«Мектептегі жеңіл атлетика теориясы мен əдістемесі» пəнінің оқу-əдістемелік кешені



жүктеу 0.78 Mb.
Pdf просмотр
бет2/8
Дата01.05.2017
өлшемі0.78 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Əдебиеттер : 

1. 


Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

18– ші кредиттік сағат. 

№ 17 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Дискі лақтыру 

1.  снарядты ұстап көру, əртүрлі бастапқы қалыптан лақтыру 

2.  дискіні бір орыннан лақтыру 

ОЖСӨЖ  мазмұны:    Кедергілі  жүгіру  (100  м/  110  м)  –  кедергінің  арасындағы  жүгіру  ырғағы 

(ритм) 


СӨЖ мазмұны: Жарыстың сипаты 

ОЖСӨЖ мазмұны: Кедергілі жүгіру (100 м/ 110 м) – төменгі сөре жүгіріп кедергілерден өту. 

СӨЖ мазмұны: Жарыстың күнтізбес 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

X – ші апта 

19- ші кредиттік сағат 



№ 18 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Дискі лақтыру 

3.  снарядты ұстап көру, əртүрлі бастапқы қалыптан лақтыру 

4.  дискіні бір орыннан лақтыру 

ОЖСӨЖ  мазмұны:    Кедергілі  жүгіру  (100  м/  110  м)  –  кедергінің  арасындағы  жүгіру  ырғағы 

(ритм) 


СӨЖ мазмұны: Жарыстың сипаты 

ОЖСӨЖ мазмұны: Кедергілі жүгіру (100 м/ 110 м) – төменгі сөре жүгіріп кедергілерден өту. 

СӨЖ мазмұны: Жарыстың күнтізбес 

 

№10 дəріс. Тақырыбы : Жарысты ұйымдастыру жəне өткізу. 

Дəрістің мазмұны : 

1. 


Жарыстың ережесі 

2. 


Жарысқа дайындық жəне оны өткізу 

Əдебиеттер : 

1. 


Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

20– ші кредиттік сағат. 



№ 19 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Дискі лақтыру, айналыс, дискіні айналыспен лақтыру. 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Биіктікке секіруден серпіліп итеру 

СӨЖ мазмұны: Жарыстың ережесі 

ОЖСӨЖ  мазмұны:  Биіктікке  «асырма»  тəсілімен  секіру.  Серпіліп  итеруге  жəне  екпін  алуға 

əзірлену. 

СӨЖ мазмұны: Жарысқа дайындық жəне оны өткізу 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

5.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің əдістемесі. М., ФиС, 1989 

6.  Дене тəрбиесі (I−XI) сыныптыраға арналған үлгі бағдарлама, Алматы, Рауан, 1993 

7.  Ы.Алтынсарин  атындағы  Қазақ  білім  академиясы  Дене  тəрбиесі  (V-VIII-  ші  сыныптарға 

арналған үлгі бағдарлама)Алматы, Рауан, 2002 ж. 

XI – ші апта 

21- ші кредиттік сағат 



№ 20 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Дискі лақтыру, айналыс, дискіні айналыспен лақтыру. 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Биіктікке секіруден серпіліп итеру 

СӨЖ мазмұны: Жарыстың ережесі 

ОЖСӨЖ  мазмұны:  Биіктікке  «асырма»  тəсілімен  секіру.  Серпіліп  итеруге  жəне  екпін  алуға 

əзірлену. 

СӨЖ мазмұны: Жарысқа дайындық жəне оны өткізу 

 

№11 дəріс. Тақырыбы : Жарысты ұйымдастыру жəне өткізу. 

Дəрістің мазмұны : 

1. 


Төрешілер алқасы жəне оның міндеті 

Əдебиеттер : 

1. 


Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 


22– ші кредиттік сағат. 

№ 21 Практикалық сабақ. 

Эстафеталық жүгіру. (таяқшыны ауыстырмай беру) – эстафеталық таяқшаны беру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Ұшудағы қозғалыс сатысы.  

СӨЖ мазмұны: Төрешілер алқасы жəне оның міндеті 

ОЖСӨЖ мазмұны: Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Планкіден өту жəне түсу  

СӨЖ мазмұны: Бас төрешінің жəне бас хатшының міндеті 



Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 



XII – ші апта 

23- ші кредиттік сағат 



№ 22 Практикалық сабақ. 

Эстафеталық жүгіру. (таяқшыны ауыстырмай беру) – эстафеталық таяқшаны беру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Ұшудағы қозғалыс сатысы.  

СӨЖ мазмұны: Төрешілер алқасы жəне оның міндеті 

ОЖСӨЖ мазмұны: Биіктікке «асырма» тəсілімен секіру. Планкіден өту жəне түсу  

СӨЖ мазмұны: Бас төрешінің жəне бас хатшының міндеті 



№12  дəріс.  Тақырыбы  :  Жеңіл  атлетика  сабағын  ұйымдастыру,  жоспарлау  жəне  оқу 

жұмысының есебі. 

Дəрістің мазмұны : 

1. 


Орта мектептегі жеңіл атлетика сабағын жоспралау жəне оқу жұмысының есебі 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

5.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің əдістемесі. М., ФиС, 1989 

6.  Дене тəрбиесі (I−XI) сыныптыраға арналған үлгі бағдарлама, Алматы, Рауан, 1993 

7.  Ы.Алтынсарин  атындағы  Қазақ  білім  академиясы  Дене  тəрбиесі  (V-VIII-  ші  сыныптарға 

арналған үлгі бағдарлама)Алматы, Рауан, 2002 ж. 

24– ші кредиттік сағат. 



№ 23 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Эстафеталық жүгіру (таяқшыны ауыстырмай беру) – эстафета 

қабылдаушы жүгірушінің сөресі 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – серпіліп - итерілу 

СӨЖ мазмұны: Орта мектептегі жеңіл атлетика сабағын жоспралау жəне оқу жұмысының есебі 

ОЖСӨЖ мазмұны: Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – жүгірумен итеруді байланыстыру 

СӨЖ мазмұны: Мектепте сыныптант тыс жұмыс 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

XIII – ші апта 

25- ші кредиттік сағат 



№ 24 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: Эстафеталық жүгіру (таяқшыны ауыстырмай беру) – эстафета 

қабылдаушы жүгірушінің сөресі 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – серпіліп - итерілу 

СӨЖ мазмұны: Орта мектептегі жеңіл атлетика сабағын жоспралау жəне оқу жұмысының есебі 


ОЖСӨЖ мазмұны: Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – жүгірумен итеруді байланыстыру 

СӨЖ мазмұны: Мектепте сыныптант тыс жұмыс 

 

№13  дəріс.  Тақырыбы  :  Жеңіл  атлетика  сабағын  ұйымдастыру,  жоспарлау  жəне  оқу 

жұмысының есебі. 

Дəрістің мазмұны : 

1. 


Орта мектепте оқу жұмысын жоспарлау жеңіл атлетикадағы негізгі құжаттар. 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

26– ші кредиттік сағат. 

№ 25 Практикалық сабақ. 

Практикалық  сабақтың  мазмұны  Эстафеталық  жүгіру  (таяқшыны  ауыстырмай  беру)  – 

эстафеталық таяқшаны үлкен жылдамдықта аймақтың ішінде беру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – ұшудағы қозғалыс сатысы 

СӨЖ мазмұны: Орта мектепте оқу жұмысын жоспарлау жеңіл атлетикадағы негізгі құжаттар 

 

ОЖСӨЖ мазмұны: Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – қану немесе түсу 



 

СӨЖ мазмұны: Жеңіл атлетикадағы негізгі құжаттар 



Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 



XIV – ші апта 

27- ші кредиттік сағат 



№ 26 Практикалық сабақ. 

Практикалық  сабақтың  мазмұны  Эстафеталық  жүгіру  (таяқшыны  ауыстырмай  беру)  – 

эстафеталық таяқшаны үлкен жылдамдықта аймақтың ішінде беру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – ұшудағы қозғалыс сатысы 

СӨЖ мазмұны: Орта мектепте оқу жұмысын жоспарлау жеңіл атлетикадағы негізгі құжаттар 

 

ОЖСӨЖ мазмұны: Ұзындыққа «иілу» тəсілімен секіру – қану немесе түсу 



 

СӨЖ мазмұны: Жеңіл атлетикадағы негізгі құжаттар 

 

№14 дəріс. Тақырыбы : Жеңіл атлетикамен айналысудағы жаттығудың негізі. 

Дəрістің мазмұны : 

Спорттық жаттығу. Жаттығуды құру жəне оның мазмұны  

Əдебиеттер : 

1. 


Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

28– ші кредиттік сағат. 

№ 27 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: 400 метр ара қашықтыққа жүгіру 

5.  Тікелей жүгіру 

6.  Бұрылыста жүгіру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Кедергілі жүгіру (400 м) 

− 

кедергіден өту 



− 

төменгі сөре, жоғарғы сөре жəне кедергіден өту 

СӨЖ мазмұны: Спорттық жаттығу 

ОЖСӨЖ мазмұны: Кедергілі жүгіру (400 м) – төменгі сөре кедергінің арасында жүгіру. 

СӨЖ мазмұны: Жаттығуды құру жəне оның мазмұны 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 

2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 



XV – ші апта 

29- ші кредиттік сағат 



№ 28 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: 400 метр ара қашықтыққа жүгіру 

7.  Тікелей жүгіру 

8.  Бұрылыста жүгіру 

ОЖСӨЖ мазмұны:  Кедергілі жүгіру (400 м) 

− 

кедергіден өту 



− 

төменгі сөре, жоғарғы сөре жəне кедергіден өту 

СӨЖ мазмұны: Спорттық жаттығу 

ОЖСӨЖ мазмұны: Кедергілі жүгіру (400 м) – төменгі сөре кедергінің арасында жүгіру. 

СӨЖ мазмұны: Жаттығуды құру жəне оның мазмұны 

№15 дəріс. Тақырыбы : Жеңіл атлетикамен айналысудағы жаттығудың негізі. 

Дəрістің мазмұны : 

1. 

Əдістемелік  дайындық,  тактикалық  дайындық,  ілімдік  дайындық,  психологиялық 



дайындық, жарыстық дайындық. 

Əдебиеттер : 

1.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің əдістемесі. М., ФиС, 1989 

2.  Дене тəрбиесі (I−XI) сыныптыраға арналған үлгі бағдарлама, Алматы, Рауан, 1993 

3.  Ы.Алтынсарин  атындағы  Қазақ  білім  академиясы  Дене  тəрбиесі  (V-VIII-  ші  сыныптарға 

арналған үлгі бағдарлама)Алматы, Рауан, 2002 ж. 

30– ші кредиттік сағат. 



№ 29 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: 400 метр ара қашықтыққа жүгіру 

1.  төменгі сөре жəне екпінді жүгіріс 

2.  мəреден өту 

ОЖСӨЖ  мазмұны:    Дискі  лақтырудан,  эстафеталық  жүгіруден  (таяқшыны  ауыстырмай  беру), 

тəсілімен 400 м-ге жүгіруді қабылдау. 

СӨЖ мазмұны: Əдістемелік дайындық, тактикалық дайындық, ілімдік дайындық 

ОЖСӨЖ мазмұны: Жалпы дене дайындығын тексеру. 

 

СӨЖ мазмұны: Психологиялық дайындық, жарыстық дайынды 



№ 30 Практикалық сабақ. 

Практикалық сабақтың мазмұны: 400 метр ара қашықтыққа жүгіру əдістемесін жетілдіру  

3.  төменгі сөре жəне екпінді жүгіріс дағдыға айналдыру  

4.  мəреден өту əдістемсін жетілдіру  

ОЖСӨЖ  мазмұны:    Дискі  лақтырудан,  эстафеталық  жүгіруден  (таяқшыны  ауыстырмай  беру), 

тəсілімен 400 м-ге жүгіруді қабылдау. 

СӨЖ мазмұны: Əдістемелік дайындық, тактикалық дайындық, ілімдік дайындық 

ОЖСӨЖ мазмұны: Жалпы дене дайындығын тексеру. 

СӨЖ мазмұны: Психологиялық дайындық, жарыстық дайынды 

 

Əдебиеттер : 

1.  Жеңіл атлетика оқулығы. Г.Озалин М., ФиС. – 1989 жыл. 


2.  Жеңіл атлетика жаттықтырушысының оқулығы Л.С.Хоменков, М., ФиС, 1984 

3.  Жеңіл атлетикадан жарысты ұйымдастыру төрешілік ету. М., ФиС, 2000 

4.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің ілімі мен əдістемесі, М., ФиС, 1989 

5.  Дене тəрбиелеу мəдениетінің əдістемесі. М., ФиС, 1989 

6.  Дене тəрбиесі (I−XI) сыныптыраға арналған үлгі бағдарлама, Алматы, Рауан, 1993 

7. 


Ы.Алтынсарин  атындағы  Қазақ  білім  академиясы  Дене  тəрбиесі  (V-VIII-  ші  сыныптарға 

арналған үлгі бағдарлама)Алматы, Рауан, 2002  



 

3. Пəн тапсырмаларын орындау жəне тапсыру кестесі 

 

 

 



4.Пəннің оқу-əдістемелік қамтылу картасы. 

 

Кафедра ДДТмƏО         С.Ж. Бахтиярова   

Пəн  «Мектептегі жеңіл атлетика теориясы мен əдістемесі »  

Кредит саны 

Дəрісханалық  (дəріс,  практикалық,  семинарлық,  лабораториялық,  жəне  студиялық  сабақтар) 

жəне дəрісханадан тыс (ОЖСӨЖ: курстық жəне дипломдық жұмыстары, СӨЖ тапсырмалары) 

сабақтардың оқу əдебиеттерімен қамтылуын көрсетеді 

 

№ 

 



Əдебиет атауы 

 

Барлығы 



 

Ескерту 


 

кітапханада 

 

кафедрад


а 

 

Студенттер



дің қамтылу 

пайызы (%) 

Электрон

ды түрі 


 















№  Жұмыс түрі 

Тапсырма 

ның 

мақсаты 

мен мазмұны 

 

Ұсыныла 

тын 

əдебиеттер 

Орындау 

мерзімі  жəне 

тапсыру 

уақыты 

(аптасы) 

Бал 

Бақы 

лау түрі 

Үй тапсырма 

сын орындау 

(СӨЖ, 


СОӨЖ) 

Ғылымилылық, 

ақпаратты 

лық, дəлелділік, 

танымдық 

қасиетті шыңдау 

Дəріс пен 

практикалық 

сабақ 

тақырыбына 



байланысты 

ОЖСӨЖ  


уақытының 

кестесіне 

байланысты   

100% 


Жазбаша 

немесе 


ауызша 

Реферат 


Баяндама жасау 

 Тақырыпқа 

байланысты 

2 апта 


100% 

Реферат 


немесе 

баяндама 



Тест 


түріндегі 

аралық 


бақылау 

Логикалық ойлау 

қабілеттілігін 

тексеру 


Бірінші -1-7 

апталардағы 

тақырыпқа сай 

Екінші -8-14 

апталардағы 

тақырыптқа 

сай.  

7-14 апта 



100% 

Жазба 


жұмысты 

тексеру 


Практика 

лық 

жұмысты 


орындау 

Студенттердегі 

теориялық білімді 

тереңдету жəне 

бекіту.  

Практикалық 

сабақ кестесіне 

сай 


Əр апта 

(15 апта)  

100% 

Жазбаша 


немесе 

ауызша 


Жеңіл атлетика 

Ред. Е.М. Мутков. 

 

53 



 

 

 



100 

 

 



Жеңіл атлетика 

Ред. Н.Г. Озолин. 

 

61 



 

 

 



100 

 

 



Жеңіл атлетика 

Ред. А.Н. Макаров 

 

60 



 

 

100 



 

 



Жеңіл атлетика 

А.Н. Макаров. 

 

15 


 

 

75 



 

 



Легкоатлетически

е многоборья» 

Ф.О.Куду, 

Москва, 1981 год. 

15 

 

100 



 

 



 

www.wkau.kz/inde

x.php… 

 

 



 

75 


 



www.e-

shymkent.kz/kaz/ca

talog/science/outdo

ors/2/ 


 

 

75 



 



 

www.mts.gov.kz/in

dex.php… 

 

 



 

75 


 



ru.wikipedia.org› 

 

 



 

75 


 

 



 

www.rusathletics.c

om 

 

 



 

75 


 

 



 

5. 

Дəрістік кешен (дəріс  тезистері, көрнекілік, таратылу материалдары, қажетті 

əдебиет тізімі). 

 

Жеңіл атлетиканың түрлері мен тарихи дамуына сипаттама. 

Қазақстандағы жеңіл атлетиканың даму тарихы. 

 

 



           Қазақстанда жеңіл атлетика үйірмесі 1916 жылы Шығыс Қазақстандағы Семей қаласында 

құрылып,  жұмысын  бастаған  еді.  Бірақ,  ол  Азамат  соғысы  жылдарында  тарап  кетіп,  тек  1930 

жылы  ғана  қайта  қолға  алынды.  Совет  өкіметі  өзінің  алғашқы  күндерінен  бастап-ақ  жастар 

арасында дене тəрбиесінің өсуіне ат салыса бастады. Мұндай игілікті жаңадан өрістеу ісі оңайға 

түскен жоқ. Кейбір документтердің айтуына қарағанда, Қазақстанда Совет өкіметінің алғашқы 

күндерінен бастап-ақ ұлт спортынан үйірмелердің жұмыс істегенін байқау қиын емес.  

 

В.И.Лениннің  нұсқауымен  1918  жылы  22  сəуірде  «жаппай    əскери  оқыту  жүйесі» 



құрылды. Бұл ұйымның міндеті қызыл Армия қатарына қосылған жастарға əскери тəрбие беру 

еді.  Осы  жылдары-ақ  əскери  дайындық  оқу  мектеп  оқушыларының  да  бағдарламасына  кірді. 

Осылай  жаппай  орта  білім  беру  əскери-патриоттық  жəне  дене  тəрбиесін  беру  жүйесі 

біріктірілді.  1920  жылы  өткен  Бірінші  бүкілодақтық  спартакиада,  дене  тəрбиесі  мен  спорт 

жұмысының  елімізде  күннен-күнге  қанат  жайып  өсіп  келе  жатқанының  айғағы  болды.  Бұған 

спорттың  21  түрінен  7000  спортшы  қатысты.  Сол  1928  жылы  Петропавл  қаласында 



Қазақстанның  бірінші  спартакиадасы  өтті.  Оған  200-ден  астам  спортшылар    қатысты. 

Спартакиада халықтың дене шынықтыру мен спортқа деген ынта-ықыласын айқындап берді.  

 

Қазақстаннан  Олимпиадалық  ойындарға  жеңіл  атлетика  бойынша  3000  м.  қашықтыққа 



кедергілі жүгіруден бірінші болып Евгений Кадяйкин қатысты. Одан кейін Рип Олимпиадасына 

əйгілі  қазақстан  спринтері  Ғұсман  Қосанов  үлкен  жетістікке  жетті.  Ол  өзінің  командалас 

тобымен  күміс  медальді  жеңіп  алды.  Содан  4  жыл  өткеннен  кейін  ол  Токио  Олимпиадасында 

атақты желаяқтардың бірі Əмин Тұяқовпен бірге жақсы өнер көрсетті. Ғұсман Қосанов – жеңіл 

атлетикадан  ҚСРО-ның  еңбек  сіңірген  спорт  шебері,  Европаның  бірнеше  дүркін  жəне 

Олимпиадалық ойындардың əр жылдарындағы чемпионы жəне жүлдегері, Қазақстанның еңбек 

сіңірген жаттықтырушысы. Əмин Тұяқов жеңіл атлетикадан – ҚСРО-ның еңбек сіңірген спорт 

шебері,  Европаның  бірнеше  дүркін  чемпионы  жəне  жүлдегері,      Қазақстанның  еңбек 

сіңіргенжаттықтырушысы.  

Жеңіл  атлетикадан  (200  метрге  жүгіру)  Əмин  Тұяқов,  Бекен  Күреңкеев  (1500-3000  м.) 

спартакиаданың алтын медальдарын жеңіп алды. 

 

Қазақстандықтар арасында Олимпиадалық бірінші алтын медальды Владимир Муравьев 



жеңіп  алды.  Сол  Мəскеу  Олимпиадасында  Татьяна  Песавая  үлкен  жеңіске  жетті.  Биіктікке 

секіруден  Сергей  Кулибаба  2  орын  алды.  1988  жылы  Сеулде  биіктікке  секіруден  Григорий 

Егоров қола медальға  ие болды. Ольга Шишигина Сидней Олимпиадасында жеңімпаз атанды. 

Ал  1953  жылы  тұңғыш  рет  қазақстандық  жеңіл  атлетика  спортшысы  Владимир  Руцкий  ҚСРО 

құрама  командасына  енді.  Қазақстандық  спорт  шеберлері  Е.Кадяйкин,  Ғ.Қосанов,  Ə.Тұяқов, 

В.Совешков,  А.Голомазова  жəне  Л.Микитенко  Олимпиада  ойындарына  қатысты,  бірнеше 

дүркін  Совет  одағының  чемпиондары  атанды.  В.Солдатенко  Еворпа  чемпионы  атағын  жеңіп 

алды. Бұл 1971 ж. Хельсинкиде болды.  



 

Жеңіл атлетиканың тарихи дамуы. 

Жеңіл  атлетика  сияқты  тарихи  бай  спорттың  түрін  табу  қиын.  Жүгіру,  секіру  жəне 

лақтыру  адам  баласының  еңбегіне  жəне  күн  көрісіне  қажетті  болғандықтан  адам  баласымен 

бірге  дүниеге  келген. Жеңіл  атлетикалық  жаттығулар  барлық  халықтардың  бірінші  ойындары, 

қызықты  шаралары  сонан  кейін  жарыстарына  айналды.  Археологиялық  қазбаларға  қарағанда 

табылған  суреттерден  Азия  жəне  Африка  халықтарының  арасында  жеңіл  атлетикадан  жарыс 

болды  деген  ұғымға  келуге  болады.  Ежелгі  Египетте  жəне    Таяу  Шығыс  елдерінде  жылдам 

жүгіру өнері пайда бола бастады. 

Ежелгі Грецияда жеңіл атлетика спорты жақсы дамыды. Сол кездегі көп соғыстар күшті 

жəне  епті  адамдарды  тəрбиелеуді  талап  етті.  Сондықтан  осы  елде  спорттық  жарыстар  жақсы 

дамыды.  Жарыстар  сол  елдің  дəстүрі  бойынша  жүргізілді.  Олимпия  деген  жерде  халма 

Кронасада  танымал  храм  Зевста  дене  жаттығуларымен  айналысуға  гимназия  жəне  палестрлер 

салына  бастады,  сонымен  қатар  стадион  мен  иппадромдар  салынды,  жалпы  ұлттық  жəне 

барлық  халықтық  жарыстар  өткізілді.  Осы  жарыстар  олимпиадалық  ойындар  атағын  алды.

 

Олимпиадалық ойындарға Грецияның барлық қалаларынан келе бастады. Осы спорттық 



мейрамның, олимпиаданың маңыздылығы сонша, болып жатқан соғыстар тоқтаған. 

 

Бірінші Олимпиада біздің эрамызға дейінгі 776 жылы  болған. Соның бағдарламасында 



бір  стадионнан  екінші стадионға  дейін  жүгіру  болды.  (192,27  м.)  бұл  ара  қашықтықты  дромас 

деп  атады.  XIV  Олимпиада  ойындарында  екі  рет  жүгіру  сол  арақашықтықты  немесе  драулос 

деп атады. Ал кейін ұзын арақашықтыққа жүгіру 24 стадия доликас деп аталды.  

Ежелгі Грецияда жеңіл атлетиканың барлық түрлері дамыды.  Сондықтан қазіргі уақытта 

гректер  біздің  жеңіл  атлетиканың  алдында  болды,  əдісі  жағынан.  Əр  түрлі  дайындық  жүгіру 

жаттығуларын  орындады  суда  жəне  құмда.  Сөре  арнаулы  белгі  арқылы  берілді,  сөреден 

қателескен  спортшыларға  ескерту  берілді.  Жүгірушілер  колодканың  орнына  арнаулы  плита 

(балбис) қолданды. Жүгірушілер əркім өз жолымен жүгірді. Жеңімпаздарды финалда қайтадан 

жүгіртіп  анықтады.  Ұзындыққа  секіру  кішкене  өзгелеу  болды.  Олимпиадаға  қатысушылар 

біздің  уақыттағыдай  секірді,  бірақ  қолдарында  гантелі  болды,  салмағы  1,5  кг-нан  4,5  кг-ға 

дейін.  Гректер  найза  мен  дискні  лақтырған  салмағы  3  кг-нан  бастап  5,7  кг-ға  дейін.  Дискнің 


орнына  жалпақ  (плоский)  тас  болды.  Найзаның  сабы  ыңғайлы  болу  үшін  теріден  ілмек 

қондырған.  

Ежелгі  Грецияда  дене  тəрбиесі  Олимпиадалық  ойындарында  жүлделі  орындарға  ие 

болып  жүргендері  дене  тəрбиесінің  жақсы  дамығанын  көрсетті.  Дене  тəрбиесі  спортта 

қолданбалы  əскери  сипаттама  алды.  Спартаныстар  күшті  шыныққан  əскерлерді  тəрбиеледі. 

Спартаныстардың балалары 7 жастан тəрбиеленді, жалпы мектептерде білімге көп көңіл бөлген 

жоқ, басты мақсат дене дайындығы болды. 

Афинада тəрбие жүйесі құрылды, дене тəрбиелеу мəдениеті мен қатар ғылым жəне өнер 

жақсы  дамыды.  Балалар  бір  уақытта  граматикалық,  музыкалық,  гимнастикалық  мектептерге 

қатысты.  Жалпы  гимназиялық  мектептерде  тəрбиелеу  6  жастан  басталды.  Гимназияда  дене 

жаттығуларына  көп  көңіл  бөлінді.  Сонымен  əскери  дайындық  басталды.  Сондықтан  Афинада 

жан-жақты  дененің  дамуына  үлкен  алаң  ашты.  Гректер  жақсы  дайындалған  Олимпиадалық 

ойындарға  қалай  жарысу  керек  екендігін  білген  жəне  жақсы  көрді.  Гректердің  спортпен 

айналысуы  соның  ішінде  жеңіл  атлетикамен  архетиктуралық,  скульптурлық  жəне  əдебиеттік 

ескерткіштерден көрініп тұрды. Соңғы ғасырларда біздің эраға дейін Олимпиадалық ойындарға 

спортшылар мен кəсіпқойлар қатысты. Ойындар қатаң жарыстарға  алып келді. Олимпиадалық 

ойын сондықтан Грецияның Римнің қол астына кіруімен тоқталды. Біздің эрамызға дейінгі 393 

жылы  Римнің императоры Феодосий I – ші жарлығымен Олимпиадалық ойын өтті. 

 


Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 0.78 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет