Пән: Агроөнеркәсіп кешені дамуындағы днқ технологиялар дхт-20-1нк



жүктеу 75.22 Kb.
Дата15.02.2022
өлшемі75.22 Kb.
#17261
Ибраимова Ж К Агроөнеркәсіп кеш дам ДНК технологиялар
Лекция ДНК, МУ к лаб.зан. БЗӘ, хуш зерт 2, hushnoza, 3-4 лекция, Сборник конференции 16.11.2021 г.

Пән: Агроөнеркәсіп кешені дамуындағы ДНҚ технологиялар

ДХТ-20-1нк
1. Кім жəне қашан алғаш рет рДНК алуға қол жеткізді.

А)Пол Берг, 1972ж.

Б)Г Корана, 1969ж.

В)Ж. Барский, 1960ж.

Г)Алексис Каррель, 1913ж.

Д)С. Блондо, 1847ж.


2.Кім жəне қашан алғаш рет адамның рекомбинантты ақуызы – инсулинді алған?

А) Эли Лили, 1982ж.

Б) С. Блондо, 1847ж

В)Ж. Барский, 1960ж.

Г)Алексис Каррель, 1913ж.

Д)Пол Берг, 1972ж.


3.Жекелеп бөлініп алынған өсімдік ұлпаларын жасанды ортада өсіріп-көбейту жөнінде алғашқы ойды кім жəне қашанайтқан?

А) Г. Габерланд, 1902 ж..

Б)Г Корана, 1969ж.

В) Ж. Барский, 1960 ж

Г)Алексис Каррель, 1913ж.

д)Эли Лили, 1982ж.


4.1950-шы жылдары биотехнологияда қандай маңызды бағыттуындады?

А) жасушаинженериясы

Б)генетикалық

В)физиология

Г) морфологиялық

Д) селекциялық


5. Өсімдіктер мен жануарлардың жекелеген жасушалары мен ұлпаларын өсірудің əдістерін ойлап тапқанғалымдар?

А) Филипп Уайт жəне РожеГотре

Б) Г. Корана жəне Пол Берг

В)Ж. Барский жəне ЭлиЛили

Г)Алексис Каррель жəне Л.Пастер

Д)С. Блондо мен А.Михайлов


6. Кім жəне қашан өсімдік жасушасының қабықтарын микротециум саңырауқұлақтарының қоректік ортада бөлетін ферментті заты арқылы бұзуды ұсынады?

А) Эдвард Кокинг,1960 ж.

Б)Г Корана, 1847ж.

В)Ж. Барский, 1960ж

Г)Алексис Каррель, 1913ж.

Д)Пол Берг, 1972ж.


7. Ғылымға кім жəне қашан алғаш рет «клон» деген терминді қолдануды ұсынады?

А) Уэббер, 1903ж.

Б)Г. Корана, 1847ж.

В) Ж. Барский, 1960ж.

Г)Алексис Каррель, 1913ж.

Д) Габерланд, 1902ж


8. Биотехнологияның ғылым ретінде уақыт белгі бойынша қандай екі бағытыбар?

А) жаңа жəне дəстүрлі

Б)жанама жəне тікелей

В)жанама жəне дəстүрлі

Г) тікелей жəне жаңа

Д) құрама жəне жанама


9.Қалыпты D- формалы аптамерлердің дəл өзіне ұқсас, бірақ кішкетай L- формалы көшірмесін қалайатайды?

А) шпигельмерлер

Б) аптамерлер

В) бөлшектер

Г) шаперондар

Д) моноциттер


10.Метаболизм деп қандай үдерістіатайды?

А)зат алмасу

Б)гомеостаз

В)тепе-теңдік

Г)өзгеруі

Д)селбесу


11.Тірі ағзадағы оның тіршілік əрекетін қамтамасыз ететін барлық химиялық өзгерістердің жиынтығын не депатайды?

А) заталмасу

Б) гомеостаз

В)климакс

Г)сукцессия

Д)эрозия
12.Ақуыз құрамына кіретін амин қышқылдары қандай негізгі екі түргебөлінеді?

А) алмастырылатын жəнеалмастырылмайтын

Б)жеңіл жəне ауыр

В) суға жəне майға еритін

Г)жеңіл жəнеалмастырылатын

Д)ауыр жəнеалмастырылмайтын
13.Ағзаға қажетті амин қышқылдарының қажетті мөлшері бар ақуыздарды қалай атайды?

А)толымды

Б)толымсыз

В)жеңіл


Г)ауыр

Д)алмастырылмайтын


14. Жеткіліксіз мөлшерде қандай да бір алмастырылмайтын амин қышқылдары бар немесе жоқ ақуыздар қалайаталады?

А)толымсыз

Б)толымды

В)жеңіл


Г)суыр

Д)алмастырылмайтын


15. Ақуздардың тəуліктік қажеттілігі неге байланыстыболады?

А) физикалық күш түсудің қарқындылығына

Б)биологиялықүдеріске

В)генетикалықинформацияға

Г)химиялық қосылыстардыңалмасуына

Д) морфологиялықөзгерістерге


16.Генді бөтен жасушаға апарып салу қалайаталады?

А) трансгеноз

Б)трансплантация

В)имплантант

Г)иммобильдеу

Д) гомеостаз


17.Ақуыз ыдырауының соңғы өнімдерінкөрсетіңіз:

А) СО2, Н2О, несепнəр, несепқышқылы

Б)калий, кальций,мыс

В) СО2, NO, SO4,несепнəр

Г)NO, SO4, кальций,калий

Д)NO, SO4, кальций, несепқышқылы


18.Ақуыздардың алмасуын реттеуде аса маңызды рольді қандай заттаратқарады?

А) қалқанша бездің жəне бүйрек үсті бездерініңгормондары

Б) көмірсутектер, биокатализаторлар мен аминқышқылдары

В)адреналин жəнекөмірсутектер

Г)көмірсутектер менмайлар

Д)биокатализаторлар мен аминқышқылдары


19.Қандай заттарда энергияның аса көп қорыболады?

А) майларда

Б)ақуыздарда

В) көмірсутектерде

Г)дəрумендерде

Д)минералдарда


20.Қазақстанда Биотехнологиялық Ұлттық Орталығы қашан құрылды?

А) 1993 ж.

Б) 1990 ж.

В) 2001 ж.

Г) 2005 ж.

Д) 2009 ж.


21. Қандай жасушалар құрамында ауксин мен цитокинин гормондары жоқ қоректік орталарында өсеалады?

А) ісік жасушалары мен маманданған ұлпалар

Б) эмбриональдық жасушалар

В) қартайған жасушалар

Г) діңгек жасушалары

Д) денелік жасушалары


22. Қандайда бір дəрумен немесе оның құрамдасы жетіспеген жағдайда ағзада қандай үдеріс пайдаболады?

А) авитаминоз

Б)гиповитаминоз

В) аллергия

Г)гомеостаз

Д)метабализм


23. Ақуыз құрылымы жөнінде мəлімет сақталған ДНҚ бөлігі қалайаталады?

А) геном


Б)триплет

В) антидене

Г)ядро

Д)хромосом


24. Организмнің генотипінің өзгеруіне байланысты болатын, яғни тұқым қуалайтын өзгергіштікті не депатайды?

А)мутация

Б)метаболизм

В)ажырау


Г)сукцессия

Д)гомеостаз


25. Өзгергіштіктің қандай екі түрібар?

А) генотиптік жəнефенотиптік

Б)гомотиптік жəнефенотиптік

В)гетеротиптік жəнегомотиптік

Г) гетеротиптік жəнемонотиптік

Д)генотиптік жəнемонотиптік


26. “Мутация” деген терминді ең алғаш кім жəне қашаненгізді?

А) Г. Де-Фриз, 1901ж..

Б)В.И. Вернадский, 1920ж.

В)Э. Геккель, 1935ж.

Г). Докучаев, 1956ж.

Д) А.И. Мончадский, 1970ж


27.Мутациялардың қандай екі түрібар?

А) секірмелі жəнеиндукциялық

Б)гомотиптік жəнегетеротиптік

В) гомотиптік жəнефенотиптік

Г)секірмелі жəне гомотиптік

Д)индукциялық жəнегетеротиптік


28. Сомалық мутацияны зерттеудің адам мен жануарлардағы қандай аурулардың себептерін білу үшін зор маңызы бар?

А) қатерлі ісікаурулары

Б) жүрекаурулары

В)ми аурулары

Г)бауыраурулары

Д)биологиялықаурулары


29. Бір пуриннің екіншісімен немесе бір пиримидиннің басқа біреуімен ауыстыруын не депатайды?

А) транзиция

Б) трансверия

В)транслокация

Г)регенерация

Д)трансплантация


30. Өлімге душар ететін мутацияларды қалайатайды?

А) летальды

Б)гомотипті

В) гетеротипті

Г)фенотипті

Д)жағымды


31.Егер мутация табиғи факторлардың əсерінен пайда болса, оны қалайатайды?

А)секірмелі

Б)индукциялық

В)летальды

Г)гомотиптік

Д) гетеротиптік


32. Өсімдік жасушалары қоректік ортаның бастапқы рН көрсеткіші қандай шамада болғанда жақсыөседі?

А) 5 пен 6 арасында

Б) 4 пен 5 арасында

В) 2 мен 3 арасында

Г) 6 мен 7 арасында

Д) 7 мен 8 арасында


33. Дене жасушаларында болатын мутацияларды қалай атайды?

А) сомалық

Б)генеративтік

В)гетеротиптік

Г)гомотиптік

Д) монотиптік


34. Эволюция мен селекция үшін тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі маңызды рольді қандай үдерісатқарады?

А) полиплоидия

Б)гомеостаз

В) сукцессия

Г)этрификация

Д)метаболизм


35. Хромосом санының гаплоидты жиынтыққа еселенбей өзгеруінің нəтижесінде не пайда болады?

А) анеуплоидия

Б)полиплоидия

В)гомеостаз

Г) сукцессия

Д)гибридтер


36. Хромосомалар саны гаплоидты жиынтыққа еселеніп көбейетін организмдерді қалай атайды?

А) полиплоидты

Б) анеуплоидты

В)ұқсас


Г)бөтен

Д)трансгенді


37. Хромосомалар саны еселенбей көбейетін организмдерді қалайатайды?

А) анеуплоидты

Б)полиплоидты

В)ұқсас


Г)бөтен

Д) трансгенді


38. Полиплоидияның қандай екі түрібар?

А) автоплоидия жəнеанеуплоидия

Б)бөтен жəнекері

В) жанама,құрама

Г) жанама жəнеанеоплоидия

Д)автоплоидия жəнегомоплоидия


39. Жасушалардың қандай ұлпаларында полиплоидия жиікездеседі?

А)сомалық

Б)генетикалық

В)геномдық

Г)ішкі

Д)сыртқы
40. Белгілі бір факторлармен арнайы əсер ету нəтижесінде пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштікті қалайатайды?



А) жасанды

Б)табиғи


В) құрама

Г)жалпы


Д)жанама
41. Радиоактивті сəулелер, температура, ультракүлгін жəне лазер сəулелері, сол сияқты кейбір химиялық қосылыстарды не депатайды?

А) мутагендікфактор

Б) табиғифактор

В)секірмеліфактор

Г)зат алмасуфакторлары

Д)гомостаз

42. Өсімдіктер мен жануарлардың денелік жасушаларында болатын мутацияларды қандай арнайы əдістермен зерттеугеболады?

А) цитогенетикалық

Б)хирургиялық

В) модификациялық

Г)биологиялық

Д)химиялық


43. Қандай мутациялар көбінесе гендік мутациялардытудырады?

А) химиялық

Б)физикалық

В)биологиялық

Г)экологиялық

Д)жалпы
44. Геномында бөтен ген бар жануарларды қалайатайды?

А) трансгенді

Б)гаплоидты

В) диплоидты

Г)анеуплоидты

Д) индукциялық
45.Генді бір биологиялық жүйеден басқа жүйеге жаңа белгілері бар организмнің жаңа формасын алу үшін жасанды жолмен тасымалдауын қалайатайды?

А) трансгеноз

Б) метаболизм

В)инверсия

Г)трансдукция

Д)гомеостаз


46. Қандай əдіс арқылы генді эукариоттық жыныс жасушасынаеңгізеді?

А) трансдукцияəдісі

Б) инверсияəдісі

В)трансгенозəдісі

Г)транслокацияəдісі

Д)делецияəдісі


47. Трансгенді жануарларды алу үшін рекомбинантты гендерді қандай қондырғының көмегімен ұрықталған ооцидтердің пронуклеусінееңгізеді?

А) микротүтікше.

Б)гомеостаз

В)күрекше

Г)зат алмасу

Д) метаболизм


48. Микроинъекциялық үдерісі зиготаларға қандай əсерінтигізеді?

А) зақымды

Б) жағымды

В)əсерінтигізбейді

Г)біркелкі

Д)ешқандай


49. Альтернативті екі геннің бір формасын не депатайды?

А аллель


Б)бактериофаг

В) фенотип

Г)генотип

Д)антидене


50. Бактерияда тіршілік ететін вирусты қалайатайды?

А)бактериофаг

Б)аллель

В)фенотип

Г)генотип

Д)антиген


51. Өзгерісі мутацияға əкелетін ДНҚ молекуласының ең кішігірім бөлігін қалай атайды?

А) мутон


Б) аллель

В)фенотип

Г)геном

Д)ген
52. Нуклеин қышқылы молекуласындағы бір пуринді негізінің басқа пурин негізге алмасуын не депатайды?

А) транзиция

Б)трансверсия

В) трансгеноз

Г)делеция

Д)дупликация
53. Пурин-пиримидин бағытының өзгеруіне əкелетін күрделі алмасуды қалай атайды?

А) трансверсия

Б) транзиция

В)трансдукция

Г)трансгеноз

Д)делеция


54. Қандай заттарды əртүрлі ауруларды диагностикалау үшінқолданады?

А) моноклондыантиденелер

Б) сарысулар

В)биокатализаторлар

Г)микроэлементтер

Д)ақуыздар мен майлар


55. Эмбриондарды трансплантациялау туралы хабар қай жылы белгіліболды?

A) 1890 ж.

Б) 1920 ж.

В) 1950 ж.

Г) 1935 ж.

Д) 1940 ж.


56. Организмнің жатырдағы дамуының ерте кезеңіне əсер ету арқылыэмбриондарды генетикалық құрастыруын қандай ғылымзерттейді?

А) эмбриоинженерия

Б)биология

В)селекция

Г) экология

Д)цитология


57. Құнды геотипті аналықтың эмбриондарын басқа аналықтың жатырына тасымалдуын қалайатайды?

А)трансплантация

Б)трансгеноз;

В)делеция;

Г)дупликация;

Д)инверсия.


58. Алғаш рет эмбриондарды трансплантациялау қандай жануарлардаөткізілді?

А)үйқояндарда;

Б)тышқандарда;

В)қойларда;

Г)сиырда;

Д)қасқырларда.


59.Бағалы бір сиырдан теория бойынша қаншадан астам бұзау алуғаболады?

А)500-денастам

Б) 100-денастам

В)50-ден астам

Г)1000-нанастам

Д)700-ден астам


60. Агар-агардың негізгі құрамына қандай заттар кіреді?

А) теңіз балдыры жəне полисахаридтер

Б) ақуыздар менгормондар

В) фитогормондар мен майлар

Г) дəрумендер мен ақуыздар

Д) шөптер мен жемдер


61. Информациялық РНҚ-ның ДНҚ тізбегінде түзілу үдерісі қалайаталады?

А) транскрипция

Б) трансгеноз

В)делеция

Г)дупликация

Д)метаболизм


62. Жасушаның интерфазасында ақуыз синтезі қандай екі кезеңдерденөтеді?

А) транскрипция жəнетрансляция

Б)делеция жəнедупликация

В) делеция менинверсия

Г)дупликация менинверсия

Д)транскрсипция менделеция.


63. Қай жылы рибосомалар арасында аралық заттың ролі туралы теориялық болжам айтылды?

A) 1961 ж.

Б) 1918 ж.

В) 1948 ж.

Г) 1908 ж.

Д) 1899 ж.


64. 1961 жылы ғалымдардың қайсысы рибосомалар арасында аралық заттың ролін РНК-ның ерекше түрі атқаруы туралы теориялық болжамайтты?

А)Жакоб жəнеМоно

Б)Докучаев жəне В.И.Вернадский

В)Ч. Дарвин жəне В.И.Вернадский

Г). Геккель жəне В.И.Вернадский

Д)Э. Геккель жəне Ч.Дарвин


65. ДНҚ транскрипциясы қандай үш сатыдантұрады?

А) инициация, элонгация жəнетерминация

Б)делеция, дупликация жəнетерминация

В) инициация, делеция жəнедупликция

Г)элонгация, делеция жəнедупликция

Д)терминация, делеция жəнедупликация


66. Инициация үдерісі үшін алдымен РНҚ-полимераза ДНҚ-ның қандай бөлігін тануыкерек?

А) промоторын

Б) геномын

В)хромотидасын

Г)хромомерін

Д)аллелін


67. Ақуыздың қышқылдарына сəйкес келетін кодондардан құралған бөлікті қалай атайды?

А) коделеуші

Б) лидер

В)жалпы


Г)қысқа

Д)ұзын
68. Барлық иРНҚ-ның құрамында қандай бөлікті ажыратуғаболады?

А) коделеуші жəнелидер

Б)қысқа жəне қосымша

В) қысқа жəнежалпы

Г)жалпы жəнелидер

Д) лидер жəнеқысқа
69. Алғаш рет медицинада қолданылған ген инженериясы арқылы өндірілген затты атаңыз?

А) инсулин

Б)дəрумен

В) фермент

Г)минерал

Д) микроэлемент


70. Полипептидтік тізбектегі амин қышқылдары қатарына аударылу механизмін не депатайды?

А) трансляция

Б) делеция

В) дупликация

Г) инверсия

Д) трансгеноз


71. Инициацияның бас кезінде рибосома қандай екі суббөліктердентұрады?

А) үлкен жəнекіші

Б) жалпы жəне қысқа

В) жеке жəне жалпы

Г) жеке жəне өте үлкен

Д) қысқа жəнежеке


72. Өсіп жатқан полипептидтік тізбек құрамына амин қышқылдарының тізбектеліп қосылуын қалайатайды?

А) элонгация

Б) делеция

В) дупликация

Г) трансгенез

Д) инверсия


73. Құнды геотипті аналықтың эмбриондарын басқа аналықтың жатырына тасымалдуын қалайатайды?

А) трансплантация

Б)трансгеноз

В) делеция

Г)дупликация

Д) инверсия


74. Трансгенді жануарларды алу үшін егеуқұйрықтың соматотропин генін тышқанның геномына енгізу – кімнің тәжірибесі

А)Р.Пальмитер

Б)В.Арбер

В)П.Бэрг


Г)Ф.Болвар

Д)Р.Родригес


75.   Протопласттарды бөліп алуға қолданатын ферменттер қоспасы

А) пектиназалар, целлюлазалар, гемицеллюлазалар

Б) пектиназалар, гемицеллюлазалар

В) пектиназалар, целлюлазалар

Г) целлюлазалар, гемицеллюлазалар

Д) пектиназалар, оксидазалар


76.   Өсімдіктердің жаңа сорттарын алу принциптері

А) бұдандастыру, рекомбинация, мутация, сұрыптау

Б) рекомбинация, мутация, сұрыптау

В) бұдандастыру, рекомбинация, мутация

Г) бұдандастыру, мутация, сұрыптау

Д) рекомбинация, мутация, сұрыптау


77.   Клеткаларды өсіруге қажетті жағдайлар

А) температура, жарық, аэрация, ылғалдылық, рН, қоректік орта құармы

Б) температура, рН, қоректік орта құармы

В) температура, жарық, аэрация,  рН, қоректік орта құармы

Г) жарық, аэрация, ылғалдылық, рН, қоректік орта құармы

Д) температура, жарық, аэрация, рН, қоректік орта құармы

78.   Протопласттардың метаболиттік активтілігін анықтау әдісі

А) флуоресцеиндиацетатпен бояу

Б) протопласттрадың санын анықтау

В) протопласттрадың тығыздығын анықтау

Г) протопласттардың ауданын анықтау

Д) протопласттардың массасын анықтау


79.   Протопласттардың құйылысып, бір-бірімен тоғысып жабысуы

А) агглютинация

Б) мацерация

В) плазмолиз

Г) ферментация

Д) адсорбция


80.   Сомалық клеткаларды өзара құйылыстыру әдісі

А)  сомалық бұдандастыру

Б) гаплопродюсер

В) клеткалық инженерия

Г) гендік инженерия

Д) бұдандастыру


81.   Ядролары қосылмаған бұдан клетка

А) гетерокарион

Б) субпротопласт

В) цитопласт

Г) минипротопласт

Д) цибрид


82.   Құрамында кейбір органоидтары бар, цитоплазмалық мембранамен қоршалған протопласт бөлігі

А) субпротопласт

Б) гетерокарион

В) цитопласт

Г) минипротопласт

Д) цибрид


83.   Ядросы бар субпротопласт

А) нуклеопласт

Б) минипротопласт

В) цитопласт

Г) гибрид

Д) цибрид


84.  Ядросы мен цитоплазманың бөлігі бар субпротопласт

А) минипротопласт

Б) нуклеопласт

В) цитопласт

Г) гибрид

Д) цибрид


85.  Ата-анасының біреуінің ядросы бар және цитоплазмалық гендері екеуінен немесе біреуінен болатын цитоплазмалық бұдан

А) цибрид

Б) минипротопласт

В) цитопласт

Г) гибрид

Д) нуклеопласт


86. Цитоплазмалық гендерді ата-анасының біреуінен иеленген  бұдан

А) цибрид

Б) минипротопласт

В) цитопласт

Г) цитогет

Д) нуклеопласт


87. Бұдан клеткаларда гендер әрекеттесу негізінде ақауы бар гендердің функциясын қалпына қайтадан келтіруі

А) генетикалық комплементтену

Б) физиологиялық комплементтену

В) реконструкция

Г) биологиялық комплементтену

Д) биофизиологиялық комплементтену


88.Мутация салдарынан өз тіршілігіне қажетті қандай да бір заттың биосинтезіне қабілеттілігінен айырылған биохимиялық мутантар

А) ауксотрофтар

Б) амфидиплоидтық сомалық бұдандар

В) идиолиттер

Г) мутанттар

Д) прототрофтар


89. In vitro жағдайында өскен клеткалардың тұрақсыздығы нәтижесінде генетикалық өзгерген регенерант өсімдіктер

А) сомаклондық варианттар

Б) мутанттар

В) гаплоидтар

Г)  модификацияланған түрлер

Д) гомозиготалы өсімдіктер


90. In vitro жағдайында клеткалардың арасынан нақтылы бір селективтік жағдайдайға сәйкес өзгеріске ұшырап, пайдалы қасиетке ие болған клеткаларды көбейтіп сұрыптап алу

А) клеткалық селекция

Б) тура селекция

В) кері селекция

Г) клеткалық инженерия

Д) гаплопродюсер


91.  Организмнің мутант күйінен жабайы типке кері көшуі

А) реверсия

Б) кері мутация

В) тура мутация

Г) спонтандық мутация

Д) модификация


92.  Протопласттардан алынған сомаклондық варианттар

А) протоклондар

Б) сомаклондар

В) каллустық клондар

Г) клондар

Д) будандар


93. Функционалдық генетикалық ырықты құрылымдарды рекомбинанттық ДНҚ молекулалары түрінде қолдан құрастыру

А) гендік инженерия

Б) гаплопродюсер

В) клеткалық инженерия

Г) сомалық бұдандастыру

Д) клеткалық селекция


94. Бөтен генді клетка ішіне тасымалдайтын вектор

А) арнаулы ДНҚ молекуласы

Б) селективтік ген

В) репортерлық ген

Г) құрылымдық ген

Д) РНҚ молекуласы


95. Рекомбинанттық ДНҚ құрастыру

А) құрылымдық генді векторға тіркеп қосу

Б) репортерлық генді векторға тіркеу

В) селективтік генге векторды қосу

Г) селективтік және репортерлық гендерді қосу

Д) плазмидаға маркерлік генді тігу


96  Маркерлік гендер

А) селективтік және репортерлық гендер

Б) селективтік және құрылымдық гендер

В) селективтік гендер

Г) қрылымдық гендер

Д) құрылымдық және репортерлық гендер


97. Аргинин амин қышқылдарының туындылары

А)  опиндер

Б) нопалин

В) октопин

Г) цитокинин

Д)  ауксин


98.Аргинин мен пирожүзім органикалық қышқылының туындысы

А)  октопин

Б) нопалин

В) опиндер

Г) цитокинин

Д)  ауксин


99. Аргинин мен альфа-кетоглутараттың туындысы

А)  нопалин

Б) опиндер

В) октопин

Г) цитокинин

Д)  ауксин


100.  Бір бактериядан басқа бактерияға генетикалық (ДНҚ) материалдың кіруі

А) коньюгация

Б) генетикалық отарлау

В) инсерция

Г) трансляция

Д) трансфортмация


101. ДНҚ молекулалардың генге тіркесуі нәтижесінде геннің инактивтелуі немесе оперонда күшті полярлық эффекттің пайда болуы

А) инсерция

Б) генетикалық отарлау

В) коньюгация

Г) реверсия

Д) трансформация


102. Жылжымалы элементтермен эрекеттесіп, оларды хромосомадан кесіп бөліп алатын фермент

А) транспозаза

Б) рестриктаза

В) лигаза

Г) пектиназа

Д) ксилоназа


103. ДНҚ молекуласын белгілі жерлерден жеке үзінділерге қиып бөлшектейтін ыдыратушы фермент

А) рестриктаза

Б) пектиназа

В) лигаза

Г) транспозаза

Д) ксилоназа


104. ДНҚ фрагменттерін бір-біріне реттеп желімдейтін фермент

А) лигаза

Б) рестриктаза

В) пектиназа

Г) транспозаза

Д) ксилоназа


105. Трансформацияланған клеткада жаңа биохимиялық рекциялардың жүзеге асуы

А) метаболиттік инженерия

Б) клеткалық инженерия

В) гендік инженерия

Г) реконструкция

Д) клеткалық селекция


106. Клетканың мұздап қату нүктесін төмендетіп, клетка ішіндегі сумен байланысып, клетканың механикалық және осмостық бүлінуден қорғайтын зат

А) криопротекторлар

Б) белоктар

В) ферменттер

Г) осмотиктер

Д) тұздар


107. Криопротекторлар:

А) диметилсульфоксид, глицерин, пролин, сахароза

Б) глицерин, пролин, сахароза

В) пролин, сахароза

Г) диметилсульфоксид, глицерин

Д) глицерин, пролин, сахароза

108. In vitro жағдайында өркендерді тамырландыру үшін қоректік ортаға қосылатын зат

А) ауксин

Б) цитокинин

В) гиббериллин

Г) этилен

Д) ауксин және цитокинин


109. In vitro жағдайында жанама өркендердің қаулап өсуін индукциялау үшін  қоректік ортаға қосылатын зат

А) цитокинин

Б) ауксин

В) гиббериллин

Г) этилен

Д) ауксин және цитокинин


110.  Эпигенетикалық өзгерістер арқасында белгілі бір стресс факторға төзімділік  көрсеткен клеткалардің тірі қалуы

А) тұра селекция

Б) кері немесе  негативтік селекция

В) тоталды селекция

Г) визуалды сұрыптау

Д) селективті емес сұрыптау


111. Қажетті қасиеттері бар клеткалар өспеу үшін ерекше жағдай тудырады, осыдан кейін тірі қалған мутант клеткаларды қолайлы қоректік ортаға көшіріп, көбейтіп өсіріп, тұрақты линияларды алу

а )кері немесе  негативтік селекция

Б) тұра селекция

В) тоталды селекция

Г) визуалды сұрыптау

Д) селективті емес сұрыптау


112.  Барлық клеткалар клондарына индивидуалды талдау жасау

А) тоталды селекция

Б) кері немесе  негативтік селекция

В) тұра селекция

Г) визуалды сұрыптау

Д) селективті емес сұрыптау


113. Визуалды немесе биохимиялық әдістерді қолдану арқылы клеткаларды сұрыптау

А) визуалды  немесе селективті емес сұрыптау

Б) кері селекция

В) тоталды селекция

Г) тұра селекция

Д) негативтік сұрыптау


114. Өсуші ұлпада екі немесе одан да көп генотип клеткалары бар өсімдіктер

А) химералар

Б) трансгендер

В)  мутанттар

Г) гаплоидтар

Д) тератогендер


115. Құрылымдық гендердің агробактерия плазмидалары арқылы нысанаға тасымалдану әдісі

А) агробактериалық трансформация

Б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

В) агролистикалық трансформация

Г) баллистикалық трансформация

Д) іn planta трансформациялау


116. Трансгенді клеткаларды ұзақ уақыт монипуляциялауға мүмкіндік беретін әдіс

А) іn planta трансформациялау

Б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

В) агролистикалық трансформация

Г) агробактериалық трансформация

Д) баллистикалық трансформация


117. Агробактерияларды тікелей гүлге тасымалдау арқылы, трансгенді ұрықтар алу

А) іn planta трансформациялау

Б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

В) агролистикалық трансформация

Г) агробактериалық трансформация

Д) баллистикалық трансформация


118. Баллистикалық және агробактериалды әдістердің комбинациялануынан туындаған әдіс

А) агролистикалық трансформация

Б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

В) баллистикалық трансформация

Г) агробактериалық трансформация

Д) іn planta трансформациялау


119. Иесінің клеткасындағы геномына ене алатын вирустардың қасиеттерін қолдану арқылы трансформациялау

А) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

Б) баллистикалық трансформация

В) агролистикалық трансформация

Г) агробактериалық трансформация

Д) іn planta трансформациялау


120.Клетка қабығынан айырылған клетка цитоплазмасына тікелей ДНҚ ендіру

А) элестропорация

Б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау

В) агролистикалық трансформация

Г) агробактериалық трансформация

Д) баллистикалық трансформация


121.  ДНҚ молекуласын кез келген жерінен кесетін ферменттер

А) рестриктазалардың 1-ші класы

Б) рестриктазалардың 2-ші класы

В) рестриктазалардың 3-ші класы

Г) лигазалар

Д)  эндонуклеазалар


122. ДНҚ молекуласындағы белгілі бір нуклеотидтік тізбектерді танып, оларды сайттардың ішнде немесе сол сайттардан алшақ жерден қиятын ферменттер

А) рестриктазалардың 2-ші және 3 ші кластары

Б) рестриктазалардың 1-ші класы

В) рестриктазалардың 3-ші класы

Г) лигазалар

Д) аэндонуклеазалар


123.Модификациялаушы (метилдеуші) және АТФ-ке тәуелді эндонуклеазалық белсенділік қасиеттеріне ие ферменттар

А) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары

Б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары

В) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары

Г) рестриктазалардың 3-ші класы

Д) рестриктазалардың 2-ші класы


124. Күрделі суббірлікті құрылымдардан тұратын рестриктазалар

А) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары

Б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары

В) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары

Г) рестриктазалардың 3-ші класы

Д) рестриктазалардың 2-ші класы


125.Рестрикциялаушы эндонуклеазадан және модификациялайтын метилазадан тұратын ферменттер

А) рестриктазалардың 2-ші класы

Б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары

В) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары

Г) рестриктазалардың 3-ші класы

Д) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары


126. Рестриктазалардың 2-ші класының кофакторы

А) магний ионы

Б) темір ионы

В) мыс ионы

Г) кальций ионы

Д) қорғасын ионы


127. ДНҚ фрагменттерін тігу жолдары

А) жабысқақ, моқал ұштар жән әр түрлі жабысқақ ұштарды тігу арқылы

Б) моқал ұштар арқылы

В) әр түрл жабысқақ ұштарды тігу і

Г) жабысқақ ұштар арқылы

Д) сүйір үштар арқылы


128. Әр түрлі эндонуклеазалық рестриктазалар арқылы кесілген ДНҚ молекулаларының әр түрлі ұштары бар фрагменттерін, яғни комплементарлы емес ұштарын тігу

А) линкерлер арқылы жүргізіледі

Б) рестриктазалар арқылы жүргізіледі

В) лигазалар арқылы жүргізіледі

Г) эстаразалар арқылы жүргізіледі

Д) изомеразалар арқылы жүргізіледі


129. Химиялық жолмен синтезделген олигонуклеотидтер

А) линкерлер

Б) эстеразалар

В) лигазалар

Г) рестриктазалар

Д) изомеразалар


130. Таңбаланған изотоп –P32 немесе флюоресцентті таңбалар қолданылатын сиквенс

А) химиялық

Б) биологиялық

В) физикалық

Г) ферменттік

Д) биохимиялық


131.  ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің тізбегін анықтау  (секвенирлеу) әдістері

А) химиялық және ферменттік

Б) биологиялық және химиялық

В) физикалық және биохимиялық

Г) ферменттік және биологиялық

Д) биохимиялық және биологиялық

132. Антибиотиктерге (канамицин, тетрациклин, неомицин)  және гербицидке  төзімді қасиеттерге жауап беретін ген

А) селективті гендер

Б) репортерлы гендер

В) продюсор гендер

Г) рецепторлық гендер

Д) акцептор гендері


133.Клеткаларға тән емес (нейтралды) белоктарды  кодтайтын гендер

А) репортерлы гендер

Б) селективті гендер

В) продюсор гендер

Г) рецепторлық гендер

Д) акцептор гендері

134.  Қалыпты клетка қажет етпейтін, өзінің бөлініп өсуі үшін сыртқы ортаның қосымша бір факторын талап ететін клеткалар

А) ауксотрофтық клетка

Б) сомалық клетка

В) протопласт

Г) цитопласт

Д) цитогет

135.  Өз алдына репликацияла алатын және бөтен генетикалық информацияны клеткаға тасымалдай алатын генетикалық элемент

А) вектор

Б) рестрикциялық фрагмент

В) рекомбинанттық ДНҚ

Г) тігілетін бөтен ДНҚ

Д) құрылымдық ген


136. Ұлпаларды жасанды қоректік ортада  (in vitro) өсіргенде бүршік пен тамырдың пайда болуы

А) гемморизогенез

Б) ризогенез

В) геммогенез

Г) эмбриогенез

Д) гистогенез


137.Ядродан тыс, митохондриялар мен хлоропластада орналасқан гендер

А) цитоплазмон

Б) рецепторлық ген

В) сенсорлық ген

Г) продюсерлік ген

Д) интегратор


138.  Өніп келе жатқан тозаңның ішіндегі клетканың бірі, одан екі спермий түзіледі де, қосарлана ұрықтану процесіне қатысады

А) генеративтік клетка

Б) сомалық клетка

В) репродуктивтік клетка

Г) вегетативтік клетка

Д) бұдан клетка


139. Генетикалық экспрессия сатылары

А) транскрипция, процессинг, тарнсляция

Б)  элонгация, процессинг, тарнсляция

В)  амплификация, процессинг, тарнсляция

Г) репликация, амплификация, тарнсляция

Д) ) транскрипция, репликация, тарнсляция


140. Ген активтігін тежеу, транскрипция процесін шектеу

А) ген репрессиясы

Б) ген экспресиясы

В) амплификация

Г) транслокация

Д) инверсия


141. ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтер тізбегіндегі генетикалық информацияны жүзеге асыру

А) ген экспресиясы

Б) ген репрессиясы

В) амплификация

Г) транслокация

Д) инверсия


142. Организмнің немесе клетканың тұқым қуалаушылық негізін құрайтын гендер жиынтығы

А) геном


Б) генотип

В) кариотип

Г) аллель

Д) идиотип


143.  Организмнің немесе клетканың тұқым қуалаушылық негізін құрайтын гендердің жиынтығы

А) генотип

Б) аллель

В) кариотип

Г) геном

Д) идиотип


144.  Ата –аналық формалармен салыстырғанда олардан шыққан бірінші ұрпақ буданның бірқатар көрсеткіштері мен қасиеттерінің асып түсуі, басымдылығы

А) гетерозис

Б) гомокарион

В) гомозигота

Г) гаплоид

Д) диплоид

145. Клеткалар суспензиясын жабық ыдыста бастапқы құйылған қоректік ортасы жаңартылмай өсіру

А) қорландырып өсіру

Б) үзіліссіз өсіру

В) ағынды жабық жүйеде өсіру

Г) иммобилиздеп өсіру

Д) турбидостатта өсіру


146. Клеткаларды сұйық қоректік ортаның үзілмей беріліп тұратын ағынында өсіру

А) үзіліссіз өсіру

Б) қорландырып өсіру

В) ағынды жабық жүйеде өсіру

Г) иммобилиздеп өсіру

Д) турбидостатта өсіру


147. Ферменттер қатысуы арқылы жасанды жолмен синтезделген иРНҚ-ның көшірмесі (қДНҚ)

А) комплементарлық ДНҚ

Б) құрылымдық ДНҚ

В) рекомбинанттық ДНҚ

Г) Т-ДНҚ

Д) вектор

148. Белгілі бір жағдайларда бұдан клеткалардың көбею мен морфогенез қабілетінің қайта қалпына келуі, ал осындай жағдайда олардың ата-аналық клеткалардың ондай қабілетін көрсете алмауы

А) генетикалық коплементация

Б) генетикалық компетенция

В) физиологиялық комплементация

Г) эпигенетикалық комплементация

Д) биохимиялық комплементация


149. Клетканың мұздатып қату нүктесін төмендетіп, клетка ішіндегі сумен байланысып клетканы механикалық және осмостық бүлінуінен қорғайтын зат

А) криопротектор

Б) фюзоген

В) ПЭГ


Г) альгинат

Д) полиэтиленглюколь


150. ДНҚ молекуласында орналасқан гендердің транскрипциясының бірнеше рет еселенуін қамтамасыз ететін ДНҚ-ның ерекше бөлігі

А) энхансер

Б) вектор

В) оперон

Г) промотор

Д) Т-ДНҚ
151. Рекомбинантты ДНҚ құрастыру әдісі

А) құрылымдық генді векторға тіркеп қосу

Б) продюсерлік генді құрылымдық генге қосу

В) сенсорлық генді құрылымдық генге қосу

Г) селективтік генді векторға тіркеп қосу

Д) репортерлық генді векторға қосу
152. Клеткаға антибиотикке төзімділік белгісін беретін ген

А) селективтік

Б) продюсерлік

В) репортерлық

Г) құрылымдық

Д) сенсорлық


153. Клеткаға зиян әсер етпейтін белоктарды кодтайтын ген

А) репортерлық

Б) продюсерлік

В) құрылымдық

Г) селективтік

Д) сенсорлық


154.Ісікті тудыратын агент

А) Ті-плазмида

Б) плазмида

В) вектор

Г) vir гені

Д) ori гені


155.  Т-ДНҚ –ны өсімдік клеткасына тасымалдау және хромосомалық ДНҚ құрамына кірістіру процесіне жауапты гендер

А) vir гендері

Б) ori гендері

В) құрылымдық гендер

Г) селективтік гендер

Д) вектор


156. Ісіктің пайда болуына, опиндер синтезіне және дифференциялданудың тежелуіне жауапты Ті-плазмиданың фрагменті

А) Т-ДНҚ


Б) вектор

В) опин


Г) vir гені

Д) ori гені


157. Жылжымалы генетикалық элементтер

А) транспозондар

Б) интрондар

В) экзондар

Г) энхансерлер

Д) векторлар


158. ДНҚ молекулаларының генге тіркесуі нәтижесінде геннің инактивтелінуі немесе оперонда күшті полярлық эффекттің байқалуы

А) инсерция

Б) компетенция

В) регрессия

Г) транспозиция

Д) детерминация


159.  Жылжымалы элементтермен ерекше әрекеттесіп, оларды хромосомадан кесіп бөліп алатын фермент

А) транспозаза

Б) лигаза

В) рестриктаза

Г) протеаза

Д) пектиназа


160.Сақина тәрізді дөңгеленіп оралған, өте ұсақ, молекулалық салмағы жеңіл сыңар тізбекті РНҚ жіпшесі

А) вироид

Б) вектор

В) плазмида

Г) вирус

Д) маркер


161.  Кішкентай сақина тәрізді тұйықталған қос тізбекті ДНҚ молекуласы

А) плазмида

Б) рекомбинантты ДНҚ

В) вироид

Г) транспозон

Д) маркер


162. Белок қабығы жоқ, өте қысқа дара РНҚ молекуласы

А) вироид

Б) вектор

В) плазмида

Г) вирус

Д) маркер


163. Онтогенезде тұтас геном құрылымы сақталып, ал гендер активтілігінің тұқым қуалай өзгеруі

А) эпигенетикалық өзгергіштік

Б) генетикалық өзгергіштік

В) физиологиялық өзгергіштік

Г) морфологиялық өзгергіштік

Д) биохимиялық өзгергіштік


164. Сомалық клеткалардан пайда болатын ұрық тәрізді құрылым

А) эмбриоид

Б) инициаль

В) зигота

Г) бластула

Д) проэмбриоид

165. Өсімдік дәнінде ұрықтың алғашқы өсуіне қажет қоректік заттар жиналатын ұлпа

А) эндосперм

Б) интегумент

В) нуцеллус

Г) халаза

Д) ұрық қапшығы


166.  Нуцеллустан ұрықтың түзілуі тән өсімдіктер

А) цитрустар және манго

Б) алма мен өрік

В) барлық жеміс ағаштары

Г) көкеністер

Д) зәйтүн пальмалары


167. Жасанды қоректік орталардың негізі

А) минералды тұздар

Б) гормондар

В) агар


Г) витаминдер

Д) сахароза


168.  In vitro жағдайында өсімдік клеткаларының қоректенуі

А) гетеротрофты

Б) автотрофты

В) хемотрофты

Г) миксотрофты

Д) прототрофты


169. Жасанды қоректік орталарға қосылатын негізгі витаминдер тобы

А) тиамин, рибофлабин, пиридоксин

Б) пантотен қышқылы,  ретинол

В) цианокобаломин, фоль қышқылы

Г) тиамин, пиридоксин

Д) аскорбин қышқылы, токоферол


170. Жасанды қоректік орталарға қосылатын негізгі көмірсутегі

А) сахароза, глюкоза

Б) арабиноза

В) пентоза

Г) мальтоза

Д) мальтоза, арабиноза


171.  Гормонсыз ортада өсетін клеткалар

А) ісік клеткалар

Б) бұдан клеткалар

В)   сомалық клеткалар

Г) инициаль клеткалары

Д) меристемалық клеткалар


172.Клеткалардың бөлінуі арқылы көбейіп өсуі

А) пролиферация

Б) дедифференциация

В) дифференциация

Г) регенерация

Д) индукция


173. Каллус вегетативтік бүршік орнына гүл бүршігінің пайда болуы

А) флоральдік морфогенез

Б) морфогенез

В) органогенез

Г) сомалық эмбриогенез

Д)  гистогенез


174. Каллус клеткасынан зигота сияқты биполярлы ұрық тәрізіді құрылымның түзілуі

А) эмбриоидогенез

Б) гистогенез

В) морфогенез

Г) органогенез

Д) регенерация


175. Жасанды ортада гормондарға тәуелсіз прототрофты өсетін өсімдік клеткалары

А) прототрофтар

Б) автотрофтар

В) хемотрофтар

Г) миксотрофтар

Д) гетеротрофтар


176. Геномында бөтен ген бар  өсімдік

А) трансген

Б) химера

В) бұдан


Г) гаплоид

Д) тератоген


177. Алғаш рет трансгенді өсімдік алынған жыл

А) 1983 жыл

Б) 1975 жыл

В) 1964 жыл

Г) 1994 жыл

Д) 2098 жыл


178. Алғаш рет алынған трансгенді өсімдік

А) темекіге микроорганизм генін енгізу арқылы алынды

Б) томатқа вирус генін енгізу арқылы алынды

В)  жүгеріге бидай генін енгізу арқылы алынды

Г) томатқа балық генін енгізу арқылы алынды

Д) шалқанға бұршақ генін енгізу арқылы алынды

179. Бұршақтың фазеолин генін Ti-плазмида арқылы күнбағыс геномына ендіру нәтижесінде алынған химералы өсімдік

А) санбин

Б) темекі

В)  шалқан

Г) лайма

Д) томат
180. Өсуші ұлпада екі немесе одан да көп генотип клеткалары бар өсімдік

А) химера

Б) трансген

В) бұдан

Г) гаплоид

Д) тератоген
181. Үлкен көлемді клеткаларды иммобилиздеу үшін қолданылатын қоспа

А) агар мен каррагинин

Б) агароза мен желатин

В) полиакриламид пен ксантан шайыры

Г)  полиакриламид пен альгинат

Д) альгинат пен желатин


182.  Клеткаларды нейлон, полиуретан, металлдан алдын ала дайындалған үш қабат торға  бекітіп өсіру әдісі

А) клеткаларды иммобилиздеу

Б) клеткаларды суспензияда өсіру

В) клеткаларды тамшыда өсіру

Г)  клеткаларды бағушы ұлпада өсіру

Д) клеткаларды қатты ортада өсіру


183. Клеткаларды альгинат кальций, калий каррагинин немесе агарозалық көпіршіктермен қаптау арқылы өсіру әдісі

А) клеткаларды иммобилиздеу

Б) клеткаларды суспензияда өсіру

В) клеткаларды тамшыда өсіру

Г)  клеткаларды бағушы ұлпада өсіру

Д) клеткаларды қатты ортада өсіру

184. Вирустың өсімдіктің сау ұлпаларына түсуі мен таралуын төмендету үшін қолданылатын шаралар

А) өсімдікті алдын ала термо - және хемотерапиялық өңдеуден өткізу

Б) өсімдікті алдын ала гербицидтермен өңдеу

В) өсімдікті алдын ала хемотерапиялық өңдеуден өткізу

Г)  өсімдікті алдын ала термотерапиялық өңдеуден өткізу

Д) өсімдікті алдын ала суық температурада ұстау


185. In virto жағдайында раувольфия  (Rauwolfia serpentina) клеткаларынан алынатын алкалоид

А) аймалин

Б) антрахинон

В) диосгенин

Г)  берберин

Д) арглабин


186.  In virto жағдайында диоскарея (Dioscorea deltoidea) клеткаларынан алынатын алкалоид

А) диосгенин

Б) антрахинон

В) аймалин

Г)  берберин

Д) арглабин


187.  Өсімдіктің әрбір клеткасы тотипотентті болады деген гипотизаны ұсынған ғалым

А) Г.Габерлант

Б) Р.Готре

В) В.Роббинс

Г)  В.Котте

Д) К.Рехингер


188. XX ғасырдың  30-шы жылдары өсімдік клеткаларын in vitro жағдайында нәтижелі өсіру жұмыстарын бастаған ғалымдар

А) Ф.Уайт пен  Р.Готре

Б)  Р.Готре  мен В.Котте

В)  Линсмайер мен Скуг

Г)  Мурасиге мен Скуг

Д)  Г.Габерлант пен В.Роббинс


189. Суспензия клеткаларының өміршеңдігін анықтау әдісі

А) цитоплазманың қозғалғыштығын микроскопта анықтау немесе  бояу арқылы анықтау

Б) бояу арқылы анықтау

В) цитоплазманың қозғалғыштығын анықтау

Г)  белок мөлшерін анықтау

Д) клеткалардың саны мен  ылғал және құрғақ салмағын анықтау


190.  Суспензия клеткаларының өміршеңдігін анықтау мақсатында қолданылатын бояулар

А) флюоресцеиндиацетат,  тетразоль тұзы, Эванс көгі

Б) флюоресцеиндиацетат,  Эванс көгі

В) тетразоль тұзы, Эванс көгі

Г)  флюоресцеиндиацетат

Д) люголь, флюоресцеиндиацетат


191.Плазмолизденген  клеткалардың клетка қабықшаларын кесіп, протопласттарды бөліп алу әдісі

А) механикалық

Б) энзимдік

В) осмостық

Г)  биохимиялық

Д) физикалық


192. Ферменттерді қолданып протопласттарды бөліп алу әдісі

А) энзимдік

Б) механикалық

В) осмостық

Г)  биохимиялық

Д) физикалық


193. 1960 жылы ферменттерді қолданып жоғары сатыдағы өсімдіктердің протопласттарын алғаш рет бөліп алған ғалым

А) Коккинг

Б) Г.Габерлант

В) В.Роббинс

Г)  В.Котте

Д) Дж.Клеркер


194.  1952 жылы алғаш рет лизоцимді қолданып бактерияның клетка қабығын бұзған ғалым

А) Салтон

Б) Коккинг

В) Г.Габерлант

Г)  В.Котте

Д) Дж.Клеркер

195. Протопласттарды бөліп алу сатылары

А) ферменттермен өңдеу, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу, интактты протопласттарды сынықтардан тазарту

Б) ферменттермен өңдеу, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу

В) протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу, сынықтардан тазарту

Г) осмостық заттармен, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу

Д) ферменттермен және осмостық заттармен өңдеу


196. Протопласттарды флотация әдісімен бөліп алу әдісін ұсынған ғалым

А) О.Гамборг

Б) Коккинг

В) Салтон

Г)  Г.Габерлант

Д) Дж.Клеркер


197. Протопласттар ерітіндісіне сахароза ерітіндісін қосып, 40 – 80 - 350 g. жылдамдықта центрифугалау нәтижесінде, таза протопласттар ерітіндінің бетіне, ал сынғандары тұнбаға түседі

А) флотация әдісі

Б) механикалық әдіс

В) энзимдік әдіс

Г)  физикалық әдіс

Д) биологиялық әдіс


198. Протопласттарды бөліп алуға лайықты клетканың өсу фазасы

А) экспоненциалды фазаның аяғында

Б) үдеу фазасында

В) экспоненциалды фазаның басында

Г)  латенттік фазада

Д) стационар фазасы


199. Протопласттарды өсіруге арналған қоректік орта құрамына кіретін компоненттер

А) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот, витаминдер, фитогормондар

Б) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, витаминдер, фитогормондар

В) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот,

Г) бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот, витаминдер, фитогормондар

Д) бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, витаминдер, фитогормондар


200. Протопласттарды өсіруге арналған қоректік ортаның рН

А) рН 5,4-5,8

Б) рН 5,0-5,5

В) рН 5,8-6,0

Г) рН 6,0-6,5

Д) рН 6,5-7,0


201. Протопласттарды өсіруге қажетті жарық жағдайы

А) 2000 лк аспау керек

Б) 1000 лк болу керек

В) 2000 лк жоғары болуы керек

Г) 3000 лк аспау керек

Д) 3000 лк жоғары болуы керек


202. Протопласттарды культурада өсіру әдістері

А) 2


Б) 3

В) 4


Г) 5

Д) 6
203. Протопласттарды микротамшыларда өсіру әдісін (1978 ж) ұсынған ғалым

А) Ю.Глеба

Б) Коккинг

В) Салтон

Г)  Г.Габерлант

Д) Дж.Клеркер

204.  Клеткалық селекцияға қолданылатын әдістер

А) тұра, кері, тоталды, визуалды селекция

Б) кері (негативті) және визуалды селекция

В) тоталды селекция және визуалды

Г) тұра, кері, тоталды селекция

Д) тұра (позитивті)  және кері (негативті)  селекция
205. Клеткалық селекция нәтижесінде популяциядағы белгілі бір мутантты клеткалар типінің тірі қалуы

А) тұра (позитивті)  селекция

Б) кері (негативті) селекция

В) тоталды селекция

Г) визуалды селекция

Д) автоселекция


206. Клеткалық селекция нәтижесінде бөлініп жатқан жабайы түрдің клеткаларының біразының өлімге ұшырауың, ал метаболиттік ырықсыз клеткалардің тірі қалуы

А) кері (негативті) селекция

Б) тұра (позитивті)  селекция

В) тоталды селекция

Г) визуалды селекция

Д) автоселекция


207.  Клеткалық селекцияда барлық клеткалық клондар жеке тестілеуден өтетін әдіс

А) тоталды селекция

Б) кері (негативті) селекция

В) тұра (позитивті)  селекция

Г) визуалды селекция

Д) автоселекция


208. Клеткалық селекцияда барлық клеткалар популяцияларының арасында белгілі бір линияларды визуалды немесе биохимиялық әдістермен айқындау

А) визуалды селекция

Б) кері (негативті) селекция

В) тоталды селекция

Г) тұра (позитивті)  селекция

Д) автоселекция


209.  Биохимиялық зерттеу әдістерін қолданатын клеткалық селекция түрі

А) визуалды селекция

Б) кері (негативті) селекция

В) тоталды селекция

Г) тұра (позитивті)  селекция

Д) автоселекция

210. In virto жағдайында клеткалардың селекциясына қолданылатын зерттеу объектілері

А) каллус суспензия клеткалар мен оқшауланған протопласттар

Б) суспензия клеткалары

В) оқшауланған протопласттар

Г) каллус ұлпалары мен протопласттар

Д) суспензия клеткалар мен оқшауланған протопласттар


211. In virto жағдайында клеткалардың селекциясына жиі  қолданылатын зерттеу объектілері

А) каллус ұлпалары

Б) суспензия клеткалары

В) оқшауланған протопласттар

Г) тамшыда өсетін протопласттар

Д) иммобилденген клеткалар


212. Криосақтауға таңдалып алынатын клеткалардың қолайлы физиологиялық күйі

А) стационар фазасы

Б) үдеу фазасы

В) экспоненциалды фаза

Г) бәсеңдеу фазасы

Д) латенттік фаза


213. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына 2-6% маннит немесе сорбит қосылған ортада өсіру мақсаты

А) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту

Б) клеткалардағы сумен байланыстыру

В) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру

Г) клеткаларды плазмолизге ұшырату

Д) клеткаларды циторизге ұшырату


214. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына амин қышқылдалы, әсіресе пролин қосылған ортада өсіру мақсаты

А) клеткалардағы сумен байланыстыру

Б) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту

В) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру

Г) клеткаларды плазмолизге ұшырату

Д) клеткаларды циторизге ұшырату


215. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына диметилсульфоксид (ДМСО) қосылған ортада өсіру мақсаты

А) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру

Б) клеткалардағы сумен байланыстыру

В) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту

Г) клеткаларды плазмолизге ұшырату

Д) клеткаларды циторизге ұшырату


216.    Алғаш рет өзінің әріптесмтерімен бірге E. coli.-ден ДНҚ полимеразаны бөліп алған ғалым

А) Корнберг

Б) Коккинг

В) Салтон

Г)  Г.Габерлант

Д) Дж.Клеркер


217. Қоректік ортада токсикалық заттардың әсерін болырмау

А) эксплантты антиоксидант ерітіндісімен  4-24 сағат бойы өңдеу немесе  қоректік ортаға адсорбент  қосу

Б) сахарароза мөлшерін азайту

В) цитокининдің  мөлшерін азайту

Г)  қоректік ортаға ауксин қосу

Д) минералды тұздар концентрациясын 2 - 4 есе азайту


218. Регенерант-өсімдіктерге жасанды жолмен микориза түзетін саңырауқұлақтарды жұқтыру жүргізілетін мерзім

А) микрокөбейтудің III-IV сатысы

Б) микрокөбейтудің II-III сатысы

В)  микрокөбейтудің I- II сатысы

Г) микрокөбейтудің II-IV сатысы

Д) микрокөбейтудің II-V сатысы


219. Қайың регенеранттары тамырларына микориза түзетін саңырауқұлақтарды жұқтырудың мақсаты

А) азотпен қамтамасыздандыруды жоғарлату

Б) тамырлардың қалыңдауын қарқындату

В) тамырлардың шашақтануын қарқындату

Г) қосалқы тамырлардың өсуін жоғарылату

Д) қантпен қамтамасыздандыруды жоғарлату


220. Ұлпа культураларындағы морфогенезді басқару үшін

А) фитогормондар қажет

Б) қанттар қажет

В) витаминдер қажет

Г) гормонсыз орта қажет

Д) казеин гидролизаты қажет


221. Клетканың генетикалық информациясының материалдық негізін зерттейтін ғылым.

А) Цитогенетика

Б) Цитофизика

В) Цитохимия

Г) Цитоэкология

Д) Онкологиялық цитология


222.Жасуша теориясын енгізген неміс ғалымдары.

А) Т. Морган

Б) Шванн мен Шлейден

В) Ч. Дарвин

Г) К. Линней

Д) И. П. Павлов


223. Иықтарының ұзындығы әртүрлі хромосома.

А) Субметацентрлі

Б) Акроцентрлі

В) Телоцентрлі

Г) Метацентрлі

Д) Спутникті

224. Гистон мен ДНҚ цилиндрлі моншақ тәрізді құрылымға бірігеді.

А) Нуклеосома

Б) Рибосома

В) Полирибосома

Г) Полисома

Д) Гистон


225. Диплоидты сан.

А) Хромосоманың екі еселенген жиынтығы

Б) Хромосоманың үш еселенген жиынтығы

В) Хромосоманың төрт еселенген жиынтығы

Г) Хромосоманың бес еселенген жиынтығы

Д) Хромосоманың бірнеше еселенген жиынтығы


226. Хромосоманың гаплоидты санындағы гендер немесе ДНҚ жиынтығы.

А)  Геном 

Б) Ген

В) Хиазма



Г) Хроматид

Д) Ахроматин


228. Адам цитогенетикасының дүниеге келу уақыты.

А) 1956ж

Б) 1986ж

В) 1920ж


Г) 1954ж

Д) 1989ж
229.Швицариялық цитогенетиктер Тио мен Леван қандай мүшенің жасушасын зерттеді.

А) Бауыр

Б) Ми


В) Қан

Г) Жүрек


Д) Бүйрек
230. Жіпшелердің бір-бірінен алыстау сатысы.

А) Диплонема 

В) Зигонема

С) Пахинема

Д) Лептонема

Е) Диакинез


231. Ұқсас хромосомалар өздерінің үлескілерімен алмасуы.

А)  Кроссинговер

В) Пахинема

С) Терминация

Д) Лептонема

Е) Инициация


232. Хромосомалардың жіпшелері екі еселеніп, шумақ түзіледі.

А) Лептонема

В) Зигонема

С) Пахинема

Д) Диплонема

Е) Диакинез


233. Гомологты хромосомалар бір-бірінен алшақтағанда пайда болатын фигура.

А) Хиазма

В) Инициация

С) Кроссинговер

Д) Коньюгация

Е) Терминация


234.Гомологты хромосомалар экватор жазықтығында жұп құрайды.

А) Метафаза

В) Прометафаза

С) Профаза

Д) Анафаза

Е) Телофаза


235. Гомологты хромосомалардың айналасында ядро мембранасы мен ядрошықтар түзіледі.

А) Телофаза 

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Анафаза

Е) Профаза


236. Ағза геномы гендерінің үйлесуін, соған байланысты генотиптің алуан түрлілігін қамтамасыз етеді.

А) Мейоз


В) Митоз

С) Амитоз

Д) Интерфаза

Е) Интеркинез


237. Гетерохроматин - ...

А) Хромосоманың белсенділігін төмен аймағы

В) Хромосоманың белсенділігін жоғары аймағы

С) Хромосоманың белсенділігін жоқ аймағы

Д) Құрылымы іртүрлі хроматин

Е) Гетерозиготалы гендер орналасқан хромонема


238. ДНҚ-ның енуі арқылы бактерия қасиетін көрсетіңіз.

А) Трансформация 

В) Трансляция

С) Транскрипция

Д) Транспозиция

Е) Трансгеноз


239. ДНҚ-ның негізгі құрылымдық бірлігі.

А)  Нуклеотид

В) Нуклеозид

С) Фосфор қышқылының қалдығы

Д) Дезоксирибоза

Е) Пуринді негіз


240. Стоп кодон

А) УАА


В) АГУ

С) ТЦЦ


Д) ТЦУ

Е) ТЦА


241. Репликациялық аймақтардағы қысымды төмендету қайсы ферменттердің қатынасуымен іске асады?

А) Топоизомераза 

В) Хеликаза

С) Изошизомераза

Д) РНҚ- полимераза

Е) ДНҚ- полимераза


242. Гендер жұмысының бақылануы.

А) Каскадты реттелу

В) Колинарлы

С) Гетерогенді ядролық

Д) Геннің бақылануы

Е) Барлық жауаптар дұрыс емес


243. Эукариоттардың үзілмелі генінен өтетін ақуыз синтезін бактериялармен салыстырғанда қосымша кезеңді керек ететіні қай жылы белгілі болды?

А) 1978ж 

В) 1803ж

С) 1898ж


Д) 2001ж

Е) 1906ж
244. Интерфазалық ядродағы хромосоманың дисперциялық күйі.

А) Хроматин

В) Хроматид

С) Хиазма

Д) Ядро


Е) Хромосома
245. Хромосома теориясының негізін қалаушы.

А) В. Валдейр

В) Мишер

С) Данилевский

Д) Фишер

Е) Броун
246. Тұқымқуалаушылыққа жауапты, жасуша жүйесінің басты органоиды.

А) Хромосома

В) Ядро


С) Цитоплазма

Д) Митохондрия

Е) ЭПТ
247. Хромосоманың бір иығы өте ұзын, екінші иығы өте қысқа болады.

А) Акроцентрлі 

В) Субметацентрлі

С) Телоцентрлі

Д) Метацентрлі

Е) Спутникті


248. Дезоксирибо нуклеопротеидтерден тұрады.

А) Хромосома 

В) Лизосома

С) Лейкопласт

Д) Митхондрия

Е) Плазма


249. Хромосоманың диплоидты жиынтығының барлық белгілері бойынша график түріндегі бейнесі.

А) Кариограмма

В) Кариотип

С) Диплоидты сан

Д) Гаплоидты сан

Е) Геном


250. Хромосоманың барлық ұзындығы бойынша дифференциалды боялуының анық кескінін алу үшін қандай бояуды қолдануға болады?

А) Гимза бояуын

В) Тағамдық бояғыштар

С) Гуаш


Д) Хорезм бояуын

Е) Барлық жауаптар дұрыс емес


251. Адам хромосомасының салыстырмалы ұзындығы туралы жалпы ұсыныс қабылданды.

А) Париж конференциясында

В) Рио конференциясында

С) Техас конференциясында

Д) Амстердам конференциясында

Е) Барлық жауаптар дұрыс емес


252. Сома жасушаларының бөлінуі.

А) Митоз

В) Мейоз

С) Амитоз

Д) Пісіп жетілу

Е) Көбею
253. Нәруыз полимрінің көшіріліп аударылуын қалай атайды:

А) трансляция

В) транскрипция

С) матрица

Д) матрикс

Е) кодон
254. Дене жасушаларының бөлінуі кезеңнен тұрады:

А) 3


В) 5

С) 7


Д) 4

Е) 6
255. Хроматидалардың хромосомаға айналу фазасы.

А) Анафаза 

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Профаза

Е) Телофаза
256. Хромосомалар морфологиялық формасын жоғалтасын сатысы.

А) Телофаза

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Анафаза

Е) Профаза


257. Жыныс жасушаларының бөлінуі.

А)  Мейоз

В) Митоз

С) Амитоз

Д) Көбею

Е) Даму
258. Мейоздың күрделі фазасы.

А) Профаза

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Анафаза

Е) Телофаза
259.Мейоздың профаза сатысында ядро мембранасы мен ядрошықтар еріп кетеді.

А) Диакинез

В) Зигонема

С) Пахинема

Д) Диплонема

Е) Лептонема


260. Жіңішке жіпшелер сатысы.

А) Лептонема

В) Зигонема

С) Пахинема

Д) Диплонема

Е) Диакинез


261. Қосарланған жіршелер сатысы.

А) Зигонема 

В) Лептонема

С) Пахинема

Д) Диплонема

Е) Диакинез


262. Жетекші тізбек

А) ДНҚ-ның үздіксіз синтезделетін тізбегі

В) 1-транскрипциаланатынДНҚ

С) ДНҚ-ның үзілмелі синтезделетін тізбегі

Д) 1-трансляцияланатын ДНҚ

Е) Алғашқы ДНҚ


263. ДНҚ- полимеразаның қызметі

А) ДНҚ-ны синтездеу

В) Транскрипцияға қатынасу

С) Трансляцияға қатынасу

Д) ДНҚ-ны үзу

Е) ДНҚ синтезін тежеу


264. Генетикалық код.

А) Амин қышқылын нуклеотид тізбегі негізінде бейнелеу

В) Гендерді амин қышқылдары негізінде бейнелеу

С) Гендік ақпараттың тікелей өтуінің шифрі

Д) Гендік ақпараттың жанама өтуінің шифрі

Е) Гендік ақпарат жиыны


265. Бактериофагтың басында жиналады.

А) ДНҚ


В) Ақуыз

С) Көмірсу

Д) Нәруыз

Е) Май
266. Ақуыздың амин қышқылдар туралы ДНҚ-ның ақпараттық бөлігі.

А) Экзон 

В) Элонгация

С) Терминация

Д) Интрон

Е) Инициация
267. Трансдукцияның неше түрі бар.

А) 3


В) 2

С) 1


Д) 4

Е) 5
268. Сальмонелла бактериясындағы фаг аталады.

А) Р22

В) Р33


С) Р11

Д) Р12


Е) Р13
269. Жасушаның сыртқы ортамен байланысын жүзеге асырады.

А) Жасуша мембранасы

В) Ішкі мембрана

С) Лептесік

Д) Ядро

Е) Цитоплазма


270. Митохондрияның негізгі атқаратын қызметі.

А) АТФ синтезі

В) Майды ыдырату

С) Нәруызды синтездеу

Д) Органикалық заттарды ыдырату

Е) Көмірсу


271. Хромосоманың иықтары бірдей немесе шамалас болып келеді.

А) Метацентрлі 

В) Акроцентрлі

С) Телоцентрлі

Д) Субметацентрлі

Е) Спутникті


272. Матрица дегеніміз:

А) белгілі бір заттың нақты көшірмесі

В) ата-анадан берілетін гендер тобы

С) гиалоплазма заттарын біріктіріп тұратын тор

Д) нәруыз синтезін жүзеге асыратын жасуша органоиды

Е) плазмалық мембрана мен ядро арасындағы жасуша бөлігі


273. Митоз неше фазадан тұрады:

А) 5


В) 2

С) 8


Д) 4

Е) 3
274. Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі:

А) интерфаза

В) профаза

С) анафаза

Д) амитоз

Е) телофаза
275. Овогенез дегеніміз:

А) Аналық гаметалардың даму циклі

В) Бірнеше ұрықтану

С) Жыныс безредің дамып жетілуі (аталық және аналық)

Д) Бір жұмыртқаның ұрықтануы

Е) Аталық гаметалардың даму циклі

276. Ұқсас хромосомалар бір-бірінен алшақтағанда, Х-тәрізді фигуралар:

А)  хиазмалар

В) конъюгация

С) нейрула

Д) кроссинговер

Е) гаструла


277. «Мутация» теориясын ұсынған:

А) Гуго Де Фриз

В) Луи Пастер

С) Дж. Уотсон

Д) И.И.Мечников

Е) А.Н.Северцев


279.Мутация тудыратын факторлар:

А) мутагендер

В) генофонд

С) гистондар

Д) модификация

Е) пангенезис


280. Сәйкес емес екі хромосомалар арасындағы үлескілердің алмасуы

А) конъюгация

В) бөліну

С) транслокация

Д) дупликация

Е) инверсия


281. Интерфазаның G1 кезеңінде синтезделеді.

А) РНҚ және ақуыз

В) ДНҚ және ақуыз

С) РНҚ және май

Д) ДНҚ және көмірсу

Е) РНҚ және глюкоза


282. Хромосомалардың бір мезгілге сәйкес емес еселенуі.

А) Асинхронды

В) Барлық жауаптар дұрыс

С) Синхронды

Д) Спиальді

Е) Диспиральді


283. Хромосомалар қысқарынп жуандайды және микроскоппен анық көрінеді.

А) Профаза

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Анафаза

Е) Телофаза


284.Митоздың ең қысқа сатысы.

А) Анафаза

В) Прометафаза

С) Метафаза

Д) Профаза

Е) Телофаза


285. Мобильді – генетикалық элемент (МГЭ)

А) орташа қайталанатын ДНҚ типі, транспозон 

В) рДНҚ түрі

С) Ген мутациясының ерекше типі, транзиция

Д) Сднқ типі

Е) Трансформация типі


286. Бірегей ДНҚ (бДНҚ)

А) бактериялық қайталанбайтын геном

В) вирустың жалғыз геномы

С) эукариоттық құрылымды гендер

Д) гетерохроматин

Е) мутантты тізбек


287.Сома жасушаның бүтін ағзаға дейін даму қабілеті

А)  тотипотенттілік

В) пенетранттылық

С) комплементарлық

Д) экспрессивтілік

Е) регенерация


288. Корректорлық түзету дегеніміз не?

А) ДНҚ репликациясы жаңылысының қалпына келуі

В) Гираза ферментінің алғашқы мутацияны жөндеуі

С) Транскрициялық жаңылыстың түзетілуі

Д) Трансляциялық жаңылыстың қалпына келуі

Е) Реттеуші геннің жаңалықтарды түзетуі


289. Ген жұмысы қандай процес арқылы жүзеге асады?

А) ақуыз синтезі

В) Кездейсоқ

С) ДНҚ-ның өзгеруі

Д) липид синтезі

Е) Көмірсу синтезі


290. Трансляция неше кезеңнен тұрады?

А) 3


В) 2

С) 1


Д) 4

Е) 5
291. и РНҚ матрициясына сәйкес ақуыз синтезі

А)  трансляция

В) РНҚ -полимераза

С) ДНҚ -полимераза

Д) экзонуклеаза

Е) гираза
292. Транскрипция процесіне қатысатын фермент

А) РНҚ -полимераза

В) ДНҚ -полимераза

С) хеликаза

Д) экзонуклеаза

Е) гираза


293.Реципиент клеткасына рДНҚ молеуласын енгізу ген инженериясының қай кезеңі?

А)1


Б)2

В)3


Г)4

Д)5
294. Генетикалық инженерия қай уақытта пайда болды?

А)60-шы жылдарда;

Б)70-шы жылдардың 1-ші жартысында;

В)70-шы жылдардың 2-ші жартысында;

Г)80-шы жылдарда;

Д)80-шы жылдардың 1-ші жартысында;
295.Берілген нуклеотидтер тізбегі бойынша ДНҚ синтездеу әдісінде ең алғаш рет синтезделген ген -

А)ашытқының тРНҚ-ның гені

Б)E.Coli гені

В)лигаза ферментінің гені

Г)Bac.subtilis бактериясының гені

Д)эндонуклеаза ферменті


296.Қай жылы Г.Корана қызметкерлерімен тирозиннің тРНҚ-ының генін синтездей алды?

А)1969 ж


Б)1975 ж

В)1974 ж


Г)1985 ж

Д)1976 ж
297..Қай әдісте ДНҚ- дан арнайы ферменттің (рестрикциялық эндонуклеазаның) көмегімен қажет ген «кесіліп» алынады

А)табиғи генді тікелей бөлу әдісі

Б)химиялық әдіс

В)ферменттік әдіс

Г)тізбектеп кесу әдісі

Д)физика-химиялық әдіс
298.Рестрикция ферменттерін алғаш рет кім ашты?

А)Х.Смит


Б)В.Арбер

В)Д.Нотанс

Г)Ф.Болвар

Д)Р.Родригес


299. Рестрикция ферменттері қай жылы ашылды?

А)1972 ж


Б)1975 ж

В)1974 ж


Г)1985 ж

Д)1976 ж
300.Рестрикцияның неше типі бар?

А)1

Б)2


В)3

Г)4


Д)5

жүктеу 75.22 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет