Н. С. Тілеуханов



жүктеу 5.04 Kb.

бет9/9
Дата09.01.2017
өлшемі5.04 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

 
 
 
 
 

 
 
152 
ҚОРЫТЫНДЫ 
 
Көркемөнер  мәдениетінің  маңызды  құрылымдық  және 
функционалдық  элементтерінің  бірі  –  бейнелеу  өнерінің  тілін 
тұжырымдай  отырып,  бұл  мәселенің  қазіргі    жаһандану 
жағдайындағы  Қазақстан  үшін    шығармашылық    игілігі  айқын 
деп  есептейміз  және  төмендегідей  қорытындылар  жасауға 
болады: 
1)  пластикалық  өнер  тілі    нақты  көріністердің  сан  алуан 
қырға ие болуымен бірге, төмендегідей танымал қасиеттерімен де 
ерекшеленеді:  тұрмыстың    экзистенциалдық    мәселелеріне 
қатысты мүдделер; үйлесімділіктің, адам мен табиғаттың бірлесе 
өмір сүруінің көркем негізі; шығармашылық көзқарастардың кең 
ауқымды  болуы;  ұлттың  мәдени  әдет-ғұрыптар,  мұраларының  
шексіздігі; олардың  дүниежүзілік  мәдени кеңістікке ерікті түрде 
енуі; 
2)  қазіргі  Қазақстандағы  бейнелеу  өнеріндегі  күнделікті 
өмірдің 
табиғатпен 
үйлесімділігін 
адам 
мен 
әлемнің 
көркемсуреттік таңбаға айналуы деп түсінуге болады, бүгінгі күн 
суретшілерінің  шығармаларында  жұмбақ  метафоралар  тылсым 
мәнмен  толықтырылады  және  сол  арқылы  жанданады,  адам 
мәдениетінің ежелгі ғарышын бүгінгі күндегі адам ой-санасының 
жаңа  ағымдарымен  байланыстыратын  мәндер  мен  мазмұндар 
пайда болады; 
3)  тарих  пен  мифологиялық  сюжеттер,  көшпелілердің 
өмірінен  алынған  көріністер,  далалық  және  таулы  пейзаждар 
генетикалық  есті  бейнелі  түрде  жаңғыртуға,  болмыстың 
мызғымас 
категорияларын 
ұғынуға 
мүмкіндік 
береді, 
бейнелердің  байлығы,  олардың  мифологиялық  мәні,  ғасырлар 
бойы  қалыптасқан  дәстүрлер  мен  салттардың  тәжірибесі, 
дәстүрлі  мәдениеттің  кең  трансляциясы  талабына  жауап  береді 
және  бейнелеу  өнері  құралдарымен  оларды  ашып  беруге 
мүмкіндіктер береді. 
4)  нақтылы    өнер    тілі    тұтастай    алғанда    адам    үшін  
қалыптасқан    қоршаған  әлемді  рухани  түрде  көруге,  естуге, 
түйсінуге  арналған  баршалық  қана  емес,  сонымен  қатар  ішкі 
әлемімен игерілетін, адамның барлық қызметін басқаратын нәрсе 
екенін көрсетеді
5) суретші  өзінің  ойы  мен  сезімін  толық  таныту  жолында, 

 
 
153 
тек  қана өзіне қажеттілерін екшеп алуда, яғни толыққанды тұтас 
бейнелерді  жасау  жолында  ұзақ  дайындықтан  өтті,  ол  барлық 
бейнелеу әдіс-тәсілдерін жете меңгере отырып, кенепке немесе ақ 
қағазға салған әрбір бояудың түрін жігерлендіруші қуатты күшке 
айналдыра біледі.  
Монографиялық еңбекте: 
бейнелеу  өнері  тіліне  мәдениеттанулық  талдау  беріліп,  оны 
зерттеудің әдістемелік тұғырнамасы; 
қазақтың  дәстүрлі  өнеріндегі  кеңістік  –  шексіз    кеңістік  
екендігі,    рәмізді  белгілерде  көрініс  тапқан  жаратылыстағы 
үйлесімді гармония мен эмоция,  ой-сананың белсенді рөлі; 
бейнелеу  өнерінде  барлық  халықтардың,  мәдени  тарихына 
ортақ  кеңістік  пен  уақыт  бірлігінің  дүниетанымдық  сипаттық 
белгілермен  байланысты  айқындалатыны,  көркемдік  түйсіну 
ерекшеліктерін 
бейнелеу 
өнеріндегі 
перспективаның 
құрылымдық, заңдылықтарының қалыптасуы мен құбылыстың не 
нұсқаның  заттық  қасиеттерінің  көрініс  сипаттарына  әсер  ету 
ықпалының, бірдей болуы да мүмкін еместігі; 
бейнелеудегі өнер тілінің мынадай үш негізгі ерекшелігі  атап 
көрсетіледі:  біріншіден, өнер  шындықты бейнелендіру  формасы, 
яғни  дүниетану  формасы;  екіншіден,  өнер  қоғамдық  сананың 
адамға  эстетикалық  сезім  тудыратын  формасы,  өнердің 
шындықты бейнелендіру формасы ретіндегі үшінші ерекшелігі ең 
алдымен оның нені және қалай бейнелендіретіні анықталады; 
қазіргі  постмодерндік  өнерде  шынайылықтың  мұқият 
қайталануындағы  ақиқат  нәрселердің  бұзылуы,  әсіресе  жанама 
түрдегі репродуктивті басқа материалмен (жарнамалық бейнемен
фотосуретпен  және  т.б.)  өзгеруі,  бір  материалдан  екіншісіне 
ауысқанда  ақиқат  елес  болып  ұшып  кетеді,  өмір  аллегориясына 
айналатын  бірақ осы өзгеру арқылы ол нығая түсетіндігі, ақиқат 
үшін 
шындыққа 
айналатындығы, 
жоғалған 
объектінің 
фетишизміне айналатыны айқындалды. 
Қазіргі заманғы суретші  – тек өзінің отбасы, туған жері мен 
мемлекеттің  ғана  емес,  әлемнің  бөлігі,  планетаның  адамы,  бүкіл 
ғаламның 
шығармашылық 
нұсқасы. 
Символизм 
ишара, 
астарлылық, 
пішін 
қозғалысын 
философиялық 
тұрғыда 
пайымдау,  өзін  ғарыштық  заңдылықтар  орталығында  сезіну 
сияқты қасиеттер бүгінгі көркемдік шындыққа тән ортақ белгілер 
болып  есептеледі.    Бүгінгі  таңда  сонымен  қатар,  көркемдік 

 
 
154 
идеяны  ортаның  тақырыптық  кеңістігіне  енгізу  мәселесі  өріс 
алған. 
      Суретші  нұсқаға  қарап  тұрып,  ол  пейзаж  әлде  болмаса 
адамның  бет  әлпеті  болса  да,  еріксіз  көрген  нәрсесін  бейнелеу 
тіліне  аударады,  оны  көркем  туындыға  айналдырғандай 
қабылдайды.  Бейнелеу  тілінің  табиғат  тілінен  айырмашылығы 
болады,  ол  тілде  тек  көргеніңді,  айта  аласың.  Кенеп  бетіндегі 
жазықтыққа 
кеңістіктегі 
шындықты 
бейнелеу 
өзіңнің 
ойыңдағымен  сәйкес  келмейді,  табиғаттағы  түстер  палитрадағы 
бояу түсімен сәйкестікте болмайды, кескіндегі жарық, күн көзінің 
жарығымен  сәйкес  емес.  Жер  шарының  әрбір  нүктесінде 
қалыптасып  өрбіген  ұлттық,  өнерді  былай  қойғанда,  өнер 
тарихындағы  әр  кезеңде  бейнелеу  тілі  жөніндегі  өз  түсінігі, 
қоршаған  ортаны  түйсініп  қабылдаудағы  өз  шарттылық 
деңгейлері  болды.  Сондықтан  біз    бейнелеу  өнері  тілінің 
динамикалы құбылысын ескеруге тиіспіз. 
 Зерттеудің  нәтижелері  елімізде  жүзеге  асып  жатқан  білім 
берудің  жаңа  жүйесінде  «Дүниежүзілік  көркемөнер  тарихы», 
«Қазақ  мәдениетінің  тарихы»,  «Бейнелеу  өнері  тарихы»  сияқты 
пәндерді оқытуда қолданыс таба алады. 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
155 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: 
 
1.  Байжігітов  Б.К.  Қазақтың  дәстүрлі  және  бейнелеу  өнерінің 
өзекті  мәселелеріі  //  Қазақ  халқының    философиялық  мұрасы. 
Жиырма томдық /  құрастырушылары Нұрышева Г., Байтенова Н. 
- Астана: Аударма, 2008.- 386 - 406 бб. 
2.  Қалиев  С.  Халық  педагогикасын  насихаттаудың  маңызы  мен 
мәні // Мұрагер.- 1992. -  №2. -  31-36 б. 
3.  Зиммель  Г.  Мәдениеттің  мәні  туралы  (Аударған  Самат 
Ибраим) 
// 
ХХ 
ғасырдың 
мәдениет 
философиясы 
/  
құрастырушылары  А.А.  Хамидов,    Қ.Ұ.  Әлжан.  -  Алматы: 
Жазушы, 2008. -  64-69 бб. 
4.  Выготский Л.С. Психология искусства. – М.: Искусство, 1968. 
– 387 с. 
5.  Страсбург  У.  Единый  свет  прекрасного  //  История  античной 
эстетики. – М.: Искусство, 1962. - Т.1. - С.  283-299 бб. 
 6. Альберти  Л.Б. Десять книг о зодчестве.-М.: Госиздат, 1935. - 
Т.1.- 378 с. 
7. Соловьев В. Общий смысл искусства // Соч.: в 2 т.  - М.,1990.- 
Т. 2.-562 с. 
8.  Бодрийяр  Ж.  Символдық  айырбас  және  өлім  (аударған  Самат 
Ибраим) 
// 
ХХ 
ғасырдың 
мәдениет 
философиясы 
/  
құрастырушылары  А.А.  Хамидов,  Қ.Ұ.  Әлжан.  –  Алматы: 
Жазушы, 2008. – 375-422 бб. 
9.  Хейзинга  Й.  Homo  Ludens.  Мәдениеттің  ойындық  элементін 
анықтау  тәжірибесі  (аударған  Самат  Ибраим)  //  ХХ  ғасырдың 
мәдениет  философиясы  /    құрастырушылар  А.А.  Хамидов,  Қ.Ұ. 
Әлжан. – Алматы: Жазушы, 2008. – 199-230 бб. 
10. Маркс К. Экономико-философские рукописи 1844 г. // Маркс 
К. и Энгельс Ф.  Соч.  –  М.: Госиздат, 1958.  – Т.1. –  467 с. 
11.  Кант  И.  Критика  способности  суждения  /  под  общ.  ред.  В.Ф. 
Асмуса,  А.В.Гулыги,  Т.И.Ойзермана  //    Кант  И.  Соч:  в  6-ти  т.  – 
М.: Мысль, 1966.  –  Т.5.  –  564 с.  
12. Ницше Ф. Рождение трагедии из духа музыки // Сочинения в 
двух томах. – М.: Мысль, 1990.  –  Т. 1. –  С. 57-79, 778 .  
13.  Мастера  искусства  об  искусстве    /  под  ред.  Крымова  Н.П.  –  
М.: Полиграф книга, 1935. –  Т.1. –  476 с. 
14. Костин В.И., Юматов В.А.   Язык изобразительного 
искусства. – М.: Знание, 1978.  – 112 с. 

 
 
156 
15. Медоев А.Г. Гравюры на скалах. – Алма-Ата: Жалын, 1979. –
Ч. 1.–175 с. 
16.  Кассирер  Э.  Символикалық  формалардың  философиясы 
(аударған    Самат  Ибраим)  //  Классикалық  емес  батыс 
философиясы. Жиырма томдық.  – Алматы: Жазушы, 2007. –  Т. 
13. –  305-341 бб. 
 17. Валиханов Ч.Ч.  Тенкри (бог)  // Собр. соч.: в 5 т. – Алма-Ата: 
Казэнциклопедия, 1985. – Т. 1. –  С. 208-215. 
18. Гумбольд В.   Избранные труды по языкознанию. –  М: Мир. 
2000. –  397с. 
19.  Жанпейісов  Е.  М.Әуезовтың  «Абай  жолы»  эпопеясының 
тілі.Алматы: Жазушы, 1976. –  168 6. 
20.  Гумилев  Л.Н.  Қиял  патшалығын  іздеу.  –  Алматы:  Балауса, 
1991.– 448 б.  
21. Сепир Э. Избранные труды по языкознанию и культурологии. 
– М.: «Прогрес» 1993. – 328 с. 
22.  Мид  М.  Ишарадан  –  рәмізге  //  Әлемдік  әлеуметтану 
антологиясы. – Алматы: Қазақстан, 2006. – Т. 4. – 124-138 бб. 
23. Даниэль С.М. Искусство видеть. – Л.: Искусство, 1990. –  221 
с. 
24.  Неменский  Б.М.  Распахни  окно.  Мысли  художника  об 
эстетическом воспитании. –  М.: Молодая гвардия, 1974.  – 192 с.  
 25.  Назарбаев  Н.Ә.    Тарих  толқынында.  –    Алматы:  Атамұра, 
1999. – 296 б. 
26. Гумилев Л.Н. Хунны в Китае.  –  С-П.: Наука, 1994. –  271 с. 
27.  Ғабитов  Т.Х.  Қазақ  мәдениетінің  типологиясы.  –    Алматы: 
Қазақ университеті, 1998. –  202 б. 
28. Касымжанов А.Х. Пространство и время великих традиций. – 
Алматы: ҚазҰУ, 2001. –  391 с. 
29.  Маргулан  А.Х.  Казахское  народное  прикладное  искусство.  – 
Алма-Ата: Өнер, 1987. – Т. 2. – 346 с . 
30. Маргулан А.Х. Казахское народное прикладное искусство.  –  
Алма-Ата: Өнер,  1986. –  Т.1. –  323 б. 
31.  Қасиманов  С.  Қазақ  халқының  қолөнері.  –    Алматы: 
Қазақстан, 1995. – 240 б. 
32.Абдулханова  М.  Халық  мұрасының  жарасымды  жалғасы: 
қолөнер ісмері  Гүлзада Сейітқалиқызы //  Қазақстан әйелдері.  – 
1990. – № 8. – 20-27 бб. 
33.  Кажгали улы А. Ою и ой. – Алматы, 2004. –  444 с.       

 
 
157 
34.  Нұрмұхамедов  Н.Б.  Қазақтың  көне  өнері.    –    Алматы: 
Қазақстан, 1970. – 192 б. 
35.  Марғұлан  Ә.  Арқадағы  тас  мүсіндер  //  Білім  және  еңбек.  – 
1984. –  № 9. – 12-16 бб.  
36.  Мұхамедиев  М.  Қазақ  жеріндегі  тастағы  таңбалар  мен 
жазулар  сыры  //  Қазақстанның  мәдени  мұрасы.  –  Алматы:  ҰҒА-
ҚазҰПУ, 2005. – 147-152 бб. 
37.    Ибраева  К.Т.  Казахский  орнамент.  –  Алматы:  Өнер,  1994.  – 
128 б. 
38.  Басенов  Т.К.  Орнамент  Казахстана  в  архитектуре.  –  Алма-
Ата: Наука,  1957. – 296 ст. 
39.
  Нурланова  Қ.  Қазақ  ою-өрнегі  //  Мәдениет  және  тұрмыс.–
1972.–№ 2. – 10-12  бб

40. Ордабаев Р. Ою-өрнек – сәніміз  // Бастауыш мектеп. –  1992.-
№ 3- 3-10 б. 
41.  Қазақтың  зергерлік  әшекейлері.  –  Алматы:  Өнер,  1985.  – 155 
б. 
42.  Мириманов  В.Б.  Өнердің  ықшам  тарихы.    –      Алматы:  Өнер, 
1989. – 328 б. 
43.  Сейтимов  А.  Этнокөркем  шығармашылық  туындылар 
жайында немесе қазіргі заман өнері // Қазақстан жоғары мектебі. 
– 2008. – № 1. – 199-205 бб. 
44.  Вишняков  А.Б.,  Базарбаева  Д.Т.,  Мұхаметжанов  Д.А.,  Ли 
К.В.,  Көпбасынова  Р.Т.  Қазақстанның  ХХ  ғ.  бейнелеу  өнері.  – 
Алматы: Рауан, 1996. –  246 б. 
45.  Волков  Н.Н.  Художественное  восприятие.  Сборник  І  /  под 
редакцией Б.С. Мейлаха. – Ленинград:  Наука,  1971. –  378 с.  
46.  Кастеев  А.  Творческие  поски  //  Мастера  изобразительных 
искусств Казахстана. –  Алматы: Өнер,  1986. –   115 б. 
47.  Әуезов  М.  Мәдениет  һәм  ұлт  //  Әуезов  М.  Таңдамалы.  – 
Алматы: Қазақ энцик., 1997. –  332-334 бб. 
48. Энциклопедический словарь юного художника /сост. Н.И. 
Платонова , В.Д.Синюков.  –  М.: Педагогика , 1983.  – 416 с. 
49.  Валериус  С.С.  Монументальная  живопись.  Современные 
проблемы. –   Москва: Искусство, 1979. –  289 б. 
50.  Ортега-и-Гассет  Х.  Дегуманизация  искусства  //  Х.  Ортега-и-
Гассет. Эстетика. Филсофия культуры.  – М., 1991. – С. 218-265. 

 
 
158 
51. История зарубежного искусства  / под ред. М.Т. Кузьминой, 
Н.Л. Мальцевой.  – М.: Изобразительное искусство, 1983. –  488 
с. 
52. Фрейд З. По ту сторону принципа удовольствия // Психология 
бессознательного.  – М. Просвещение. 1989. – С. 382-425. 
53. История искусств стран Западной Европы от Возрождения до 
нач. XX века. Италия, Испания, Фландрия.  – М.: Искусство, 
1988.  – 585 с. 
54. Мұқанов С. Халық мұрасы. – Алматы: Қазақстан, 1974. – 235 
б. 
55. Атантаев Қ.С. Ұлттық дәстүр тынысы //  Дидар.  – 1989.  – 15 
қаңтар 
56. Михайлова А.А. Символ, аллегория, притча // Знамя. – 1966. – 
№ 11. – 213-230с. 
57.  Ергалиева  Р.  Этнокультура  и  традиции  в  современном 
искусстве Казахстана. – Алматы: Ғылым, 2002. – 283 с. 
58.  Искусство Казахстана. – Алматы: Өнер,  1982. – 375 c. 
59. Байжігітов Б.К. Бейнелеу өнерінің философиялық мәселелері: 
Кеңістік  пен          уақыт  ырғағындағы  тұрақты  сурет  үлгілері.  – 
Алматы; Ғылым - Өлке, 1998.  – 192 б.  
60.  Байжігітов  Б.К.  Қазақтың  қолөнері  тарихы:  Сәндік 
қолданбалы  өнер  және  халықтық  кәсіпшілік:  Арнайы  жоғары 
кәсіби  білім  беретін  оқу  орындарына  арналған  оқу  құралы.  –
Алматы, 2012.-265 бет. 
61.  Өмірзақ  Рыстанұлы.  Сен  де  бір  кірпіш  дүниеге.  –  Алматы: 
Сорос-Қазақстан, 2002. – 222 б. 
62.  Байтурсынов  А.  Биография  и  заключения  по  картинам  Н.Г. 
Хлудова  «Состязание  с  призами»  //  Қазақтың  әдет-ғұрыптары 
мен салт-дәстүрлерi. –Алматы, 1986. – 428-450 бб.  
63.  Байжігітов  Б.К.  Өнер  тарихы  мен  теориясы.-Алматы:  АлМУ, 
1999.-187 б. 
64.  Кузин  В.С.  Вопросы  изобразительного  творчества.  –  М.: 
Просвещение, 1971. – 143 с.  
65. Мастера искусства об искусстве / под ред. Крымова Н.П. – М.: 
Полиграф книга, 1936. – Т.2. – 490 с. 
66.  Чистяков  П.П.  Письма,  записные  книжки,  воспоминания.  – 
М.: Искусство, 1953.  – 592 с.  
67. Крымов Н.П. – художник и педагог. Статьи, воспоминания. – 
М.: Издательство академии художеств СССР, 1960. –  264 с.  

 
 
159 
68.  Белинский  В.Г.  Полн.  собр.  соч.  –  М.:  Издательство  АН 
СССР, 1956. – Т. 10. – 474 с.  
69.    Бродский  И.И.  Статьи,  письма,  документы.  –  М.:  Советский 
художник, 1956. – 327 с.  
70. Мастера искусства об искусстве / под ред. Крымова Н.П.–  М.: 
Искусство, 1967. – Т. 4. –  622 с.  
71. Дмитриева Н.  Изображение и слово. – М.: Искусство,  1962. – 
314 с.   
72. Мастера искусства об искусстве / под ред. Крымова Н.П. – М.: 
Искусство, 1934. – Т. 3.  – 503 с.  
73.  Ковтун  Е.  Как  смотреть  картину.  Язык  живописи.-Л.: 
Учпедгиз, 1960.-    96 с. 
74.  Кибрик  Е.А..  Проблемы  композиции:  Сборник  научных 
трудов  /  под  редакции  В.В.Ванслова.  –  М.:  Изобраз.    искусство, 
2000. – 292 с.  
75. Мочалов Л.В.. Пространство мира и пространство картины. – 
М.: Советский художник,  1983. –  375 с. 
76.  Вельфлин Г. Основные понятия истории искусств: проблема 
эволюции стилей в новом искусстве. –  М-Л.: Искусство, 1930. – 
367 с. 
77.  Қазіргі  Қазақстан  өнерінің  даму  үрдістері.  Ғылыми 
практикалық конференция материалдары. – Алматы, 1963. – 468 
б. 
78.  Григорий  Р.  Разумный  глаз  /  пер.  с  англ.  и  предисл. 
А.И.Когана. – М.: Мир, 1972. – 386 с.  
79.  Куманский  К.  История  культуры  Древней  Греций  и  Рима    / 
пер. с пол. – М.: Высш. шк., 1990. –  351 с. 
80.  Каменова  Е.  Кемпірқосақтың  түсі  қандай  /  орысшадан 
аударған   Ә. Кекілбаев. – Алматы: Өнер,  1981. –  168 б. 
81.  Гинзбург  И.  Чистяков  П.П.    и  его  педагогическая  система.  – 
Л.-М.: Искусство, 1940. –  204 с. 
82. Беда Г.В. Тоновые и цветовые отношения в живописи. –  М.: 
Советский художник,  1969. – 289 с.  
83.  Беда  Г.В.  Цветовые  отношения  и  колорит.  (Введение  в 
теорию  живописи).  –    Краснодарское  книжное  издательство,  
1967.  –  321 с. 
84.  Назимова  И.В.  Живопись.  –  Минск:  Гос.изд.  БССР,  1962.  –  
354 с. 

 
 
160 
85. Виппер Б.Р. Введение в историческое изучения искусства /  2-
ое изд.,  испр. и доп.  –  М.: Изобразительное  искусство,  1985. –  
298 с.  
86. Беда Г.В. Живопись.  – М.:  Искусство, 1971.  –  317 с.   
87.  Орловский  Г.И.  Учитель  изобразительного  искусство  и  его 
работа. –  М.: Просвещение, 1972.  – 280 с. 
88.  Кирцер Ю.М. Рисунок и живопись. – М.: Высш. шк., 1992. –  
270с.             
89. Претте М.К., Капальдо А. Творчество и выражение / перевод с 
итальянского  А.Б.  Махова.  –    М.:  Советский  художник,    1985.  –  
168 с.  
90.  Мейлах Б.С. Художественное восприятие. –  Л.:  Наука, 1971.  
–  387с.  
91. Ракитин В.И. Искусство видеть. –  М.: Знание, 1973.  – 326 с. 
92.  Аксенов  Ю.,  Левидова  М.  Цвет  и  линия.  –    М.:  Советский 
художник, 1986. –  253 с. 
93.  Луначарский  А.В.  06  изобразительном  искусстве.  –    М.: 
Советский художник, 1967. –  Т. ІІ. –  392 с.  
94. Кантор А.М. О стилях. – М.: Советский художник, 1962. – 220 
с.               
95.  Жанпейісов  Е.  Қазақ  прозасының  тілі.  –  Алматы:  Мектеп, 
1968. – 265 б. 
96.  Жұбанов  Е.    Эпостың  тілін  зерттеудің  кейбір  мәселелері 
және      «Қозы  Көрпеш – Баян   сұлу»   жырының   лексикасы // 
Қазақ   тілі   тарихы   мен  диалектологиясының мәселелері.  5-і 
шығуы. – Алматы, 1963. – 295 б.  
97.  Қайдаров Ә. Қазак тілінің өзекті мәселелері. – Алматы, 1998. 
–  304 б.   
98.  Сыздық  Р.,  Шалабай  Б.,  Әділова  А.  Көркем  мәтінді 
лингвистикалық талдау. –  Алматы 2002. – 284 б. 
99.  Этнографическое  изучение  знаковых  средств  культуры.  – 
Л.: Наука, 1989. – 299 с. 
100. 
Толстой  Н.И.    Художественное  восприятие    и 
художественный язык. – М.: Искусство,  1988. – 242 с.  
101.  Манкеева  Ж.А.  Мәдени  лексиканың  ұлттық  сипаты.    – 
Алматы: Мектеп,  1991. – 272 б. 
102. Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. – Алматы, 1999. 
–  581 б. 

 
 
161 
103.  Жанұзақов  Т.  Космонимдердің  лексика-семантикалық 
ерекшеліктері  //  ҚазССР ҒА Хабаршысы. – 1978. – № 6. - 51-66 
бб. 
104.  Воробьева  В.Н.    Коннотативный  аспект  семантики 
номинативных единиц. – М., 1986. – 276 с. 
105.  Нуржанов  Б.Г.    Культурология:  курс  лекций.    –  Алматы: 
Кайнар, 1994. –  128 с.  
106.  Марғұлан  Ә.  Ежелгі  жыр  аңыздар.    –  Алматы  :  Жазушы, 
1985. –  368 б. 
107. Сулейменов О. Аз и Я. –  Алматы: Жазушы, 1992. – 295б.  
108. Қондыбаев С. Қазақ мифологиясына саяхат. – Алматы: Арна, 
1999. –  304 б.  
109.  Сағидолдақызы        Г.        Поэтикалық        фразеологизмдердің    
этномәдени 
мазмұны. –  Алматы: Мектеп, 2003. – 248 б. 
110.  Гумбольдт  В.  Язык  и  философия  культуры.–  М.: 
Прогресс,1983.– 349 с. 
111.  Горбачевия  К.С.  Язык    –    памятник  культуры.  –    М.:  Мир, 
1986.–  321 с. 
112.  Лотман  Ю.М.  О  двух  моделях  коммуникации.  –  М.,  1986.  – 
264 с. 
113. Лотман Ю.М.  Внутри мысляшихся миров: человек – текст – 
семиосфера  – история. –  М., 1996. –  446 с. 
114.  Маслова В.В. Лингвокультурология. –  М.: Знание,  2001. – 
320 б. 
115.  Қайдаров Ә. Этнолингвистика  // Білім және еңбек. – 1985. – 
№10. – 20-27 бб. 
116.  Сатершинов  Б.  Қазақстан  мәдениеті  теориясы  мен 
тарихының  кейбір  мәселелері.  –  Алматы:  Сорос  қоры,  2001.  –  
160 б. 
117.  Смағұлова  Г.Н.  Мағыналас  фразеологизмдердің  ұлттық 
мәдени аспектілері. – Алматы, 1998. – 196 б. 
118. Лотман Ю.М. и тартуско-московская семиотическая школа. 
– М.: Наука, 1994. – 287 с. 
 
 
 
 
 

 
 
162 
МАЗМҰНЫ 
 
Кіріспе..................................................................................................3 
 
1  Көркемөнер  бейнелі  тілінің  тарихи  және  теориялық 
мәселелері 
    1.1 Көркем мәдениетті зерттеудің әдіснамалық мәселелері.......6 
    1.2 Қазақ көркемөнеріндегі бейнелеудің рөлі............................32 
 
2  Көркем бейнелі тілді  айқындау және анықтау  мәселелері 
    2.1 Бейнелеу өнеріндегі  көркем тілдің табиғаты......................80 
    2.2 Бейнелеуші және айқындаушы құрал-тәсілдер..................100 
    2.3 Бейнелеу және тілдік мәдени үрдістер……........................130 
 
Қорытынды......................................................................................152 
 
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі..................................................155 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
163 
 
 
 
 
 
 
 
 
          НҰРЖАН САҒЫНҰЛЫ ТІЛЕУХАНОВ 
 
 
КӨРКЕМӨНЕР МӘДЕНИЕТІНІҢ  
       ТІЛДІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 
 
МОНОГРАФИЯ 
 
 
 
 
Мұқабасын көркемдеген Н.Е.Әміржанов 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Көлемі 10,1 б.т. Таралымы 500 дана. Офсет қағазы. 
Тапсырыс № 40.  
М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік 
университетінің Редакциялық баспа орталығы. 
Орал қаласы, Достық даңғылы, 162.  
 


1   2   3   4   5   6   7   8   9


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал