«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет3/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

Қайтпайтын айтқаныңнан болсаң құрыш.

Өлгеннің тура жолда арманы не?

Ер емес екі тілді сөзі бұрыс.

Ойласа біреу қастық өз басыңа,

Ол күнде мүмкін емес қарап тұрыс.

Бір істің әуел жөнін ұқпай тұрып,

890

900


910

34

34

35



АНАР—СӘулЕ

Асығып келісе ме дауға кіріс?

Сырым жоқ өлсем сенен жасыратын,

Жерім жоқ шәлкем-шалыс, шайпау-қырыс.

Өзіңнен сұрайын деп ойлап едім,

Көңіліме күдік болып менің бір іс.

Сырыңды ойлап едім деп байқайын,

Көңіліңді дегенім жоқ бос шайқайын.

Ақыреттік жолдасым, досым сенсің,

Құлақ сал, көргенімді енді айтайын.

Таңертең төсегімнен түстім құлап,

Сөзімді әбден тыңда, салып құлақ.

Мен тұрсам күн шықпаған, таң ағарған,

Қой-қозы жатыр қалғып, көгенде—лақ.

Әніне бозторғайдың бойы балқып,

Сылқылдап, бұраң қағып жатыр бұлақ.

Үйіне Жақсы апамның отқа барсам,

Далада еркежан тұр, жалғыз жылап.

Алдымнан қарсы келді мені біліп,

Жамылған камзолы бар иыққа іліп.

Қолымнан ұстай алып еңіреді,

Бір жүрген жеңгемсің деп ойнап-күліп.

Айтуға аузы келмей басқа сөзді,

Жылап тұр екі бетін жасы тіліп.

Айтатын ертең саған бір сөзім бар,

Деді де, қайта үйіне кетті кіріп.

Ол сөздің біле алмадым қандай сырын,

Болғанын қандай сұмдық, қандай ырым?

Бір шатақ үй ішінде болды ма деп,

Сөзі жоқ өсек-аяң мұнан бұрын.

Мінеки, мен бұл іске болдым қайран,

Қандай пәле кез болды, оған қайдан?

Қанеки, сен не дейсің, бұл қалай іс,

Таң атпай далада тұр қандай жайдан?

920

930


940

950


36

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

36

37

Несіпбек естіп мұны таң қалғанда,



Ғайша отыр «не болған,—деп,—еркежанға».

Анардың барлық ісі елге жаққан,

Көңілі бұлардың да батты қамға.

«Ішінде көп жұлдыздың шолпан еді,

Қайран жас жолықты деп қандай заңға.

Ешкімге құда болмай қойып еді,

Кезікпей өз теңдесі Анаржанға.

Бергелі бір жаманға жүрген шығар,

Қаманның көзі тоймай дүние-малға.

Қызығып иә малға, не мансапқа

Жүр ме екен беремін деп әлде шалға?»

—Тез барып сөздің жөнін ұғып келші,

Анаржан жолықты екен қандай халға.

Болмаса өз сүйгені бергізбеймін,

Жеткізем дегеніне, бұйырса Алла.

Бар сырын айтсын саған, жасырмасын,

Жалынып жамандарға бас ұрмасын.

Бірдеме келін-кешек деген болса,

Басынан ондай сөзді асырмасын.

Айтып қой шешесіне мен айтты деп,

Бекерге Анаржанға ақырмасын.

Анарға айт, қамықпасын, қан жұтпасын,

Ақылын бос қайғымен қашырмасын.

Тез айтсын, қасіретін кеткіземін,

Ісіне өзі ойлаған жеткіземін.

Кім тиді, кім ұрысты, кім жылатты,

Бәрін де бір тесіктен өткіземін.

уайым ойламасын мұнан былай,

Жүреді таң атпастан неге жылай?

Арманы немене екен жеткізейін,

Қылғанша екі сөзді, алсын Құдай.

Мұны естіп, Ғайша тұрып жүріп кетті,

Аяңдап ақ ордаға барып жетті.

Төсектен Анар тұрмай жатыр еді,

960

970


980

36

36

37



АНАР—СӘулЕ

Қасына сылдыр қағып жетіп келіпті.

«Еркежан, тұр төсектен, сөйлесем» деп,

Бетіне тамшылатып әтір септі.

Қалжыңмен неше түрлі тұр күлімдеп,

Аузы ондай сөзге қандай епті!

Анаржан түрегелді бұраң қағып,

Төсекте Ғайша келсе, жатсын нағып?

Екеуі қол ұстасып, бұлақ жаққа

Жөнелді, сырласпақ боп мұңды шағып.

Ғайша айтты келе жатып:—Ерке,—деді,

Сен едің бір ауылға серке,—деді.

Мен саған Құдай ақы достық қылам,

Сырыңды жасырмай айт, келте,—деді.

Мұңайып өз-өзіңнен не қып жүрсің,

Таңертең неге тұрдың ерте?—деді.

Сөзіне жеңгесінің разы болып,

Айтуға Анар сырын ентеледі.

Екеуі суға қарап аяңдады,

Жеткен соң су бойына аялдады.

Әлгі айтқан Несіпбектің тапсырмасын,

Бәрін де түгелімен баяндады.

ұғысып ағасының бұл жауабын,

Айтуға барлық сырын аянбады.

—Жеңеше-ай! Жаратты Алла түрлі жан қып,

Адам, мал, құрт-құмырсқа, құс пен аң қып.

Адамға—ақыл, айуанға—сезім беріп,

лағып кетпесін деп босқа қаңғып.

Есепсіз сезімі жоқ жансыз заттар—

Айталық оның несін босқа даң қып.

Аспан, жер, тау менен тас, ағаш, сулар

Хабарсыз еш нәрседен тұрған қалғып.

Біледі жан керегін аң мен құс та,

Бағуға жанды жайлап бәрі де ұста.

Қай жерде жанға жайлы жылы орын бар,

990


1000

1010


38

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

38

39

Кетеді соған ауыл суық қыста.



Жаз жинап, қыс азығын күнелтеді,

Тышқан мен бақа-шаян, құрт-құмырсқа.

ұшқан құс, жүгірген аң, жан-жануар,

Іздейді бәрі рахат бір тұрмысқа.

Адамзат жан-жанданып, мал-малданбақ,

Мақсатқа жетемін деп тез қамданбақ.

Сүймек-күймек, мал жинап, дүние құрап,

Кеңітіп оқып ойды, сөзді аңдымақ.

Өтірік, ойын-қызық, өсек, жалған,

Қуанып, не мұңайып, не шамданбақ.

Оянбақ, ұйықтамақ, жатпақ, жүрмек,

Тамаша—іздегені ойын, дүрмек.

Жұптанбақ, бала таппақ, бірге жатпақ,

Өркендеп өсіп-өніп, ойнап-күлмек.

Ие боп неше түрлі табыстарға,

Қол жетсе қызғылықты дәурен сүрмек.

Бай, патша, батыр, мырза, ақын, шешен

Айланып ақыр бір күн көрге кірмек.

Қаншалық дүниеге болса сайлы,

Дүние ешкімге емес басыбайлы.

Әсіресе, адамға бақыт, мансап,

Көзге қызық көрінер көкорайлы.

Ішінде осылардың ең тәттісі,

Қайсысы керектісі, жанға жайлы?

—Еркежан, сенің сөзің мені сынау,

ұғып қой, менің сөзім—сөздің шыны-ау.

Сұрауды қиын жерден сұрап қалдың,

Білгенім бұл туралы менің мынау:

Дүниені біреу құмар үйгеніне,

Мәз болып ішкен-жеген, кигеніне.

Көңілде ойлағанға жете алмасаң,

Ойлашы, дүниеден тигені не?

Осыдан басқа жауап қайтармаймын,

Ауытқып басқа жаққа шайқалмаймын.

1020

1030


1040

1050


38

38

39



АНАР—СӘулЕ

Болмаса махаббатты тең сүйгенің,

Өмірде қызық бар деп айта алмаймын.

—Жеңеше-ай, жауабыңа әбден қандым,

Сөзіңнің жалғаны жоқ әбден нандым.

Бір гүлім он екіде ашылған жоқ,

Білдің бе мен қалайша от боп жандым?

Байқадым бар сырыңды білдім-түйіп,

Мейірің түсті маған Құдай иіп,

Тілекке көңілдегі жеткізе гөр,

Бұл іске араластың қолың тиіп.

Жасымнан Сәулебекке ғашық едім,

Мен оны, ол сорлы да мені сүйіп.

Қасірет ішім толған ғашық оты,

Жалындап жас жүрегім жатыр күйіп.

Жолында Сәулебектің жаным құрбан,

Дүниенің керегі жоқ қойсаң үйіп.

«Сәулені өлтірем» деп Нәзір кетті,

Бірігіп Зейнеппенен күшін жиып.

Бір кетті Сәуле, Нәзір аңға шығып,

Өлтіріп тастар ма екен көзі қиып?

«Өлтірем бір-ақ атып» деп кетіпті,

Қу Нәзір—есірмелі, қаны сұйық.

Өш болды Нәзір, Зейнеп жолдан азып,

Сәуленің даярлады көрін қазып,

Сәулебек білсе екен деп бұл сұмдықты,

Беріп ем Қырғиға бір қағаз жазып.

«Қайтсем де ебін Нәзір табам депті,

Атып, басын қылышпен шабам депті.

Әйтеуір Сәулебекті өлтірген соң,

Қайтсем де Анарды өзім алам депті».

Жылаған ерте тұрып себебім сол,

Түнімен ұйқым келмей мазам кетті,

Жанашыр жақыным жоқ деп ойлап ем,

Арман жоқ енді өлсем де бағам жетті.

1060


1070

1080


40

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

40

41

Жылап ем, жәрдем тілеп рәббіме,



Естілді жылы сөзің құлағыма.

Бар екен сөзімді айтар аға-жеңгем,

Иншалла, жетеді екем мұратыма.

Жеңеше-ай, сездіргенім менің осы,

Бұл сөзім сөздің шыны емес пе осы.

Ағайға сан мың құлдық, сәлемімді айт,

Аузына жанын тістеп кетті досы.

—Еркежан, тисең теңің Сәуле сері,

Сәулебек—жаратылған ердің-ері.

Қосылсаң, тіршілікте арманың жоқ,

Жігіттің ерке бұлан, ақтан кері.

Бұл сырды бұрынтыннан мен де сезіп,

Жүруші ем күмәнді боп көптен бері.

Тері жоқ аттың арам пысқырмаған,

Жігіттің желігі жоқ ысқырмаған.

Иншалла, ісің оңға басып қалар,

Жаңылмай, жадырай тұр бісмілләдан.

Сәулебек бір Нәзірге алдырмайды,

Ер еді туып ешкім күш қылмаған.

Алмастай ағып тұрған болат жүрек,

Найзадай асыл құрыш үш қырлаған.

Туған соң түбі өлмейтін адам болмас,

Ер емес жанын аяп іс қылмаған.

Жігіт кем Сәулебектің тақымында,

Қысылып, демін алып, ышқынбаған.

Еркежан, Сәуле жарың—ердің-ері,

Кекеумен сөзім емес мысқылдаған.

Күмәнім ақырында рас болды,

Тиген сөз құлағыма ұшқындаған.

Мен барып ағаңызға ұқтырайын,

Жасырмай айттың жайын істің маған.

Үйіне бәрін ұғып, Ғайша кетті,

Аяңдап өз үйіне барып жетті.

Несіпбек жалғыз үйде отыр еді,

Сөздерін Анар қыздың баян етті.

1090


1100

1110


1120

40

40

41



АНАР—СӘулЕ

Тыңдады айтқан сырын құлақ салып,

Отырды бұл жұмысқа қайран қалып.

«Екі ел егер болу дап-дайын тұр,

Білдірмей кетіп қалса бір жаққа алып.

Жастарға ғашық оты оңай емес,

Көрмесе тұра алмайды жүрек жанып.

Оларға басқа дүние керек болмас,

Бір іске алданбайды мейірі қанып.

Басқамен жұбатамын десең дағы,

Көнбейді алдауыңа ешбір нанып.

Белгілі ғашықтардың етер ісі,

Қалмайды қорқып-бұғып, һәм жасқанып.

Күні жоқ біреуінің біреуінсіз,

Өледі қосылмаса құр зарланып.

Бірі—дос, маған мұның бірі—бауыр,

Мен болдым екі ортада бітеу жауыр.

Қайғысы екеуінің маған батып,

Күн туды ақыр заман басыма ауыр.

Мінеки жиырмаға келді жасым,

Біле алмай не қыларды қатты басым.

Мойнымда дос қарызы кете ме деп,

Бойыма тарамай тұр ішкен асым.

Сәулебек аман ба, әлде не болды екен,

Шын досым, қияметтік жан жолдасым?

Нәзірдің таң қаламын бұл ісіне,

Сәуленің жасқанбаған жүрісіне.

Бұларға қарап жүріп дұшпан болып,

Сандалып Зейнеп, Нәзір жұмысы не?

Ант атып, босқа лағып, жолдан шығып,

Адасып кіріп кеткен түн ішіне.

Нәзірдің несі жанды, несі күйді,

Сол иттің бұлардағы жұмысы не?

Нәзірді өстіп жүрсе Құдай табар,

Жолдастың ит екен ғой бетке шабар.

Мақалы бұрынғының болды-ау рас,

«Иесін ит құтырса деген қабар».

1130


1140

1150


1160

42

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

42

43

Сөздері үлкендердің бәрі рас,



Деген сөз екі тілді ерге жағар.

Сәуледен дереу хабар алғызалық,

Жеңілтек бала тауып атқа шабар.

Ғайша айтты сол уақытта Несіпбекке:

«Қайғырып бекер қарап тұрма текке.

Сәулені Нәзір жазым қылып қойса,

Болмақшы еткен ісің неге сепке?

Сөз байлап Зейнеппенен осы жолы,

Кетіпті уәде қып өлтірмекке.

Боққа шап қылышыңды жау кеткен соң,

Не керек жоқшы болып кеткен кекке.

Бір тиын іс өткен соң батырлығың,

Тұрса да қолың жетіп аспан, көкке.

Артынан құй талқанда, құй шауып ал,

Кеткен соң таңба салып, өшпес етке.

Келгенше өз қолыңнан жәрдем қып көр,

Бағана өзің айтқан сертке жет те.

Қалайша дос ақыңнан құтыласың,

Сен тыныш, досың жауда, жатса шетте.

Өтейді дос қарызын достың досы,

Тұра алмас уәдеде жігіт босы.

Қылмақсың қай заманда досқа жәрдем,

Ер састы, етек басты деген осы.

Жұмсама бұл жұмысқа бала-шаға,

Жарамас бала барып арашаға.

Сәулені өзің барып босатып ал,

Өлтіріп тастамаса бара сала.

Бұл іске бала жұмсап отырғаның,

Ойлап көр сірә өзіңе жараса ма?»

Несіпбек деді:—Ғайша, бұның дұрыс,

Бәрі жөн айтқаныңның емес бұрыс.

Азық бер, атқа жеңіл жабдықты әкел,

Аялдап енді бекер болмас тұрыс.

1170


1180

1190


42

42

43



АНАР—СӘулЕ

Күйеуін Ғайша жабдып жүргізіпті,

Несіпбек таңдап мінді Сұркүлікті.

Аттанып түс кезінде шықты ауылдан,

Нәзірге салмақ болып бір бүлікті.

Аямады дос үшін досы жанын,

Дұшпанның ағызам деп арам қанын.

Жерде жүр үш күншілік Сәуле, Нәзір,

Бірігіп Қабылменен қуып аңын.

Сұркүлік сағымдай боп самғағанда,

Көресің анда-санда тозаң шаңын.

Келеді ұшқан құстай жербауырлап,

Атқызбай жетемін деп ертең таңын.

Бәрі бір ой мен қыры құстай ұшты,

Жүрісті, үсті тыныш, өзі күшті.

Ат деген—ер қанаты мақал рас,

Үстінен ер аумайды жазы, қысы.

Ақирек, Қайыңдыны қатар басып,

Басынан Обалының асып түсті.

Су кешер етігімен ер қысылса,

Салғанда басқа Құдай ауыр істі.

Ақ көбік Сұркүліктен бұрқырады,

Сағымдай қызған сайын сырқырады.

Тамшылап үлпершектен төгілген тер,

Суындай тесік шелек ыршылады.

Ілінген тұяғына шым мен томар,

Бауырдай пышақ кескен қыршылады.

Ойнақтап шу дегенде ор киіктей,

Қайшылап қос құлағын құлпырады.

Тізгінді баса шұлғып, изеп тастап,

Өр келсе өршеленіп ұмтылады.

Қырғидай тасқа қонған тас түйін боп,

Несіпбек үстінде оның қымтанады.

Алдынан қарсы соғып ұрған желден,

Булығып дем ала алмай қылқынады.

Қайқаңда қарсы шауып, қайраттанып,

Еңісті жерде еліріп жұлқынады.

Несіпбек ақ жаулықпен терін сүртіп,

1200

1210


1220

1230


44

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

44

45

Дем алып анда-санда бір тынады.



Қақтыққан тұяғына қара тастар,

От шығып қызыл-жасыл жарқырады.

Шошынып дүбірінен қашқан аңдар,

Айырылып екі жаққа жыртылады.

Мойнында қыл аумасы, белде семсер,

Сескенбей қарсы келсе кім тұрады?

Көрген жан жүрісіне сүйінгендей,

Дос сүйініп, дұшпандар күйінгендей.

Жаутаңдап екі көзі құлақ тігіп,

Дүбірін қашқан аңның түйінгендей.

Жете алмай екпініне қарағайлар,

Бас иіп, тағзым қылып иілгендей.

Түрленген ағаш, қурай, гүл, бәйшешек,

Шаттықпен жаз тойына киінгендей.

Ішінде осылардың келе жатыр,

Сорғалап, көктен қыран түйілгендей.

Гулейді заулағанда жел дауысы,

Бірдеме айналдырып үйіргендей.

Неше сай, неше қырқа белден асты,

Зырқырап темір ұршық иіргендей.

Келеді түнгі желмен жарысқандай,

Бүгіліп ащы бүрген арыстандай.

Еліріп екпінімен жүйрік самал,

Бұлардан емес ол да қалысқандай.

Қалмайды қатарынан жалбаң қағып,

Бәстесіп бірге жорға салысқандай.

Сұркүлік осы түнде жететұғын,

Болса да басар жолы алыс қандай!

Белгілі Несіпбекке жердің сыры,

Боп қалды жол жөнімен танысқандай.

Тізгінін Сұркүліктің тарта-тарта,

Екі қол талықсыды қарысқандай.

Тұяқтан түйдектеліп ұшқан шаңдақ,

Басына қарағайдың жабысқандай.

Басқанда тасыр-тұсыр тастақ жерді,

1240


1250

1260


44

44

45



АНАР—СӘулЕ

Қара жер қабырғасы қайысқандай.

Болғанда таң мезгілі келіп қалды,

Қақтығып салдыр-гүлдір қағысқандай.

Ажалға белін байлап досы кетсе,

Үйде жатар ер ме еді намыстанбай?!

Белгілі жатар жері мергендердің,

Сол жерге таяулады алыс қалмай.

Көңілі Несіпбектің көтеріңкі,

Таң атса досыменен табысқандай.

Жүрісі осы түнгі болды қатты,

Қайтеді дос қайғысы жанға батты.

Аузына Үшсоқтының жеткен кезде,

Сарғайып құлан иек таң да атты.

Сәулебек осы таудың қай жерінде?

Қарасын қараңғыда қайсы шатты.

«Күн шықсын, жарық болсын, ат дем алсын...»

Деді де су бойына түсіп жатты.

Таң атып, күн шашырап шығып қалды,

Аты да, өзі дағы демін алды.

Тұрекеп біразырақ сусын ішіп,

Жан-жаққа жалға шығып көзін салды.

Көңілі алағызып емес бүтін,

Пәледен дегенді ойлап ерте күтін.

Алақтап жан-жағына тұрса қарап,

Басынан Аюлының шықты түтін.

Түтінге көзін тігіп тұра қапты,

Ат басын солай бұрып өрлей шапты.

Шәй ішіп бұлар қоста отырғанда,

Сәулені Несіпбек кеп аман тапты.

Қосылып амандықпен амандасты,

Қуанып аман көріп замандасты.

Қиналған атқа қарап Қабыл келіп,

Бір сұмдық болды ма деп жаман састы.

—Аман ба,—деді Қабыл,—ауыл-аймақ,

1270


1280

1290


1300

46

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

46

47

Қалайша қайғы ұрғандай өңің қашты?



—Ел аман, сендерді іздеп аңға келдім,—

Деп жай айтып Несіпбек көңілін басты.

Көрісіп демін алды аттан түсіп,

Отырды бәрі бірге тамақ ішіп.

Несіпбек барлығын да байқап отыр,

Нәзірдің қалған екен қабағы ісіп.

Жаралы оң құлағын таңып қойған,

Көңілсіз сүле-сапа, ұпысы ұшып.

Бозарып өң жоқ, сөл жоқ түсі қашып,

Бастанып отыр Нәзір ұры күшік.

Жүретін ашық жарқын жігіт еді,

Сөйлегіш, қалжыңдағыш, жылпың, пысық.

Түрекеп ағаш жаққа жүріп кетті,

Несіпбек Сәулебекке көзін қысып.

Сәулебек орынынан ұшып тұрды,

Несіпбек кеткен жаққа мойын бұрды.

Кісідей түзге отырмақ жүріп келіп,

Екеуі бір кішкене асты қырды.

—Анардан барлық жайды ұғып келдім,

Сәуле дос, айтшы,—деді,—кәне сырды.

Бұл әлі ашылмаған сыр болған соң,

Күйткілсіп Сәуле біраз қарап тұрды.

Деген соң Анар айтты көңілі сеніп:

—Нәзірді,—деді Сәуле,—Тәңір ұрды.

Болар іс болып өтті Несіпбек дос,

Келіпсің өзің ұғып барлық жырды.

Келіпті «өлтірем» деп осы жолы,

Зейнеппен уәде қып Нәзір жынды.

Істерін, бастан өткен барлық сырды,

Жасырмай Несіпбекке баян қылды.

Анарға ғашық болып жүргендігін,

Досына бастан аяқ айтып тынды.

—Өлтіріп неге бір-ақ тастамадың,

Нәзірдің не кегі бар осы құрлы?

1310

1320


1330

46

46

47



АНАР—СӘулЕ

Бұл сырды Ғайша арқылы ұғып едім,

Жасқанып бұрын несін бұғып едің?

Бір жазым Нәзір сені қылды ма деп,

Ауылдан кеше түсте шығып едім.

Керек жоқ қалған екен Құдай сақтап,

Ажалдан құтылыпсың әруақ жақтап.

Бір жүрме енді мұнан бөлініп кет,

Ішінен кегі кетпес ол бір ақымақ.

Еліріп Нәзір палуан деген сөзге,

Көтеріп біреу көзге қойса мақтап.

Егер де дұшпандығын ойлай берсе,

Жоғалтып тастау керек жерге таптап.

Ғашықтық бұрынғыдан жол бір қалған,

Жетіңдер мақсатыңа көңілге алған.

Қызығын тіршіліктің көру керек,

Тұрмайды үнемі қолда фәни жалған.

Біреуің—дос, біреуің—бауырымсың,

Көңілге сөзім емес ақтық салған.

Сендердің ниетіңе тілектеспін,

Қалмасын іштеріңде ешбір арман.

Аңдып бас аяғыңды басқан сайын,

Байқамай жаза басып ұшпа жардан.

Қалмасын дос қарызы мойынымда,

Қолымнан келгенінше қылам жәрдем.

Тұрмалық мініселік барып атқа,

Бөлініп біз кетелік бір тарапқа.

Қуантсын шапшаң барып Анаржанды,

Мәтенді жіберелік ауыл жаққа.

Соны айтып қайтып келді жатқан жерге,

Несіпбек:—Қабыл мырза,—деді, берге.

Жаталық, бөлек-бөлек аң көзделік,

Құдайым не бермейді талапты ерге?

Сәулебек, Қырғи, Мәтен бұл төртеуміз,

Баралық аю қарай Мөлдір көлге.

Басқасын өзің бастап апарарсың,

1340

1350


1360

1370


48

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

48

49

Көкмойнақ, Гүлтекше мен Талдыкерге.



Бұл сөзді мақұлдасып, аттанысып,

Бөлініп бұл төртеуі жөнелді өрге.

Келді де бір бұлаққа аттан түсті,

Сол жерде жібермек боп Мәтенді елге.

Ағаштың саясына байлады атты,

Жайланып көлеңкелеп тағы жатты.

Сәулебек уақиғаның бәрін салып,

Ғайшаға Анарменен жазды хатты.

Мәтенге деді: сөзге құлағың сал,

Бұғының кешегі атқан мүйізін ал.

Бұл хатты жан қалтаңа мықтап салып,

Тоқтамай күндіз-түні ауылға бар.

Аманат қалған жұмыс саған, қарақ,

Барамыз төрт-бес күнде біз аң қарап.

Кідірмей екі күнде жет ауылға,

Күн салқын, атың мықты жүрген жарап.

Мүйізді біздің үйге апар дағы,

Ғайшаға хатты тапсыр бара сала-ақ.

Ауызша көргеніңді түгел айтып,

Елде жүр біз барғанша тамашалап.

«Мақұл» деп, атқа мініп Мәтен кетті,

Тоқтамай күндіз-түні зар еңіретті.

Жатқанда бие байлап үшінші күн,

Үйіне Сәулебектің барып жетті.

Мүйізді Ақтан шалға тапсырды да,

Ауылына Несіпбектің бұрды бетті.

Бесін мен екінтінің арасында,

Шетіне бұл ауылдың жетіп кепті.

Жүруге ондай жолға қандай ұста,

Ысылған жүріп талай жазы-қыста.

Үмітпен қырқа жаққа көзін сатып,

Мұңайып Анар сұлу жүрген тыста.

1380

1390


1400

48

48

49



АНАР—СӘулЕ

Көз салып қарай-қарай қырқа жаққа,

Көрінсе бір жолаушы мінген атқа.

Бірі ғой Қырғи, Мәтен деген оймен,

ұзақ күн қараушы еді әр уақытта.

Бір атты келе жатыр ентелетіп,

Шұлғытып қара керді еркелетіп.

Үйіне Несіпбектің төте салды,

Қорасын Қойкелдінің көктей өтіп.

Білгенше кім екенін шыдай алмай,

Тулады жас жүрегі тынышы кетіп.

Көзіне барған сайын жылы ұшырап,

Денесі сабыр таппай дір-дір етіп.

Жүрісі барған сайын баяулады,

Үйіне Несіпбектің таяулады.

Түсті де мама ағашқа атын байлап,

Ақырын үйге қарай жаяулады.

Сезді де кім екенін енді Анаржан,

Ағызды нұр жүзінен терді Анаржан.

Жүргенде үйге қарай аттан түсіп,

Екенін анық Мәтен көрді Анаржан.

Бұл келу қуаныш па, мұңайыс па?

Көңілді неше түрге бөлді Анаржан.

Ойқастап жан-жағына бір қарап ап,

Жүгіріп ұшқан құстай келді Анаржан.

Жүгіріп жетіп келіп есік ашты,

Отырған көрді төрде Мәтен жасты.

—Еркежан, Сәуле аман, сүйінші!—деп,

Камшатын Ғайша жұлып ала қашты.

Қуанған қорыққанменен бірдей деген,

Аяғын шәлкем-шалыс әрең басты.

—Жеңеше-ай, сүйіншіңді ал, міне—деп,

Алдына екеуінің ақша шашты.

Анарға берді Мәтен аманатты,

Оқыды қолына алып жазған хатты.

1410


1420

1430

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет