Қоғамдық пәндер кафедрасы Философия пәні



жүктеу 32.98 Kb.
бет1/2
Дата22.09.2022
өлшемі32.98 Kb.
#21398
түріПротокол
  1   2
о амды п ндер кафедрасы Философия п ні

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
СӘТБАЕВ УНИВЕРСИТЕТІ
Қоғамдық пәндер кафедрасы
Философия пәні



Билет № 21

  1. Сана мен тілдің байланысын көрсетіңіз.

  2. Болашақ инженерлерге философия қажет пе? Сіздің пікіріңіз.

Кафедра меңгерушісі ________________ Акатаева А.А.


Құрастырушы: Мендыбаев С.К., Оспанов Т.Т., Ержанова А.Ж., Абдихапарова Г.A., Манапова С.И.
Протокол №9«29 » сәуір 2021 г.

* Емтихан жауабын бағалау критерийлері:


Емтихандық балл max – 40 балл
1 тапсырма max – 15 балл (37.5%) – білім, түсінік.
1 тапсырма max – 25 балл (62.5%) – талдау, жинақтау, бағалау, шығармашылық.
Ф КазНИТУ 706-10. Емтихан билеті
1.Сана мен тілдің байланысын көрсетіңіз.
Менің аты-жөнім: Сембаев Диас Берикказыұлы, сана мен тілдің байланысын қарастырсақ, жеке-жеке тоқталып өтейік.
Айталық, психология, философия, логика, лингвистика ғылымдарының əрқилы салаларында жан-жақты сөз етіліп жүрген аталмыш ұғымдар ғылыми термин ретінде əрқалай түсіндіріліп жүргендігі белгілі.
Сана дегеніміз - адам сезінген және аңғарған ішкі - сыртқы болмыс күйіОл адамды басқа тіршілік иелерінен ерекшелеп отыратыняғни ойлау қабіле-тіне мүмкіндік беретін қасиеті. Сана болмаса , жер планетасы баяғы тас дәуірінде қалып кететін еді.
Негізінде «сана» ұғымы «адамдардың қоғамдық-тарихи əрекетінің жалпыға бірдей формаларымен сипатталатын объективтік əрекетке қатысты адамға тəн амал.Сана – əлемнің объективтік заңдылықтары, қасиеттері- мен мүмкіндіктері жайлы біліммен дүниеге деген көзқарас ретінде анықталады.
Сана көптеген пəндер үшін ақиқатты мінсіз қайталау қабілетін, сондай-ақ əртүрлі деңгейде механизмдер мен формаларды білдіретін негізгі ұғым болып табылады. Өткен ғасырда сана мəселесі тек гуманитарлық ілімдер пəні, соның ішінде əсіресе философия мен психологияның пəні болып табылады деп есептелді. ХХ ғасыр бұл шеңберді айтарлықтай кеңейтті. Көптеген жаратылыстану жəне гуманитарлық ғылымдар да сананы зерттеумен айналысып, оның кейбір заңдылықтарын айқындады. Философия мен психология үшін сана мəселесі негізгі зерттеу нысандарының бірі болып саналады. Ал тіл білімін сананың тілдік сипаты қызықтыратыны сөзсіз, осы тұрғыдан лингвистиканың қарқынды дамып келе жатқан жас бағыттарының бірі психолингвистика үшін «тілдік сана» ұғымы орталық ұғымдардың біріне айналып үлгерді, оның себебі де жоқ емес. Тіл – сана мазмұнын білдіретін негізгі құрал болып табылады. Тілдің өзі тіл білімінің жас бағыты психолингвистикада арнайы бейнеде əлемді бейнелейтін жəне адамдардың айналадағы ақиқат жайлы ұғымтүсінігін қалыптастыратын тірі құрал ретінде түсініледі.


Тіл дегенімізбелгілі бір заттытүсініктіұғымды белгілейтін және дыбыстауы бар таңбалар жүйесіТіл дегенде ең алдыменен біздің ойымызға басқа адамдармен сөйлесу келедіЕкіншіәр ұлттың өз тілі бары келедіОның барлығы да дұрыс пікірЕң алдымен тіл - байланысу құралы, ал әр ұлт бір-бірімен әр түрлі тілмен байланысадыТіл жайлы көптеген мақал сөздермәтелдер айтылып кеткенМысалығатіл тас жарады немесе бас жарадыЯғниадам тіл арқылы көптеген жетістіктерге жете алады, ал егерде байқамай ойламай сөйлесекелеңсіздікке немесе қауіп қатерге алып келуі мүмкін
Қазіргі лингвистикада тіл табиғатын қарастырудағы түбегейлі өзгерістердің себептері көп-ақ, солардың бірі тілді жəне оның қарым-қатынастық қызметін тек формалық құрылым тұрғысынан зерттеу арқылы тіл табиғатын толық əрі жан-жақты тану мүмкін еместігі болып отыр. 


Енді сана мен тілдің байланысын қарастырсақ, əртүрлі ғалымдардың еңбектерінде əрқилы ғылыми жəне əдіснамалық тұрғыдан түсіндіріліп жүр. Ғалымдардың аталмыш мəселені жан-жақты талдауы арқылы «тілдік сана» ұғымының күрделілігін байқауға болады. Көптеген зерттеулердің барлығына қарамастан бірегей тұтас тілдік сана теориясы бар деп айта алмаймыз. Тілдік сананы талдау амалдарының ортақ нəтижесі көрсетіп отырғандай, тілдік сана тіл арқылы көріністенеді.
Тіл мен ой-сана арасындағы қарым-қатынас екі жақты: екеуінің де бір-біріне берері де, бір-бірінен алары да аз емес. Тіл – ой-сананы қалыптастыратын, оны материалдандырып жарыққа шығаратын, басқаларға білдіретін, ой-сана табыстарын сақтап, оны кейінгі ұрпаққа жеткізетін құрал. Тіл мен ой-сананың арасындағы байланысты зерттейтін тіл білімінің саласы менталингвистика деп аталады. Ол – экстралингвистиканың бір саласы, екеуі де тілдің сыртқы дүниемен байланысын зерттейді.
Қорытындылай келсек Тіл мен сананың байланысы, әр сөз сөйлеу үшін тілді қалай қолдану керектігін ойымыздағы сана арқылы шешеміз. Енді адам баласы кіммен болсын, сөйлегенде ойланып, тілімізді дұрыс жағына қарай қолданайық !!!

жүктеу 32.98 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет