Орайы келген әҢгіме ( 9-¾ ) №18 №18



жүктеу 0.74 Mb.
Pdf просмотр
бет1/6
Дата12.06.2017
өлшемі0.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ОРАЙЫ КЕЛГЕН ӘҢГІМЕ

(

 9-¾

)

№18

№18

(642) 

(642) 

55

мамыр

мамыр

2017 жыл

ҰЛТТЫҚ АПТАЛЫҚ                Газет 2005 жылдың 7 қаңтарынан шыға бастады

www.jasqazaq.kz               vk.com.jasqazaq             Jasqazaq           Жас қазақ

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ТҮЙТКІЛ

J

A

S

Q

A

Z

A

Q

.

JASQAZAQ.

K

Z



 

KZ

 



11

11

ТӘТТІ ТҮБІРДЕН 

ТУРИЗМГЕ 

ДЕЙІН...

o

n



 t

h



w

eb

on the web



КЕШЕ 

МИЛЛИАРДЕР 

ЕДІ

7

7

44

БІРІНШІ 

СЫНЫПТЫ БІРГЕ 

ОҚЫДЫМ

7 МАМЫР – ОТАН 

ҚОРҒАУШЫЛАР КҮНІ

ТЕМІРГЕ 

ЖАН БІТІРДІ

3

3

«Менің міндетім – байланыс 

«Менің міндетім – байланыс 

қамтамасыз ету. Ресейде өткен 

қамтамасыз ету. Ресейде өткен 

жаттығулар барысында көрші 

жаттығулар барысында көрші 

елдің әскери мамандары 

елдің әскери мамандары 

дауысымды естіп, қыз баланың 

дауысымды естіп, қыз баланың 

теңізші болғанына таңданыпты. 

теңізші болғанына таңданыпты. 

Кейін Қазақстан Әскери теңіз 

Кейін Қазақстан Әскери теңіз 

күштеріндегі қазақ қызын 

күштеріндегі қазақ қызын 

көреміз деп арнайы келіпті».

көреміз деп арнайы келіпті».

Жанар ИБРАЕВА:



(

 5-¾

)

АРМАНЫМ –

АРМАНЫМ –

АДМИРАЛ 

АДМИРАЛ 

БОЛУ

БОЛУ

22

астады

қазақ

«АЛТЫН БАЛЫҚ»

Қызыл су терістіктегі ағайынды әбден 

Қызыл су терістіктегі ағайынды әбден 

абыржытты. Айтып келген апаттың кесірінен 

абыржытты. Айтып келген апаттың кесірінен 

талай үй су астында қалды. Біреу баспанасынан 

талай үй су астында қалды. Біреу баспанасынан 

айырылып, далада жүр. Ал Қызылжарда біреулер 

айырылып, далада жүр. Ал Қызылжарда біреулер 

кәдімгі автобус аялдамасында отырып балық 

кәдімгі автобус аялдамасында отырып балық 

аулауға көшкен. Ғайыптан қармағы «алтын балық» 

аулауға көшкен. Ғайыптан қармағы «алтын балық» 

қапты делік. Балықтың арманын сұраса. Әрине, 

қапты делік. Балықтың арманын сұраса. Әрине, 

ол мынадай лай суда емес, Ертістің мөлдір 

ол мынадай лай суда емес, Ертістің мөлдір 

айдынында құлаштап жүзуді аңсайтын еді. Бірақ 

айдынында құлаштап жүзуді аңсайтын еді. Бірақ 

Ертіс қайда, ел қайда? Ертіс арнасынан асып, 

Ертіс қайда, ел қайда? Ертіс арнасынан асып, 

жұрт қызыл суды тізеден кешіп жүр.

жұрт қызыл суды тізеден кешіп жүр.

Қазақ «От пен суды – 

тілсіз жау» – дейді. Тілсіз 

жау ешкімді мәпелеп-

мүсіркемейді.  кім-қараның 

жайбасарлығынан жапа 

шеккен жоқ-жітік те, зәулім 

сарайы мен қымбат жиһазына 

ылғал тартқан бай-бағлан да 

әлгі «алтын балыққа» қарғын 

селдің бетін қайтар» – деген 

тінішін айтар ма еді, кім 

білсін?

 

АЯЛДАМАДАҒЫ 

АЯЛДАМАДАҒЫ 

(

 9-¾

)

ҚАЗАҚТ

ЫҢ 

ҚАЗАҚТЫҢ

 

АНТРОП

ОЛОГЫ

АНТРОПОЛОГЫ


Соғыстан 

қансыраған 

Сирия 

аумағында 

қауіпсіз 

аймақтар 

құрылады.

Таяу 


Шығыстағы осы 

елде бейбіт 

келісімнің 

кепілгері болып 

табылатын үш 

ел – Иран, 

Ресей және 

Түркия  кілдері 

Астанада 

ткен басқосуда 

қауіпсіз аймақ 

құру ж нінде 

уағдаласты. 

Еліміздің сыртқы 

істер министрі Қайрат 

бдірахманов Сирияда 

атысты тоқтату  міршең 

мәселе екеніне тоқталып, 

шиеленістің одан әрі  ршуі 

тараптардың мүддесіне сай 

келмейтінін атап  тті. Ол 

Астанада қол жеткізілген 

келісімнің орындалуы мен 

Сирияда баянды 

бейбітшілік орнату 

тараптардың ерік-жігері мен 

табандылығына байланысты 

екеніне де назар аударды. 

Астанада процесінің 

бесінші басқосуы шілде 

айында  теді.

№18 (642) 5 мамыр 2017 жыл

2

ww

www.ja

w.jasqazaq.kz                             E-mail: jas_qazaq@mail.ru

sqazaq.kz                             E-mail: jas_qazaq@mail.ru

168 

168 

САҒАТ 

САҒАТ 

Билік


Билік

леумет. 


tt

00

ҮР



ДІС

Осы аптада Елбасы Өзбекстан президенті 

Шавкат Мирзияевпен кездесті. Оңтүстік Қазақстан 

облысында өткен жүздесуде екі ел арасында қол 

жеткізілген уағдаластықтың іске асырылу мәселесі 

талқыланды.

«Күштінің арты диірмен 

тартады» – дейді. Қалай тауып 

айтқан, ә?! Ақт бе  ңірінде мектеп 

директоры мұғалімдердің сабағын 

қойып,  зінің үйінде 

жұмысқа жегіпті. 

Кір жуғызған, 

тамақ пісіртіп, 

үй тазалатқан. Күшті емей 

немене?  зі білдей бір мектептің 

басшысы. Қарғалы ауданының 

Жосалы ауылындағы барлық 

ұстаз ашса – алақанында, жұмса 

– жұдырығында. Оның үстіне, 

әлгі директордың күйеуі аудандық 

мәслихаттың депутаты екен. 

Артында – арқа сүйер атқамінері, 

қолында – директор деген м р 

тұрғанда, ауылдың мұғалімі с з 

болып па, тәйірі! 

Осындай д кей директордың 

қолында қанша қарак з қыз, 

қанша жеткіншек ұл білім алып 

жатыр. Солар кімнен тәлім алып, 

кімді идеал тұтады? Мұғалімді үй 

шаруасына жеккен 

директордан ба, 

әлде?.. Түсініксіз. 

Білім саласындағы осындай 

бассыздықтың, отбасындағы 

тәрбиенің осалдығынан мектеп 

жасындағы ұл-қыздың кейбірі 

бойына боркемік қасиет сіңірді. 

С зімізге дәлел келтірейік. Екі 

күнде екі қыз к пқабатты үйден 

секіріпті. Біреуі мерт болған. 

Ал екіншісі құдай сақтап аман 

қалыпты. Екеуі де  з- зіне қол 

жұмсады. Ішкі істер басқармасы 

осылай тіркеген. 

Айтпақшы, осы аптада тағы 

бір оқиға жаға ұстатты. Алты 

жасар қызды зорламақ болған 

азғын ғаламторды біраз шулатты. 

Түрмеден шыққан адамға 

қаршадай қызын сеніп, жетектетіп 

жіберген ата-ананың бұл әрекетін 

қалай түсінесіз? Қасқырға қой 

бақтырғанмен бірдей емес пе. 

леуметтік желідегілер әлгі екі 

аяқты айуанмен аралас-құралас 

болған ата-ананың  зін айыптап 

жатыр. 


ңгіменің басында Ақт бедегі 

әпербақан-ұстазды тілге тиек еткен 

едік. Шығыста да соған ұқсас к рініс. 

Б кебай орман шаруашылығының 

бас директоры Сейілхан Кемпіров 

қоластындағыларды қара жұмысқа 

салған. Дүкені мен мал фермасы 

бар екен. Жұмысшылар соған 

жегіліпті. Тіпті ормандағы  рт 

с ндіру машинасының жүргізушісі 

монша мен малға су тасиды. Мұның 

ұрпақ тәрбиесіне қандай қатысы бар 

дейтін шығарсыздар. Үлкендердің 

осындай әлімжеттігін к ріп- скен 

кішкентайлар қандай тәрбие алады? 

Бүгін кімді идеал 

тұтады, ертең кім 

болады? Қысқасы, 

мектептегі 

оқушыға тау 

тұлғалы  неге 

керек.


  Ө

АПТАНЫҢ АЙТАРЫ

АПТАНЫҢ АЙТАРЫ

600

600

мың доллар. Алматыда 

72 адамды ұстаған 

алаяқтар ұсталды



1

1

млн доллар. Оңтүстікте 

кәсіпкерден ақша 

бопсалаған 

экс-депутат қолға түсті

3

3

млн теңге. Алматы 

облысының тұрғыны 

бүйрегін ашық 

саудаға қойды

Мемлекет басшысы наурыз айында  ткен кездесуден бері 

екі ел арасындағы іскерлік белсенділіктің артуы байқалып 

отырғанын атап  тті. Биылғы бірінші тоқсанда экономиканың 

түрлі саласындағы іскерлік  зара қарым-қатынастың деңгейі 

артты. Осы орайда, к лік-логистика саласын, авто неркәсіпті, 

сондай-ақ  ңірлік ынтымақтастықты атап  туге болады. 2017 

жылғы алғашқы үш айда тауар айналымы 37 пайызға  скен. 

Ш.Мирзияев тығыз екіжақты кездесулер мемлекетаралық 

қарым-қатынастың тиімділігіне тікелей ықпал етіп отырғанына 

назар аударды.  збек к шбасшысы «Биылғы наурыз айындағы 

сапардан соң біз бірлескен жұмыстардың барлық бағыты 

бойынша жол картасын қабылдадық. Министрлер,  ңірлер 

басшылары деңгейіндегі кездесулер жиіледі», – деді.

Бұдан б лек,  збекстан президенті Ресейден мұнай 

тасымалдау мәселесіне байланысты қолдау к рсеткені 

үшін Н.Назарбаевқа алғыс айтты. Екі ел арасындағы 

ынтымақтастықтың оң қарқыны сақталып, одан әрі дами 

беретініне сенім білдірді. Сонымен қатар екі ел президенттері 

«Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды. 

Онда «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігін 

аралау барысында кәсіпорынның жүзім  сіру, шарап жасау ісін 

дамыту саласындағы жұмысы ж нінде мәлімет берілді. Жүзім 

қабылдау және оны ферментациялау сатысының технологиялық 

желісімен танысты. Сондай-ақ  нім тазартылып, құтыларға 

құйылатын цехтарды аралап к рді. 



14 мыңнан астам отандасымыз 

ескі көлігін кәдеге жаратуға 

тапсырған. Әсіресе «Лада», 

«Москвич», «Волга» көліктері 

көптеп түсуде. Қазақстан автобизнес 

қауымдастығының дерегіне сүйенсек, 

өткен жылдан бері ескі автомобилді 

сатып алу бағдарламасы аясында 14 

322 «темір тұлпар» қабылданған.

ИДЕАЛ КЕРЕК

Бейбіт өмір

«1 мамыр да өтті. Бұл мейрамның 

ұзақ және бай тарихы бар. 

Қазақстанда бұл күн – Халықтар 

достастығы мен бірлігі күні. Еңбек, 

интернационализм күні емес, 

халықтар күні. Бірге өмір сүретін 

адамдардың күні. Біріккен 

ұжымның жетістігі, мемлекет – 

символдардың ғана емес, бір 

идеямен біріккен бір команда. 

Ол команданың басты мақсаты 

– бір-бірінің бастамасына 

қолдау көрсету. Осыған орай, 

мен мамырдың бірінші күнінде 

қазақ тілінің латын графикасына 

көшуін қолдауға шақырамын. 

Сонымен бірге осы күнді 

Қазақ тілі күні етіп белгілеуді 

ұсынамын».

(Facebook парақшасынан)

Денис КРИВОШЕЕВ, 

журналист: 

САН-САЛАЛЫ БАЙЛАНЫС

САН-САЛАЛЫ БАЙЛАНЫС

Аптаның ұсынысы

КӘДЕ


ГЕ 

КӘДЕГЕ


 

ЖАРА


СА, 

ЖАРАСА,


 

ҚАНЕ


КИ!

ҚАНЕКИ!


Марат БЕКЕТАЕВ, 

әділет министрі: 

«Сіздердің қазақ тіліндегі сұрақ-

тарыңызға 

1 жылдың 

ішінде жауап 

беремін. Қазір 

аптасына 3 рет 

қазақ тілінен 

сабақ алып 

жүрмін. Мен 

ауылға барған 

кезде қазақша 

сөйлеймін. 

Туыстарым-

мен де қазақша 

сөйлесемін. Қазақша сөйлегенді 

ұнатамын»

А

п



та

н

ы



Аптаны

Са

уал



ы

Сауалы


Жа

уаб


ы

Жауабы


«Қойылған 

сұраққа көбінде 

орыс тілінде 

жауап бересіз. 

Сіз қазақ 

тілінде еркін 

сөйлеу үшін 

сабақ алып 

жүрсіз 

бе? Бізге 

қашан 

қазақ 

тілінде 

толық 

жауап 

бересіз?»

ҚАУІПСІЗ 

ҚАУІПСІЗ 

АЙМАҚ 


АЙМАҚ 

ҚҰРЫЛАДЫ


ҚҰРЫЛАДЫ

Ескі к ліктерді қабылдау бойынша 

Шымкент қаласы к ш бастап тұр. 

Онда 1897 авток лік жиналған. Екінші 

орында 1163 авток лікпен Талдықорған 

тұрса, үштікті қолданыстан шыққан 

989 к лікті қабылдаған Алматы 

қаласы түйіндейді.   ткізілген 

к ліктің ең к несі 1948 жылы 

шығарылған «Москвич». «ҚазАқпарат» 

хабарлағандай, жоғарыда аталған 

бағдарлама бойынша авток лік  ткізу 

рәсімін оңтайландыру және қолайлы 

ету мақсатында электрондық кезек 

ұйымдастырылған. 

Brent маркасының шілделік 

фьючерсінің бір баррелі 50 доллар 70 центке 

т мендесе, WTI мұнайы 0,25 пайызға 

арзандап, 47 доллар 70 центке жеткен. 

Ал «қара алтын» құнының құбылуына 

АҚШ энергетика министрлігінің елдегі 

мұнай қоры ж ніндегі мәліметі себеп 

болған. Қазіргі таңда оның к лемі 900 мың 

баррельге азайған. 



Нарық

«ҚАРА АЛТЫННЫҢ» 

«ҚАРА АЛТЫННЫҢ» 

ҚҰНЫ ТҮСТІ

ҚҰНЫ ТҮСТІ

Лондон және Нью-

Йорк биржаларындағы 

электрондық сауда-

саттықта мұнайдың 

бағасы төмендеп, 

барреліне 50 долларға 

түсті.


3

№18 (642) 5 мамыр 2017 жыл



QO

QOĞ

ĞAM

AM

ww

www.ja

w.jasqazaq.kz         E-mail: jas_qazaq@mail.ru

sqazaq.kz         E-mail: jas_qazaq@mail.ru

ФОТОАЙҒАҚ

ФОТОАЙҒАҚ

Орал қаласы

Орал қаласы

Құрманғазы мен Динаның ескерткішін 

Құрманғазы мен Динаның ескерткішін 

орнатуға 69 миллион теңге жұмсалған

орнатуға 69 миллион теңге жұмсалған

Бір күні балам сабақтан келе 

салып: « ке, сенің массаң қанша? 

К лемің ше? Жылдамдығыңды 

білесің бе?» – деп түсініксіздеу 

сұрақтың астына алды. Иығындағы 

с мкесін алып жатып, 

маңдайына алақанымды 

бастым. Қызуы жоқ. 

Анасы да аң-таң. «Кел, 

балам, қарның ашып 

қалған шығар, тамақ 

іш» – деп жігі-жапар 

бола бастады. Мен де 

айналып-толғанып 

жатырмын. Ұлым қояр 

емес. «Айтшы, массаң 

қанша?» – дейді. Сонда 

ғана бірдеме түсінгендей 

болдым. «Ол не, сабақ 

па?» – деп с мкесіне қол 

создым. 


– Иә, бүгін сондай сабақ болды.

– Қай пәннен? – деппін ұлым 

жоғары сыныпта оқитындай.

– «Масса» дегенді физикадан 

оқып едік қой – деп с зге анасы 

араласты. 

– Жоқ, математикадан – дейді 

балам оқулықтарының бірін қолыма 

ұстатып жатып. 

– Балаң 1-сыныпта оқиды ғой, 

қайдағы физика? – дедім мен де 

жолдасымның с зін жақтырмай. 

Ұлым математика оқулығын қақ 

ортасынан ашып «Ұзындық. Масса. 

К лем» деген тақырыпты жайып 

салды алдыма. Балама – бір, кітапқа 

– бір қарап, түк түсінбей отырмын. 

Бұл қалай болды: «масса», «к лем» 

деген атаулар физика пәнінде 

кездеспейтін бе еді?  з к зіме  зім 

сенбей, оқулықты аударып сырт 

жағын қараймын. «Математика», 

«1- сынып» – деген жазу бадырайып 

тұр. Ішін ашамын: «Ұзындық, масса, 

к лем». Ал балаға түсіндіріп к р енді!..

Бұрын физика пәнінен «масса, 

үдеу, салмақ» дегенді оқығанбыз, 

есіме сол түсті. Оны қай сыныпта 

оқытып еді: 7 не 8-сыныпта 

танысқанымыз анық. Ал 6 жастағы 

балаға оны қалай түсіндіремін? 

Шарадай басым шақшадай болды 

деген осы шығар, меңірейдім де 

қалдым.


1-сыныптың математика 

оқулығындағы «жаңашылдық» 

мұнымен бітпеді. Күн сайын еселеп, 

жаңарып отырды. Енді ғана алу мен 

қосуды үйреніп жүрген оқушыға 

бір күні «Кері есеп» құрастырдық. 

Кері есеп құрастыру «массаны» 

түсіндіруден де ауыр соқты. 

Шынымды айтсам, кері есепті балам 

да, мен де сол күйі түсінген жоқпыз... 

Тағы бір күні «Х» пен «У»-ті 

к теріп келіпті. « ке, «Х» деген не? 

«У» деген не? Апай, бұл екеуі белгісіз 

сан. Осы белгісіз санды табыңдар 

деді. Қалай табамын?» – деп аузын 

ашып тұр. Дәптерін аштым. (х+у=8, 

х=3,4,5,6) мәнін тап – деген есеп 

к лденең жатыр. Түсіндірдім. Балам 

да түсінгендей болды. Бірақ: «Ол 

неге белгісіз сан? Не үшін оны анау 

«Х», «У» – деген әріппен береді?» 

– деп  зімді састырды. Мектеп 

табалдырығын енді аттаған бала ғой. 

Белгісіз теңдеуді түсіну түгілі, белгілі 

сандардың  зін әрең қосып-алып 

жүр. Одан да  тіп кеттік... 

ткен сейсенбі күні ұлым 

мектептен қуанып келді. « ке, 

диаграмма мен пиктограмманы, 

сосын комбинациялауды» оқысақ, 

1-сыныпты бітіреміз» – дейді. «Ол 

не?» – дедім, тағы бір түсініксіз сабақ 

болғанын іштей сезіп. «Диаграмма 

мен пиктограмма, комбинациялау 

ғой» – дейді, алақанын жайын. 

Бұл жолы шынымен түк түсінбей 

тұрғанымды ұлымнан жасырмадым. 

– Балам, айтып отырғандарың 

қай оқулығыңда? 

– Ой, әке-ай, тағы да математика 

ғой – деп ренжіді ол. 

Апайы түсіндірген сияқты. 

Сондықтан басымды қатырғым 

келмеді. Бірақ кісінің тілін 

бұрайтын әлгі атаулар әлі к кейімде 

сайрап тұр. Шынымен, диаграмма, 

пиктограмма, комбинациялау деген 

не екен, ә?!

«Жаратылыстану» деген пән бар. 

Ол да табақтай оқулық. Түрлі-түсті 

суретпен безендірілген. Екі жастағы 

қызым қатты жақсы к реді. Ашып 

алып, аюдың, қасқырдың суреттерін 

қарайды да отырады. 

– Балаңның тапсырмасына 

к мектесші, менің миым 

жетпеді – деп қарсы алды 

жолдасым бір күні. 

– Не тапсырма? Тағы да 

есеп пе? – дедім. Жұмыстан 

шаршап келген бетім еді. 

– Жоқ, 


«Жаратылыстанудан». «Қызыл 

кітапқа енген аңдар мен 

құстарды жазып келіңдер» – 

депті. 


– К мектеспедің бе енді? 

– Қалай к мектесемін, 

М.Елеусізовтің қызы ғой деп 

пе едің? – деді ол да шаптығып. 

«Қызыл кітапқа» қай аңның кіргенін, 

қай құстың сызылып қалғанын 

қайдан білейін? Қисынға да келмейді 

ғой» – деп бұрқылдап жатыр. 

Рас-ау, аң-құс түгілі, ауылдағы 

атасының қорасындағы т рт түліктің 

т лінің атын білмейтін бала үшін 

«Қызыл кітап» дегеннің  зі жұмбақ 

сияқты ма қалай?! Бір жолы ауылға 

барғанымызда құлынды к ріп «Аттың 

баласы» деп қатты қызығып еді. 

йелім бұрқылдап жүргенде соны 

ойладым. «Қызыл кітапты» қалай 

түсіндірсем екен?.. 

Бірінші сыныпты да аяқтап 

қалдық. Соңғы қоңырау алыс емес. 

Баламның сауаты ашылды, хат 

таныды. Сан санап, жүзге дейін 

қосып ала алады. Оған да шүкір! 

Жасыратыны жоқ, балам екеуміз 

1-сыныпты бірге оқыдық, енді 

2-сыныпты қайтеміз?!. 



 

,

1-

 

 ә

Балам 1-сыныпта оқиды. Былтырғы 1 қыркүйектен бері мен де 

1-сыныпты қайтадан бастап жатырмын. Еріккеннен емес, ұлыма 

көмектесу үшін. Көбінде математика пәнін бірге оқимыз. Есептерін 

бірге шығарамыз. Өйткені, баламның жалғыз өзінің шамасы 

жетпейді. Сөзім сенімді болу үшін нақты мысалмен бастайын.

Білім және ғылым министрлігінің назарына! 

немесе диаграмма мен 

пиктограмма деген не?

БІРІНШІ СЫНЫПТЫ 

БІРІНШІ СЫНЫПТЫ 

БІРГЕ ОҚЫДЫМ

БІРГЕ ОҚЫДЫМ

«Балаларды 

денсаулығы мен 

дамуына зардабын 

тигізетін ақпараттан 

қорғау туралы» 

Заң жобасы 

Мәжілістің төртінші 

шақырылымынан бері 

күн тәртібінен түскен емес. 

Биыл тағы қаралып отырған 

заң жобасының жұмыс тобында 

сарапшының бірі болғандықтан, 

құжатпен мұқият таныстым. Сонда 

байқағаным, негізгі басымдық 

телевизия, радио, газет-журналдағы 

теріс ақпараттардан баланы қорғауға 

қойылған да, қалғанын «басқа да 

аудиовизуальды  німдер» деп бір 

с збен қайыра салған. Заң жобасының 

тұсаукесеріндегі менің ұсынысым осы 

аудиовизуальды  німдердің қатарын 

компьютерлік ойындармен кеңейту 

еді. Себебі бізде теледидар 

арқылы тарайтын фильм, 

клип, бағдарлама бар, 

олардың мағынасына 

қарау, жас ерекшелігіне 

қарай маркировка қою 

біршама жолға қойылды. 

Тұсау салынбағаны – тек 

компьютерлік ойындар. 

Қазіргі компьютерлік 

ойындардың сюжеті 

де, бейнелеу мәнері 

де, кейіпкердің дауыс 

интонациясы да, тіпті 

кадрлардың жиілігі де бір 

мақсатты к здейді – сізде 

қатыгездік (агрессия) 

туғызу.  рине, осылай 

дегенмен, компьютерлік 

ойындарға біз тыйым сала 

алмаймыз. Компьютерлік 

клубтарды да жаба 

алмаймыз. 

Мынадай түйткілге назар салып 

к ріңізші. Қазір бүкіл компьютерлік 

клубтың т рінде тұрған Grand Theft 

Auto сериясындағы ойындарды алып 

қарайық. Бас кейіпкер кедей болса да, 

к лігіне жез кше шақырып, қажетін 

тей алады. Ал байыған сайын стрип-

барға барып, жалаңаш биге тапсырыс 

береді. Немесе басты кейіпкердің к ңіл 

қосып жүрген қызы – герлфрендіне 

әр ауық уақыт б ліп, жыныстық 

қатынасқа баруын міндеттеп қойған. 

Онсыз ойының жүз пайызға бітпейді. 

Айтпақшы, бұл ойынға Таиланд, 

Малайзия, БА  елдері тыйым салған. 

Ойын индустриясында  те танымал 

Mafia III ойынын да алып қарайық. 

Алдымен сутенерлік бизнесті жаулап 

аласың. Сосын есірткі бизнесіне 

к шесің. Содан кейін барып қана 

«мафияның басшысы» бола аласың. 

Болмаса,  те танымал Fallout 3 

ойынын алайықшы. Онда басты 

кейіпкер  те жоғары к рсеткішке жету 

үшін білегіне ине салуы керек. Сол 

себептен де бұл ойынға Аустралия 

тиым салды. Ал бізде кез-келген 

компьютерлік клубта осы ойын тұр.

Айтайын дегенім, мұндай 

ойындарды ересек адамның ойнағаны 

б лек те, ал клубтардағы негізгі 

контингент – алтыдан он бес жасқа 

дейінгі баланың ойнағаны бір б лек. 

Алатын әсері де басқа. Мүмкін, 

осындай ойындардағы «артық» 

сюжеттік линияларды арнайы 

бағдарламалар – модтар арқылы 

алып тастау керек шығар. Бұл тұста 

бізге Германияның тәжірибесі жақын 

келеді. Бұл елде  те қатал іс-әрекетті 

к рсетеді деген 39 компьютерлік 

ойынның сатылуына тыйым ресми 

түрде салынған. Ең қызығы, Германия 

тыйым салған тізімді қарап шықтым. 

Бізде солардың дені компьютерлік 

клубтарымызда еркін тұр. Мысалы, 

Hitman: Codename 47, Max Payne

Mortal Kombat Armageddon, Postal, 

Рainkiller, Resident Evil 3: Nemesis, 

The Punisher. Сонымен қатар 

Германияда 23 компьютерлік ойынды 

ойнауға болады. Бірақ толықтай 

тазалаудан (стерилизациядан) 

ткізген. Стерилизация дегенің – бұл 

ойындарда қан деген атымен жоқ 

немесе жасыл түске алмастырған. 

Фаталити к ріністерін кесіп тастаған, 

адам  лтіру тәсілін к рсетпейді. 

Стерилизацияға, тіпті Far Cry, біз 

мысал еткен Grand Theft Auto, Half-

Life, Medal of Honor секілді атақты 

ойындар да ұшыраған.

Қысқасы, егер ерік-жігеріміз 

табылса, бұл техникалық жағынан 

түк те қиындық туғызбайтын шара. 

Ең қызығы, бізде тыйым салынған 

компьютерлік ойынның тізімін еш 

жерден кездестірмедім. Демек, жоқ. 

Стерилизациядан  ткен ойын туралы 

да ақпарат таба алмадым. Демек, ол 

да жоқ. Сондықтан, компьютерлік 

ойындар арқылы келіп жатқан алапат 

зиян мен зардапты  лшеп, оған 

қарсы айла қылар осы заң жобасы 

болмаса, басқасынан қайран жоқ. 

Егер Аустралия, Германия, Оңтүстік 

Корея секілді біз үлгі тұтатын елдердің 

зі шектеуге барып жатса, расымен 

ойланатын нәрсе.



Каталог: wp-content -> uploads -> 2017
2017 -> Болашақ желтоқсан 2016 жыл
2017 -> Құрылтайшы жəне шығарушы: «Қазақ газеттерi» Жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiгi Редакторлар кеңесiнiң
2017 -> Мектепті сақтау – ауылды сақтау Намыс қайда? Шаңырақ
2017 -> «еуразиялық гендік қОР» ғылыми-өндірістік білім беру орталығы
2017 -> Еуропалық тұрғыдан көптілдік құзыреттілігін дамыту жолдары
2017 -> Қазақстандағы трансұлттық мультисауаттылық: ұрпақаралық оқыту
2017 -> Қараша 2015 жыл Қазақстан
2017 -> Қыжыл баспасөЗ – 2017

жүктеу 0.74 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет