ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені


Практикалық жұмыс 5 (6 сағ.)



жүктеу 0.98 Mb.
Pdf просмотр
бет4/6
Дата28.04.2017
өлшемі0.98 Mb.
1   2   3   4   5   6

 

Практикалық жұмыс 5 (6 сағ.) 

 

Параметрлік әдіспен өлшенген бағыттар бойынша триангуляция торына 

пунктты орнату  

 

4.1  суретіне  сәйкес  бар  триангуляциондыќ  торѓа  өлшенген  баѓыттар 



бойынша пунктты орнату кезіндегі тењдеулік есептеулерді орындау. 

 

35

 



Бекітілген  А,  В,  С  және  Д  пункттерініњ  координаттары  мен  орнатылатын  І 

пунктініњ  координаттары 4.1 кестесінде  келтірілген,  ал  өлшенген  баѓыттар 

4.2 кестесінде. 

 

 

A

B



C

D

I



№13

№10


№8

№9

№12



№11

№1

№2



№3

№4

№5



№6 №7

№14


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.1-сурет өлшенген баѓыттар бойынша  



пунктты орнату схемасы. 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

36

4. 1 кесте. Берілген мәліметтер 



Пункттер 

координаталары 

 

Нақты қабыр 



ғалардың 

дирекцион 

дық 

бұрыштары 



пункт

тер 


X Y 

Қабырға


лардың 

бағыт 


тары 

Өлшен 


ген 

ара 


қашық 

тықтар 




i

,м 


Нақты 

қабыр 


ғалар 

º ' " 




1

жақ. 



4119,347 

5945,016 

4000,000 

6621,201 

4585,350 

1241,589


244,268

4000,000


1957,889

1701,439


A-I 

B-I 


C-I 

D-I 


654,44 

1992,81 


2371,64 

2051,85 


 

CA 


CB 

CD 


AB 

272 


297 

322 


331 

28 


22 

04 


21 

 

38,81



43,34

43,5 


11,65

 

 

4.2-кесте. А, В, С және І нүктелеріндегі өлшенген баѓыттар 

Бағыттардың 

шамалары 

Түру 


нүктелері 

Нысаналау 

нүктелері 

º '  " 


Бағыттардың

атауы 






11 

24 


49 

00 


48 

54 


36 

00 


24,1 

03,7 


03,4 

№4 


№5 

№6 


№7 





73 

121 


00 

15 


07 

00 


34,1 

26,7 


№2 

№1 


№3 





15 

33 


00 

38 


58 

00 


37,1 

27,7 


№10 

№9 


№8 





97 


217 

305 


00 

06 


25 

50 


00 

05,1 


31,7 

18,4 


№13 

№14 


№11 

№12 


 

2.Белгісіз шамаларды аныќтау 

Есептіњ шартына сәйкес белгісіз шамалардыњ саны алтыѓа тењ: 

І  нүктеніњ  жуыќталѓан  жазыќ  координаттары  (x

1

, y

1

),  А,В,С  және  

нүктелеріндегі жақындатылған баѓдарлау бұрыштары (z

A

 ,z

B

 ,z

C

  және z



1

). 


Баѓдарлау  бұрыштары  дегеніміз  сол  бұрыштардыњ  көмегімен  нүктелерде 

өлшенген баѓыттарды жазыќтыќта баѓдарлау. 



 

 


 

37

3. Түзетпелер тењдеуін жалпы тџрде ќұру 



Есептіњ шартына сәйкес І пункты орнату үшін 14 баѓыт өлшенген (4.2-кесте). 

Баѓыттар 

мәндерініњ 

тењдеуі 


жалпы 

түрде 


былай 

келтіруге 

болады:N

1

=F(x

1

,y

1

,z

i

); 

N

i

+ υ

i

 = ( α

i

 + δ

αi

 ) - (z

i

+ δzi)(4.1) 

Мұндаѓы υ



i

 ,δα

i

, δz

i

 – орнатылатын пункттыњ жақындатылған координаттары 

арќылы  аныќталатын жақындатылған баѓдарлау бұрыштарына, баѓыттардыњ 

жақындатылған  дирекциондыќ  бұрыштарына,  өлшенген  баѓыттарѓа  сәйкес 

түзетпелері. 

 

l



i

- бос мүшелер мына формула бойынша аныќталады: 

 

i

i

i

i

i

N

Z

X

X

Y

Y

arctg



=



1

1

l



   немесе   

i

i

i

i

N

Z



=

α

l



  (4.2) 

 

Мұндаѓы  α



i

 – өлшенген  баѓыттыњ  жақындатылған  дирекциондыќ  бұрышы 

бекітілген  жаќтардыњ  дирекциондыќ  бұрыштары  да  α 

арќылы 


белгіленеді, 

ал 


бекітілген 

пункттерден 

орнатылатын  және  кері  дирекциондыќ  бұрыштары-  α 

арќылы. 


(4.1) тепе-тењдігініњ оњ жаќ бөлігіндегі (α

i

 -z

i

) айырымы N



i 

баѓытыныњ 

мәні  болып  табылады.  Осыны  ескере  түзетпелер  тењдеуі  жалпы  түрде (14 

санды) келесі түрде келтіруге болады: 



 υ

i

 =- δz

i

 + δα

i

+l

i

 (4.3) 


(4.2) тењдеуі сияќты 14 баѓыттардыњ әр біреуі үшін бос мүшелер келесі түрде 

болады: 


 

α

1'

-z

A

-N

1

=ℓ

1

 ; α

4

-z

C

-N

4

=ℓ





α

2

-z

A

-N

2

=ℓ

2

 ;α

5'

-z

C

-N

5

=ℓ



;(4.4) 

α

3

-z

A

-N

3

=ℓ3 ;α

6

-z

C

-N

6

=ℓ





α

7'

-z

A

-N

7

=ℓ

7

 ; α

11'

-z

C

-N

11

=ℓ

11 



 

38

α



8

'-z

A

-N

8

=ℓ



; α

12'

-z

C

-N

12

=ℓ

12 



α

9'

-z

A

-N

9

=ℓ



; α

13'

-z

C

-N

13

=ℓ

13 



α

10'

-z

A

-N

10

=ℓ

10 

;         α

14'

-z

C

-N

14

=ℓ

14 



l

i

  істіњ  мањызы  бойынша  l



i

  бос  мүшелер  нүктелердегі  баѓыттардыњ 

жуыќталѓан  және  өлшенген  мәндерініњ  арасындаѓы  айырымы  болып 

табылады.  α



i

 –N

i

 =z

i'

 – айырымдары  А,  В,  С  I  нүктелеріндегі  бірлікті 

жуыќталѓан  баѓдарлау  бұрыстары,  сондыќтан  z

i

=[z

i'

]/m  нүктелеріндегі 

бірлікті  жақындатылған  баѓдарлаушы  бұрыштар  мен  орашалар  арасындаѓы 

айырым  болып  табылады.  Мұндаѓы m нүктелеріндегі  өлшенген  баѓыттар 

саны. Жоѓарыда көрсетілген (4.2) тењдеуді ескере келесі түрге келеді: 

                l

i

=z

i'

-z

j

(4.5) 


мұндаѓы j- өлшенген баѓыттары бар нүктеніњ белгілеуі. 

Триангуляцияныњ бекітілген жаќтарыныњ дирекциондыќ бұрыштарыныњ 



2



α

3

, α

4

, α

6

, α

7

, α

8

, α

10

өзгермейтінін ескеру керек

 Орнатылатын  пунктке  баѓыттардыњ  жақындатылған  дирекциондыќ 

бұрыштары α

i

=arctg∆y/∆x формуласы бойынша 4.3-кестесінде есептеледі, ал 

тексеруі α'+45



0

=arctg(∆x+∆y)/(∆x-∆y)  формуласы бойынша іске асырылады. 

 

4.3 кесте Орнатылатын пунктке жақындатылған дирекциондыќ бұрыштарды 



есептеу 

 

X

1

 

Y

1

 

u

Y

X

Y

X

=

Δ



Δ

Δ



+

Δ

 



X

Y

Δ

Δ



 

Y

i

 

X

i

 

r = arctg 

X

Y

Δ

Δ



 

r+45

°

 = arctg 



Бағыттардың 



∆Y=Y

1

-Y

i

 

∆X=X

1

-X

i

 

атауы 


α

i-1 

∆X+∆Y 

∆X-∆Y 

α+45

°

 

A-I 

1701,439 



1241,589 

459,850 


925,853 

4585,35 


4119,347 

466,003 


6,153 

150,4718024 

 

89º37'09,2" 



89º37'09,2" 

0,986769222 

 

44º37'09,2" 



44º37'09,2" 

C-I 


1701,439 

4000,000 

4585,350 

4000,000 

0,594058208 

 

3,92681473 



 

 

39

-2298,561 



-1713,211 

585,350 


2883,911 

30º42'45,9" 

329º17'14" 

75º42'45,9" 

284º17'14" 

B-I 


1701,439 

244,268 


1457,171 

97,505 


4585,350 

5945,016 

-1359,666 

-2816,837 

0,034615066 

 

1º58'57" 



178º01'02,9" 

1,07171246 

 

46º58'57" 



133º01'02,9" 

D-I 


1701,439 

1957,889 

-256,450 

-2292,301 

4585,350 

6621,201 

-2035,851 

1779,401 

1,288243066 

 

52º10'46,4" 



232º10'46,4" 

0,125966979 

 

7º10'46,4" 



187º10'46,4" 

 

l



i 

бос мүшелері мен z



i'

 және z



j

 жуыќталѓан баѓдарлаушы бұрыштарын есептеу 

4.4-кестесінде жүргізіледі. 

 

4. Жалпы түрдегі түзетпелер тењдеуін сызыќтыќ түріне келтіру. 



Сызыќтыќ тењдеулер коэффициентерін есептеу. 

Берілген есепте әр өлшенген баѓыт келесі белгісіздердіњ функциялары болып 

табылады:  баѓдарлаушы  бұрыштардыњ  және  орнатылатын  пункттыњ  жазыќ 

координаттарыныњ (4.1 формуласын  ќара)  бірімен  ќатардаѓы  мүшелермен 

шектеле түзетпелер тењдеуініњ сызыќтыќ түрін аламыз: 

a

i

δx+b

i

δy+c

i

δz

j

+ℓ

i



i

(4.6) 


әр өлшенген баѓыт үшін түзетпелер келесі түрде келтіруге болады: 

 

a



1

δx+b

1

δy+c

1

δz

A

+ℓ

1



1



a

2

δx+b

2

δy+c

2

δz

A

+ℓ

2



2



a

3

δx+b

3

δy+c

3

δz

A

+ℓ

3



3



a

4

δx+b

4

δy+c

4

δz

C

+ℓ

4



4



a

5

δx+b

5

δy+c

5

δz

C

+ℓ

5



5



a

6

δx+b

6

δy+c

6

δz

C

+ℓ

6



6



a

7

δx+b

7

δy+c

7

δz

C

+ℓ

7



7

;     (4.7) 

a

8

δx+b

8

δy+c

8

δz

B

+ℓ

8



8



a

9

δx+b

9

δy+c

9

δz

B

+ℓ

9



9



a

10

δx+b

10

δy+c

10

δz

B

+ℓ

10



10



a

11

δx+b

11

δy+c

11

δz

1

+ℓ

11



11



 

40

a



12

δx+b

12

δy+c

12

δz

1

+ℓ

12



12



a

13

δx+b

13

δy+c

13

δz

1

+ℓ

13



13



a

14

δx+b

14

δy+c

14

δz

1

+ℓ

14



14

; 

мұндаѓы a



i

,b

i

,c

i

 – x

i

,y

i

,z

i

 сәйкес жалпы түрдегі функцияныњ дербес туындысы 

(4.1 тењдеуі). 

 

Мысалы: 



(

)

(



)

(

) (



)

,

sin



sin

1

1



0

1

1



2

1

1



1

2

1



2

1

1



2

1

1



1

1

1



1

1

1



1

S

S

S

Y

Y

X

X

Y

Y

X

X

Y

Y

X

X

Y

Y

X

X

X

Y

Y

arctg

X

Z

X

X

Z

X

F

a

A

A

A

A

A

A

A

A

A

A

A

α

α



α

α



=



=



+



=



=







⎟⎟



⎜⎜





+

=



⎟⎟



⎜⎜





=





=





=



=

 

мұндаѓы S

i

 – А нүктесінен I нүктесіне дейін ара ќашыќтыќ; 



a

1

,b

1

,c

1

 коэффициенттері бекітілген нүктеден орнатылатынға келетін баѓытќа 

жатады. 

(

)



;

0

2



2

2

=





=



=

X

Z

X

F

a

A

α

                     

(

)

;



0

2

2



2

=



=



=



Y

Z

Y

F

b

A

α

 

.

1

2



2

2



=





=



=

A

A

A

a

Z

Z

Z

Z

F

c

α

 



a

2

,b

2

,c

2

  коэффициенттері  бекітілген  нүктеден  бекітілгенге  келетін  баѓытќа 

жатады 

;

sin



11

11

11



S

a

α



=


Каталог: fulltext -> UMKDP -> MDiG
UMKDP -> Оқытушы пəнінің оқу-əдістемелік кешенін əзірлеген: т.ғ. к доцент Шерембаева Р. Т., т.ғ. к доцент Омарова. Н. К
UMKDP -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
UMKDP -> Кафедра меңгерушісі Тутанов С.Қ. 2009 ж
UMKDP -> ОҚытушы пəнінің ОҚУ-Əдістемелік кешені
UMKDP -> Жер асты кешендері құрылысының технологиясы
UMKDP -> А. Н. Данияров атындағы өнеркәсіптік көлік кафедрасы
UMKDP -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
MDiG -> Аға оқытушылар: Улжибаева Ғ. Ш., Кудышева Г. О., доцент, п.ғ. к
MDiG -> ОҚытушы пәнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
MDiG -> ОҚытушы пəннің ОҚУ-Əдістемелік кешені

жүктеу 0.98 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет