Қостанай академиясы ғылым жастар көзімен


секция.  ҚазаҚстан Республикасының



жүктеу 3.08 Mb.
Pdf просмотр
бет4/33
Дата03.05.2017
өлшемі3.08 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33

2 секция

ҚазаҚстан Республикасының 

ҚылмыстыҚ және ҚылмыстыҚ-атҚаРу 

ҚұҚығын жетілдіРу мәселелеРі және 

үРдістеРі

секция 2. 

пРоблемы и тенденции 

совеРшенствования уголовного 

и уголовно-исполнительного пРава 

Республики казахстан

AmericAn sight on probAtion

М.А. Балдаиров,

курсант 2 курса 



Научный руководитель: Г.К. Семятова,

старший преподаватель кафедры языков, подполковник полиции, 

Костанайская академия МВД РК им. Ш. Кабылбаева

Probation  in  criminal  law  is  a  period  of  supervision  over  an 

offender, ordered by a court instead of serving time in prison.

An offender on probation is ordered to follow certain conditions 

set forth by the court, often under the supervision of a probation 

officer. During this testing period, an offender could face the threat 

of being sent back to prison, if found breaking the rules.

The word probation is derived from probatum, Latin for «the 

act of proving».

Probation first developed in the United States when John Augustus, 

a Boston cobbler, persuaded a judge in the Boston Police Court in 

1841 to give him custody of a convicted offender, a «drunkard», 

for a brief period and then helped the man to appear rehabilitated 

by the time of sentencing. Even earlier, the practice of suspending 

a sentence was used as early as 1830, in Boston, Massachusetts, 

and became widespread in the U.S. courts, although, there was no 



2 секция 

 

М.А. Балдаиров

37

statutory provision for such a practice. 

In  staid  old  Massachusetts  let  men  rot  in  jail  for  debt;  and 

condemned to death for many offenses, this probation movement 

more  than  fifty  years  ago  received  the  sanction  of  law.  During 

the past three decades other states have imitated Massachusetts in 

the use of probation for both adults and juveniles. State systems 

have developed; strong county systems have perfected the work; 

municipal systems like New York, Boston, Detroit, Newark, Buffalo, 

Providence, Philadelphia, Baltimore, St. Louis, Minneapolis-St. 

Paul, Denver, San Francisco, Los Angeles, Portland have set up 

high standards of probation service [1]. 

In  every  state  but  one  there  is  juvenile  probation  procedure; 

in  33  of  the  48  states  there  is  adult  probation,  with  suspended 

sentence  used  as  make-shift  equivalent  in  several  of  the  other 

fifteen states. 

The  probation  alternative  was  made  possible  by  the  Act  of 

Congress  signed  by  resident  Coolidge,  March  4,  1925.  In  55  of 

the 84 districts of the U.S. courts systematic service has gained 

more or less headway. It is still in the pioneering stage for during 

the past 14 months probation has been organized in 45 of those 

districts [1].

The U.S. Federal probation act passed in 1925 was just about 

twenty  years  late  in  getting  into  the  probation  movement.  The 

U.S. government is now in the midst of a huge building problem 

of new prisons, reformatories, jails and prison camps to relieve 

the  congestion  of  prison  inmates  and  to  provide  proper  penal 

treatment. 

Thousands of men and women and children have been committed 

to prison by Federal Courts that might just as well as have been 

treated by the probation method.

Massachusetts has not built a prison in more than twenty-five 

years.  In  that  state  which  has  used  probation  since  1878  (even 

before that unofficially), at the present time, there are in prisons 

and jails 6,032; and the same state judges have on probation 22,444 

men, women and children under the skilled supervision of court 

officers. In New York, there are 18,418 prison and jail inmates; and 

American sight on probation


38

there are 22,370 probationers. California's San Quentin and other 

prisons and jails confine 7,520 while on probation are 8,739 [1].

According  to  this  data  more  offenders  are  on  probation  than 

are in confinement.

Having analyzed the statistics more closely someone should find 

that the average jail term for men serving Federal time is 85 days; 

the average probation term for them is a little less than two years. 

In other words, the probationer is under observation and supervision 

about eight times as long as the inmate of an institution. 

And it is conservatively estimated that only about 18 or 20 per 

cent of offenders in State courts are granted probation, because 

social fear and social revenge still predominate in criminal court 

procedure. It is not hard to convince people that crime is on the 

increase. Newspapers dramatize with camera and word pictures; 

movies thrill and frighten us. Judges and public prosecutors only 

reflect fear and social revenge when they say that to meet mounting 

crime waves society should build more and bigger prisons, mete 

out more and longer terms of penal servitude [2].

It is the easiest way to open the statute book to the definition 

of  the  crime  of  which  the  offender  is  found  guilty  and  read  the 

penalty provided by law - the social revenge at the jurist's disposal. 

But social revenge, like private revenge, is short sighted. It is a 

dangerous weapon.

Probation can be the alternative for carefully selected individuals. 

But it cannot be meted out hastily. It calls for a patient gathering 

of  facts  and  a  higher  order  of  study  and  discernment  to  decide 

between  prison  and  probation  for  an  individual  than  it  does  to 

detect and prove his guilt [2].

Mrs. Anna  L.  Saylor,  Director  of  the  California  Department 

of  Social  Welfare  has  well  said:  «The  probation  system,  even 

with its administrative weaknesses is without doubt the greatest 

forward step that has ever been taken in the name of social justice 

to the individual offender. The value of a well organized system 

administered by men and women whose lives are dedicated to human 

service cannot be exaggerated and the opportunities for educating 

the public to a more practical understanding of modern scientific 

М.А. Балдаиров


39

methods for dealing with offenders are endless» [3].

As it has also been said by Winfred Overholser, M.D., Assistant 

Commissioner of Mental Diseases, Boston, Massachusetts: «Probation 

represents one very important aspect of the attempt to fit the penal 

treatment of the offender to that individual's need. The probation 

service  intends  that  the  proper  individual  shall  receive  the  sort 

of treatment which will enable him to rehabilitate himself in the 

community without segregation in an institution even for a short 

period.  On  the  other  hand,  through  its  investigation  functions, 

it  intends  that  the  undesirable  individual,  the  unreformable  and 

incorrigible offender shall be segregated for a long if not wholly 

indeterminate period» [3].

So representatives of American probation system consider that 

for efficient work the need gain experience, develop professional 

technique and wisdom, and have additional officers and facilities 

for  the  work.  And  as  main  functions  of  probation  officer  are 

making of preliminary investigations; undertaking the supervising 

of the conduct, the guiding, counseling, correcting, encouraging, 

inspiring  of  the  individuals  whom  the  judge  has  formally  given 

into his charge.

LITErATUrE

1. Joel r. Moore. 2015.United States Probation System, Journal 

of Criminal Law and Criminology

2. Abadinsky, Howard. 2003. Probation and Parole: Theory and 

Practice. 8th ed. Upper Saddle river, N.J.: Prentice Hall.

3. Petersilia, Joan. 2002. reforming Probation and Parole in the 

21st Century. Lanham, Md.: American CorrectionalAssociation



American sight on probation

40

ҚылмыстыҚ-атҚаРу саясатын 

ҚалыптастыРудың әлеуметтік фактоРлаРы

А.Н. Дүйсенбаева,

2 курс курсанты



Ғылыми жетекшісі: З.М. Суйеубаева,

ҚҚАҚжК кафедрасының оқытушысы, құқық магистрі, полиция 

майоры, ҚР ІІМ Ш. Қабылбаев атындағы Қостанай академиясы 

Мемлекет өзінің қызметінде әлеуметтік мақсатқа жету үшін 

қоғам оның саяси және билік құрылымы алдына қойған белгілі 

стратегияны,  негізгі  бағыттармен,  әртүрлі  мақсатты  жүзеге 

асыру түрлерін қамтиды.

Біздің  мемлекетіміздің  ішкі  және  сыртқы  саясатының 

негізгі  бағыттарын  айқындайтын  Қазақстан  Республикасы 

Конституциясының  40-бабының  1-тармағы  бойынша  жоғары 

лауазымды тұлға Қазақстан Республикасы Президенті болып 

белгіленген. Сондықтан мемлекет саясаты біртұтас деп есептеледі. 

Мемлекеттің  саясаты  әр  түрлі  қоғамдық  және  мемлекеттік 

тұрмыс саласына икемделеді, сондықтан олар сыртқы және ішкі 

саясатты  жиі  қуаттайды,  экономикалық,  әлеуметтік,  ұлттық, 

мәдени және басқа да саясатты қолдап отырады. Мемлекеттің 

бірыңғай саясаты қоғам мен мемлекет өмірінің әр саласында 

байқалады [1].

Қазақстан Республикасының Үкіметі: мемлекеттің әлеуметтік-

экономикалық саясатының, оның қорғаныс кабілетінің, қауіпсіздігінің, 

қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттарын әзірлейді 

және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады [2].

Осы бағыттардың бірі - қылмыспен күресу, қоғамдық тәртіпті, 

мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Онда 

мемлекеттің қылмысты бақылап отыру міндеттері, қағидалары, 

стратегиясы, негізгі бағыттары, түрлері мен әдістері айтылады 

[3].

Қылмыс саясатының маңызы едәуір күрделі болғандықтан, 



оны шешу әр түрлі тәсілдермен дәлелденеді. Қылмыс саясатының 

маңызы туралы мәселе қойылғанда, алдымен оның талабы тек 



2 секция 

 

А.Н. Дүйсенбаева

41

қана қылмыспен күресуге арнала ма, әлде жалпы құқық бұзумен 

күресуге  қатысты  ма  деген  ой  келеді.  Қылмыс  саясатының 

өрісін көптеген авторлар қылмыспен күресумен шектейді. А.А. 

Герцензон қылмыс саясаты тек қана қылмыспен күресуге ғана 

емес,  сонымен  қатар  басқа  да  қоғамға  қауіпті  қылықтармен 

күресуге бағыттайды деп есептеген [4].

Қылмыс  саясаты  -  қылмыспен  күресу  бағытын,  түрлерін, 

онымен  күресуге  арналған  мемлекет  органдары  қызметінің 

мазмұны мен міндеттерін белгілейді. Қылмыс саясаты қылмыс 

заңын шығарудағы ең бастылары - қылмысқа жауапкершілігі 

оның негіздері, жауапкершілікті даралай және дербестеу, кри-

минализациялау  мен  декриминализациялау,  пенализациялау 

мен депенализациялау, қылмыс түрлері мен жүйесін, мақсатын 

және жазадан босатуды белгілейді. Ол мүмкіндікті бағалаумен 

жазаның тиімділігі және басқа да қылмыстық-құқықтық әсерін 

тигізіп,  қолдану,  яғни  саясат  әлеуметтік  маңызды  мемлекет 

тәжірибесі ретінде қолданылады.

Жазалауда қылмыс саясатын шартты түрде дербес қылмыстық іс 

жүргізу, қылмыстық құқық, қылмыстық-атқару, постпенитенциарлық 

саясатқа  бөлуге  болады.  Бұлардың  тиісті  салалар  әрекетіне 

негізделетін бағыттары:

1) қылмысты тез және толық ашуға, яғни заңды дұрыс пай-

далануды, жазадан құтыла алмайтындықты және кінәсіз адам-

дарды жауапқа тартпауды қамтамасыз етеді; 

2)  істелген  қылмысты  дұрыс  саралау,  орынды,  сай  жаза 

тағайындау;

3) жазаны атқару.

Жазаны атқару саласындағы саясат сонымен бірге қылмыс, 

әлеумет саясатына әсерін тигізеді. Сөйтіп, саясат қарастырып 

отырған  салада  жалпы  қылмыспен  күресудегі  саясатқа,  ал 

жекелей қабылдауға, қылмысты өтеген адамдарды әлеуметтік 

бейімделуге  және  оларға  көмек  көрсетуге  ықпалын  тигізеді. 

Бұл тағы әр салаға бөлудің шарттылығын растайды.

Қылмыстық-атқару саласындағы саясат, көбінесе коғамның 

өнегелілігіне, ондағы құқық саласының дәрежесі деңгейіне байла-

нысты. Мемлекет заңда өнегелілік пен құқықтық бағалылықтарды 

Қылмыстық-атқару саясатын қалыптастырудың әлеуметтік 


42

жариялап және бекітуі мүмкін. Бірақ халық әр уақытта жоғары 

руханилылық принциптерге ере бермеуі мүмкін, ол қоғамның 

өзіне  де  байланысты.  Әлеуметтік  қатынастардың  шиеленісуі 

қоғамның өнегелік негізін төмендетеді, ол адамдардың өзара 

қарым-қатынасына кері әсерін тигізеді. 

Халықаралық  келісімдерде  көрсетілгендей,  адам  құқын 

қорғауда және сотталғандармен айналысқанда жалпы ережелер 

мен қағидаларын қорғау мәнділігі, сипаты барлық мемлекеттер 

үшін және елдегі қалыптасқан идеологиялық, криминологиялық 

себептерге  қарамастан,  бірдей  белгіленеді.  Мысалы,  жазаны 

атқару саласындағы саясатқа сол елдегі қылмыс құрылысының 

құбылысы  әсерін  тигізуі  мүмкін.  Қылмыстың  тұрақты  бір 

дәрежеде  болғанын  қарап  отырған  бағытымызда  негізінен 

ізгілікті болады.

Жалпы айтқанда, қылмыстың өсуі, әсіресе зорлық түрінің 

қоғамдағы жағдайға кері әсерін тигізеді де әдетте қылмыспен 

күресу мәселелері қатал саяси және құқықтық шешімдер қабылдауға 

апарып тіреледі. Жазаны орындау саласындағы саясатты құруға 

ықпалын тигізетін негізгі факторлардың бірі - сотталғандармен 

кәсіби  дәрежеде  айналыса  білу,  жазаны  өтегенде  әлеуметтік 

зардабы аз болу үшін ғылыми ойдың жетістіктерін пайдалана 

білу.  Ол  үшін  қылмыспен  күресу  мәселесін  ғана  жете  тексе-

румен бірге, сонымен қатар сотталғандармен жұмыс істегенде 

педагогикалық, психологиялық мәселелері де туындайды [5].

ӘДеБиеттеР тІзІМІ

1. Петров С.М., туманов Г.А. О двух стратегиях реформи-

рования  уголовно-исполнительной  системы  //  Государство  и 

право. - 1995. - №7. 

2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi: Қазақстан 

Республикасының 2014 ж. 3 шілдедегі кодексі.

3. ҚР Қылмыстық-атқару кодексiне түсіндірмелер. - Астана, 

2014. - 512 б.

4. Герцензон А.А. Актуальные проблемы советской крими-

нологии. - М., 1967.

5. Қамаудағыларға қараудың ең төменгі стандарттық ережелері: 

БҰҰ бірінші Конгресінде қабылданған, 30 тамыз 1955 жыл.

А.Н. Дүйсенбаева


43

2 секция 

 

А.с. Жанатов

сРедства массовоЙ инфоРмации 

как сРедство пРофилактики 

пРавонаРушениЙ

А.С. Жанатов,

магистрант 



Научный руководитель: К.Р. Сейпиева,

доцент кафедры юриспруденции, кандидат исторических наук, 

Кокшетауский университет им. А. Мырзахметова

Практика  борьбы  с  преступностью  свидетельствует,  что 

наряду  с  другими  факторами  эффективность  правоохрани-

тельной  деятельности  находится  в  прямой  зависимости  от 

используемых при раскрытии и расследовании преступлений 

средств и методов. 

Одним  из  таких  средств  является  использование  средств 

массовой информации  (далее - СМи): прессы, радио и теле-

видения.  Современную  жизнь  невозможно  представить  без 

средств массовой информации. Часто они являются индикатором 

состояния общества, определяют характер развития истории. 

В 2012 году в Республике Казахстан в сфере информацион-

ных технологий и массовых коммуникаций осуществляли свою 

деятельность более 2700 СМи. из них: 439 государственных и 

2326 негосударственных. Подавляющее большинство состав-

ляют газеты (1666) и журналы (848), 238 – электронные СМи 

(51  телекомпания,  48  радиокомпаний,  133  оператора  кабель-

ного телевидения, 6 операторов спутникового вещания) и 13 

информационных агентств [1]. СМи оказывают положительное 

воздействие  на  сознание  людей.  это  постепенно  приводит  к 

изменению психологии различных слоев населения, мотивов 

поведения, взглядов, убеждений, привычек.

Распространяемая СМи информация все сильнее влияет на 

поведение людей, зачастую детерминируя те или иные их по-

ступки. Она оказывает воздействие на неограниченный круг лиц, 

на все население в целом, на преступников, жертв, работников 

правоохранительных  органов  и  судей,  оказывает  влияние  на 


44

А.с. Жанатов

взрослых и несовершеннолетних. При этом одна и та же инфор-

мация СМи на разных людей оказывает различное влияние: на 

одних - благотворное, даже психотерапевтическое, на других - 

негативное или даже провоцирующее, вызывающее какую-либо 

внезапную реакцию, в том числе и криминальную. 

СМи  активно  участвуют  в  формировании  общественного 

мнения, отношения населения к правопорядку, деятельности 

правоохранительных органов и судов, способны вызывать тер-

пимость или. наоборот, нетерпимость по отношению к разного 

рода правонарушениям, оказывая, таким образом, криминоген-

ное  либо  профилактическое  влияние  yа  криминологическую 

ситуацию. 

Важно также отметить и значительное упрощение доступа к 

информации. еще десять лет назад возможности беспроводного 

интернета были чрезвычайно ограничены. теперь полноценный 

доступ  в  интернет  (к  информационным  сайтам,  радиостан-

циям,  телеканалам,  вещающим  исключительно  в  глобальной 

сети) возможен из любого места, в том числе и прямо с улиц 

при помощи планшетных компьютеров, смартфонов и прочих 

мобильных устройств, количество которых постоянно растет. 

В статье 4 закона Республики Казахстан «О национальной 

безопасности  Республики  Казахстан»  от  6  января  2012  года 

информационная  безопасность  определена  как  вид  нацио-

нальной  безопасности,  которая  характеризуется  состоянием 

защищенности информационного пространства, а также прав 

и интересов человека и гражданина, общества и государства в 

информационной сфере от реальных и потенциальных угроз, 

при котором обеспечивается устойчивое развитие и информа-

ционная независимость страны. 

СМи оказывают влияние на криминологическую ситуацию 

в  стране  путем  воздействия  на  волю  и  сознание  людей.  Это 

воздействие может носить как негативный (криминогенный), 

так  и  позитивный  (профилактический)  характер.  Средства 

массовой информации могут оказывать серьезное профилакти-

ческое воздействие на население, направленное на повышение 

уровня правосознания, снижение уровня агрессии, воспитание 


45

людей в духе соблюдения норм права, на борьбу с правовым 

нигилизмом и ликвидацию правовой безграмотности, усиление 

моральных регуляторов в обществе. 

Профилактической  является  также  информация,  которая 

убеждает в недопустимости и неэффективности нелегального 

и тем более криминального способа решения личных проблем, 

разрушает романтический ореол вокруг преступников. Профи-

лактическим воздействием СМи является борьба с латентной 

преступностью,  призывы  к  взаимодействию  с  правоохрани-

тельными органами и предоставлению им всей информации о 

совершенных или планируемых преступлениях. 

Мощный и многогранный эффект воздействия СМи на обще-

ство позволяет им включиться в систему предупреждения пре-

ступности как одно из важнейших средств. информируя обще-

ство о совершенных преступлениях, масс-медиа способствуют 

снижению уровня латентности преступлений. Распространение 

правовых знаний, борьба с правовым нигилизмом и правовой 

безграмотностью, формирование правопослушных установок 

являются  важнейшими  элементами  профилактического  воз-

действия СМи. 

СПиСОК ЛитеРАтУРЫ

1. Павловская О. Классификация СМи в Казахстане: реаль-

ность и перспективы // http://mysl.kz

2.  О  национальной  безопасности  Республики  Казахстан: 

закон Республики Казахстан от 6 января 2012 года № 527-IV.



средства массовой информации как средство профилактики

46

бас бостандығынан аЙыРылғандаРға 

тәРбиелік ыҚпал ету

Н.Д. Жансамат,

2 курс курсанты



Ғылыми жетекшісі: Р.Б. Калиярова,

ҚҚАҚжК кафедрасының оқытушысы, полиция капитаны,

ҚР ІІМ Ш. Қабылбаев атындағы Қостанай академиясы

Сотталғандарды түзеу мен тәрбиелеудің негізгі амалдарын заңмен 

бекіту қылмыстық-атқару саясатында адамгершілік қағидаларына 

оралу, қылмыстық жазаны атқаруды ұйымдастыруға үндеу бо-

лып есептеледі. заң шығарушы тәрбие жұмысының мақсаттары, 

міндеттері мен маңызын айтарлықтай дәл және кең белгілеген 

сотталғанның жеке басының қалыптасу бағыттарын былайша 

білдірген: «Бас бостандығынан айыруға сотталғандармен тәрбие 

жұмысы оларды түзеуге, сотталғандардың қоғамдық пайдалы 

қызметімен айналысуға ұмтылысын, еңбекке адал көзқарасын 

қалыптастыруға, заңдардың талаптарын және қоғамда қабылданған 

басқа  да  мінез-құлық  ережелерін  сақтауға,  сотталғандардың 

білімін, олардың білім және мәдени деңгейін арттыруға және 

одан әрі дамытуға бағытталған». Сотталғандардың жүргізілген 

тәрбие шараларына қатысуы олардың түзелу дәрежесін анықтау 

кезінде, сондай-ақ көтермелеу және жазалау шараларын қолдану 

кезінде ескеріледі. Сотталғандармен тәрбие жұмысы мекеменің 

түрі, жазалау мерзімі, ұстау жағдайлары, олардың жеке басының 

дара  ерекшеліктері  және  олардың  жасаған  қылмыстарының 

мән-жайлары ескеріле отырып, саралап жүргізіледі [1]. 

тәрбие  жұмысын  сотталғандармен  жүргізгенде  оның  мы-

надай түрлері: адамгершілік, құқықтық, еңбек, дене тәрбиесі 

көрсетілген. Соттталғандармен тәрбие жұмысы психологиялық, 

педагогикалық  әдістер  негізінде  жеке,  топтық  және  жаппай 

нышандарда ұйымдастырылады.

тәрбиелеу  жұмысының  мақсаты  –  сотталғандардың  қара 

күші мен жүйке саулығын орнына келтіру, жеке басын аздыр-

мау,  құқық  орындаушылықты  мінез-құлқына  енгізу,  қылмыс 



2 секция 

 

Н.Д. Жансамат

47

істеу ойларынан қайту, құлқына жауапты бөлуге үйрету, жал-

пы  адамгершілік  өнегелік  негіздерін  сақтауға  үйрету  болып 

есептеледі.  Жаза  мерзімін  сотталған  өтеп  шыққаннан  кейін 

оған өз бетімен өмір сүру, қылмыстық орта әсерінен тәуелсіз 

болу  мінезін,  адамның  ар-намысын  сыйлау  әдетін  сіңіруге 

дағдылануға пайдалануы тиіс [2].

Жазаны  атқарушы  органдардың  әрекетіндегі  тәрбиелеу 

жұмысының негізгі бағыттары қағидаттар мен жүйесінде, ал-

дымен  түзеу  қағидаттарында  сотталғандардың  мінез-құлқын 

түзетуге бейнеленуі тиіс.

Сотталғандармен  жүргізілетін  тәрбиелеу  жұмысының 

қағидаттарына кіретіндер: бас бостандығынан айырылған адам-

дар  мен  ізгілікті  қарым-қатынаста  болу;  барлық  тәрбиелеу 

процесі  аспектісінде  жалпы  адамгершілік  бағалылықтардың 

басымдылығы;  тәрбиелеу  процесін  педагогикаландыру  және 

психологизациялау; сотталғандарды күтуде олардың қылмыстық 

ісіне  және  өнегесі  төмендегеніне  қарамастан  жағдайы  мен 

тәртібіне даралап ыңғайын табу; еңбекке және тәрбиелеу ша-

раларына  қарым-қатынасы;  жазаны  атқарудың  жағдайы  мен 

тәртібін жалпы қабылданған халықаралық нормаларға келтіру; 

ар-ождан және дін ұстау бостандығын қамтамасыз ету [3].

тәрбиелеу жұмыстарының қағидаттарын қолданудың тәртібі 

мыналар: қылмыстық жазаны орындау кезінде сотталғандарға азап 

шегу зиянын келтіру мүмкіндігін болдырмау ізгілік қағидаларын 

іске асыруда бас бостандығынан айыру орындары әкімшілігі 

әрекетінің  бағытын  өзгерту,  көбінесе  жазалау-рұқсат  етпеу 

әдісімен психологиялық-педагогикалық әдіске, сотталғандарға 

қосымша жазалау мен мақтауды жекелеп қолдануға мүмкіндік 

береді.


Қызметкерлердің  тәрбиелеу  жұмысы  -  әрекетінің  негізін 

сотталғандарды  түзеу  және  тәрбиелеу  әдістерінің  тәрбиелік 

мүмкіндігін іске асыру, тәрбие процесінің негізгі бағыттарын 

құрайды.  Сонымен,  сотталғандарды  еңбекке  тәрбиелеуге 

кіретіндер:  еңбек  жарысын  ұйымдастыру,  сотталғандардың 

еңбектегі және қоғамдық белсенділігіне себепші болу, материалдық 

пен адамгершілік үлгісіне жағдай жасап пайдалану, жабдыққа, 

Бас бостандығынан айырылғандарға тәрбиелік ықпал ету


48

механизмдерге, құрал-саймандарға күтіммен қарау үшін күресу, 

шикізат пен материалдарды үнемдеп жұмсау.

Өнегелік, құқықтық, дене шынықтыру тәрбиесі, көпшілік-

спорт жұмысы, дәрістер, әңгімелер, конференциялар, ғылыми 

пікірталас, тақырыптық кештер, соғыс және еңбек ардагерлерімен 

кездесулер арқылы жүзеге асырылады.

тәрбиелеу жұмысының мақсатын орындауда бас бостандығынан 

айыру  орындарындағы  сотталғандардың  өздігінен  қызмет 

ету  ұйымдары  едәуір  рөл  атқарады.  Олар  сотталғандарда  өз 

бастаулары  арқылы  пайдалы  талаптану,  ұжымға  дағдылану, 

жаза өтеп жүргендерге ұжымның әсерін пайдалану мақсатында 

құрылады.

Қорытындылай келгенде, мекемелердің әкімшілігі – біртұтас 

педагогикалық ұжым құруға көзделген болуы керек. Бұл арнайы 

ұйымдасқан, әлеуметтік-психологиялық адамдар бірлестігі, оның 

әрекеті сотталғандардың жеке басының өнегелік өзгерістеріне 

бағытталған,  сондықтан  бұл  тәрбиелеу  іс  әрекетіне  жатады. 

Сонымен сотталғандарды жаңаша әлеуметтендіру үшін рухани, 

әлеуметтік көмек көрсету, пайдалы әлеуметтік байланыстары 

арқылы  әсер  ету  (отбасы,  туысқандары,  еңбек  ұжымы),  бас 

бостандығынан айыру орындарындағы сотталғандарға жоғары, 

орта  оқу  орындарында  сырттай  оқуға  мүмкіншілік  тұғызу, 

сотталғандарды өзін-өзі тәрбиелеуге талаптандыру [4].

ӘДеБиеттеР тІзІМІ

1. Уголовно-исполнительное право Республики Казахстан. 

- Алматы: Баспа, 1997. 

2. Уголовно-исполнительное право // под ред. и.В. Шмаро-

ва. - М.: БеК, 1996. 

3. Әлеуметтік жұмыстың антологиясы. 5 томдық. 3-т. / құраст.: 

М.В.Фирсов. - Ставрополь: МВФ ОПт, 1995.

4. Василев В.Л. Юридическая психология. – 3-е изд. – СПб: 

издательство «Питер», 2000. – 624 с.

Н.Д. Жансамат

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   33




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет