«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет9/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   22

Сан адам мұңын айтып келген жылап.

Жарлының қайсы ісі жарылқанар,

Сұрақшы пұл бергенде кеткен құлап.

«Дау-жанжал көбейсе екен» деп тұрады,

Халықтан талай арыз кеп тұрады.

Параны көп бергеннің сөзін сөйлеп,

Шермитіп қарындарын жеп тұрады.

Істейді хатшы болып қанша адам,

Бәріне ақы берген қазынадан.

Мөлшері жиырма бес шамасында,

Хатшы еді Жапар деген жас бағылан.

Осылай Мәлік патша өте берсін,

Шегіне ел ашуы жете берсін.

Әңгіме Әнуардан сөз бастайық,

Қазірше екі аға да кете берсін.

Әнуар әрбір ойды ойлайды көп,

Жүруді бекер ойсыз көреді жек.

Патшаға өз қолымен арыз берді,

«Қазынадан бір қызмет берер ме» деп.

Сол оймен падишаға арыз берді,

«Панасыз қорғаңыз,—деп,—жетімекті.

Өтеймін не тапсырсаң, сол ісіңді,

Қызмет болар ма екен, маған?»—депті.

250

260


270

130

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

130

131


Патшаға берді арыз қызмет сұрап,

Әр сөзі патша көрсе салмақтырақ.

Тереңнен тебірентіп жазған екен,

Ойланып Мәлік патша көрсе сынап.

Байқаса сөз жүйесі жақсы кепті,

«Болса да қандай іске жарар» депті,

«Әнуар сеніменен бірге істесін»—

Жапарға Мәлік патша бұйрық етті.

Әнуар іске келді қызмет алып,

Байқады оң мен солын әбден танып.

Айқасып күндіз-түні үзілмейді,

Сағынып арыз берген барша халық.

Жауапкер, дауагерді сұрап тұрды,

Қақ жарды сұрағанда қара қылды,

Ілінді ел аузына лезімде,

«Жан болмас,—деді халық,—мұндай сынды!».

Алдымен дауагерді көрер сұрап,

Пара алып жан бағудан мүлде жырақ.

Дәт!—дейді падишаға түсіндіріп,

Іс болса шешілмейтін қиыннырақ.

Іс бармас падишаға қарапайым,

Ойлайтын халық үшін көп уайым.

«Өссін,—деп,—мәртебесі Әнуардың»,

Ел-жұрты шу көтерді барған сайын.

Көп арыз падишаға бармас болды,

Қаптаған бұрынғыдай оңды-солды.

«Қалды ма тынышталып халқым менің»—

Деп ойлап падишаның көңілі толды.

Бір күні Әнуарға патша келді,

Бір құшақ арыздарды көзі көрді.

«Арыздар сен келгелі тоқтап еді,

Бұл қалай, арыз бүгін көп қой?»,—деді.

280

290


300

310


130

130


131

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Әнуар былай деді падишаға:

«Халықтан арыз-арман таусыла ма?!

Деп келдім,—алдыңызда мен сұраймын,

Салмаңыз ауыр салмақ басыңызға».

лезде талайларын сұрақ қылды,

Жанында Мәлік патша қарап тұрды.

Бітірді екі жақта дау қалмады—

Падиша Әнуарға болды разы.

Қуанып кетіп жатыр келген халық,

Көбейіп кетсе дағы осыншалық.

Падиша байқап тұрып ойланады:

«Басымнан кеткен екен ауыртпалық».

Падиша соны ойлап қайтып кетті,

Рахмет Әнуарға айтып кетті.

«Хатшылар бастығына сайланды» деп,

Кешікпей Әнуарға хабар жетті.

Өресі Әнуардың өрге басып,

Барады бір күнінен бір күні асып.

Сенімді падишаға болып алды,

Қағылды жеті бұзық жүрген асып.

Алдына жетеуінің дау бармады,

Аспады Әнуардан дау-жанжалы.

Сүркейлі барған сайын ел мен жұртқа,

Сүйкімсіз, жиреніште  боп барады.

Дау айтып бұрынғыдай бармай адам,

Қан жауды жетеуінің қабағынан.

«Әнуар бітіреді» дейді патша,

Сол құрлы Әнуарға сеніп алған.

Әнуар халықпенен бір тілекте,

Жемеңгер жеті залым қалды текке.

Әнуар бар халықты тең көреді,

Пара алып жан баспайды бай мен бекке.

320

330


340

132

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

132

133


Сопайып шетте қалды жеті бұзық,

Пара алып ен дәулетте жүрген жүзіп.

Күндеді Әнуарды енді олар,

Амалын жоғалтудың қарастырып.

«Бұл неме,—деді олар,—келді қайдан?

Шығыпты шыншыл болып кішкентайдан.

Қазынаға осы келіп кіріскелі,

Қағырға шығып қалдық жүзген майдан.

Жеті қу Әнуарға болды дұшпан,

Ең дәулет, айырылған соң, кең тұрмыстан.

Бұлардың дұшпандығын сезген екен:

—Байқап жүр,—деді Жапар,—Әнуаржан.

Жетеуі,—деді Әнуар,—жұртты бұзған,

Жерлерін тексермей жүр, батына хан.

Қашан да әділдікке халық мұқтаж,

Адамға халық деген бір тас қорған.

Сұрады елді әділ Әнуарбек,

«Жаса!»—деп жұрт тіледі асыл тілек.

Баяғы Омар молла өзін баққан,

Кешікпей кездеседі қасына кеп.

Әнуар пара алмайды өз қолымен,

Болмай ма ел ішінде өрлі-төмен.

«Ісімді балаңа айтып, оңлашы» деп,

Омарға бірталайлар болып жүр жем.

Шаттанды Омар молла бұл іске бек,

Өзіне келе берді пұл дөңгелеп.

Сыймады қуанышы қойнына:

«Жарайды, Әнуарым жарайды!» деп.

Бір күні ақылдасты қатынына:

«Кел,—деді—қатын байқұс, ақылыңа.

Жасынан Әнуарды бағып едік,

Тиер деп бір пайдасы ақырында.

350

360


370

132

132


133

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Патшадан артық көріп елдің бәрі,

Тұрады «Әнуар» деп жас пен кәрі.

Әнешті «теріс» дейтін бір пенде жоқ.

Шуласып «жақсы» деп жүр барша бәрі.

Әнуарды халық сүйіп шуылдаған,

Тілейді: «Аман қой» деп бір Құдайдан.

Бізге де Құдай әтей берген шығар,

Енді біз айырылмайық Әнуардан.

Әнуар болсын бізге күйеу бала,

Мүсіні толған айдай асылзада.

Бірге өскен төрт жасынан Күләнда оған—

Болмайды қосып қойсақ көңілі алаң.

Шығарсақ, қолымыздан Әнуарды,

Тілеулес, құптамайды, жұрттың бәрі.

Бізге ол қияметтік күйеу болсын,

Қосалық неке қиып Күләнданы.

«Бұл істі жақсы айттың Құдай оңдап,

Бес жылдай жүрген едім өзім де ойлап.

Екеуміз тура көрсек Әнуарды,

Айтып Күләндаға бәрін жайлап».

Қарқылдап Омар молла кетті күліп:

«Ойлапсың сен де бұрын ішің біліп.

«Қызына ана жақын» деген сөз бар,

Бұрыннан сезгенің ғой жақын жүріп».

Омардың Күлән деген жалғыз қызы,

Жібектей созылады бал мінезі.

Аш белі құмырсқадай үзіліп тұр,

Күләннің он алтыға келген кезі.

Ақша жүз, алма мойын, қырлы мұрын,

Сөйлесе, сөзі әдепті балдай шырын.

Оның да көңілі ауып Әнуарға,

Тілейді қосылғай деп ұлға қызын.

380

390


400

134

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

134

135


Қиылған қаламдайын қас-қабағы,

Танадай жарқылдаған қос жанары.

Ақ еті торғындай боп үлбіреген,

Тамақтан көрінеді ішкен асы.

Тал бойы мінсіз біткен тартқан сымдай,

Жаралған тым ерекше хор қызындай.

Сыртынан бір көрген жан ғашық болып,

Дейтұғын «тағы көрсем, о, дариға-ай!»

Біріне қыз бен жігіт бірі ғашық,

Бұлардың ғашықтығы өзіне анық.

«Ат туар ерге қарай» деген сөз бар,

Сипаты білімімен тұр жарасып.

Күләнда толған айдай нұрын шашқан,

Әзілі Әнуармен құп жарасқан.

Айтпай-ақ бірін-бірі іштей сүйген,

Бірге өсіп, біте қайнап әуел бастан.

Бір нышан екеуіне асыл арман—

Махаббат, ғашықтығы ішті жарған.

Сүйісу сыйласумен баянды боп,

Жеткізсе сол арманға мына жалған!

Әнуар бірге оқыған Күләнменен,

Еш жерде жақындықта болмайды кем.

Тартымды, сөзге пысық, білімі артық,

Қосылса болмақ емес ешкімге жем.

Құрметтеп, Әнуарды елі сүйген,

Егізден көзі ашылып, жаны күйген.

Орнығып адалдықтан мәртебесі,

Төбесі көтеріліп көкке тиген.

Бұл жайды Омар молла біледі анық,

Тілегі екі жастың ойда қанық.

Қосуды екі жасты мақсат етті,

Алды-артын кемпір мен шал ойлап алып.

410

420


430

134

134


135

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Әнешке молла қызын бермек болды,

«Қызымның Құдай қосса, табылды орны,

Мұратқа осылайша жетеміз» деп,

Шал-кемпір осыны ойлап көңіл толды.

Білдірді қыз-жігітке ата-ана ойын,

Жасамақ кейінірек думан-тойын.

Қазірше неке қиып екеуіне,

Қуантпақ өздерінің көңіл-күйін.

Бір үйді екеуіне жайлап берді,

Мінер ат, сауын сиыр сайлап берді.

Шешесі мейір төге ақыл айтып,

Батамен өмір тілеп, қайрат берді.

Жасынан Әнуар жетім, жырым балақ,

Қызға жоқ ол кезде ойда қырындамақ.

Білім ап, ақыл толып, есейген соң,

Ойында болған Күлән бұрыннан-ақ.

Ал бүгін орындалып нышаны да,

Көңілі көтеріліп ұшады да.

Құмартқан Күләнімен бірге жатыр,

Кәдімгі ерлі-зайып ұқсады да.

Теңбе-тең қыз бен жігіт көңілі тоқ,

Белгілі—неке қиды, той қылған жоқ.

«Той жасап кейінірек қоямыз» деп,

Моллекең жүре берді басқа ой жоқ.

Әнуар бұрынғыдай қызмет етіп,

Қалады отауынан күнде кетіп.

Жатады кешке келіп жарыменен,

Сонымен бірнеше ай қалды өтіп.

Жеті сұм көре алмаған Әнуарды,

Бұл істі бастан аяқ біліп алды.

«Құдайым енді оңына келтірді» деп,

Қуанып өздерінше сайран салды.

440

450


460

470


136

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

136

137


Қисынын таба алмаған жеті «батыр» 

Жақындап қас қылуға келе жатыр.

«Орайы көптен бері келмеп еді,

Ісіміз оңалды,—деп,—енді ақыр.

Әнуар алмақшы екен Күләнданы,

Ол Күлән—сондай сұлу, қыз сұлтаны.

Бұл ісін Әнуардың патша білсе,

Тұра алмас өз бойында шыбын жаны.

Баланың жоғалтайық сөйтіп көзін,

Мінеки, оңай таптық десті кезін».

Айырмақ болды олар сүтті судан,

Қараңыз жеті сұмның құрған тезін.

«Айталық Марияға: көріп келсін,

Патшаға қыз да көріп хабар берсін.

Падиша көргеннен соң бітті сауда,

Көреміз Әнуардың әуселесін!»

Айтты олар осыны ойлап Марияға:

«Патшаға қыз таба алмай құр сандалма,

Атақты сұлу қыз бар Күлән деген,

Әкесі инабатты Омар молла».

Аспайды мұндай жұмыс Мариядан,

Міндеті падишаға қыз қараған.

«Құдай-ау, сұлу болса, деп ойлады,

Алар ем көп сүйінші падишадан».

Күләнді келді де, ол көріп алды,

Жайнаған нұр жүзіне аң-таң қалды.

Артына аялдамай қайта айналып,

Алдына патшаның кіріп барды.

Қуанды бұл қатынды патша көріп,

«Қыз тауып келген-ау» деп зыр жүгіріп.

«Төрге шық» деп құрметтеп бәйек болды,

Қасына отырғызды орын беріп.

480

490


500

136

136


137

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Мария: «Сізге сұлу таптым,—деді, 

ұнатсаң жылдам маған айтқын,—деді,

Туған жоқ дүниеге ондай сұлу,

Падиша неткен артық бақытың!?» деді.

Падиша бұл сөзді естіп қуанды оған,

«Неше күн өзің келмей, көңілім солған.

Хабарың көңіліме ұнап кетті,

Барайын аялдамай өзім соған».

Патша осыны айтып жүріп кетті,

Үйіне Омар молла кіріп кетті.

Көрген соң Күләнданы күйіп-жанып,

«Адамзат болады екен, мұндай!»—депті.

Тағына көре сала қайтып кепті,

«Өмірлік болады,—деп айтып кепті,—

Тез болсын кешікпелік енді оған,

Жаушыға екі-үш адам барсын!»—депті.

Не десе еркі өзінде, үкім қолда,

Жіберді үш кісіні дереу сонда.

Жаушылар салып ұрып жетіп барса,

Үйінде отыр екен Омар молла.

Омарға сөз сөйледі жаушылар кеп:

«Моллеке, жан екенсіз бақытыңыз көп.

Қызыңыз падишаға шын ұнапты,

Падиша көріп қайтқан әтейілеп.

Қызыңыз болды лайық падишаға,

Егер де нәсіп қылса, Алла Тағала.

Сіз—ата, патша—күйеу болғаннан соң,

Өседі мәртебеңіз бұл шаһарда.

Моллеке, отырмаңыз қайтамыз біз,

Құдайдың оңдағанын ойлаңыз, сіз.

Қанеки, не дейсіздер? Ақылдасып,

Жауабын шапшаңырақ қайтарыңыз».

510

520


530

138

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

138

139


Бұл сөзге Омар молла күлімдеді,

Жауабын тез қайтарды, ілінбеді.

уәдесі Әнуарға былай қалып:

«Даяр тұр патшаға қызым»,—деді.

Қызыл гүл ойлаған жоқ солады деп,

«Бақ дәулет патша алса, қонады» деп.

Қуанып жаушыларға жауап берді:

«Патшаға айтыңыздар ұнады»,—деп.

«Падиша күйеу болса маған,—деді,

Тең келмес маған ешбір адам, деді.

Патшаның қайын атасы болғаннан соң,

Кетпей ме көтеріліп бағам?—деді.

Ата боп падишаға алғаннан соң,

Жасырақ, жақсы тоқал алам,—деді.

Туады жас тоқалдан ерке бала,

Болмай ма сонда жақсы заман?!»—деді.

Басына осы қиял толып алды,

Атасы падишаның болып алды.

Бақ-дәулет, заң мен жарлық, үкім, жаза,

Моллекең өз үйінде қолына алды.

Қатыны ойбай салды бетін жұлып,

Орнынан сөз бастады тұра салып:

«Әнеш пен Күләнданы қоспап па едік,

Ант ұрған отырмысың естен танып?!

Біздерден сәлем деңіз падишаға,

Қиянат қыла алмаймыз уағдаға.

Қызымыз Әнуармен тұрмыстанған,

Некесі көп күн болды қиылғанға».

Моллекең қатынына: Тек тұр,—деді,

Дәулетін патшаның жеп тұр,—деді.

Бақытты басқа келген қайтармаймын,

Ашуым, қатын саған, кеп тұр,—деді.

540

550


560

138

138


139

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Билігі қатынының келе алмады,

Ойлаған мақсатына жете алмады.

Қиялын шырмап алған патша даңқы,

Моллекең басқа жайды біле алмады.

«Қайтыңыз,—деді молла, елшілерге,

Мақсатым патшамен бір-ақ жерде.

Басқаны патшамен тең көрмеймін,

Жеткендей көкке қолым, болдым, міне!».

Күләнда ауыз үйде қайран қалып,

Есіктің сырт жағынан естіді анық.

Жаушылар үйден шығып кеткеннен соң,

Шешесін құшақтады жылап барып.

Келмеді-ау, қайран анам, шамаң,—деді,

Қу әкем сонша опасыз адам ба еді?!

Тірідей падишаға барғанымша, 

Бір сүйем жіп бұйырсын маған,—деді.

Біреудің жарын біреу тартып алған,

Бұл өзі неткен зұлым заман,—деді.

Әнештен айырылғанша өлген артық,

Разы бол ақ сүт берген, анам,—деді.

—Қарағым, олай деме,—деді анасы,

Зарланып, төгіліп тұр көзден жасы.

Мынау іс Әнешке де оңай тимес,

Әнуар табар амал, соны тосшы!

Қайғыда осылайша қалды бұлар,

Анасы қыз жыласа бірге жылар.

Жаудырды оқтай қарғыс падишаға,

Шара жоқ онан басқа оған қылар.

Жаушылар падишаға барып жетті,

Тілеген тілегіңіз мақұл депті.

Падиша бұл хабарды ести сала,

Қуанып тәтті қиял, ойға кетті.

570

580


590

140

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

140

141


«Қазынадан,—деді патша,—ақша алыңдар,

Базарға аялдамай, тез барыңдар.

Мәуіті шағи-торғын, түр-түрімен,

Аямай жасауды да көп алыңдар.

Жүзіктің меруерттен тасы болсын,

Алқаның мың ділдәлық басы болсын.

Апталсын алтынменен шашбау түгел,

Зергерге бұйырыңдар, дайындасын».

Бұл істі ұқты Жапар бастан-аяқ,

Келеді Әнуарды бастан аяп.

«Заманың қандай болар, Әнуар?» деп,

Сөйледі болған істі тастамай-ақ.

Сөйледі Әнуарға болған істі:

«Жалғанда болады екен айла күшті.

Түбіңе жеті бұзық жетті-ау ақыр,

Қара күн қан бүркентер басқа түсті».

Әнуар болған істі ұғып алды,

Отауға күндегідей тағы оралды.

Алдынан күтіп алар Күләні жоқ,

Әнуар секем ойлап, қайран қалды.

Әр ойдан Әнуардың басы қатты,

Қол жеткен қайтып қияр асыл затты.

«Жабырқап жат қолында кетер ме?»—деп,

Қимайды Күләндасын жаннан тәтті.

«Бұл қалай?»—деп отырды Әнуарбек,

Не түрлі ойға кетіп күпті жүрек.

Тамақ та дайын болып қалған екен,

Енесі шақырды кеп «тамақ іш» деп.

Тым-тырыс, кіріп барса, отыр бәрі,

ұрысқан адамдардай әрі-сәрі.

Төсекте теріс қарап Күлән жатыр,

Арылған ақ жүзінен қызыл қаны.

600

610


620

630


140

140


141

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Қайырып тіл қатарлық үн жоқ онда,

Басында қолаң шашы дода-дода.

Енесі қапалықта қан жұтып жүр,

Белгісі айтпаса да қабағында.

Құдайдың білді Омарды атқандығын,

Тас болып жүрегінің қатқандығын.

Шамасы енесінің келмей қалып,

Шерлі боп Күләнданың жатқандығын.

Әнуар тамақ татпай бұрынғыдай,

«Тартып-ақ алар ма» деп Мәлік сұмырай.

Өзінің төсегіне жатты барып, 

Болар деп, арты қалай, япырым-ай.

Түнімен дөңгеледі ұйқы көрмей,

Басылып өскен көңіл су сепкендей.

Қамығып екі ғашық бұл сұмдықтан,

Екеуі екі жерде жатты шөлдей.

Күләнда жер бауырлап жылап жатты,

Көз жасы бейшараның көл боп ақты.

Әнуар ерте тұрып күндегіден,

Таңертең Күләндаға жазды хатты.



Әнуардың хаты:

Күләнжан, өстім бірге төрт жасымнан, 

Жалғыз күн ажырамай өз қасыңнан.

Зұлымдар айырмақшы болып отыр

Сүйікті қияметтік өз басыңнан.

Жасымнан бірге өсіп ем біте қайнап,

Деуші едім: «Қызығыңа бар ма тоймақ».

Қан құсып қайғыменен бір-ақ күнде,

Өлуге жақындадым бір сені ойлап.

Тірідей айырылғанша өлім артық,

Несі сән түрі жылу қасірет тартып.

640


650

660


142

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

142

143


Қамаған қасіретке екеумізді,

Жемеңгер жеті шаян, Мария—қаншық.

Қалмай тұр бұған табар еш бір амал,

Қан жұтып қиялменен болдым дел-сал.

Шынымен көзің жайнап кетермісің,

Болмаса табармысың әдіс-амал?

Қастықтың біз оралдық торына енді,

Қадалды жеті шаян соңыма енді.

Сен тірі айырылғанды қалаймысың,

Мен дайын падишаның оғына енді.

Жайнаған бұрынғыдай қайда маған,

Қарай көр, ең тиімді орын енді.

Көргенше қоршылығын ерте өлейін,

Өлгенше кейін күйіп шоғыңа енді.

Сан ғашық мұратына жетпей кеткен,

Солардың кезіктік пе жолына енді?

Қайғыда запыран құсып сен жатырсың,

Кездестім әлде қалай соныңа енді.

Күн көрмен падишадан қашып жүріп,

Құтылар күн болар ма екен қарсы тұрып?

Халыққа менің ісім мәлім еді,

Салмаған еш пендеге зұлымшылық.

Сөзімнің көңілдегі бәрін жаздым,

Қайғыны басқа түскен терең қаздым.

Жазарсың ақылыңды айла тауып,

Не ойлап, не істейміз, асыл жарым?

Хат жазды осылай деп Күләндаға,

Тапсырып істің соңын бір Аллаға.

Күләнға өз қолымен хатты берді,

Тіс жармай өзге бөтен бір адамға.

Шаһардың елден жырақ сырт жағында,

Бар еді бір танысы оңашада.

670

680


690

142

142


143

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Қан жұтып қайғыменен сонда барды,

Бармастан қызметке жатты сонда.

Әнуар бармай қалып қызметке,

Жатқанда жан өртеніп қайғы дертке

Жетеді жеті сұмырай падишаға,

Айтады Әнуар жайын бетпе-бетте.

Ойыңда еш нәрсе жоқ, патша-пірім,

Қылмысы Әнуардың бізге мәлім.

Қашқалы Күләнды алып жатыр екен.

Қастерлеп сеніп жүрген Әнуарың.

Жеп жүріп дәм-тұзыңды қолыңыздан,

Деп жүр ғой асып кеттім өзіңізден.

Сұлудан қасақана айырмақшы,

Қылығын Әнуардың көрдік көзбен.

Марқайып қалды Әнуар елді сұрап,

Өзінше күпиіп жүр астам тым-ақ.

«Мен астым падишадан» деген сөзін,

Күнінде естіп жүрміз бәріміз-ақ.

Алмақшы сізден тартып Күләнданы,

Бәрінен сол қылығы қиынырақ.

Бір жетім ханның жарын алып қашса,

Падиша атағыңа келмей ме дақ.

—Істейтін,—деді патша,—ондай істі,

Әнуар тапқан қайдан ондай күшті?

Жапар ғой бірге істейтін, сол біледі,—

Жапарды сол арада шақырысты.

Жапар да шақырған соң кіріп келді,

Боларын бір жұмыстың біліп келді.

«Күләнді Әнуар алып қашпақшы екен,

Білдің бе осы сөзден хабар?»,—деді.

«Ондай сөз,—деді Жапар,—естімедім,

Ондайға көңіл қоймас—бір мінезім.

700

710


720

144

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

144

145


Жазылса, өзі келер қызметке,

Ауырып жатқандығын көрді көзім».

Сонымен Жапар қайтты кешкіқұрым,

«Әнуар не болар,—деп,—бір жас өрім».

Қиялмен Жапар үйге оралғанда,

Әнуар келген екен онан бұрын.

«Қанеки, жан ағажан, не хабар бар?

Сөйлеңіз болған істі,—деді Әнуар».

Залымдар падишаға не дегенін,

Түп-түгел Әнуарға айтты Жапар.

Падиша қайтсе де алатын болды,—деді,

Алуға жақындасып қалды,—деді.

Әнуар, жігіт болсаң, енді қамдан,

Білмедім бұдан өзге халді,—деді.

Әнуар сөз сөйледі сонда барып,

Қарайып, қаны қашып, қайғыланып.

«Күләнді алып қашып бірге өлемін,

Ақыры адам болман онан қалып».

«Амал жоқ,—деді Жапар,—Әнуарбек,

Мен дағы сендер үшін жүрмін жүдеп.

Әйтеуір, бағың жансын, қарақтарым,

Осыдан ала-бөтен тілеуім жоқ».

—«Тыңдап тұр,—деді Әнуар,—ей, ағажан,

Адасқан ақылынан мен бір жазған.

Күләнді тірі тұрып жібермеймін,

Бір өлім қайда барсам, енді маған.

Үлкен «той» мұнан кейін басталады,

Кетемін Күләнді алып осы арадан,

Рухым көңіл байқап, сезіп отыр.

Түбінде маған ажал падишадан.

Бір жерге Күләнданы тасалатып,

Үш күнде падишаға өзім барам»,—

Қош айтып, деді дағы жүріп кетті,

730


740

750


144

144


145

ӘНуАР—КҮлӘНДА

Дариға-ай, не болады қайран заман?!

Жарымды жаным сүйген патша алса,

Көрерім иттің күні болды-ау маған!

Сол кезде кеш те батып қалып еді,

Намазшам, намаздыгер—жарық еді.

Бір бала жүгіріп жүр өзін іздеп,

Мектептің дәл қасына барып еді.

Ей, аға, қайда кеттің, бүгін?—деді,

Таппадым із-тозыңыз білінбеді,

«Ағаңды қайда болса тауып бер» деп,

Бір қағаз Күлән тәтем беріп еді.

Жүгірдім таңертеңнен ары-бері,

Сізді іздеп алпарысып құны—пері.

Тәтем де сізді айтып жылап отыр,

Таптым,—деп,—ақыр, аға, күлімдеді.

Қараса, хат жазыпты Күлән ғаріп,

Олдағы неше түрлі қиялданып.

Асығыс хатты алып оқып жатыр,

«Күләнім не жазды» деп құмарланып.

Күләнда күндіз жылау, түнде жылау,

Болар деп арты қалай, япырым-ау.

Баруды падишаға еске алмапты,

Бармасам, дегенді ойлап, өлемін-ау.

Күләнданың хаты:

Айналайын, Әнуар, 

Бірге өсіп ем жасымнан.

Егіз екі қозыдай,

Бір сағат кетпей қасыңнан.

Құр сүлдерім қалып тұр,

Айырылып бір күн қасыңнан.


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 2.22 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет