Оқулық Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА мүшесі, э.ғ. д., профессор С. С. Сатубалдин «Алматыкітап баспасы»


I БӨЛІМ. Бухгалтерлік есептің принциптері 10



жүктеу 0.63 Mb.
Pdf просмотр
бет7/13
Дата15.02.2022
өлшемі0.63 Mb.
#17287
түріОқулық
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13
52157 157357 13
Бухгалтерлік есеп
I БӨЛІМ. Бухгалтерлік есептің принциптері

10

Бірінші – ломбардтық мектепті құрушы Франческо Вилла 

(1801–1884)  болды.  Бұл  бағыт  бухгалтерлік  есепті  техникалық 

тәртіпке  жалғастыруға  болмайды  деп  санайды,  өйткені  ол  эко-

номикалық-әкімшілік ұғым кешені екендігі айтылады. Ол есеп-

тер көмегі арқылы ұйымдастырылады. Бухгалтерлік есеп шаруа-

шылық  үрдісімен  шұғылданған  тұлғаларды  бақылау  үшін 

әкім герге (администратор) қажет. Ол басқа екі – тоскан және вене-

циан мектебін құрушыларға үлкен ықпал етті. 

Тоскан мектебінің басшысы Джузеппе Чербони (1827–1917) 

еді.  Ол  Э.  Дегранж дің  ісін  жалғастырды.  Д.  Чербони  үшін  бух-

галтерлік есеп – әкімшілік міндет пен іс-қимылдар ғылымы еді.

Д. Чербони ілімі логисмография (логос – ой, графия – баян-

дау) деп аталады. Оның ізбасарлары көп (Джитти, Боналуми, Бел-

лини, Рива, Масса).

Винченцо Джитти (1856–1945) Чербониді жақтаушысы бол ды, 

ол  логисмогра фикалық  жазбалардың  талдаушылық  мүмкіндік-

тері  синтетикалық-аналитикалықтардан  гөрі  кеңірек  екендігін 

көрсетті. Джитти сметаның мәнін айқын ұғынды. Оның пікірінше, 

бұл – меншік иесінің әкімгерге ұсынатын өкілеттіктерінің шегі.

Итальян  мектебі  орталығында  әрқашан  шаруашылық  бол-

ды.  Ф.А.  Боналуми  (1832–1904)  бухгалтерияда  мүдделер  жиын-

тығы  барын  көре  білді:  бір  жағынан  қожайынның,  екінші 

жа ғынан  –  үшінші  тұлғалардың.  Оның  пікірінше,  есептің  мақ саты  – 

орындалған  шаруашылық  операцияларының  экономи калық  жә-

не  заңдық  салдарын  айқындау.  К.  Беллини  (1852–1935)  ағым-

дағы  іс  жағдайын  көрсететін  мүлік  пен  болашақты  болжайтын 

смета  арасындағы  параллельді  жүргізді.  Ол  есепті  басқару 

жөніндегі  ғылым  ретінде  қарастырады.  Мұндай  көзқарасты  

Д. Масса (1850–1918) да ұстанды, бірақ ол бұл тек қана басқару 

жайлы ғылым емес, адамдарды басқару туралы ғылым деп қосты.  

Д.  Масса:  «Есептің  мақсаты  мен  міндеті  шаруашылық  қызмет 

қорытындыларын шығару мен іс-әрекетті бақылау, сонымен бір-

ге  бақылаушы  орган  бухгалтерия  әкімшіліктен  тәуелсіз  болуы  

тиіс», – деді. 




1-тарау. Бухгалтерлік есептің ғылым ретінде қалыптасуы мен дамуы 

11

Д. Масса Италияда отыз жыл бойы шығып тұрған бухгалтер-

лік журналды бірінші болып шығара бастады.


жүктеу 0.63 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет