«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет7/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   22

Түнде жатып, таңертең ерте тұрды.

3000


3010

3020


96

96

97



АНАР—СӘулЕ

Балалар байбатшаның соңына ерді,

Жамбылға тура бастап алып келді.

Шақырып кілтшіні Әбділқайым,

Жөнін тауып алты сом ақша берді .

Шығарды Сәулебекті есікті ашып,

Көңілі қалған екен әбден жасып.

Көрген соң інілерін көңілі босап,

Көрісті кезек-кезек мауқын басып.

Жаңбырдай көз жастары төгіледі,

Мұндайда қайтіп көңіл семіреді?!

—Іздеушім, жалтылдаған жал-құйрығым!—

Деп боздап, даусы шығып еңіреді.

Қасірет кеудедегі қалған ұйып,

Бетінен екеуінің кезек сүйіп.

Досы мен інілерін көргеннен соң,

Боп қалды басылғандай жалын-күйік.

Әкелген сәлем-сауқат, азық-түлік,

Тапсырды бәрін дағы түгел жиып.

Бетіне әр мұңайып қарағанда,

Ала алмай отыр Нұрбек жасын тыйып.

Бесінде ажырасып, бұлар қайтты,

Жыласып бірін-бірі зорға қиып.

Адамға дос, туыстай жақын қайда,

Оларсыз дәрмен қайда, ақыл қайда?

Қадірі дос, туыстың бір өтеді,

Өлгенде не болмаса осындайда.

Келеміз ертең тағы бол деп аман,

Аяңдап олар кетті сыртқа таман.

Үйіне байбатшаның келіп жатты,

Базарды тамашалап біраз заман.

Анардың аманатын көрді Сәуле,

Жарына бар көңілін берді Сәуле.

Жазғалы ғашығына дұғай сәлем,

Қағаз бен қалам алды енді Сәуле.

3030


3040

3050


98

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

98

99

Қыстығып, қитықтанып жатқан ақын,



Бетінде ақ қағаздың желді Сәуле.

Печаттап жазып болып, қолын қойып,

Тапсырып Нұрбегіне берді Сәуле.

Әр күні бұлар тынбай келіп тұрды,

Жолығып келген сайын көріп тұрды.

Бұларға қанша келсе есік ашық,

Ақшаны кілтшіге беріп тұрды.

Аттанып, жүрерінде елге қайтып,

Көп ақша берді досы малын сатып.

Қоштасып бұлар кетті, Сәуле қалды,

Қиын боп айырылғаны жанға батып.

Несіпбек, Асан, Нұрбек жолдасымен,

Ауылға аман-есен келді жетіп.

Анарға аманатты берді Нұрбек,

Сәлемді ауызекі түгел айтып.

Оқыды оңашада Анар өзі,

Еріксіз жасқа толып екі көзі.

Езілмей шерлі жүрек қайтып тұрсың,

Сәуленің мынау екен жазған  сөзі:

«Сағынып сәлем жаздым Анарыма,

Жұлдызым, жарық Шолпан, фонарыма.

Хатыңды өзің жазған оқығанда,

лапылдап келді жүрек ажарына.

Өртеніп, жалын жалап, жанған жаным,

Сөзіңнің салқындады самалына.

Енемнің мейірбанды сөзін ұғып,

Қуандым қуан деген хабарыңа.

Сәлем айт біз ғарыптан үш қайтара,

Қадірлі енем менен Қамарыма,

Дариға-ай, ойлап кетсем отқа түсіп,

Даяр тұр көздің жасы ағарына.

Қолымды қалай созсам от ілініп,

Қайғының қалдым түсіп дағарына.

3060


3070

3080


3090

98

98

99



АНАР—СӘулЕ

Аңсаймын, ойлаймын да жаным сені,

Көз жетпей қашан шөлдің қанарына.

Азайып ақыл, айла қаным қашып,

ұқсадым дәнсіз бидай сабағына.

Қамықсам, қан жұтсам да, қайғырсам да,

Қарайтын Анарым бар қабағыма.

Есіме еркетайым сен түскенде,

Тоқтайды жұтқан асым тамағыма.

Дұшпанның көре алмаған қыбы қанып,

Салдым деп жүрген шығар табаныма.

Көрмеймін бірін сенен өткен істің,

Қайғының қанша кірсем қамалына.

Сен үшін не болмадым, не қылмадым,

Ғашық боп он жасымнан жамалыңа.

Жанымнан жаныңды аяп кеткенің жоқ,

Кім көнбес тағдыр тартқан табағына.

Жалғыз-ақ менің саған тапсырғаным,

Шайтанның құлақ салма сабағына.

Өзіңді берік ұстап отыра бер,

Алданба алдамшының амалына.

Тапсырдым Асан, Қырғи екеуіне,

Жүреді сырттан сені бағады да.

Дегенді сен жүдеді, мен естісем,

Кетеді көзден жасым ағады да.

Мұңаям сен мұңайсаң, күлсең күлем,

Өйткені сенен жаным бағалы ма?!

Тар тұрмыс тағы қалай шайқалады,

Қайыспай қарсы шабам қамалыңа.

Тұрғым жоқ ойлап кетсем жалғыз сағат,

Осының көргенше деп азабына.

Тиер деп жұрттан сіле тоқталамын,

Кесірім тие ме деп қазағыма.

Кесімді күнім толып бір күн асса,

Ол күнде төзе алмаймын мазағына.

Тоқтамады кесіп салған толғаннан соң,

Бекерге неге тұрам мазарына?!

Күн бітсе—күнәм бітті тазаландым,

Мен оған артық жатып жазалы ма?!

Кесім-кесім болмаса, сөз бұзылса,

3100

3110


3120

3130


100

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

100

101


Кімнің қарап тұрмақпын қабағына?!

Қашадан қарғып шыққан қашағандай,

Қан майдан араласпай базарына.

Түрмесі, күзетшісі, ұлығы да,

Келмейді бір тиындай назарыма.

Намысың жатқа кетіп бара жатса,

Ол күнде кім қарайды ажалына?

Қалмайды сені ойласам сабыр-тағат,

Ғапу ет сөзім болса кеткен ағат.

Қорықпа Жомарт мені алады-ау деп,

Жәрдемшім толып жатыр жеті қабат.

Әкетпек болды Анарды дегенді ұқсам,

Жетемін тұра алмаймын, жарым сағат.

Ойлама сені жатқа жіберер деп,

Кетсең де таудан өтіп неше қабат.

Басқа іске енді басты шата алмаймын,

Жігерсіз деген елден аталмаймын.

Жігіттің бар тірегі ерлік, сабыр,

Жан аяп ар-намысты сата алмаймын.

Ісім жөн адамдыққа қайда барсам,

Ойлашы неден қорқып бата алмаймын?!

Жіберіп сені жатқа жаутаңдатып,

Жер тарпып түрмесінде жата алмаймын.

Мұңайма, сабыр қылып сөзімді тос,

Жарыңның жазған сөзін ойлама бос.

Қайырлы сағаттарда көрісеміз,

Аман бол жолыққанша, ал қайыр, қош!»

Көзінен оқығанша төгіліп жас,

Мұңайып жерге түсіп иіліп бас.

Жасымды жан көрмесін дегендей қып,

Перделеп екі бетін жасырды шаш.

Жел шайқап жібек шашын кейін түріп,

Дегендей жасыңды сүрт, бетіңді аш.

3140


3150

3160


100

100


101

АНАР—СӘулЕ

Жарының ахуалын ойлап тұрса,

Болса да қайтып шыдар жүрегі тас.

Қамар мен хатты оқыды апасына,

Мұңайып бұлар түсті қапасына.

Еріксіз екеуі де еңіреді,

Сәуленің тарттым деген жапасына.

Ерітпес қандай жанды жардың зары,

Еңіреп оқи алмай Анар жары.

Сәуледен басқа жанға бермеймін деп,

Қатайып кетті Маңлық онан ары.

Сонымен бірсыпыра өтті заман,

Білмейді бұл жұмысты Қабыл, Қаман.

Қозғалып ел жайлаудан қайта көшіп,

Боп қалды салқын түсіп күзге таман.

Тағы айдап қалған малын қыз алмаққа,

Жомарт пен жетіп келді Ермек жаман.

Жайланып жатты келіп екі пақыр,

Бір жерге көгал майса тікті шатыр.

Жомарт бай жолдасымен сол шатырда,

Қабылдың отауында Ермек жатыр.

Күйеу кеп, құрды кеңес жеңгелері,

Әкелген бар жеңгетай, теңгелері.

Қыз Анар Зейнеппенен мүлдем араз,

Жүрмесе жеңгелікке өзгелері.

Құрметтеп күтіп жатыр Жомарт байын,

Сыйлады Ермекті де Қаман қайын.

Арада бір-екі күн өткеннен соң,

Сөйлесті екі құда тойдың жайын.

Көргендей албастысын ашуланып,

Жомартты Маңлық жүрді көрген сайын.

Үстіне екеуінің келді Маңлық,

Сөйлесіп отырғанда ішіп шайын.

3170

3180


3190

102

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

102

103


Қаман бай алыс сілтеп сөзді ұзартпай,

Отырған қыламыз деп тойды дайын.

Бұларға Маңлық қарап отырды да,

Беріңдер,—деді,—маған сөздің жайын.

Бітпеген талай шала ісіміз бар,

Тыңдап тұр екеуің де мен айтайын.

Екісі бүгін айдың асықпаңдар,

Мөлшермен деп көрсетті туар айын.

Екі бай бұған тағы мақұл, деді,

Бір айың алыс емес, жақын деді.

Қалмасын шала жұмыс, түгел бітсін,

Айтқаны бәйбішенің ақыл, деді.

Сонымен тоқтады сөз туар айға,

Сөз тоқтап Маңлық тағы кетті жайға.

«Сәулежан оған дейін келіп қалса,

Табармыз,—деп ойлады,—тағы айла».

Кеш кірді, ақылдасты бір топ қатын,

Күйеуге апармақ боп қызды жақын.

Алуға жеңгетайды асығып жүр,

Қайтсе өтеп бүгін кеште жеңге салтын.

Нүрилә ел жатарда сырттан келіп,

Шақырды, еркежан, деп екі қатын.

—Анаржан жатып қалды,—деді Маңлық,

Сезді де шақырғаннан сөздің артын.

Анарды Маңлық жатты қойнына алып,

Далада қатындар жүр аң-таң қалып.

Қатындар үйге батып кіре алмады,

Маңлықтың Анарменен түрін танып.

—Бұл жұмыс,—деді олар,—келіспеді,

Маңлықтың бұл мінезін теріс,—деді.

Тарады соныменен қатын-қалаш,

Қыз-күйеу бірін-бірі көріспеді.

Бірыңғай Анар, Қамар, шешесімен,

Сыр айтып басқаларға сеніспеді.

3200

3210


3220

3230


102

102


103

АНАР—СӘулЕ

Бұл істі шыдай алмай Қабылға айтып,

Зейнепке олар жәрдем беріспеді.

Қайтсе де ақыр соған береді деп,

Қабылдың бір жауабы еңістеді.

Сонымен қалды бұл іс орындалмай,

Қыз-күйеу жарастығы порымдалмай.

Орнына бұл іс оңай келер емес,

Біреуі екі жақтың соғымдалмай.

Сәулеге Асан менен Қырғи барған,

ұлықтың қарарына бір ай қалған.

Босатсаң мархабат қып Сәулені де,

ұлыққа қағаз жазып, кісі салған.

Келгенін Жомарт байдың Сәуле де ұқты,

Қамығып көкірегін ашу сықты.

Даярлап кербесті мен жабдығымды,

Қырғи мен Мәтенге айтты бол деп мықты.

Қыз шығар ертеңінде деген күні,

Өзіне хабарлауды әмір қыпты.

Даяр боп мұнда бұлар жүргенінде,

Арызға анадағы жауап шықты.

«Тілепті Сәулені елдің бәрі,—депті,

Жұрт, бастық, үлкен, кіші, кәрі,—депті,

Мәлім қып жоғарыға қойған едім,

Келген жоқ азат қағаз әлі,—депті.

Асықпай әзір сабыр қыла тұрсын,

Етемін әлі—бір күн, қане!» депті.

Бұл сөзге Сәуле сері нана алмады,

Параны алып жатыр қамалғалы.

Араны сұмның неткен күшті еді,

Көрсетті көмекейін тағы алғалы.

Бекіді бермесіне енді пұлды,

Параға деді ұлықтың қойны толды.

3240

3250


3260

104

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

104

105


Байлаусыз, тиянақсыз сөзге тұрмай,

Кетуге осы түні неше ұмтылды.

Тағы ойлап қаралды күн толсын, деді,

Күзеуге ел жайланып қонсын деді.

Бір жылға кем қалғаны он жеті күн,

Өткен соң тамашамыз болсын, деді.

Байбатша тағы келді ұлығына,

(Ол дағы назаланып қылығына).

Сәуленің айтқанына ол ұнамай,

Біраз пұл тағы тықты тығынына.

—Тақсыр-ай көптен бері келмеп едім,

Сөзінде тұрар мықты ер деп едім.

Шығарып Сәулебекті жыл толғанда,

Қызды ал деп жарлық жазып бермек едің.

Анардың келді бүгін бермек жері,

Кеп жатыр Ермек деген алғалы  ері.

Қыз кетсе зорлықпенен басқа байға,

Түрмеден аман шықпас Сәуле сері.

Сіз бізге күнде панасыз ғой,

Сөзіме менің айтқан нанасыз ғой.

Түрмеден Сәулебекті шығарсаңыз,

Не керек десеңіз де аласыз ғой.

Жеткізбей тілегіне алдасаңыз,

Жастардың обалына қаласыз ғой.

Аузынан шыққан соң-ақ пұлдың лебі,

(Олардың пұл демесе тимес себі).

Босады бұрыңғыдан ұлық біраз,

Ыңғайлы ақша десе қандай ебі.

лебізін байбатшаның түсінді ұлық,

Таудағы шақырт деді кісіңді ұлық.

Иесін Сәулебектің келтіргенше,

Жөндемей деді мұнда ісіңді ұлық.

3270

3280


3290

104

104


105

АНАР—СӘулЕ

«Ауылдан адам келсін шақыр»—деді,

Байбатша қарғып тұрып: «Мақұл»,—деді.

«Сәуленің күні толы шығады деп,

Іздеп кеп екі інісі жатыр» деді.

—Басқасын олар болса шақырмай қой,

Түседі осындайда мынадай ой:   

Босанып Сәуле досың шыққан күні,

Шақырып бәрімізді қыласың той.

—Тақсыр-ай, Сәуле шықса тойың бар ғой,

Неше күн тамаша мен ойын бар ғой.

Сіздегі әділдікті танып тұрмын,

Менің де ол туралы ойым бар ғой.

Деді де Әбділқайым шықты тысқа,

ұқтырды Сәулебекке сөзді қысқа.

Мұны естіп, Асан, Қырғи, Мәтендер де,

Қуанды, а құдайлап бұл жұмысқа.

Қуаныш хабарымен бұл күн өтті,

Ауылдан дәл сол күні бала кепті.

—Қаман бай Анаржанның қылды тойын,

Келесі дүйсенбіде бермек бопты.

Анардың осы кезде қайнаулы іші,

Маңлықтың қалды келмей көпке күші.

«Шатағын қыз бермесе көреміз» деп,

Артынан тағы келді елу кісі.

Маңлықпен ұрсып қалды Жомарт шал кеп,

Жомартқа: «Қыз бермеймін, малыңды ал», деп.

Жұмсады Несіпбек пен Маңлық мені,

Тоқтамай күндіз-түні шәріге бар, деп.

Сәулебек не болды екен оны да ұғып,

Қырғиға Асанменен хабар сал, деп.

Бұл істі ұлық қандай тоқтата ма?

Қоя ма «бірің өліп, бірің қал» деп.

3300

3310


3320

106

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

106

107


Тапсырды қайта-қайта Зият, Мұрат,

Жауабын ұғып кел деп анық-дәл, деп.

Бұлармен бір сайыспай қыз бермейміз,

Қыламыз ақырында жетпесе әл, деп.

Даяр тұр біздің жақта жігіт жиып,

Анарды бермейміз деп жатқа қиып.

Сәулеге хабар ет деп мұңайландар,

Егіліп жатыр үйде жанып-күйіп.

Айтылған бұл баланың Манап аты,

Сәуленің жиені еді, үйсін заты.

Боп жатқан оқиғаны түгел салып,

Бар еді Анардың да жазған хаты.

Хатты алып, Манапты ертіп бұлар жүрді,

Жамбылға бірі қалмай, бәрі кірді.

Сәулеге жөнін айтып, хатты беріп,

ұлыққа Әбділқайым біліндірді.

Мұны естіп ұлық кетті қаһарланып,

Қызарып екі көзі оттай жанып.

Жарлықты тыңдамайтын кім еді деп,

Жозыны ашуланып қалды салып.

Шақырып бір серігін әмір етті,

Сәулені алып кел деп әзір барып.

Шыққанша менен бұйрық қызды ұзатып,

Жарлықты елемейтін қандай халық?

Ашуда ұлығыңыз отырғанда,

Сәулені келіп қалды шерік алып.

ұлықпен, тұрған елмен амандасып,

Ортаға Сәуле сері кірді басып.

Сәулені алдына ұлық шақырып ап,

—Күнәңді ғапу еттім,—деді, ғарып

Босаттым жарыңменен қосыласың.

Ісің жөн заңымызда айдан анық.

Еңкейіп тағзым қылды ұлығына,

(Қарашы мінезінің сылығына!)

3330

3340


3350

3360


106

106


107

АНАР—СӘулЕ

Ақырып, айбаттанып отыр ұлық,

Қара деп мына жұрттың қылығына!

Қапа боп қандай күшті, бұзық ел, деп,

Шақырды бір хатшысын бері кел деп.

—Жарлық жаз таудағы елдің бастығына,

Шатақсыз Сәулебекке қызды бер, деп.

Айтпап па ем былтырғы жыл ауызекі,

Бәрінен жауап алып, өзім тергеп.

Жомарт мал алып бітсін, Сәуле қызды,

Бітірсін тездікпенен дереу істі.

Сөзіне мендей адам қайта ала ма,

Деп жүр ме ойларында мені екі істі?

Орындап әмірімді би-болыстар,

Қайтадан мәлім қылсын бұл жұмысты.

Осындай жарлық жазып, таңба басты,

Қоссын деп зарлықтырмай екі жасты.

—Көнбесе байлап мұнда жеткізіңдер,

Әлінен Қаман, Қабыл не қып асты?

Бітіріп екі жағын жарастырсын,

Өш қылып ел арасын қылмай ашты.

Бұйырып екі әскерге хатты апар деп,

Осындай ұлығыңыз жарлық шашты.

Отыр ма,—деді,—Сәуле, базарға бар,

Сөзімді түгел ұғып құлағың сал.

Ал енді қашан қайтсаң өзіңде ерік,

Бітіріп жұмысыңды жайланып ал!

Сәулебек бір толықсып жинады ойды,

Түзетті монша барып, әбден бойды.

Үйіне байбатшаның бір бие әкеп,

Жолына Анарының айтып сойды.

ұлығын ертеңінде шақырып ап,

Тамаша неше түрлі қылды тойды.

Түрленіп Сәуле сері тоты құстай,

Қасірет, қапалықтың бәрін жойды.

3370

3380


3390

108

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

108

109


Сөйледі бір кезде ұлық көңілі өсіп,

Шаттықпен отырғандай желдей есіп.

—Сәулебек, менің саған ескерткенім,

Маған бір керек боп тұр орман ішік.

Байбатша бұрынырақ мақұл, деді,

Орнынан тұра келді дереу ұшып.

Алып кеп бір ішікті жапты ұлыққа,

Жымиып Сәулебекке көзін қысып.

Сонымен қош айтысып ұлық кетті,

Жамылып орман ішік сылық кетті.

Қолымен қоян ұстап бермесе де,

Аямай өз жәрдемін қылып кетті.

Тілегі ойындағы орындалып,

Қуанып езуінен жүріп кетті.

Жабдынып аялдамай енді мұнда,

Сәулебек, Әбділқайым жүріп кетті.

Мәтен мен жолдастары Қырғи, Асан,

Шаң шықпас жүрген жері, көгал-жасаң.

Көңілде ауыл жақтан алаңы бар,

Кетсе де шерік, жарлық, әлдеқашан.

Келеді қара жолмен бұлар салып,

Бітпеген жұмысы жоқ шала қалып.

Үйіне байбатшаның баста қойған,

Жабдықты жарқылдатып түгел алып.

Шаттықпен шықты бұлар күліп-ойнап,

Кербесті шұлғи тастап салады ойнақ.

Ән салып Сәуле сері шырқады енді,

Келтіріп сөз басына, Анарды ойлап.

Қылығы ғашығының ойдан кетпей,

Көңілі тынар емес елге жетпей.

Ал бүгін қыз шығатын дүйсенбі күн,

Тоссын ба олар дағы жеделдетпей.

Ойында қызды алудан басқа қам жоқ,

Ойлайды болды деп іс бір-ақ беткей.

3400

3410


3420

108

108


109

АНАР—СӘулЕ

Ескектеп, аңқылдаған қоңыр самал,

Жасалды қызды алуға алуан амал.

Салған ән, ойлаған ой, айтылған сөз,

Таудағы Анар ғана айдай жамал.

Ғашықтар ләззатының дәмін татсын,

Телміріп ұзақ жолға көзін сатсын.

Айталық Анар қыздың әңгімесін,

Әндетіп Сәуле сері келе жатсын.

ұлықтан бұйрықпенен шыққан шерік,

Бастаушы Манап бала қасына еріп.

Күн-түні суыт олар жүре алмады,

Қазақтай емес шерік атқа берік.

Жетіпті алты күнде ауылға әрең,

Жүргендей асықпастан тезек теріп.

Күн екен ертең қызды шығаратын,

Бұйрықты Зият алды оқып көріп.

Түнімен бастықтарға ат шаптырып,

Деп айтты ұлығының хатын беріп.

—Хат шықты ұлығынан біз тимейміз,

Ал енді не қылса да өзінде ерік.

Таңертең жиылды елдің бастықтары,

Бұл жұмыс әлі күнге бастықпады.

Алмады бұйрықты да, бастықты да,

Олардың қып жүргені қастық бәрі.

Бастықтар деді:—кейін жөнделесің,

Артынан арман қылып сенделесің.

ұлықтың тыңдамасаң бұл жарлығың,

Өз еркің, кейін жауап сен бересің.

Қалыстар Зиятқа айтты:—Салма шатақ,

Шығарсаң енді шатақ жаман атақ.

Бұл бұйрық тегін емес, қыз кетпейді,

Қамайды ұлық кейін бәрін матап.

3430

3440


3450

3460


110

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

110

111


Жолықты бір шатаққа Жомарт, Қаман,

Болады байқасаңдар арты жаман.

Арманы іске асады ғашықтардың,

Сәулебек босаныпты есен-аман.

ұлықты Қабыл, Қаман елемеді,

Халықты өз бойына теңемеді.

Анарды зорлықпенен атқа таңып,

Еліне Жомарт байдың жөнеледі.

Еңіреп жылауменен келеді Анар,

Айрылмай қасында жүр Маңлық, Қамар.

Үйректей қолға түскен мойынын иіп,

Қайдасың Сәулебек деп зар-зар қағар.

Жалынды Несіпбек пен шешесіне,

Сәулеге беріңдер деп жылдам хабар.

Баулаған қалыстардың хатын алып,

Шәріге болды Манап қайта шабар.

Хабарға Манап қайта кетті шауып,

Кез еді бесін болған түстен ауып.

Ән салып келе жатқан Сәулебектің,

Алдынан айқасыпты Манап тауып.

ұқтырды Анарды алып кеткендерін,

Ауылға алты күнде жеткендерін.

Жарлық пен халық, бастық көндіре алмай,

Қорлығы Қабыл, Қаман өткендерін.

Сәуленің сұп-сұр болып көзі жайнап,

Долданып ызаменен қаны қайнап.

Ашуға кернеп кеткен шыдай алмай,

Бармағын қарт еткізіп алды шайнап.

—Не болды Анаржанның көрген күні,

Зорлықпен бара жатса атқа байлап!—

Деді де кербестіге тақым қысты,

Жіберді шақыр-шұқыр тісін қайрап.

Манапқа Әбділқайым «Тұрмаң»,—деді,

Мойныңды басқа жаққа бұрмаң, деді.

3470

3480


3490

110

110


111

АНАР—СӘулЕ

Баулаған қалыстардың хатын беріп,

ұлыққа ұқтырып айт, «жылдам», деді.

Жөнелді бұл бесеуі желдей болып,

Тасқыны таудан асқан селдей болып.

«Қиналды-ау, Анаржаным қинауменен!»

Сәуленің жасы кетті көлдей болып.

Анары Сәулежанның жан жолдасы,

Жары үшін шығып кетті қан сорпасы.

Бұлардың осы күні жүрген жері,

Төрт күндік мөлшерлесем екі ортасы.

Қарамай алды-артына құстай ұшты,

Аттары жарап жүрген бәрі күші.

Туралап төтесінен қосылуға,

Күн бата Аршалыдан асып түсті.

Келген соң бұл өңірге хабарлады,

Еш дерек білген жанды таба алмады.

Әйтеуір өтіп кеткен сықылды емес,

Осы еді жүрер жолы аралдағы.

Бұл жолдан ел айтады өтпегенін,

Жүр Сәуле арман қылып жетпегенін.

Өтпейтін соған соқпай бір мәлі бар,

Одан да сұрап білді кетпегенін.

Тоқтады бұл мәліге түнде Сәуле,

Жаралды жолбарыстай күн де Сәуле.

Жалындай жан қайғысы жанын өртеп,

Отырды кірпік қақпай мүлде Сәуле.

Кезінде түн ортасы кеткен ауып,

Шақырды таң атты деп басқы тауық.

Мәлінің тоқтамастан шулады иті,

Сәулебек «осы ма?» деп қылды қауып.

Отырмай сыртқа шықты мылтық алып,

Қарады ары-бері жолды шалып.

3500

3510


3520

112

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

112

113


Мәлінің көшесінің бас жағынан,

Көп дүбір келе жатыр атпен салып.

Сол жерде жалғыз тосып тұрды өзі,

Келді деп Жомарт болса тура кезі.

Мал айдап, түйелі көш жетелеген,

Бейсауат төрт кісіні көрді көзі.

Алдынан қарсы шығып: «Кімсің?—деді,

Не қылып түн ішінде жүрсің?» деді.

Мылтығын көргеннен соң «бұл аңшы» деп,

Жүрегі төртеуінің дүрсілдеді.

Біреуі жауап берді тұра қалып:

—Келеміз жоғарытыннан келін алып.

Келіннің жасау-жабдық киіттерін,

Жіберген бұрын бар деп жолға салып.

Көп адам, бір біз емес толып жатыр,

Ол елде талай шатақ болып жатыр.

Жомарт бай қырық-елудей кісіменен,

Құдасы Сырлыбайда қонып жатыр.

Олар да таң атқан соң аттанады,

Деп сөйлеп әлгі жігіт шаттанады.

Сәуле айтты:—Біз жол тосқан бажыгерміз,

Тоқтап тұр барлық малың хатталады.

Шақырды Асан, Қырғи, Мәтендерді,

Төрт жігіт қолға түсіп қатерленді.

Түсіріп барлық жүгін, малды иіріп,


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 2.22 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет