«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет5/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

Жүректен сонда шығар қайғы-зарым.

 Тұңғиық тұман басқан ілгері өмір,

Кетеді көзім жетпей қайнап қаным.

Толқыны тар тұрмыстың қалай соғар,

Дауылы қайда апарар залымдардың.

Буалдыр, бұлдырланып бұлт басқан,

Алдағы әлдеқандай атар таңың.

Бермесе сені еркімен жолым ашық,

ұмытпа осы сөзді Анаржаным.

Кешікпей мұнан былай қосылудың,

Ойлайық жатпай-тұрмай енді қамын.

Екі жас мұң айтысып емін-еркін,

Шығарып бір босатты қайғы-дертін.

Жерінде біреуі өлген, бірі өлмек боп,

Тарқасты мықтап жасап қасам-сертін.

Таң ата қайтты Сәуле гүлдей жайнап,

Мөлдіреп қалды Анардың іші қайнап.

Келгенде Анар сұлу үйге жақын,

Екі атты келе жатыр андағайлап.

Қасында бір бала бар Нәзір екен,

Тор атқа ер-тоқымсыз мінген жайдақ.

Жауапсыз үй қасына барып түсті,

Қабылдың отауына атты байлап.

Жүрісін Анар қыздың Нәзір түйіп,

Қайнады ызаменен іші күйіп.

Барғанын қайда, кімге, анық білді,

Жүрген соң жаздың күні ішік киіп.

Таңертең Зейнепке айтты көрген ісін,

Ол дағы ызаланды бұзып түсін.

Қиратпақ, аңдып ұстап болды бұлар,

Қатайып, қайраттанып, жиып күшін.

Аулынан тағы қанша көмек алып,

Күтінді Сәуле менен Анар үшін.

1970

1980


1990

66

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

66

67

Бұл істі Қабылға кеп Зейнеп айтты,



Ол дағы қапаланды қайрап тісін.

—Қас қылып маған оның көр жүргенін,  

Талайдан жақын көріп мен жүргенмін.

Кімде-кім енді оны аямаңдар,

Басынан көрмеймісің қып жүргенін?!

Онымен енді қайтіп ел көремін.

Қабылдың бұл жауабын ұқты Нәзір,

ұқтырып қылған қасам, айтқан сертін,

Қайратқа қайта мінді мықты Нәзір.

Осымен өтіп кетті бірқанша уақ,

Нәзірді желіктірген Зейнеп қу-ақ.

Сездірмей келіп-кетіп, ойнап-күліп,

Әлі жүр Анар—Сәуле жаймашуақ.

Бірқанша мұнан кейін күндер өтті,

Көшетін ел жайлауға уақыт жетті.

Сәменнің үлкен қызы Ажарханның,

Күйеуі жыртыс салып ұрын кепті.

Бұл Сәмен бір туысқан Қаманменен,

Тағы бар бір ағасы Аман деген.

Қонысы мал көптіктен басқа-басқа,

Осындай аума-төкпе заман деген.

Үш ауыл той қылуға жақын қонды,

Қыбырлап төрт түлікке төскей толды.

Маусымның күн қайнаған он бесінде,

Көп күткен Ажарханның тойы болды.

Күн ыстық, өзендердің суы тасу,

Тілеуі әр адамның алға басу.

Көшетін неше түрлі қалың елдің,

Көкқайқы—жайлау жолы жалғыз асу.

Асуға келіп қонды Қаман тіреп,

Құдайдан кім тілейді жаман тілек?!

2000


2010

2020


2030

66

66

67



АНАР—СӘулЕ

Көшуге елдің бәрі тойды күтіп,

Кеп қонған Көкқайқыға табан тіреп.

Жайлауға Көкқайқымен барды асып,

Қалады тауға шықса дала қашық.

Елімен Сәулебектің Анар елі,

Қонысты сай-салаға араласып.

Алды тау, арты өзенде елдің шеті,

Қалың ел Көкқайқының екі беті.

Сойылып тойдың малы неше жерге,

Аспанға буы бұрқырап, қайнады еті.

Той қылған ауыл қонған бір қойнауға,

Жиылды үлкен-кіші той тойлауға.

Жиылған қыз-келіншек, боз балалар,

Қымыздың қызуымен тойда ойнауда.

Қым-қуыт, шым-шуыт қып қайқы белді,

Ет тартып күтіп жатыр қалың елді.

Он неше жігітпенен дүрілдетіп,

Сәскеде боз жорғамен Сәуле келді.

Тойға кеп қымыз ішіп, тамақ жесіп,

Қақ жарып қалың елді желдей есіп.

Қораның төр жағында төскей бетте,

Жиналған ылғи жастар дүрілдесіп.

Сөйлейді біреуінен біреуі арта,

Домбыра, сыбызғы мен гармон тарта,

Ән салған, би билеген, жыр жырлаған,

Ойналып неше жерден дойбы, карта.

Өткізіп арманменен бала-жасты,

Бәйтіккен ғашықтар жүр қара басты.

Түп-түгел қасындағы жолдастармен,

Соларға Сәуле келіп араласты.

2040


2050

2060


68

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

68

69

Ішінде Қабыл менен Нәзір де отыр,



Құралған қайдағы жас опыр-топыр.

Сәулеге:—Карта ойналық, отыр,—деді,

Сүйкенгіш көрінгенге Нәзір қотыр.

Сол кезде түске жуық болып қалды,

Картаны Сәуле тұрып қолына алды,

Жиыл деп бозбалаға ақсақалдар,

Түседі деп палуан айғай салды.

Жиылды бозбалалар бұл айғайға,

Біреулер десіп жатыр Нәзір қайда.

Елі мен Анаржанның Сәуле жағы,

Бөлініп тұра қапты екі ұдайға.

Сәуленің ағалары Зият, Мұрат,

Бәрі де тойға келген басын құрап.

Зиятта жалғыз ұл бар, өзі мықты,

Құдайдан жылап жүріп алған сұрап.

Аты—Асан, сонда он бес жаста еді.

Қылады Сәуле десе жанын құрбан,

Бұл тойға бірге келген, қаста еді.

Палуанға Қабыл жақтан Нәзір шықты,

Бұрыннан топқа түскен, даңқы «мықты».

Сәулемен осы тойда күресем деп,

Елінен Нәзір «палуан» тілек қыпты.

Нәзірді майдан жерге алып барды,

Шешініп даярланып тұра қалды.

Сыбанып екі қолын елге қарап,

Әкел деп Сәулебекті айғай салды.

Сабырлы саспайтұғын Сәулебек те,

Үндемей көпке дейін аялдады.

—Осыған Сәулені қой, мен барам деп,

Киімін Асан шешіп даярланды.

Асанға Сәуле тұрып:—Тоқта,—деді,

Ақылың, асығатын, жоқ па, деді.

2070

2080


2090

68

68

69



АНАР—СӘулЕ

Болмаса ауылдағы алыс-жұлыс,

Көрмедің бұрын түсіп топқа еді.

Бөлінген екі ұдай боп екі жаққа,

Тұрғандай қыз-келіншек қатар сапқа.

Түспесе дегендей қып, жарын аяп,

Анардың екі көзі Сәуле жақта.

Нәзір тұр кететіндей жерге тастап,

Кектеніп жүрген неме өзін баптап.

Жоқ еді қорқып тұрған Сәуле сері,

Қарап тұр үлкендерге әдеп сақтап.

Анарды сырлас қыздар сылтың қылды,

Сәулеңіз қорықты деп жүрген мақтап.

Зият кеп бір заманда:—Шешін,—деді,

Құтырып алған екен бұл ақымақ.

Қорқақ па қорынатын алған беттен,

Бұзбады аға сөзін әмір еткен.

Ақтан да бір шетінен айғай салды,

«Бар ма—деп,—бүгін Сәуле қайда кеткен?»

Басқамен күреспеймін деп Нәзір тұр,

Япырмай қорлық еді мынау неткен.

Қыздырып бір жағынан Сәулебекті,

Ызғарлы әкесінің даусы жеткен.

Шешініп бар киімін даярланды,

Күн нұры қайта толқып аппақ еттен.

Бүркіттей томағасын жұлып алған,

Жарқ етіп шыға келді ана шеттен.

Анар да тіктеп көзін сала қапты,

Екі жақ ұстасарда ұран сапты.

Айғаймен қорқытам деп ойлап еді,

Десті жұрт іздегенін Нәзір тапты.

Қарамай қақпа-оқпа әдісіне,

Білектен сап еткізіп ұстай апты.

Сарт етіп көк желкеден қол тигенде,

Қырандай жарқ-жұрқ етіп бір-ақ қақты.

Кеудеге алып ұрып, қарғып мініп,

Секіріп бір нығырлап қайта шапты.

Майданда елеуреген «ер»Нәзірдің,

Топырақ, күл мен тозаң бетін жапты.

2100


2110

2120


2130

70

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

70

71

Сәулебек қаршыға да, Нәзір кептер,



Сүйінді тойға келген қауым көптер.

Екі жақ екі ұдайы күйіменен,

Бір серке қырғызшылап тартты көкпар.

Бөлінді араны ашып екі жаққа,

Жүйрік ат жылпың жігіт сыналмаққа.

Бер жаққа ар жақ жеңсе әкеледі,

Тастайды бер жақ жеңсе ана жаққа.

Серкені біреу барып келді тастап,

Ол жақтан екі жігіт шықты бастап.

Екеуі екі жақтан қатар барды,

Тоспада екі жігіт тұрып қалды.

Жігіті Қабыл жақтың желіп барып,

Серкені жерде жатқан іліп алды.

Тартысты ол екеуі тақымдасып,

Кеп қалды тоспашыға жақындасып,

Төртеуі екі-екіден ортаға алып,

Кеп қалды сол тартыспен сапылдасып.

Жігіті Қабыл жақтың нашар тартып,

Серкені қоя берді тақымды ашып.

Тасталды серке барып Қабыл жаққа,

Екі топ қол қағысты шақылдасып.

Бәйгені алып келді барып Ақтан,

Азырақ Ақтан жаққа кірді мақтан.

Бәйгеден бірін алмай намыстанып,

Қабыл мен Нәзір шықты ана жақтан.

Бұл жақтан Қырғи менен Асан шықты,

—Нәзірден,—деді Сәуле,—сендер сақтан.

Сәуленің Асан мінген бәйге кері,

Ежелден ол белгілі қанды қақпан.

Серкеге Нәзір мен Асан кетті,

Жөнелді іліп ала Нәзір епті.

Серкені Нәзір ала жөнелгенде,

2140

2150


2160

70

70

71



АНАР—СӘулЕ

Құтқармай Асан бала қуып жетті.

Серкенің сирағынан ұстағанда,

Ашу қып ұстама деп айбар етті.

Әкетпек жұла тартып болғанында,

Асанды Нәзір басқа салып кетті.

Қамшыны қолындағы жұлып алып,

Жіберді Асан басқа салып-салып.

Салысып жөнелісті Асан Нәзір,

Жайына серке түсіп жерде қалып.

Асанды келе сала қамшылады,

Қабыл да аққан бойы шауып барып.

Артынан Қырғи келіп салды қамшы,

Қабылдың тіліп түсті басын жарып.

Түсірді Нәзірді аттан Асан сүйреп,

Бас салып бір шұқырға жатыр илеп.

Екі жақ көтеріліп атқа мініп,

Үстіне келіп қалды үймек-түймек.

Қабылдың бет-ауызын жара басып,

Таяқ жеп екеуін де қара басып.

Қабыл жақ намыстанып ұмтылғанда,

Екі жақ кетті мүлде араласып.

Төбелес сарт-сұрт еткен болды сайыс,

Кеп қалды ақсақалдар қалған алыс.

Айғайлап ақырып кеп ажыратты,

Жастардың арасында болып қалыс.

Төбелес әрең зорға тынышталды,

Міне той, міне көкпар, міне жарыс.

Таяқ жеп Қабыл жағы артығырақ,

Тағы да Сәуле жаққа кетті намыс.

Соғыспен тойдың арты тарасыпты,

Жастарға не қылса да жарасыпты.

Көшкен ел абыр-сабыр байыздамай,

Жайлауға Көкқайқыдан ары асыпты.

2170

2180


2190

72

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

72

73

Жайланып мекеніне қонған тарап,



Кербесті кермеде тұр бауыры жарап.

Ағайын, қалыстарға сөзін салып,

Анар мен Сәулебек жүр соған қарап.

Жайылып ірімшік пен өреге құрт,

Боз бала қымыз ішіп, ширатып мұрт.

Қозғалды ғашықтардың тағы дерті,

Боп қалған мезгіл еді жайлау сар жұрт.

Жоталай қонған ауыл сары белге,

Самалды бие байлап салқын жерге.

Желіде үйездеген айғыр-бие,

Құйрығын бұландатып соққан жерге.

Қаман бай Ақтанменен қатар қонған,

Айтылған көктемдегі Талдыкерге.

Сәуленің Анарменен әңгімесі,

Жайылған осы кезде жалпы елге.

Бұл іске бірқанша адам қылған кеңес,

Жастарға деді бұл іс оңай емес.

Ғашықтар қосылмаса өледі ақыр,

Тыныштық ұйқы көріп, тамақ жемес.

Қаманмен сөйлеселік қызын берсін,

Ақырын жай айталық қылмай егес.

Деген соң Сәуле алады, есі болса,

Өзі де келер жөнге пәлен демес. 

Берелік болсадағы не керегі,

Жомарттан біз көрелік не келеді.

Тілеуін ғашықтардың қабыл көру,

Тегінде шариғатқа жөн келеді.

Қалыстар перде сырдың бетін ашты,

Мұны естіп Қаман байдың өңі қашты.

Сөйтсе де елдің сөзін тастай алмай,

ұлымен үйіндегі ақылдасты.

Ақырып әкесіне кетті Қабыл,

Зейнеп те бір жағынан жайып шашты.

2200


2210

2220


2230

72

72

73



АНАР—СӘулЕ

—Біреуге жаңа құда болып тұрсақ,

Істеген ісі ғой,—деп,—қылып қасты.

Қалыстар:—Ғашықтарды аяңыздар,

Қосалық,—деді біреу,—екі жасты.

Оларға деді Маңлық:—Сөзіңді тос,

(Ақ көңіл адам еді көңілі бос).

Анарың шын тілеуі осы болса,

Сәулеге Анаржанды қоссаңдар қос.

Зекіріп шешесіне кетті  Қабыл,

Жаушыға улы зарын төкті Қабыл.

—Қызықсаң қыздарыңды өздерің бер,—

Деп бұрды теріс жаққа бетті Қабыл.

Қалыстар ашуланып қайтып кетті,

Үйіне Ақтан шалдың барып жетті.

Сәулеге шақырып ап айтты бәрін,

Қабылдың айтқан сөзі сүйекке өтті.

—Бұл сөздің келдік ақыр бетін ашып,

Қабыл да көзге ілмеді зәһәр шашып.

Барады бітпей қайда артқы жағы,

Тауға кет қыз ұнаса алып қашып.

Сәулежан, айтқанымыз, қапа қалма,

Тау жаққа әкет еппен күшке салма.

Тигенде қыз қолыңа бір бала ерт,

Қасыңа онан артық жолдас алма.

Қасыңа қызды алғанша алып серік,

Шығып ал таба алмайтын жерге берік.

Астыртын азық-түлік тасып тұрсын,

Бір барып бір жұмада байқап келіп.

Біз мұнда қалған істі бітіреміз,

Қаманды Жомартымен қатар көріп.

Бұл хабар Ғайша арқылы қызға жетіп,

Түрленді қыз Анаржан шашын өріп.

Аттанып ақсақалдар кетті жайға,

2240

2250


2260

74

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

74

75

Сәулеге осылай деп бата беріп.



Жабдынып Сәуле мұнда даярланды,

Ақыры неге соғар қызды көрік.

Бұл іске Сәуле сері басты байлап,

Жабдынды дайындығын түгел сайлап.

Шешесі, әкесі мен ағалары,

Қажетін олар дағы берді жайлап.

Жабдынып даярланды Сәуле батыр,

Және де азық-түлік алып шатыр.

Сәулені мұнда бұлар даярласа,

Несіпбек, Ғайша Анарды жабдып жатыр.

Түн еді қас қарайып шапақ батқан,

Бес жігіт мініп шықты жүйрік аттан.

Қаманның өр жағында қалың тал бар,

Мезгілде соған келді ел де атқан.

Ғайшамен сөз байласқан жерге келіп,

Телміріп ауыл жаққа көзін сатқан.

Төрт болып екі көзі отыр Сәуле,

Көк мұнар алуан түрлі мұңға батқан.

Сылдырап бір мезгілде жасыл шалғын,

Бір жаяу келе жатыр бұлдыр қаққан.

Көк талды екі көзі тесіп кепті,

Аралап көк шалғынды есіп кепті.

Келді де тал ішінде дыбыс берді,

Таныды бұлар көріп Несіпбекті.

Сөйлесіп Сәулеменен басын қосып,

Танымай бұл кім деді алғаш шошып.

—Даяр боп азық-түлік, ат-тонымен,

Анаржан, Сәуле сені отыр тосып.

Анарға даярладым Сұркүлікті,

Салуға ертең мен де бір бүлікті.

Мен де кеп бір жағынан қыжыртамын,

Қызына атымды деп міңгізіпті.

2270

2280


2290

74

74

75



АНАР—СӘулЕ

Мұны айтып қайта кетіп Ғайшаларға,

Келгенін Сәулебектің білдіріпті.

Анардың Сәулебекпен басын қосып,

Несіпбек өз қолымен жүргізіпті.

Сәуле дос, разы бол маған,—деді,

Жәрдемім осы менің саған, - деді.

Айналып және тағы көрісерміз,

Өмірде тірі жүрсек аман,—деді.

Бітім боп, сау болыңдар ел тыңғанша.

Жазым боп қолға түссең жаман,—деді.

Атымды қалай мініп кетеді,—деп,

Қабылға мен де әлек салам,—деді.

Берікке адам көрмес бекініңдер,

Бұйырса ептеп хабар алам,—деді.

Сәті боп шапшаң бітім болып қалса,

Сендерді өзім іздеп табам,—деді.

Мініп ап Мәтен келді қара керді,

Бір жолдас жалғыз ғана бала еді.

Басқалар еріп келген Несіпбекпен,

Қош айтып Ғайша дағы қала берді.

Қоштасып, Анар—Сәуле жүріп кетті,

Тауына Құсөтпестің бұрып бетті.

Жетелеп азық-түлік артқан атты,

Бір бітеу бұқпа жолға кіріп кетті.

Ойнатып Сұркүлік пен бәйге керді,

Жаратқан құдай артық Сәуле ерді.

Кер бесті сүзіп тастап, шұлғи басып,

Ағызып омыраудан қара терді.

Болғанда таң мезгілі Шолпан туып,

Жақындап тауға таман бұлар келді.

Өрлеп кеп Құсөтпестің бір ашасын,

«Бір жайлы табамыз» деп берік жерді.

Қалғып тұр сүйіскендей тау да мүлгіп,

Қарап тұр қалың жұлдыз қабақ түріп.

2300


2310

2320


2330

76

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

76

77

Бұларға жолың болсын дегендей қып,



Қарайды жымың қағып Шолпан күліп.

Бұл күні туған Шолпан екеу сынды,

Өйткені жер түрленді өңі кіріп.

Нұрлары біріне-бірі шағылады,

Бірі аспанда, біреуі жерде жүріп.

Тау күтіп тұр бауырыма тоқталар деп,

Осылар бізге мейман боп қалар деп.

Анар мен Шолпан нұры шағылысса,

Ойлайсың ортасынан от жанар деп.

Жер ойлар аспан бізден қызғанар деп,

Жел шайқап жолын із қалар деп.

Теңелді бүгінгі күн аспанға жер,

Бар болса сенде Шолпан, бізде Анар деп.

Сәулеге Анар күліп бұрып мойын,

Көтеріп біреуінің біреуі ойын.

Қарсы алып тау менен тас, ағаш, сулар,

Құзар шат желпи тастап ашты қойнын.

Жайылып етек аттың сауырына,

Қоштасып шыққан жастар ауылына.

Баладай шешесіне қашып келген,

Еркелеп кетті кіріп бауырына.

Анаржан, Мәтен менен Сәуле батыр,

Жауабы бір-біріне балдай татыр.

Бір берік айналасы тастан қорған,

Жер тауып көк майсаға тікті шатыр.

Орнығып осы жерге бұлар жатты,

Дем алып ат пен адам тыным тапты.

Аң қарап жақын жерден епті Мәтен,

Бірталай осы таудан елік атты.

Таң атса аңын көздеп тау басында,

Жүреді қарауылдап Мәтен қатты.

2340


2350

2360


76

76

77



АНАР—СӘулЕ

Шатырда күндіз-түні Анар, Сәуле,

Сілекей жұтып шырын, тым ләззәтты.

Қызудың бұлар жатсын алауында,

Аң қуып Мәтен жүрсін қарауылда.

Кеткен соң Анар, Сәуле не болды екен, 

Баралық қайта айналып ана ауылға.

Таң атты Анар, Сәуле кеткеннен соң,

Оқуға таң намазын Қаман тұрды,

Сүзіліп таң жарығы жеткеннен соң.

Бақанмен түңілікті ол ашып салды,

Құманмен сыртқа шығып дәрет алды.

Намазға төр алдында тұрған шақта,

Шашылып жатқан жүкті көзі шалды.

«Бұл үйді ұры тонап кеткен бе?» деп,

Аң-таң боп Қаман екең қайран қалды.

Оятып бұл жұмысты айтайын деп,

Анардың төсегіне жетіп барды.

Қаманның қарап қарап тұрып қашты сиқы,

Дұшпан деп сездірмеген түнгі ұйқы.

Анар жоқ, орны жатыр үңірейіп,

Кереует астаң-кестең, ұйқы-тұйқы.

Қаман бай шошып кетті көрді дағы,

Көңілін неше түрге бөлді дағы.

—Анар жоқ, астан-кестең үй іші,—деп,

Оятты бәйбішесін келді дағы.

Шуласып бәрі бірдей салды ойбай,

Шұрқырап үйдің іші үріккен қойдай.

Жүгіріп Қабыл, Зейнеп, келді Нәзір,

Ауылдың бәрін жиды бірін қоймай.

Жиылып ауыл-аймақ дуылдасты,

Бірі үй деп, біреу бүй деп зуылдасты.

Еліріп ат шаптырып, хабар айдап,

«Сәулебек әкетті!» деп шуылдасты.

2370

2380


2390

78

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

78

79

Елінің жиды жақсы болыс-биін,



ұлы топ, ұлан асыр болды жиын.

Ақтанға: тез тапсын!—деп хабар салды,

—Болар,—деп,—бос ойлас арты қиын.

Екеуін кешіктірмей тауып келсін,

Болмайды басқа бітім оған сенсін.

Қорлыққа тартып алған шыдамаймыз,

Кетсе де жер түбіне ұстап берсін.

Ағайын жиды Ақтан көршілерін,

Бөлісіп сөзден келген еншілерін.

Сәуле алса, іздеп тауып тапсырайық,—

Қаманның деп қайтарды елшілерін.

Сөйлесіп бұлар мұнда басын құрап,

Бір айға қарар алды мұрсат сұрап.

Сәулені іздегенсіп көп кісімен,

Бірге жүр екі ағасы Зият, Мұрат.

Қарап жүр сай-саланы бірден теріп,

Зияттың қанша кісі қасына еріп.

Орнына ұстағанның «мықты бол!» деп,

Астыртын Сәуле, Анарға хабар беріп.

Нәзір жүр өлтірмекке жауын жаулап,

Тау-тасты, сай-саланы түгел аулап.

«Қызымды көп малымен бұлады» деп,

ұлыққа мәлім қылды Қаман баулап.

ұлығы ол заманның қандай «мықты»,

Талайды талқан қылып жерге тықты.

Бермек боп рұқсатын Қаман өзі,

Қаладан қырық шерік алып шықты.

Келген соң әскер басын паралады,

Ешкімнің көңіліне қарамады.

Қанша атты Қаман жақтан ұстап мініп,

Тау-тасты бұлар кезіп аралады.

2400


2410

2420


78

78

79



АНАР—СӘулЕ

Бөлінді төрт тарапқа оннан шерік,

Қасына ылғи «баты» қазақ еріп.

Егер де Анар, Сәуле қолға түссе,

Не атып, не жоғалтпақ ұстап беріп.

Осы елде бір мерген бар аты Сәтбай,

Аң аулап жүрушеді тыным таппай.

Бір бұғы осы таудан жаралады,

Жаңылып жаза басып, өлтіре атпай.

Қуалап ізіменен жарлы аңын,

Бір көріп анда-санда ақша таңын.

Теріскей Құсөтпестің бір ашасын,

Келеді өрлеп қуып шығыс жағын.

Бір кезде күн бесінге жақындады,

Шаршады Сәтбай мерген—батыр дағы.

Шыққанда көгал кезең аш мойнаққа,

Көзіне түсе кетті шатыр дағы.

Шатырды алаңдағы көрді Сәтбай,

Баруға сезді дағы тұрды батпай.

Ойлады сүйінші алып көрсетуге,

(Тұрсын ба бекер олжа Сәкең таппай?!)

Жөнелді көрді дағы қайта шауып,

Алуға арзан ақша көңілі ауып.

Түнімен тоқтамастан іздеп келіп,

Қабылға айтты:—Қашқынды келдім тауып.

Қуанды Қабыл, Нәзір көңілі серпіп,

Сәтбайды көтермелеп, тұрды желпіп.

Сүйінші қанша алсаң да береміз деп,

Жөнелді Сәтбай «ердің» өзін ертіп.

ұстамақ болды күндіз басып алып,

Мылтығын қару-жарақ асып алып.

Он әскер бағанағы қанша қазақ,

Заулады Сәтекеңді қасына алып.

2430


2440

2450


2460

80

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

80

81

Сартылдап келіп қалды тауды кезіп,



Жоғалтпақ қолға түссе Сәулені езіп.

Отырған қарауылда Мәтен бала,

Алыстан дүрбі салып қалды сезіп.

Отыздай адам екен анық көрді,

Келеді баса көктеп төте жерді.

Бөленген рахатқа Сәуле, Анарға,

Мәтен кеп:—Жау жетті,—деп хабар берді.

Рахат төсегінде жатқан жастар,

Шымылдық—перде болып ағаш, тастар.

Орнынан бұраң қағып ұшып тұрды,

Желбіреп жел тигендей қолаң шаштар.

Даярлап атты әкелді Мәтен бала,

Белгілі өздеріне сай мен сала.

Жабдынып абың-күбің атқа мініп,

Жотаға дүрбі салды шыға сала.

Қашқалы Анар, Сәуле айға жеткен,

Бауырын Құсөтпестің мекен еткен.

Үйренген жас күнінен мылтық еді,

Анар қыз он атарды ала келген.

Алмаққа келе жатыр Нәзір кекті,

Сол кезде Анар сұлу: Сәуле,—депті,—

Маған бер жеңілірек алты атарды,

Он атар оғы да көп саған епті.

Ауысып мылтықтарын алған шақта,

Сайды өрлеп, Сәтбай бастап жау да жетті.

Дауыстап:—Құтылмайсың!—деп айғайлап,

Бытырап тұра қапты құрып шепті.

—Қара жүз, өлмей тұрып қайт жөніңе!—деп,

Ақырып Қабыл «батыр» жерді тепті.

Сәулебек жауап қылды солай таман:

—Қайт, Қабыл, жөніңе кел, болмай жаман.

Егер де ұстаймын деп оқ шығарсаң,

Қоймаймын осы тауда біріңді аман.

2470


2480

2490

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет