 

Calculation 

(Сервис/Пересчитать/Считать  автоматически)  командасы  арқылы  таңдалады  (3.14 

сурет).  Егер меню жолында жалауша тұрса, онда автоматтық есептеу тәртібі орындалады, 

ал жалауша жоқ болса қолдап есептеу тәртібі орындалады. Есептеу тәртібі әр құжат үшін 

бӛлек болады, мысалы бірнеше құжат қатар ашылып тұрса олардың әрқайсысында әртүрлі 

есептеу тәртібі орнатылуы мүмкін. 


37 

 

 



Әр тәртіптің жақсы да жаман жақтары да бар. Былай қарағанда автоматты есептеу 

жақсы  сияқты  болып  кӛрңнедң.  Бірақ  есептеу  жұмысыны  күрделі  есеп  шығарғанда  ұзақ 

уақыт алуы мүмкін, ал есептеу жұмысы біткенше редактормен басқа жұмыс істеу мүмкін 

болмайды.  Сонымен  қатар,  егер  жұмыс  жасап  отырған  кезде  кейбір  құжат  басында 

жасалған  ӛрнекте  бірдеңе  ӛзгертсе,  онда  осы  ӛрнекке  қатысты  барлыұ  ӛрнектер  қайта 

есептеле бастайды. Сондықтан кей жағдайда автоматтық  есептеуді  қолданбаған қолайлы 

болады. 

 

Mathcad  редакторында  есептеу  жұмыстары  жоғарыдан  тӛмен,  солдан  оңға  қарай 



жүргізіледі. Есептеліп жатқан ӛрнек жасыл тӛртбұрышпен қорщалып тұрады. Егер сіздің 

компьютер жай істейтін болса, ал формулалар кӛп жіне ұзақ есептелетін болса осы жасыл 

тӛртбұрыштың  бір  формуладан  екінші  формулаға  кӛшкеніне  қарап  есептеу  процесінің 

динамикасын қарауға болады. 

 

Тым ұзаққа созылып кеткен есептеу жұмысын үзіп тастауға тура келетін жағдайлар 



болады.  Бұл  үшін    кнопкасын  басу  керек,  сонда  3.16  суретте  кӛрсетілген  тілдесу 

терезесі  шығады.  Үзіп  тастауды  мақұлдау  үшін  (ОК)  кнопкасын  басу  керек.  Сонда 

Mathcad есептеп үлгере алмаған ӛрнектер қызыл түске боялып тұрады. Үзілген есептеуді 

қайта жалғастыру үшін  кнопкасын басу керек, немесе Tools/Calculate/Calculate Now 



(Математика/Пересчитать/Пересчитать) командасын орындау керек. 

 

Егер 



Tools/Calculate/Automatic 

Calculation 

(Сервис/Пересчитать/Считать 

автоматически)  командасының  жолындағы  жалауша  алынып  тасталған  болса,  онда 

пайдаланушы есептеу жұмысын жалғастыру үшін: 

 



Tools/Calculate/Calculate  Worksheet  (Математика/Пересчитать/Пересчитать  все) 

командасын орындауы керек; 

 



Құжатта  кӛрініп  тұрған 

барлық  ӛрнектерді  есептеу 

үшін  тқмендегінің  бірін 

орындау керек: 

 

Tools/Calculate/Calculat





Now 

(Сервис/Пересчитать/

Пересчитать)

 



  кнопкасын  басу 

керек; 


 

(Calculate)  панеліндегі 

теңдік  белгісі  тұрған 

кнопканы басу керек; 

 

Есептеу жұмысын үзіп тастау үшін  кнопкасын басады. 



 

Құжаттың  кӛрініп  тұрған  бӛлігін  масштаб  арқылы  үлкейтіп  немесе  кішірейтуге 

болады.  


38 

 

 



Тексті  қолдан  ӛңдеп  жатқан  кезде  ешқандай  есептеу  жұмыстары  жүргізілмейді, 

график  салу  жұмысы  да  жүрмейді.  Құжаттың  оларға  сәйкес  орындарында 

орынкӛрсеткіштер тұрады (3.17 сурет).  

 

Mathcad  редакторы  кей  формуланың  есептеуін  бӛлек  тоқтатып  қоюға  мүмкіндік 



береді. Ол үшін: 

 



жүгірмектің оң кнопкасымен формуланы басыңыз; 

 



шыққан  жолшыбай  менюден  Disable  Evaluations  (Выключить  вычисления)  пунктін 

таңдап алыңыз (3.18 сурет). 

 

Басқаша  әдіспен  бұл  операцияны  орындау  үшін  Properties  (Свойства)  жолшыбай 



менюден  осы  аттас  пункті  шақыру  керек  (3.18  сурет),  болмаса  осындай  пункт  Format 

(Формат)  бас  менюде  де  бар.  Properties  тілдесу  терезесіндегі  Calculation  (Вычисления) 

қайырмасына  кіріп  Disable 



Evaluations 

(Выключить 

вычисления) 

пунктіне 

жалауша қою керек. 

 

Есептеу 



процесі 

кезінде 


формуланы 

есептеуді  тоқтату  процесі 

3.31  листингте  кӛрсетілген. 

Мұнда  екінші  мән  беру 

операторы 

ағытылып 

тасталған  (оны  формула 

соңындағы  қара  квадраттан 

кӛреміз).  Сондықтан  соңғы 

жолдағы 


айнымалы 

х 

шығарылған  мәнді  «сезіп  тұрған  жоқ»,  сондықтан  оның  мәні  сол  3  санына  тең  күйінде 

қалып тұр. 

 

Есептеуді  тиімділеу  (оптимизация).  Символды  математиканы  қолдану  арқылы 

сандық  есептеу  жұмыстарын  тездетуге  болады.  Mathcad  есептеу  жұмысын  жүргізбес 


39 

 

бұрын  ӛрнекті  символдық  процессордың  кӛмегі  арқылы  қарапайым  түрге  келтіруге 



тырысады.  Бұл  есептеуді  тиімділеу  деп  аталады.  Mathcad  редакторының  жаңа 

версияларында бұрынңыңа қарағанда символдық  процессорлар жетілдіре түсіп отырады. 

Сондықтан  бұл  әдіс  те  жақсара  түседі.  Есептеуді  тиімділеу  тәртібін  бүткіл  құжат  үшін 

толығымен енгізуге, немесе тек кейбір формулалар үшін енгізуге болады. 

 

Бұл 


тәртіпті 

барлық 


формулаларға  қолдануды  енгізу 

немесе 


ағыту 

үшін 


Tools/Optimize/Worksheet 

(Сервис/Оптимизация/Документ) 

командасын  орындау  керек  (3.19 

сурет).  Тиімді  есептеу  тәртібін 

тек  кей  формулаға  қолдануды 

енгізу  немесе  ағыту  үшін  осы 

формуланы  енгізу  сызығымен 

(линия  ввода)  белгілеп  жоғарғы 

менюден  Tools/Optimize/Equation 



(Сервис/Оптимизация/Уравнение

) құралын таңдау керек. 

 

Барлық 



құжат 

үшін 


есептеу 

реттерін 

ӛзгертуге 

Tools/Worksheet 

Options 

(Сервис/Опции 

документа) 

командасы 

бойынша 

шақырылатын  Worksheet  Options 



(Опции 

документа) 

тілдесу 


терезесінің 

Calculations 

(Вычисления)  қайырмасын  қолдануға  болады.  Мұнда  кӛрсетілген  үш  жалауща  бар  (3.20 

сурет). 


 

Recalculate automatically (Пересчитать автоматически) – автоматтық есептеу тіртібін 

енгізу; 

 



Use  strict  singularity  checking  for  matrices  (Использовать  проверку  матриц  на 

сингулярность)  -  Mathcad  2001  нан  бастап  матрицалармен  операциялар  жасағанда 

қолданылатын құрал; 

 

Optimize  expressions  before  calculating  (Оптимизировать  выражения  перед 



вычислением) – тиімді есептеу әдісін енгізу; 

 



Use  exact  equality  for  Boolean  comparisons  (Использовать  точное  равенство  для 

логического  сравнения)  -  жалауша  тұрған  кезде  сандардың  теңдігіне  қатаң  талап 

қойылады. Егер сандардың айырмасының модулі 10



-307

 санынан кем болған кезде ғана 

ол сандар тең деп есептеледі.  Ал егер жалауша алынып тасталған болса айырмасының 

модулі 10



-12

 санынан аспайтын сандар тең деп есептеледі. 

 

Айтылған  жалаушалардан  басқа  да  жалаушалар  бар,  олар  есептеу  жылдамдығын 



жоғарылатуға  арналған  Higher  speed  calculation  (Ускоренные  вычисления),  оны  ағытып 

тастауға 

арналған 

Backward 

compatibility 

(Обратная 

совместимость) ағытқышы. 

 

Қателер туралы ескертулер. Процессор әртүрлі себептермен 



есептеу  жұмысын  бітіре  алмаған  кезде  ол  туралы  ескерту  хабар 

береді  (3.21  сурет).  Егер  курсор  формуладан  тысқары  жерде 

орналасса онда қате жіберілген функцияның немесе айнымалының 

аты  қызыл  түсті  болады.  Егер  жүгірмекті  сол  аттың  үстіне  басса 

онда  қатенің  түрі  туралы  қара  тӛртбұрышпен  қоршалған  ескерту 

шығады. Егер бір формула қатенің кӛзі болып тұрса, оған қарамай 



40 

 

келесі формулалар есептеле береді, ал қате кеткен формулаларға байланысты формулалар 



да  қатесмі  бар  формулалар  ретінде  белгіленеді.  Сондықтан  қатенің  кӛзін  іздегенде  ең 

алғашқы қатесі бар формуланы тауып соны жӛндеуден бастау керек. 

 

Mathcad  редакторын  қанша  жақсы  меңгергенмен  құжатта  қателер  туралы 



ескертулер  болады.  Олар  синтаксистік  қателерден  де  болуы  мүмкін.  Кейде  тіпті  одан  да 

күрделі есептеу алгоритмімен де байланысты болуы мүмкің. Соңғы жағдайда қатені түзеу 

үшін математиканы ӛте жақсы білуге тура келеді. 

 

 



Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 0.93 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет