«новый век новые технологии»


«ЖАҢА ЗАМАНҒА – ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ»



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет39/60
Дата04.05.2017
өлшемі5.01 Kb.
түріСборник
1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   60

 
«ЖАҢА ЗАМАНҒА – ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ» 
ХV Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдар жинағы
  \\ 
 
 
 
   
 
242 
Қазақ  халқының  тҧрмысында  ағаштан  жасалған  заттар  ҿте  кҿлемді.  Жазы,  қысы 
пайдалануға  келетін  «ағаш  уықты,  киіз  туырлықты»  киіз  ҥй,  киіз  бен  ағаштың  ҿте  кҥрделі 
ҥйлесімінен тҧрады. 
Тігуге  де,  жинауға  да,  алып  жҥруге  де  ҿте  қолайлы  осы  мҥлікте  ою-ҿрнек 
қолданылмайтын  бҿлшек  жоқтың  қасы.  Мҽселен,  кҿрнекті  ғалым-этнограф  Х.Арғынбаев  ҿз 
зерттеуінде  ел  арасынан  жинаған  материалдарының  негізінде  сықырлауыққа  салынған  ою-
ҿрнекке  байланысты  деректермен  толықтырған:  «киіз  ҥй  есіктерінің  ішкі  беттеріне  ою-
ҿрнектің  сан  алуан  тҥрлерін  бедерлеп  оймыштау  тҽсілі  сирек  кездеседі.  Дегенмен, 
Қазақстанның батыс жҽне оңтҥстік-батыс ҿңірлерінде ішінара кездесіп отырады. Мҧндай есік 
беттеріндегі  ою-ҿрнектің  ҿзі  бедерленіп  ойылады,  оның  тҥрі  ҽжептҽуір  тереңдікке  дейін 
тҥгелдей  қашалып,  сҽнді  ҿрнек  айқындала  тҥседі.  Бедерлі  оймыштың  ҽр  ҿрнегі  ҿте  нҽзік 
болады,  бірімен-бірі  астасып  келеді,  ҿткермеленіп  жатқандай  бейнеде  орындалады,  ол 
ҿрнектердің  ҽрқайсысының  фоны  тҥрлі-тҥсті  бояулармен  боялғанда,  бҧйымның  ҽсемдігі 
артып, нағыз ҿнер туындысы дерлік дҽрежеге жетеді. 
Ою-ҿрнекті  жақсы  сапалы  жасау  ҥшін  алдымен  пайдалынатын  материалды  дҧрыс 
таңдай  білу  қажет,  оның  ою  ырғағы  мен  мҿлшерін  яғни  оюдың  заттың  бетіне  тҥсуі  мен 
орналасуын  нақты  жобалау  қажет.  Оймастан  бҧрын  тақырып  таңдай  білу  қажет.  Оюдың 
жақсы  шығуы  оюшының  ой  ҧшқырлығына,  шеберлігі  мен  оюды  ретін  келтіріп  ҥйлестіре 
білуінде. Ою-ҿрнектің қандай тҥрі болса да ол – адам ойының жемісі. 
Зерттеуші В. Чепелевтің:  «Қазақ халқы тек ою-ҿрнек ҽлемінде ҿмір сҥретін секілді»,  – 
деп  айтқан  ой-пікірі  еріксіз  тілге  оралады.  Расында  да  ҽрбір  бҧйымын  ҽшекейлеген  ою-
ҿрнектер  қазақтың  мҽдениеті  мен  тҧрмысын,  дҽстҥрін,  ғҧрпын  айқындайды.  Қолҿнер 
шеберлері ою-ҿрнекті ҽр заттың ҿзіне лайықтап, жарасымын, ҥйлесімін, сҽнін тауып жасаған. 
Жасаған  затпен  ою-ҿрнек  бір-бірімен  ҿте  сҽнді  қабысып,  шынайы  кҿркемдік  беріп  отырған. 
Ою-ҿрнек  тҥрлері  ҿте  нҽзік  тҥрде  тҥскен.  Пайдалану  орнын  шатастырмай  нақ  тауып,  орын-
орнына қоя білген. Осындай ҽсемділікті таңдай білген хас шебер оюшы зергерлеріміз осы ою-
ҿрнекке бояу тҥрлерін пайдалануды да жете меңгерген. Халқымыздың ою-ҿрнектерінде басым 
тҥс  ақ  пен  қара  болып  келеді.  Бҧл  ою-ҿрнектің  ең  шешімін  тапқан  жарасымды  тҥрі  болып 
есептелінеді[6]. 
Қазақ  халқының  ерте  ғасырдан  келе  жатқан  ҿзіндік  кҿркемҿнердің  бір  тҥрі  сҥйектен 
ойып бедерлеп ҿрнек тҥсіру. Сҥйектен ойып ҿрнек салушыларды қазақтар «шебер» деп атаған. 
Шеберлердің есімі кҿпке ҽйгілі болып, қалаған заттарын жасауға жҧрт кҥншілік жерден келіп 
жататын  кҿрінеді.  Сҥйекпен  ағаш  бҧйымдардың  бетін,  аттың  қамыт-сайман,  ер-тҧрманын, 
музыкалық аспаптардың бетін безендіреді. 
Этнография ғылымының кҿшбасшыларының бірі  Х.А. Арғынбаев, Ҽ.Х.Марғҧлан жҽне 
М.С.  Мҧқанов  секілді  ҿз  зерттеуінде  дҽстҥрлі  ер  адамдар  айналысқан  қолҿнер  тҥрлерінің 
болмысы  мен  мҽнін  қарастырды.  Ғалым  ҿз  еңбегінде  қолҿнердің  барлық  тҥрлерін  қамти 
отырып,  оның  жасалуы,  жергілікті  ҿзгешеліктері  мен  қолданылатын  ою-ҿрнектердің 
ерекшеліктерінің  тамырын  тереңнен  тартып  кҿрсетеді.  Ол  ҿзі  қарастырып  отырған 
қолҿнердегі  жергілікті  ерекшеліктерге  баса  назар  аударып,  «халқымыздың  кҿрші  елдермен 
экономикалық  байланысына,  мҽдениет  саласындағы  бір-біріне  тигізген  игі  ҽсеріне,  ертеден 
қалыптасқан  ҿнер  дҽстҥріне  жҽне  жергілікті  жерлерде  жиі  кездесетін  шикізат  тҥрлеріне  де 
тікелей байланысты»,- деп те тҧжырымдайды. 
Қазақ  ою-ҿрнек  ҿнерін  ғылыми  негізде  зерттеу  ісімен  мамандар  кҿптен  бері 
шҧғылданып  келеді.  Еліміздің  этнограф-тарихшылары  мен  ҿнер  зерттеушілері  дайындаған 
еңбектерде  ою-ҿрнектің  тҥрлері,  атаулары,  шығу  тарихы  туралы  кҿптеген  қҧнды  деректер 
жиналды. 
Қазіргі  уақытта  халқымыздың  ҿркендеп  ҿскен  мҽдениетіне  лайықты  кейбір  ою 
элементтері  ҿздерінің  бастапқы  мҽнін  жойып,  жаңа  мағынада  ҿмірге  қайта  оралып  отыр. 
Бҥгінгі таңда ою жасаушы шеберлердің туындыларында ертеректе дҥниеге келген оюлардың 
элементтері  аз  кездеседі  десек  те  болады.  Бҧл  жағдай  қазіргі  заманда  ою-ҿрнектің  ҿз  қҧнын 
жойғаны емес, керісінше, жаңа ҿмірге лайық бағыт алып, жаңаша ҿріс тапқанын кҿрсетеді. Ең 
бастысы,  бҧл  бҧйымдардың  қай-қайсысы  болсын  ҿздерінің  жеңілдігімен,  беріктігімен, 
сапалылығымен жҽне  пайдалылығымен ғана емес,  сонымен бірге ҥйдің сҽнін  келтіретін, кҿз 
тартар,  ҽдемі  дҥниелер  болып  саналатындығынан  қҧнды.  Киіз  ҥйдің  тҿрінде  тҥрлі-тҥсті  ою-

 
«НОВЫЙ ВЕК – НОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ» 
Сборник материалов ХV Республиканской научно-практической конференции
   
 
 
 
 
 
243 
ҿрнектермен  кҿмкерілген  тҥскиіз,  тҿселген  оюлы  сырмақ,  текемет,  кілем,  басқҧрлар  ерекше 
кҿзге тҥсетін жабдықтар.  «Кен асылы жерде, сҿз асылы елде» дегендей, ҿнер тҥрі елде мол, 
халықпен бірге жасап келеді жҽне жасай береді. 
 
Пайдаланған әдебиеттер: 
1.  Казахское народное прикладное искусство. А, 1986. Т.1. 
2.  Ибраева К. Казахский орнамент. Алма-Ата, 1987. 
3.  Ҿмірбекова М.Ш. Энциклопедия: Қазақтың ою-ҿрнектері. А, 2003. 
4.  Муканов М.С. Казахская юрта. Алма-Ата, 1980. 
5.  Арғынбаев Х. Қазақ халқының қолҿнері. Алматы, 1987. 
6.  Чепелев В. Об искусстве казахского народа (Орнаментика) // Искусство. –1936. – №4. 
7.  Қазыбеков Н. Дала ҿрнектері: Этнографиялық сипаттамалар. А, 1994. 
8.  Казахский народный орнамент / Отв. ред. Т.К. Басенов. А, 1958. 
 
 
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІЛІГІНІҢ 550 ЖЫЛДЫҚ ТАРИХЫ 
 
Фазылжан Абай Қадырҧлы 
Мемлекеттік және жергілікті басқару мамандығының 2 курс студенті 
Қазақ Технология және Бизнес Университеті.  Астана к. 
Ғылыми жетекшісі: тарих магистрі, аға оқытушы Солтан М.С. 
 
Резюме:  В  данной  статье  рассматривается  создание  казахского  государственности, 
его борьба,  развития и становление за 550 лет. 
Summary:  In  the  article  it  is  considered  the  creation  of  the  Kazakh  statehood,  its  fight, 
development and formation in 550 years. 
 
Керей мен Жҽнібек хандар қасиетті Қозыбасы жерінде Қазақ деп аталатын хандықтың 
алғашқы қадасын қаққан Алтын Орданың заңды мҧрагері ретінде Шу мен Сырдың арасында 
бой кҿтерген қазақ ордасы уақыт ҿте келе ҧлан-ғайыр далаға иелік етті. 
Қасым  ханның  (1511-1523  жж.)  тҧсында      қазақтардың  этникалық  территориясының 
негізгі аудандары біріктірілген. 
Хақназар  хан  (1538-1580)  тҧсында  Қазақ  хандығын  кҥшейтуге  қажырлы  қайрат 
жҧмсады. 
Шығай  хан  1580-1582  жылдары  хан  болды.  Ол  бҧл  кезде  сексен  жаста  болғанымен, 
қазақтардың  ішінде  беделді  хан  болды.  Оның  ҿміріне  қатысты  мҽліметтер  тарихта  аз 
сақталған. 
Тҽуекел  хан  Орта  Азияның  сауда  орталықтарына  шығу  ҥшін  кҥресті.  1583  жылы  ол 
бҧрынырақ  Бҧқарамен  жасалған  шартты  бҧзып,  Сыр  бойындағы  қалаларды  алып,  Ташкент, 
Андижан, Акси, Самарқанд сияқты қалаларды қазақ хандығына қаратты. 
Есім  хан  билігі  кезінде  Бҧхарамен  бітім-шартын  жасасып,  Орта  Азия  қалаларымен 
бейбіт, экономикалық байланыс орнатуға ҧмтылды. [1] 
Жҽңгір  ханның  ҥлкен  саясаткерлігінің,  қолбасшы-батырлығының  арқасында  Қазақ 
мемлекеті сақталып қалды. 
Тҽуке  хан  билікке  келісімен  Казақ  хандығындағы  ішкі  тартысты  тоқтатып,  бірлікті 
кҥшейтуге  барын  салғаны  мҽлім.  Казақ  қоғамынын  сол  кездегі  кажеттілігін 
қанағаттандыратын «Жеті Жарғы» заңын ҽкеледі 
Абылай  хан  бҥкіл  ҿмірін  қазақ  халқы  (қазақ  елінің)  бостандығы,  егемендігі  ҥшін 
арнады. [2] 
Қазақ  хандығының  Ресей  патшалығының  қҧрамына  кіруі:  Қазақ  хандығының  соңғы 
ханы  тарихта  белгілі  орын  қалдырған  Кенесары  хан  отарлаушы  орыс  мемлекеті  қазақтарға 
қарсы  Хиуа,  Қоқанды,  қырғыздарды  айдап  салса,  қырғыздар  Орта  жҥзге  Ҧлы  жҥзді  қарсы 
қоюға  жанталасып,  Хиуа  Есет  батырды  Жанғожаға,  Жанғожаны  Кенесарыға  қарсы  қоюға 
тырысты.  Осындай  аласапыран  заман  туса  да  Кенесары  хан  жеке  басының  қамынан  елінің 
біртҧтастығы мҥддесін жоғары қойды. [3] 

 
«ЖАҢА ЗАМАНҒА – ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ» 
ХV Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдар жинағы
  \\ 
 
 
 
   
 
244 
Қазақ  хандығының  бірінші  болып  бодандыққа  Ҽбілхайыр  хан  ант  берді.  Сауда 
керуендерін   қорғауға,  орыс  мемлекетіне  ҽскери  кҿмек  кҿрсетуге,  бағалы  терілерден   салық 
тҿлеуге  уҽде берді. Бірақ бҧл уҽделердің  бҽрі толық  орындалған жоқ.  [4] 
1740 осы жылы жолға Орта жҥз ханы Ҽбілмҽмбет пен қалмаққа қарсы соғыста даңққа 
бҿленген, елге ықпалды Абылай сҧлтан да тҥсіп, ҿздерінің орысқа бодан болуға келісетіндерін 
мҽлімдеді.  Абылай  В.Н.Татищевке  мҧндай  келісімді  қорғаудан  «қажет  болған  жағдайда  ҿз 
жанын аямайтынын» да айтып сендірді.[5] 
1818  жылы  Ҧлы  жҥз  қазақтары  ҿздерін  Ресей  қол  астына  қабылдауын  сҧрап,  патша 
ҿкіметімен  келіссҿз  жҥргізді.  1819  жылдың  18  каңтарында  Сҥйін  Абылайханов  сҧлтан  ҿзіне 
қараған 55462 адаммен Ресейге адал болатыны жҿнінде ант берді. [6] 
КСРО  кезінде  басқарған  басшылар:  Кеңес  одағын  бірінші  басқарған  С.С.Пестковский 
Алашорда  басшыларына  бейбіт  ҧсыныспен  шығып,  оны  сол  кез  үшін  екі  жаққа  да  орнықты 
мәмілемен аяқтады. 
1920  ж.  1925  ж.  басқарған  И.Акулов,  М.Мырзағалиев,  М.М.Костеловская, 
Г.А.Коростелев, А.И.Нанейшвили басшылары қызметтерінен араға екі-ҥш,жеті-сегіз ай салып, 
жиі  ауысып  отырды.  Сондықтан  оларға  тҽн  ортақ  жетістік  елдегі  сҥзек,  оба  сияқты  қауіпті 
індетке  тосқауыл  қоя  білу,  қалың  малға  қарсы  кҥресті  кҥшейту  арқылы  қыз  келіншектер 
басына бостандық беру, барлық ауылды жаппай сауаттандыруға бет бҧрғызу. 
1933 ж. 1938 ж Д.И.Мирзоян Ауылдағы колхозшы-шаруаларға жҽне мал ҧстауға рҧқсат 
берді. 
Ж.Шаяхметов /1949 ж. -1954 ж Еңбекқор, ҧйымдастырушылық қабілеті мол басшының 
тҧсында тҽртіп кҥшейді. Республиканың партия ҧйымдары нығайды. 
П.К.Пономоренко - /1954ж. - 1955 ж. Республиканы басқарған 1954- 1955 жылдары ол 
Қазақстанның ауыл шаруашылығына одақтан 6105 миллиард сом ақша бҿлгізуге қол жеткізді. 
Л.И.Брежнев- /1955 ж. -1956ж Ол басшы болған сегіз ай ішінде Қазақстанның солтҥстік, 
орталық  аймақтарында  ҧйымдастырылуға  тиіс  250  шаруашылықтың  142-сінің  іргетасы 
қаланды. 
Н.И.Беляев /1957ж. -1960 ж Оның тҧсында " тыңды игеруге шабуыл" сҽл толастап, назар 
жетіжылдық жоспарда кҿрсетілген ҿндіріс алыптарына ауды. 
Д.А.Қонаев  -  /1964  ж.  -  1986  ж  Қазақстанның  Кеңес  Одағындағы  рҿлін  нығайтты. 
Қазақстан  картасындағы  Торғай,  Жезқанған,  Маңғыстау,Талдықорған  сияқты  жаңа 
облостардың ашылуы осы кісінің кҿмегімен тікелей байланысты. 
Г.В.Колбин /1964 ж. -1986 ж"Тҧрғын ҥй-91" бағдарламасы ҿмірге келді.[7] 
Республикада  мемлекеттік  билік  біртҧтас,  ол  Конституция  мен   заңдар  негізінде  заң 
шығарушы,  атқарушы  жҽне  сот  тармақтарына  бҿліну,   тежемелік  ҽрі  тепе-теңдік  жҥйесін 
пайдалану  арқылы  ҿзара  іс-қимыл  жасау  қағидаттарына  сҽйкес  жҥзеге  асырылады.Бҥгінгі 
таңда,  республиканың   ҽкімшілік-аумақтық  қҧрылымы  жҥйесіне  14  облыс,  2  республикалық 
маңызы  бар  қала,  175  ҽкімшілік  аудан,  87  қала,  35  кент  жҽне  6 982  ауылдық  елді  мекен 
кіреді.Қазақстанның  елордасы  –  Астана  қаласы  (1997  жылғы 10  желтоқсаннан  бастап). 
 Халқының саны – 910,2 мың адам. 
Қазақстан халқының саны 2011 жылдың басында 16 миллион 442 мың адамды қҧрады. 
 Республика халқының жалпы санына шаққанда қала тҧрғындарының ҥлесі – 54,5 %-ды,  ауыл 
тҧрғындарының ҥлесі 45,5 %-ды қҧрайды.[8] 
Тәуелсіздік  жолындағы  кҥрес  1-кезең.  Алаштық  кезеңдегі  кҥрескерлер  (1917  –  1937 
жж.).  «Қыр  баласы»  атанған  Ҽ.Бҿкейханов,  М.Дулатов,  А.Байтҧрсынов,  М.Шоқай, 
Ж.Досмҧхамедов  т.б.  Алаш  қайраткерлері  Ресейде  монархиялық  билік  жойылғаннан  кейін 
қалыптасқан жаңа жағдайда Қазақ автономиясын қҧруға ҧмтылды. 
2-кезең.  Соғыс  қарсаңы  жҽне  соғыстан  кейінгі  кҥрескерлер  (1940  –  1950  жж.).кҿрнекті 
қоғамтанушы ғалымдар – А.Жҧбанов, Қ.Жҧмағалиев, Б.Сҥлейменов, Е.Ысмайыловтарға саяси 
айыптар. 
тағылды.  
       3-кезең.  Тоқырау  жылдарындағы  кҥрескерлер  (1960  –  1970  жж.).  Қазақ  жастарының 
кеңестік жҥйеге қарсылығы кҿрініс берді. Мҽскеу қаласындағы ЖОО-ның студенттері Мақаш 
Тҽтімов, Сҽбетқазы Ақатаев, Мҧрат Ҽуезов т.б. 

 
«НОВЫЙ ВЕК – НОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ» 
Сборник материалов ХV Республиканской научно-практической конференции
   
 
 
 
 
 
245 
4-кезең. «Қайта қҧру» кезеңіндегі кҥрескерлер (1985 – 1990 жж.). Бҧл кезең – қазақ ҧлт-
азаттық  қозғалыс  тарихына  «желтоқсан  оқиғасы»,  «жастар  қозғалысы»,  «желтоқсан 
кҿтерілісі»  т.б.  атауларымен  енген  1986  жылғы  желтоқсан  кҿтерілісінің  28  жылдығы 
Тҽуелсіздіктің 23 жылдығымен тҧспа-тҧс келіп отыр. 
Желтоқсан сабақтары неде? Біріншіден, 1986 жылғы желтоқсан – Алаштың Тҽуелсіздік 
идеясын  қайта  жаңғыртты.  Екіншіден,  дҥниені  дҥр  сілкіндірді,  басқаша  айтқанда,  кеңестік 
жҥйеге  бірінші  болып  соққы  берді.  Ҥшіншіден,  Кеңестік  билік  жҥйесінің  кҥйреуіне  тҥрткі 
болды. Ең маңыздысы, 1991 жылы 16 желтоқсанда жариялаған Тҽуелсіздігімізді жақындатты, 
ата-бабаларымыздың арманы орындалды. 
 
Пайдаланылған әдебиеттер: 
1.    http://nomads.kz/famehall/person/70 
2.    http://e-history.kz/kz/contents/view/840 
3.    http://www.inform.kz/kaz/article/2191266 
4.    http://anatili.kz/?p=7941 
5.    http://massaget.kz/layfstayl/bilim/gumanitarly-ylymdar/595/ 
6.    http://e-history.kz/kz/contents/view/839 
7.    Аққошқаров Е.Қазақ тарихынан. Алматы, 1997 
8.     http://www.parlam.kz/a/kazakhstan 
 
 
ЦЕННОСТИ - КАК ОСНОВА ДУХОВНО - НРАВСТВЕННОГО ВОСПИТАНИЯ 
 
Бикожаева Багдат - КазУТБ г.Астана
 
Научный руководитель Алькеева С. М. 
 
 
Түйін: 
Мақалада 
ата-ана 
мен 
баланың 
қарым-қатынас 
қҧндылықтары 
қарастырылады. Ата –ана мен бала арасындағы диалог мазмҧны және ҥлгісі ӛнегелі тәрбие 
негізін қалыптастырады. 
Summary:  In  this  article  it  is  considered  harmoniously  developed  personality,  loving  the 
Homeland, making thrifty use to traditions of the people, realizing a priority of universal values. 
 
В  современных  условиях,  когда  Казахстан  уже  твердо  идѐт  по  пути  суверенного 
государства,  одной  из  главных  проблем  нашего  общества  является  проблема  развития 
духовно-нравственных ценностей личности. 
Одной  из  первостепенных  проблем  является   поиск  путей  построения  диалога  между 
детьми и родителями содействующих духовно-нравственному развитию личности. 
Являясь  студенткой  1  курса   меня  часто  интересовала    проблема    «отцов  и  детей». 
Вернее – проблема ценностей «отцов и детей». Столкновение поколений было всегда, и мы об 
этом  знаем.  Однако,  особенностью  сегодняшнего  времени  является  размывание  или 
разрушение исторически сложившихся ценностей. Человек рождается,  растет  и формируется 
в семье. И от качества  семьи зависит,  каким он  выйдет  в жизнь, какую жизнь  он сам  потом 
будет создавать, каким  гражданином своей страны  он  станет. 
Демографическая  обстановка  в  семьях  требует  серьезных  комплексных  мер. 
Принципиальным отличием "Международного института счастливой семьи" является то, что 
мы  предлагаем  не бороться  с  проблемами  в  семейной  сфере,  а  сконцентрироваться  на 
позитивных  проявлениях  семейных взаимоотношений.  Чем  больше  будет  говориться, 
показываться,  освещаться  позитивного  опыта  в  этой  важнейшей  сфере  нашей  жизни,  тем 
быстрее  пойдут перемены к лучшему в обществе. Только в доброй, дружественной атмосфере 
семьи, где каждый член семьи принимает и признает другого, уважает особенности каждого, 
где каждый берет на себя ответственность за все, что он создает в жизни, возможна семейная 
гармония  [1].    Мы  объединили  ценности  педагога  и  общества,  поскольку  полагаем,  что 
педагог  является  проводником  ценностей,  декларируемых  государством  от  лица  общества. 
При этом мы считаем, что педагоги, осознано или нет, делает особый акцент на тех или иных 
ценностях, сообразно своему духовному содержанию. 

 
«ЖАҢА ЗАМАНҒА – ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ» 
ХV Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдар жинағы
  \\ 
 
 
 
   
 
246 
Чем  больше  диалога,  тем  больше  понимания  родителями  своих  детей,  а  детьми 
родителей  (речь  идѐт  о  ценностях),  и,  в  конечном  итоге  –  тем  эффективнее   воспитательная 
работа  по  духовно-нравственному  развитию  студента.  Другими  словами,  увеличивается 
площадь соприкосновения детей и родителей! 
Доминирующими  жизненными  ценностями,  по  мнению  учащихся,  являются:  1)  семья, 
2) любовь, 3) здоровье. 
Сравнение  ценностей  студентов  и  их  родителей  показывает,  что  в  целом  ценности 
субъектов  приближаются  друг  к  другу,  причем  противоречий  становится  все  меньше  и  они 
стираются. Остается проблема характеров, становление личности и определение своего места 
в  социуме.  Вот  она,  проблема  отцов  и  детей.  А  если  проблема  ценностей и  остается,  то  это 
потому,  что  родители  использовали  не  все  каналы  передачи  собственных  ценностей  своему 
ребенку. 
 
вера 
честность 
достоинство 
духовность 
Свобода, красота (1) 
Работа (1) 
Успех (2) 
Деньги (2) 
Образование (3) 
Друзья (3) 
Дружба (5) 
Жизнь (7) 
Счастье (7) 
Здоровье (14) 
Любовь (15) 
Семья (16) 
 
Каналы  передачи  родителями  духовных  ценностей  Основными  каналами  передачи 
родителями  духовных  ценностей  являются:  1)  Следование  самими  родителями  этим 
ценностям.  2)  Необусловленная  любовь  к  ребенку.  3)  Стремление  к  тому,  чтобы  духовный 
опыт  ребенка  был  окрашен  положительными  эмоциями.  4)  Предоставление  ребенку 
возможности выбора. 
Как работают эти каналы в семье, нам бы хотелось воплотить это в жизни самим, когда 
мы сами станем взрослыми «Когда я стану родителем, я буду воспитывать детей так…» [2]. 
При воспитании детей учащиеся считают необходимым обращать внимание на: помощь 
и поддержку в любых ситуациях; дать хорошее образование, обеспечить успешность в учебе; 
выслушивать;  следить  за  здоровьем,  организовывать  занятия  спортом;  проводить 
профилактику  вредных  привычек;  организация  совместного  досуга;  удовлетворять 
материальные запросы ребенка; научить соблюдать порядок; 
Студенты  считают  необходимым  формировать  у  своих  детей  следующие  качества:  а) 
собственное мнение; б)доброту; в)культуру поведения; г) уважение к старшим; д)уважение к 
семье;  е)  домовитость  ;  ж)  а  также  будут  воспитывать  трудолюбие,  честность,  смелость, 
храбрость и ловкость. И в заключении своего доклада хочется сделать следующие выводы: 
1. Содержание воспитательной работы – это главный (он же основной) способ духовно-
нравственного развития личности, причѐм не только ученика, но и родителей и педагогов. 2. 
Подбирая  формы  диалога  важно  ориентироваться  на  особенности  возраста.  3.Следующий 
вывод может показаться странным, но, похоже, в современных вузах есть дефицит контактов 
студентов и преподавателей, и более того – контактов, диалогов, наполненных нравственным 
смыслом.  4.Самым  действенным  каналом  передачи  духовных  ценностей  от  родителя  к 
ребѐнку   является  -   следование  родителями  собственным  ценностям.  5.  Самыми 
непререкаемыми,  неоспоримыми  являются  каналы  «Необусловленная  любовь  к  ребенку»  и 

 
«НОВЫЙ ВЕК – НОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ» 
Сборник материалов ХV Республиканской научно-практической конференции
   
 
 
 
 
 
247 
«Стремление  к  тому,  чтобы  духовный  опыт  ребенка  был  окрашен  положительными 
эмоциями»,  так  как  эти  свойства  человека,  как  родителя,  обусловлены  и  генетически  и 
социально [3]. 
И  в  довершение  своего  доклада  я  хочу    прочитать  цитату  В.А.Сухомлинского  «В 
семейной  жизни  надо  считаться  с  мыслями,  убеждениями,  чувствами,  стремлениями 
любимого человека. Храня свое достоинство, надо уметь уступать друг другу». Желаю, чтобы 
ваши семьи были самыми счастливыми! 
Семья - это то, что мы делим на всех, всем понемножку: и слезы  и смех, 
Взлет и падение, радость, печаль, дружбу и ссоры, молчанья печать. 
Семья - это то, что с тобою всегда, пусть мчаться секунды, недели, года. 
Но стены родные, отчий твой дом - сердце навеки останется в нем. 
И сегодня, когда придете домой, не забудьте обнять своих родных и сказать, что вы их 
очень любите! 
Список литературы 
1.  Селиванова Е.А. Семейные ценности. Настоящее  и прошлое. Москва, 2006. 
2.  Семейные ценности студенческой молодежи Мурманск, 2009. 
3.    Ценности  семейного  воспитания  в  профес.  самоидентификации  подростков  Рябухина  Е.Н. 
Москва, 2006. 
 
 
ВОСПИТАНИЕ ДУХОВНОСТИ В ПРОЦЕССЕ СТАНОВЛЕНИЯ ЛИЧНОСТИ 
 
Алькеева С. М.,  Карахан А. 
КазУТБ, г. Астана 
 
 
Түйін:  Мақалада  адамгершілік  қҧндылықтар  басымдылығын  тҥсінетін,  халқының 
дәстҥрін берік ҧстанатын, Отанын сҥйетін тҧлғаның гармонияда дамуы қарастырылады. 
Summary:  In  this  article  it  is  considered  harmoniously  developed  personality,  loving  the 
Homeland, making thrifty use to traditions of the people, realizing a priority of universal values. 
 
Современная  социально-психологическая  ситуация,  сложившаяся  в  обществе, 
характеризуется  своеобразным  кризисом  личности,  который  проявляется  как  кризис  ее 
духовности, нравственности, возникший вследствие утраты духовно-нравственных ценностей. 
Сегодня  людей  больше  интересуют  материальные  ценности.  Власть  денег  потопила 
духовность: всѐ решают деньги; все стремятся обогатиться, думают о материальном. Отсюда 
больше  стало  людей  злых,  завистливых.  Произошло  резкое  расслоение  общества  по 
имущественному  признаку.  Человеку  достойному,  культурному,  но  бедному  очень  трудно 
пробиться в жизни, безнравственному, но богатому достаѐтся всѐ легко и просто, для него все 
двери открыты. 
Особо  остро  проблема  бездуховности  стоит  в  подростковой  и  молодежной  среде,  так 
как именно данный социальный слой общества наиболее подвержен внешним воздействиям в 
силу своих возрастных особенностей. Известно, что дети усваивают и присваивают ценности 
взрослых.  А  сегодня  эти  ценности  подвергаются  решительному  пересмотру.  Причем, 
происходит  это  в  крайне  нестабильной  социальной,  экономической,  экологической, 
психологической  обстановке,  в  ходе  смены  типов  духовной  культуры,  в  принципиально 
изменившейся нравственной атмосфере, когда ниспровергнуты все прежние идеалы, ценности 
и авторитеты. Родители  слишком погружены в свои заботы, поэтому живое общение заменяет 
телевизор, компьютер. Восприятие информации на слух или из книг становится для ребѐнка 
более  сложным,  он  привыкает  к  тому,  что  его  развлекают  без  усилий,  и  особенно  пагубно 
влияет  на  его  развитие  содержание  того,  что  он  смотрит.  Мало  на  экранах  отечественных 
фильмов,  которые  воспитывают  доверие,  взаимопомощь,  любовь  к  родителям.  Это  все 
является  разрушительной  силой  для  еще  несформировавшихся  нравственно  детских  душ. 
Знамением  нашего  времени  можно  считать  поворот  системы  образования  от  ориентации  на 
прагматическое, рациональное знание к миру духовных исканий человеческих поколений. 
1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   60




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет