«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет4/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

50

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

50

51

Жарының еткен ісін хаттан көріп,



Қуанып, күндей жайнап, күлмің қақты.

Ат берсем алып кету қиын болар,

Бір асыл деп Мәтенге шапан жапты.

Тастама қайда жүрсең қаруың деп,

Тағы бір қанжар берді күміс сапты.

Қуантып Ғайша менен Анар қызды,

Үйіне Мәтен қайта кетіп қапты.

Хатты оқып Анар қыздың көңілі тынып,

Тулаған жас жүрегі сабыр тапты.

Сонымен Анар біраз сабыр тапқан,

Тоқталып көзден жасы көл боп аққан.

Бірі үйде, бірі түзде жүре тұрсын,

Айтатын келді әңгіме басқа жақтан:

Мекендеп тау мен дала, өзен, суды,

Болады қазақ халқы неше рулы.

Жерлеген орыс, қытай шекарасын,

Бір бай бар Жомарт деген аты шулы.

Жомарттың алты ұлы бар, бәрі де жас,

Тең өскен бірдей болып мал менен бас.

Толықсып төрт түлігі тұрсадағы,

Тойғызып бір қонаққа бермеген ас.

Жағалы киім кимей, жақсы ат мінбей,

Дәулеттің молдығына болып жүр мас.

Жат түгіл жақынға да қайыры жоқ,

Сасық бай, салды балақ, бір қара тас.

Аралап елулерге жасы келген,

Әреңге үлкен ұлын үйлендірген.

Сол кезде екінші ұлы он сегізде,

Жері жоқ атастырған—бойдақ жүрген.

Аты Ермек ол екінші бойдағының,

Ойлайды жалғыз қамын тоймағының.

Сауық пен ойын-қызық жұмысы жоқ,

Біледі өте жақсы қой бағуын.

1440


1450

1460


1470

50

50

51



АНАР—СӘулЕ

Жомарт бай осы жаққа келіп қалды,

Аралап жұраттарын көп мал алды.

Анарды естіп Жомарт бола ма деп,

Қаманға құдалыққа кісі салды.

Қаман бай Жомарт үйге келсін депті,

Үй-түзді көзіменен көрсін депті.

Оларды ата-анаң кім дейтін емес,

Аямай қалыңмалды берсін депті.

Салакеш байға қайтып келіп тұрды,

Жауабын Қаман байдың беріп тұрды.

—Құда бол не қылсаң да қызы жақсы,

Артық мал алмайды деп желіктірді.

Жомарт бай келіп қонды Қаман байға,

Малы көп, басы түгел аман байға.

Сөйлесіп құда болмақ бола қалды,

Бұларды тосатұғын заман қайда?

ұнатып бірін-бірі жаратыпты,

Мейманын ерте Қаман таратыпты.

Айналып бір жұмада келмек болып,

Қабылдың келісіне қаратыпты.

Бұл сырды елден естіп алданар жан,

От болып іші-тысы жанданар жан.

Деп жүрсем, жарым—Сәуле, бұл қалай деп,

Қиялда неше түрлі қалды Анаржан.

Ойлады құда болса бола берсін,

Тілегім аңнан Сәуле аман келсін.

Қосылып сүйгеніммен кетіп қалсам.

Бергенін алар Жомарт қайтер дейсің?

Аралап жұраттарын Жомарт кетті,

Арада бұдан кейін бір жұма өтті.

Аң атып бір қыдыру олжалы боп,

Ауылға Қабыл, Сәуле қайтып кепті.

1480


1490

1500


52

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

52

53

Кешінде Қабыл келген Жомарт келді,



Болам деп енді құда буып белді.

Құдалық ертең күндіз болмақ болды,

Шақыртып бауыр-туған талай елді.

Жомарт бай бес кісімен келіп жатты,

Бұл қайғы Анар қызға тағы батты.

Жұмыстың болып жатқан бәрін айтып,

Анаржан Сәулебекке жазды хатты.

Көрсін деп бұл хатымды көзіндей қып,

Сөйлескен өзімменен сөзіңдей қып.

Анардың хатқа салған сөзі мынау,

Айта алсам келістіріп өзіңдей қып.

«Сәулебек, аман-есен келдің бе аңнан?

Сәлемет құтылды ма басың даңнан?

Мен жүрмін жалғыз басты құтқара алмай,

Тұңғиық қара түнек тозаң-шаңнан.

Қасірет қазанында қайнаулымын,

Бір ноқта келіп отыр ашық заңнан.

Кенеттен жүрегіме жабысты дерт,

Сандалып үміт үздім шыбын жаннан.

Мен сендік боламын деп ойлаушы едім,

Саламат қалса жаным ертең таңнан.

Болмай ма жатып алмай хабар алсаң,

Сен үшін зарлап жүрген Анаржаннан?

Қадалды аламын деп бұл келген өрт,

ұлғайды жүректегі қайғылы дерт.

Осы хат тиген заман бір келіп кет,

Шын болса алысқан қол, айтысқан серт.

Сөзіңе опа қылар шын дос болсаң,

Жолдас қып мен сорлыны қасыңа ерт.

Кешікпей ертең келіп жолықпасаң,

Айырылып Анарыңнан боласың мерт.

Дертіме молда келді дем салғалы,

Дауасын табамын деп ем салғалы.

Бақтырған бабыменен бұлбұлыңа,

1510

1520


1530

52

52

53



АНАР—СӘулЕ

Баққалы келді біреу жем салғалы.

Ардақтап асыраған ардагерге,

Ноқталап отыр біреу ер салғалы.

Менікі деген басын ұстайды деп,

Кеп отыр бүгін біреу ен салғалы.

Сәулежан, Құдайыңа енді сыйын,

Қаптады бақсы, балгер, ұлы жиын.

«Темірді қызғанда соқ» деген сөз бар,

Пайда жоқ іс өткен соң жалғыз тиын.

Біреудің белгі салған екпе ағашын,

Басқалар рұқсатсыз кесу қиын.

Ішінде скопканың жазылды сыр,

Білерсің Сәулем, Сәуле, толық миың».

Ғайшаны хатын жазып Анар тапты,

Жеткіз деп бүгін түнде қолқа сапты.

Бұйырған Несіпбектің әмірімен,

Бір бала хатты алды да түнде шапты.

Мініп ап түнде шапты қара керді,

Келеді дүрсілдетіп қара жерді.

Болғанда түн жарымы сырқыратып,

Ауылына Сәулебектің бала келді.

Бұл бала хатқа қоса сәлемдеме,

Анардан бір ақ қалпақ ала келді.

Барлығын тапсырды да қайтып кетті,

Сәуле алып аманатты қала берді.

Оқыды түнде тұрып жазған хатын,

Сезінді ішіндегі сөздің затын.

Қырғиды Мәтенменен шақырып ап,

Асығып таң сәріден ерттеді атын.

Оншалық алыс емес екі арасы,

Бір түнде барып келер екі қатым.

Таңдағы салқын самал желмен бірге,

Жарысып келіп қалды түскен жақын.

Ғашықтар жар жолына жаны құрбан,

Қас қылар ғашықтарға құдай ұрған.

1540

1550


1560

1570


54

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

54

55

Әрі өткен, бері өткенді бір деп санап,



Сол кезде Анар сұлу сыртта тұрған.

Тұр еді әрбір істі ойға салып,

Қайғымен басы қатып мазаланып.

Зертеңге жөтел келіп қосылғандай,

Күшейіп қасіреті, жүрек жанып.

Жадырап, жаны сүйіп ас ішпеді,

Тыныштық, ұйқы көрмей мейірі қанып.

Ғашық от Жомарт дерті қатар келіп,

Жанып тұр балдыр дене жалын шалып.

Үш атты күн шығыстан келе жатыр,

Көз сүзіп қарап тұрса қайран қалып.

Сәулебек, Қырғи, Мәтен келе жатқан,

Анар қыз жүрісінен тұрды танып.

Қарасын ғашығының көрген шақта,

Әлсіреп кете жазды неше талып.

Жүйткітіп, жүрдектетіп келе жатыр,

Отауын Несіпбектің бетіне алып.

Жалтақтап Анар жаққа қарай-қарай,

Қораның ортасынан өтті жарып.

Мұңайып торда тұрған қырғауылдай,

Сүйеніп тұр ақ үйге Анар ғарып.

Денесі бір ысынып, бір суынып,

Жалтақтап, Сәуле отауға түсті барып.

Алдынан Ғайша шығып амандасты,

Хал сұрап қайта-қайта қадаланып.

Кіргізді үйге бастап құрбыларын,

Жаны дос, заманы бір тұрғыларын.

Ғайша да екі арада лыпылдап жүр,

Білдіріп қабағынан құнды ләмін.

Отырып жайласқан соң, сыр айтысып,

Боп жатқан әңгіменің білді бәрін.

Несіпбек кетіп еді мал жағына,

Мал көздеп көзін салып жан-жағына.

Анарды тыста тұрған көрді көзі,

Кеп еді осы ауылдың ар жағына.

Сезді де қайғы басып тұрғандығын.

Қаман шал қызын қапа қылғандығын.

Ойлады: «Сәулеменен жолықтырып,

1580

1590


1600

1610


54

54

55



АНАР—СӘулЕ

Арманын тарқатайын жылдам мұның!»

Сол оймен мұнда келді үйді айналып,

Үш ерлі ат үй жанында тұр байланып.

Сәуленің атын танып Әтей келді,

Айтуға бір жауабын ыңғайланып.

—Сәуле дос, байқадың ба?—деді келіп,

—Барады біздің жұмыс шырға айналып.

Қаманның Жомартпенен құдалығы,

Анар тұр келе жатсам үй жанында,

Кетіпті қайран бала мұңға айналып.

Сөйлесіп ішіндегі шерін тарқат,

Жолығып оңашада бір жайланып.

Көп салдым мен іріткі арасына,

Дау ойлап Анаржанның жарасына,

Қабылға құда болма деп айтып ем,

Қаман шал ұнамапты баласына.

Қаманды көндіре алмай ол да қойды,

Анардың тапсырып ем анасына.

Болмаса ықтияры қыз бара ма,

Біреудің тағып кеткен танасына.

Керек жоқ құда болса бола берсін,

Анаржан қайғы алмасын санасына.

Онан да тіршілігін өзі қылсын,

Махаббат емін тауып жарасына.

Қамын қыл бір жолығып сөйлесудің,

Ғайшаны жібер дағы арашаға.

Ғайшаны тез сөйлес деп бұйырысты,

Келтір деп орынына қиын істі.

Құдалық осы күні болмақ болып,

Үйіне Қаман байдың жиылысты.

Қаман бай ел шақырып сойды малын,

Жинады ақсақал мен кәрі шалын.

Той қылып тамашамен жатыр шулап,

Сүйрелеп суға салып құдаларын.

Жиналды қыз-келіншек, үлкен-кіші,

Дыр-думан ақ орданың іші-тысы.

Сәулебек, Несіпбектер бірге келді,

1620

1630


1640

1650


56

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

56

57

Ішінде ойлағаны—өз жұмысы.



Ән сал деп домбыра алып Сәулебекке,

Боп қалды үлкен жердің өтініші.

Жаутаңдап кіріп-шығып жүрді Анаржан,

Қасірет бойында боп өкініші.

Ән салып Сәуле түсті зар күйіне,

Әңгіме сөйлеп беріп бай-биіне.

Келді де Ғайша сырттан шақырып ап,

Анарды кетті бастап өз үйіне.

Екі бай түсті құда жұртын жиып,

ұнатып бірін-бірі көңілі сүйіп.

Болса да аузы қисық солар сөйлеп,

Сөзіне отыр халық сүттей ұйып.

Ішінде осылардың Нәзір де жүр,

Жүгіріп меймандарға қымыз құйып,

Зейнепке келген заман ісін айтып,

Тұра алмай сырласының көңілін қиып.

Көргенде көңілдесін көзі тұнып,

Тұрсын ба айтылмай сыр ішке сыйып.

Нәзірге Зейнеп сонда қапа болып,

Ынжықсың, жамансың деп жанып-күйіп.

Қайтсе де екіншіде өлтірмек боп,

Жазылған жұдырығын қайта түйіп.

Бұл тойдан осыменен тарқалды жұрт,

Құдалар ертең қайтпақ киіт киіп.

Той қылып тойындырды Қаман елді,

Той тарқап үйлеріне қайта келді.

Қандай сөз болғандығын Анар жақтан,

Сәулеге Ғайша түгел айтып берді.

—Еркемді ертіп келдім өзім барып,

ұқтырдым сөздеріңді ашып-жарып.

Жауапсыз көпке дейін тұрып қалды,

Ойланып бір қызарып, бір ағарып.

Құйылып маңдай тері екі көзге,

«Кезіксін түнде шығып» деген сөзге.

«Жеңеше-ай, қалай, қайтіп, не дейсің?» деп,

Айта алмай ашып-жарып онан өзге.

1660

1670


1680

56

56

57



АНАР—СӘулЕ

Ашылып аздан кейін бір сайрады,

Мұңайған сөздеріне іш қайнады.

Бұлақтың жағасына қалың талға,

Шығуға ертең кешке сөз байлады.

Осыны айтып кетті Еркем деді,

Бұл сөзді естіп Сәуле, ентеледі.

–Ауылдан абыр-сабыр басылады,

Кетеді меймандар да ертең,—деді. 

Соны естіп қайтып кетті Сәуле, Қырғи,

Ісі жоқ иі қанған, әлі шылғи.

Аяғы немене боп тынар екен,

Бұл жерге келді бұл іс сырғи-сырғи.

Ғайша мен сырласқанда Анар келіп,

Көңілі, буын босап, майдай еріп.

Сәулеге белгі қылып ұстат,—деген,

Торғын шыт, шашақ салған, талдай өріп.

Оюлап жазуменен салған кесте,

Сөзі бар: «Жүрсін,—деген,—Анар есте»

Шетіне түйіп қойған шекер, мейіз,

Білмедім екі, үш пе, төрт пе, бес пе.

Махаббат тәттілігі осылардай,

Же деген тәрізді алып, өзің шеш те.

Күйдіріп Сәулебекті осы белгі,

Асықты жеткенінше ертең кешке.

Сәулеге таң атса да күн батпады,

Күн батса тұр ғашықтар түн қатқалы.

Оп-оңай түн де батып кетуші еді,

Бұлданып осы бүгін қымбаттады.

Болғанда бесін мезгіл күн еңкейіп,

Бұршақтап жаңбыр жауып сырғақтады.

Асығып қай заманда кеш кірер деп,

Таба алмай Сәуле сабыр ырғақтады.

Кеш батып қарайғанда намаздыгер,

Дегендей алдымыздан тілекті бер.

Қасында жалғыз ғана Қырғиды алып,

Жөнелді түн жамылып Сәулебек ер.

1690


1700

1710


1720

58

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

58

59

Бет алды ғашық жарға барыстарға,



Желменен түсті түнде жарыстарға.

Жарық ай, салқын түнде сартылдатып,

Кетпей ме тынбай жүрген алыстарға.

Жол болсын дегендей қып күлімсіреп,

Ай-жұлдыз жымыңдап тұр алыстарда.

Қайырлы түн болсын деп басын изеп,

Қарсы алды құрақ пен ши, қамыстар да.

Ән салып тойдың алдын бақа бастап,

Зарлы күй, салды мұңды дабыстарға.

Ел жата келіп кірді тал ішіне,

Құлдық деп құттықтаған таныстарға.

Бұлақтың атты байлап ағашына,

Жаяулап шықты таудың жағасына.

Еркелеп ерке талға отыр Сәуле,

Жиендей келіп жатқан нағашыға.

Жасыл гүл, жасаң шалғын жерді жайқап,

Жан-жағын Сәуле, Қырғи отыр байқап.

Жел тисе тал иіліп мұңаяды,

Адастым дегендей қып басын шайқап.

Ай нұры жердің жүзін қылды жарық,

Сарғайып отырысты екі ғарып.

Қоймасын біреу көріп дегендей-ақ,

Жиекке батып кетті ай да барып.

Барқыт түн, жерді қаптап қараңғылық,

Көңілін отыр Сәуле алаң қылып.

Мыналар қателесті деп күбірлеп,

Тұрғандай жапырақтар баян қылып.

Сәулебек отыр мүлгіп тал басында,

Кеткен жоқ әлі Қырғи бар қасында.

Сөз шала болу керек кешегі күн,

Ғайша - Анар сөйлескенде алғашында. 

Өр жақта алысырақ бір бұлақ бар,

Адырдың таудан түскен жалғасында.

Отырған Сәуле, Қырғи Талдыбұлақ,

Ауылдың шығыс жағы дәл қасында.

1730


1740

1750


58

58

59



АНАР—СӘулЕ

Бір шолып Анар жақты тағы өтелік,

Сәулеңіз жата тұрсын жар басында.

Отырған көпке шейін де жатпай,

Ел жатса тұрып алған ай да батпай.

Таба алмай сабыр-тағат Анар сұлу,

Төсекте дөңгеледі кірпік қақпай.

Есікке ай батқанша неше келді,

Тынымсыз жас жүрегі тулап аттай.

Ай батып, қараңғылық қаптағанда,

Далаға шыға келді тағат таппай.

Жамылып орман ішік иығына,

Көзімнің кім түсер деп қиығына,

Бұлаққа тау жақтағы барды дағы,

Бір жардың тұрды кіріп тұйығына.

Аз тұрып жардың ішін аралады,

Жай жерге қараңғыда қарамады.

Еш дыбыс бұл арада болмаған соң,

Шошынып көп тұруға шыдамады.

Сәулежан не себепті келмеді деп,

Бойына ішкен асы тарамады.

Болмаса уәдеден тайды ма деп,

Көңілді қайта қайғы жаралады.

Мұңайып жар басына қайта шықты,

Қасірет іште жатқан қайғы мықты.

Болмаса бір шатаққа жолықты ма, 

Нәзірден, деп тағы да қауіп күтті.

Жар басын ары-бері жағалады,

Сәулені енді жоққа бағалады.

«Жүрмін бе дыбыс сезбей, әлде көрмей,

Құдай-ау көзімді кім тағалады.

Сәулежан қалса егер бүгін келмей,

Жүремін мен өмірде несін өлмей?!

Көңілінде күмән ойлап кетер ме екен,

Ол келіп, кетіп қалсам көңіл бөлмей».

1760


1770

1780


1790

60

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

60

61

Ағылып нұр жүзіне құйылды тер,



Қозғалды мың түрлі боп іштегі шер.

«Байланды басы оның Жомартқа деп,

Сертінен тайды ма екен Сәулебек ер.

Бұзылып Сәуле серттен кеткен болса,

Тілегім маған Алла тез өлім бер!»

Зарланды осыны айтып Анар сұлу,

Жарай ма жар басында енді тұру!

Сүзіліп таң жарығы белгі берді,

Болмайды мұнан артық тағат қылу.

Ән салып шегірткелер сыр ұрлады,

Боз торғай таң атты деп шырылдады.

Біреудің көзі шалып қалмасын деп,

Анар қыз үйге қарай қырындады.

Анарға керек болды енді жылас,

Көзінің қан аралас жасын бұлас.

Еріксіз не болғанын білмей кетіп,

Төсекке етпетінен ұрды құлаш.

Егіліп сол жатқаннан қалды жатып,

Келмеген жар қайғысы жанға батып.

Жатқызып Анар қызды сонда қойып,

Келелік Сәулебекке тағы қайтып.

Сәулеңіз дөңгеледі жары келмей,

Шыдасын ол да қайтып пары келмей.

Жүгіріп талдың ішін аласұрды,

Тұруға бір орынды пана көрмей.

«Бұзылып кетті ме деп ол да ойлады,

Болған соң Жомарт құда әтей келмей.

Егер де Анар серттен тайып кетсе,

Жүремін дүниеде несін өлмей?».

Зар қақты жар басында жерді тарпып,

«Жүрем бе жар күйігін тірі тартып.

1800


1810

1820


60

60

61



АНАР—СӘулЕ

Жете алмай мұратыңа қалғаныңша,

Тып-тыныш тіршіліктен өлген артық».

Сәуленің нұрлы жүзін мұң ойғанда,

Маңның да жаны ашиды мұңайғанда.

Аттанып ауыл жаққа жүріп кетті,

Таң сүзіп құлан иек қылайғанда.

Қырғиға Сәуле осында қал деп айтты,

Анардан толық хабар ал деп айтты,

Шықты екен қай тарапқа, егер шықса,

Сол жерін анықтап ұқ, дәл деп айтты.

Сонымен Сәуле кетіп, Қырғи қалды,

Ауылға күн шыққанда жетіп барды.

Жұмыстың барған Қырғи бәрін айтып,

Анарға Ғайша арқылы хабар салды.

Анар да Ғайша барса тұрған екен,

Таң қалды сөзін баян қылған екен.

—Сөзіңді алдыңғы күн ашып айтпай,

Жеңеше-ай, мені құдай ұрған екен.   

Сөзімді ұқ, Ғайша жеңгей, салып құлақ,

Мынаны айт Сәулежанға әбден бір-ақ.

Мен саған алдыңғы күн көрсеткенім,

ұқпапсың мынау емес, анау бұлақ.

Таба алмай түнде барып ол бұлақтан,

Атқанда таң сарғайып қайттым жылап.

Адасқан дәлдеп айтпай қате менде,

Күнәмді кешсін бір жол тұрмын сұрап.

Арланам көрінгенге көз сатқанға,

Оңалмас қас қылғандар дәм татқанға.

Өрбұлақ жағасына қалың талды,

Шығамын тірі болсам ел жатқанда.

Қыз қалды Ғайша кетті осыны айтып,

Ішқұста қасіреті тұр мұңайтып.

1830


1840

1850


62

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

62

63

Нақ ұғып, сөзін естіп, болжал жерді,



Қырғи да түске жуық кетті қайтып.

Жүрген жоқ бір-бірінен жанын аяп,

Келеді сөз қызығы енді таяп.

Сәулеге Қырғи барып ұғындырды,

Іс болды түнде қандай бастан аяқ.

ұялып кетуге де күнде ауылдан,

Отырды аттанбақ боп түнде ауылдан.

Екеуі күн батқан соң тағы аттанды,

Алмақ боп тапса тоят қырғауылдан.

Ішіне Өрбұлақтың келіп кірді,

Жандарын жардың оты еліктірді.

Бір жаяу ай батпай-ақ келе жатыр,

Екеуі жар басынан көріп тұрды.

Анар ма, аңдушы ма деген оймен,

Көңілін әр қиялға бөліп тұрды.

Құдай-ау, жарыма қос жан қылсаң деп,

Шын тілеп ниетімен өліп тұрды.

Отырды жасырынып, байқалық деп,

Көрінбей қыз болмаса қайталық деп,  

Келгенде жар басына жарқ-жұрқ етті,

Жағасы орман ішік жайқалып кеп.

Жіберді бір ысқырып талға қарап,

Үкісі камшат бөрік шайқалып кеп.

Орнынан Сәулебек те ұшып тұрды,

Анар ғой барымызды айталық деп.

Екенін анық Анар білді танып,

Келеді қараңғыда шамдай жанып.

Ал Қырғи, ат қасында отыра бер,

Оңаша сөйлесейін,—деді,—барып.

Алдынан бір ысқырып қарсы жүрді,

Шекеге ақ қалпақты қырын салып.

Анар да шапшаң басып келе жатыр,

Тіктеніп біразырақ қарай қалып.

Босасып жүйкелері, буындары,

Көрісті кете жаздап неше талып.

1860


1870

1880


1890

62

62

63



АНАР—СӘулЕ

Жетелеп ағаш жаққа жүріп кетті,

Сап етіп ақ білектен ұстай алып.

Ай дағы күндізгідей жарық еді,

Отырды тал қасына бұлар барып.

Айтуға артық жауап аузы келмей,

Сүйісті құшақтасып екі ғарып.

Анар қыз Сәуле сүйсе бетін басып,

Құбылып бір ағарып, бір қызарып.

Ауызын өзі сүйсе айырмайды,

Жатқандай дерті шығып, жүрек жанып.

Сәулебек аздан кейін: Анар!—деді,

Жүрегім сен дегенде жанар деді.

Шығаршы жылы, тәтті жауабыңды,

Құмарым енді қашан қанар деді.

Жалынды сен дегенде отым ойда,

Кернейді жарылардай тұрмын зорға,

Іздеген жетерміз біз мақсатқа да,

Анаржан болашаққа сырды толға.

Қарсы алып екі жастың қосылғанын,

Жел шапты шүйіншіге оң мен солға.

ұмтылып неке оқуға асығып тұр,

Қамыс , ши, басын иген қалыс молда.

Жапырақ бір-біріне сыбырлап тұр,

Соққандай алақанын еркін ол да.

Ай шеше, Анар соның жалғызындай,

Шолпан тұр қалыс жеңге хан қызындай.

Көп жұлдыз көзін қысып жымыңдайды,

Жездесін жаңа көрген балдызындай.

Жері жоқ құтылатын енді қашып,

Келген соң бір-біріне жаны ашып.

Пердесін қараңғылық түсірмекке,

Барады ай да еңкейіп белден асып.

Бетіне ақ бұлттан перде тартып,

Жұлдыздар тасаланды бетін басып.

Ағаштар сықырласты шымырқанып,

1900

1910


1920

64

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

64

65

Шырғай тұр шыдай алмай етін қасып.



Бұлардың тамашасын көреміз деп,

Көк шалғын ол да кетті сыбырласып.

Айтысып құтты болсын, басын изеп,

Қарап тұр бар өсімдік жыбырласып. 

Еңкейіп, қайта кейін шалқаласып,

Аяғын жақын келмей тарта басып.

Айналып ала бұлт аспанда жүр,

Жымиған жұлдыздарды қалқаласып.

Жүгіріп өрлі-қырлы жүйрік самал,

Шауып жүр қуанышта жанталасып.

Тіктеніп қара қурай бас көтеріп,

Қарап тұр үдірейіп анталасып.

ұялып осылардан отыр Сәуле,

Жатқаным жарамас  деп тарпа басып.

Сәуленің Анар сезіп әзіл сөзін,

Қылмиып бетін басып, жұмды көзін.

Аққудай сұңқар басқан иді мойнын,

Не қылсаң дегендей қып мейлің өзің.

Жағалай жардың басын өрледі бу,

Салбырап сары қурайдан сара ала ту.

Басқаның бәрі ұялып болса жым-жырт,

Болмады сыбырласып жапырақ қу.

Қылқ етіп күліп қойып, қыңсыласып,

Жорғалап кетіп жатыр бұраңдап су.

Бу менен жапырақты шықтар басып,

Қараңғы болды жым-жырт басылды шу.

Құшақтап зарлы Сәуле бұраң белін.

Ағызып нұр жүзінен ыстық терін.

Бетке-бет, ауызға-ауыз, төсіне -төс,

Қадалды қарықтықтай ерінге-ерін.

Білмедім бұдан кейін не болғанын,

Анықтап айта алмаймын осы жерін.

Анаржан, деді Сәуле, сүйген жарым,

Сенсіз жоқ намыс, ұят, нысап, арым.

Жалғанда жарым да—сен, жаным да—сен,

1930


1940

1950


1960
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет