«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет2/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22
20

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

20

21

Соны айтып, домбыраны берді қолға,



Тесіліп Анар да отыр солай таман.

Дейтұғын «Жанды жүрек» әнге салып,

Аспандап кетті Сәуле алған заман.

Жіберді енді Сәуле сорғалатып,

Мың бұрап, жүз құбылтып, жорғалатып.

Бірде ащы, бірде қоңыр, бірде нәзік,

Бірде бос, бірде баяу, қорғалатып.

Бір мезгіл төмендетіп, бірде шалқып,

ұшқандай көл бетімен аққу қалқып.

Түскендей қай-қайдағы зар күйіне,

Шомылды маржан терге беті малшып.

Перделеп жұмбақ сөзбен, сыртын бояп,

Қозғады бар арманын түптен тартып.

Сезініп терең сөздің әр түйінін,

Анардың бара жатыр қайғысы артып.

Әр әннің арасында демін алып,

Кесені босатады бір-ақ сарқып.

Бұл әнге аспандағы құс айналып,

Құлындар желідегі жерді тарпып.

Боз торғай бір орында тұрып қалды,

Шегіртке биге басты бойы балқып.

Анардың жүрегінде жанған жалын

Боп кетті бұрынғыдан мың есе артық.

Мөлтілдеп екі көзі жасқа толып,

Өткендей бар денесін жалын шарпып.

Бұрқырап ақ маңдайдан тер сорғалап,

Барады тер иісі әтір аңқып.

Таппады Анар сұлу сабырды енді,

Су болып өне бойы ағылды енді.

Еріксіз елжіремей неге тұрсын?

Үйінен іздегені табылды енді.

«уақыт жүретұғын боп қалды» деп,

Сырт жақтан дыбыс беріп Қабыл келді.

Ән тоқтап, терін сүртіп, демін алып,

Мәжіліс осылайша жабылды енді.

390


400

410


420

20

20

21



АНАР—СӘулЕ

Көңілі Қаман байдың майдай еріп,

«Тез жет деп мұратыңа» бата беріп.

Бозарып, түсін бұзып, қаны қашып,

Қарайып Нәзір отыр, жағын керіп.

Былқылдап дастарқанды Анар жинап,

Көтерді кеселерді бірден теріп.

Ғашық от жүрегінде күшті болып,

Қалмады қасіретпен басында ерік.

Армансыз дүниеден өтер болды,

Тірлікте Сәулебекке болса серік.

«Құрбан,—деп,—жалғыз жаным, Сәуле, саған,

Арман жоқ өтер болсам саған еріп».

Аузынан аһ дегенде жалын бүркіп,

Көзінен қан аралас жасын іркіп.

Мөлдіреп сөзсіз-тілсіз отыр қарап,

Тесіліп Сәуле жаққа көз жүгіртіп.

Далаға бұлар шыға жөнелгенде,

Қырғиды арт жағынан қалды түртіп.

Кестелі орамалмен хатты беріп,

Көзінің тұрып қалды жасын сүртіп.

Сәулені ере шығып, аттандырып,

Бір тартып қолтығынан қалды сілкіп.

—Кешікпе, мені ұмытпа, аман бол!—деп,

Байқалды қимылынан бір кібіртік.

Ауылдан жүрді шыға бұлар тарап,

Кер бәйге астындағы жүрген жарап.

Сүйеніп ақ боз үйге ақ Анаржан,

Қадалып дөң асқанша қалды қарап.

Дөң асып қара жорға түскен кезде,

Сәулеге Қырғи келді жанасалап.

Ақырын, оң жағынан сып еткізіп,

Тапсырды ақ жаулықты бара сала-ақ.

Сезді де Анар жақтан келгендігін,

Сүңгітті төс қалтаға аласала-ақ.

Алысып, аударысып, қамшыласып,

Келеді бозбалалар тамашалап.

430


440

450


22

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

22

23

Кеп қалды дүрілдетіп тауға жақын,



Мәтенге Сәуле түсіп ұстатты атын.

Барды да қалтарысқа қалқаланып,

Оқыды ғашығының жазған хатын.

Денесі бір ысыды, бір суыды,

Ғашықтың ұққаннан соң аманатын.

Бір сүйіп, хат бетінен салды жанға,

«Жарымның сақта,—деп,—шын махаббатын».

Дүрілдеп бұлар жүріп кетті тауға,

Өштесіп қалды Сәуле Нәзір жауға.

«Бірге өскен біте қайнап жолдас едік,

Бұл иттің бұзылғаны-ай,—деді,—тәубә!

Тәуекел!—деді дағы жүре берді,

Несіне шошынам, деп,—денім сауда».

Дейтұғын Майлыбұлақ жерге қонды,

Жайласты шықпақ болып ертең ауға.

Түбіне қос қарағай бұлар түсті,

Дем алып, шай қайнатып, сусын ішті.

Мың түрлі қиялменен қаны қайнап,

Ойланып отыр Сәуле әрбір істі.

Нәзірді көрген сайын көзі тұнып,

Шыдамай, шықырлатып егеп тісті.

Нәзірді бір, Анарды мың есе ойлап,

Барады жалын өртеп ішті-тысты.

ұйқы жоқ, таң атқанша кірпік қақпай,

Біле алмай не қыларын іші пысты.

Аздырып, сайтан түртіп Нәзірді өш қып,

Деп отыр: «Тағдыр ісі қандай күшті».

Бір ойлап қашпақ болып Анарды алып,

Сандалтып сағым қиял алып ұшты.

Шыңдалып шыңырау ойдың сан тармағы,

Бір жолмен шешпек болды бұл жұмысты.

Кірпігін бір қақпастан жатты таңға,

Мың түрлі толғақ түсіп ғаріп жанға.

Махаббат ашуменен қоса қайнап,

Кіргендей басы айналды түнек шаңға.

460


470

480


490

22

22

23



АНАР—СӘулЕ

«Армансыз дүниеден өтер ем,—деп,

Қосылып өліп кетсем Анаржанға».

Шабытта таңертеңгі қарамақ боп,

Аттанып бет-бетімен жөнелді аңға.

Жабдынып таң сәріде міністі атқа,

Бөлініп үштен-төрттен әр тарапқа.

Нәзірдің арам ойын Сәуле біліп,

Қиялын тағы бұрды айла жаққа.

Өзенін Күнтиместің өрлеп келіп,

Бір терең кіріп кетті құзар шатқа.

Сәуле айтты: Қырғи, Мәтен, сендер бүгін,

Көздеңдер Қондыбайдың текше көлін.

Көрінер жайылыстан бұғы, марал,

Ары ассаң Қырықбайдың күрең белін.

Атыңды Мәтен барып ұстап берсін,

Бүгінше Нәзір мырза маған ерсін.

Таласып мергендікке жүруші еді,

Екенін кімнің мерген көзі көрсін.

«Құп!—деді деген заман,—Нәзір жүрсін»,

Бітірмек ішіндегі бүккен ісін.

Ойлайды ешкім сырды білген жоқ деп,

Болғанын сырының паш қайдан білсін?!

Бөлініп Қырғи, Мәтен кейін қалды,

Қосылып Нәзір, Сәуле тауға салды.

Деді де: «Атым үркек, жолды баста!»

Нәзірді алдына сап, айдап алды.

Таң атып, күн шығардың аз алдында,

Жеріне аң көздейтін жетіп барды.

Ат байлап қалтарысқа, жалға шығып,

Көздесіп отырысты Шұбарталды.

Ауыртқандай қиялмен тұман басты,

Қолға алып отыр Сәуле қыл алмасты.

Жіберді айламенен Нәзірді алдап,

Әкел деп беттен барып рауағашты.

500


510

520


24

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

24

25

Тілін ап Нәзір кетті жолдасының,



Жігіттің қызыл гүлі, жорғасының.

Жұлып ап рауағашты өз еркінше,

Толтырмақ екі басын дорбасының.

Айтқанын келтірмек боп лыпылдап жүр,

Ибалы шәкіртіндей молдасының.

Нәзірдің тоғыз атар мылтығынан,

Сәуле алды салған оқтың қорғасынын.

Көтеріп рауағашты Нәзір келді,

Орындап тапсырмасын жолдасының.

Алдына жиналған соң жерден несіп,

Отырды рауағашты аршып жесіп.

Бұл Нәзір қайтер екен деп ойлайды,

Ажалдың жан тамырын қойды кесіп.

Бұл жақтан бұғы, марал көрінбесе,

Отырды күн қызған соң қайтсақ десіп.

Аң емес көңілінде Сәулебектің,

Нәзірдің шығармақшы сырын тесіп.

Күн шықты күлім қағып, нұрын шашып,

Тұп-тұнық мөлдіреген аспан ашық.

Ән қосып ойда-қырда бұлбұл-торғай,

Күлдірлеп өзендердің суы тасып.

Тартысып темекісін, атқа келіп,

Аттанды аң қарауға қайта басып,

Өзіне берік сеніп Сәулебек жүр—

Нәзірдің арам ойы болмас нәсіп.

«Қисынын қалай табам?» деген оймен,

Нәзір жүр жалбаң қағып, жанталасып.

Алдымен Сәуле жүрсін дегендей қып,

Шегініп баяулады басын қасып.

Жөнелді атқа бұлар мінісіп ап,

Сәулебек Көрмек болды оны сынап.

Алдына «Тәуекел» деп жүре берді,

Көлденең алты атарды алдына сап.

Нәзірдің шыққандығын артқа тайқап,

Сезінген Сәуле қалды басын шайқап.

530


540

550


560

24

24

25



АНАР—СӘулЕ

Көрген жоқ, жаңалап оқ әм салған жоқ,

Келеді Нәзір жақты Сәуле байқап.

Арасы теңжіп бойы екеуінің,

Кер бесті келе жатыр қудай жайқап.

Көзімен жете шалып әр қиырды,

Келер деп Сәуле ойлайды өз қулығы.

Сонда да Нәзір жақты байқауменен

Көзінің үзілмейді арт құйрығы.

Осындай арбасумен келе жатты,

Жүрісіп кейде баяу, кейде қатты.

Өзенін Күнтиместің төмен құлдап,

Өрледі бағанағы терең шатты.

Келдің деп өлер жерге Нәзір сайтан,

«Күп қойып» ту сыртынан бір-ақ атты.

Не қылсын құр дәрі түтін қаптап,

Айналып Сәулебек те тұра қапты.

Зәмекті қайта толғап қайырғанша,

Мылтықты тоғыз атар бір-ақ қақты.

Сәулебек қан төгуге құмар емес,

Тұндыра қос құлақтан басып қапты.

Кескіндей ұшып түсті Нәзір құлап,

Далбайып екі етегі жерді жапты.

Қаңғырып қарап жүріп қан ішем деп,

Шұңқырын өзі қазған өзі тапты.

Өзінің қара қайыс шылбырымен,

Қайырып екі қолын байлап сапты.

Тұра алмай Нәзір жатыр есі ауып,

Бір жола кете жаздап қаза тауып.

Қауметін оң құлақтың оқ шарпыған,

Қызыл қан беті-аузын кетті жауып.

Міне сап Сәуле атына тақиямен,

Бұлақтан су әкелді тұра шауып.

Су бүркіп, Нәзір есін шала жинап,

Сәулеге қарай берді ауық-ауық.

570


580

590


26

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

26

27

Қылжиып, өзі алайып, басы кетті,



Мөлтілдеп тамшыдай боп жасы кетті.

Ышқынып лоқсып-лоқсып құсып жатыр,

Күшіктей тоя жеген сасық етті.

Кеудеден екінші су бүріккенде,

Азырақ ес кіргендей жыбыр етті.

Өлтірерін, қоярын біле алмай,

Қиялда отыр Сәуле қасіретті.

Шешті де қолын жазды қойған бүктеп,

Қарайды Сәулебекке Нәзір тіктеп.

Босатып, «тұр орныңнан»,—деді Сәуле,

(Бұл иттің қайтемін деп қанын жүктеп).

—Жарайсың, жауыңды аттың—дарытпадың,

Жігітсің ер көңілді жау жүрек,—деп,

Сәуленің кекегенін Нәзір сезіп,

Көзден жас, құлақтан қан тұр дірдектеп.

Шешкен соң есін жиып, көзін ашты,

Қорқып тұр өлтірер деп қаны қашты.

Жаңылдым, жаздым, Сәуле, өзің біл,—деп,

Құшақтап, аяғына қойды басты.

Жалаңаш жең ішінде қанжары тұр,

Ит Нәзір оны көріп жаман састы.

Жығылғанға жұдырық қылмайын деп,

Қынына салды қайта ақ алмасты.

—Тұр, Нәзір!—деді Сәуле,—көзіңді аш!

Мен адам, бұт емеспін қоятын бас.

Бұзылдың баста қалай бүйтерің бар?

Қан ішкіш, қара ниет, жүрегің тас.

Атқа мін, мылтығыңды қолыңа ал,

Аяма, қане, маған пәлеңді шаш!

Ойлашы, қайтіп қиып, қалай аттың,

Орнына мені сатып бір табақ ас?

Баласы Байкелдінің бәрі жынды,

Тұрлаусыз, тұрағы жоқ қоян сынды.

Бағалап аң орнына мені атқандай,

600

610


620

630


26

26

27



АНАР—СӘулЕ

Осынша болып едім неңе құнды?

Зейнеппен қылған сертке бүгін жетіп,

Бір атып ақырында көңілің тынды.

Бұрынғы қып жүргенің бәрі ойыншық,

Көрерсің, аш көзіңді, енді шынды.

Білмейсің кімнің артық, кімнің кемін,

ұқпаған арам тамақ жейтін жемін.

Жамандық ішің толған бықсық, қулық,

Аузыңнан жыннан сасық шыққан демің.

Басынан берекесі кеткен қулар—

Таппаған кеселінің адам емін.

Алты үйің алты бөлек алты жерде,

Тоздырған берекеңді мен бе сенің?

Жасыңнан әрбір іске шатылып ең,

Дәулетін Сексенбайдың сапырып ең.

«Секеңнің тоғыз қасқыр ұлы» атанып,

Нашарға арыстандай ақырып ең.

Бар болса ұры-қары, тентек-тебер,

Бәрін де ауылыңа шақырып ең.

Ішінде екі жылдың құтың қашты,

Тұмсықты арам қанға матырып ең.

Ішіне ағайынның іріткі сап,

Жолдас боп Қабылға кеп бас ұрып ең.

Кенедей қанға тойған домаладың,

Қаманға тұмсығыңды батырып ең.

Зейнеппен қалай бірге бұзыласың,

Қабылдың қатынының қатыны ма ең?

ұмыттың Құдай, әруақ, туыстықты,

К... не бір байталдың сатылып ең.

Көңіліңде сондай ойлап жүрсің бе әлде?

Өз ағаң Қарабайды қатырып ең.

Әлек боп әлің білмей тұрсың, міне,

Аузыңнан жалын шықты аһ ұрып ең.

Көргенде нашарларды шытынасың,

Жағалы киім кисең құтырасың.

Деп қойса біреу көзге «Нәзір палуан»,

640


650

660


28

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

28

29

Біреуді жеп қоярдай жұтынасың.



Екі елді ағаң Байыр егер қылған,

Пәлеқор, тұқымыңнан пітінәсің

Бір істі бастап қойып іске асырмай,

Қара жүз қайтіп өзің тұтыласың.

Ойламай алды-артыңды құмар ойнап,

Тоналып сақал-мұрттан ұтыласың.

Көріңе өзің қазған өзің түстің,

Қанеки, енді қалай құтыласың?

Жалынды «жаңылдым» деп Нәзір жылап,

Көзінің еңіреп тұр жасын бұлап.

—Болайын өлгенімше қара есегің,

Құрбы едің, шыбын жанды тұрмын сұрап.

Кеш, Сәуле, білгіш едің білмесіңді,

Зарыма көңіл қойып, салып құлақ.

Хақы үшін ата-ананың кеше көр!—деп,

Ағызып жатып алды көзден бұлақ.

—Құлақ сал,—деді Сәуле мынаған да,

Көрейін көз жасыңды бұлағанда.

Өлтіріп, сен итті мен не қылайын,

Араға әруақты айтып жылағанда?

Алдымен аямастан сен аттың қой,

Ой жібер осы сөзге тұра қал да.

Егер де оғың тиіп, өліп кетсем,

Берер ме ең жанды қайтып сұрағанда?

—Сәулебек, не қыласың жолдан аздым,

Жаңылдым, жардан ұштым, Хаққа жаздым.

Өшігіп білместікпен отқа түстім,

Ақыры өз көрімді өзім қаздым.

Екінші қас қылмасқа серт беремін,

Күнәсін кеш ақымақ, ақылы аздың.

Адасып ақыл-ойдан басы қатқан,

Сандалған айласыз ит, мен бір азғын.

—Жарайды,—деді Сәуле Нәзір жасқа,—

Сатылма бұдан былай ішкен асқа,

Мылтықтың аузын жалап қасам берші,

670


680

690


700

28

28

29



АНАР—СӘулЕ

Екінші маған қастық ойламасқа.

Рақым, жүрегіңде, мейір болса,

Осыны ойламас па ең, әуел баста?!

Тапсырдым ар, намысқа өзі тапсын,

Сенбеймін сен секілді бауыры тасқа.

Сабырсыз, шыдамсыздық ер ісі емес,

Жатады сабырсыздық есуасқа.

«Ант ауса, ат жүгірер» деген сөз бар,

Сөзім жоқ айтатұғын мұнан басқа.

Құлдық!—деп Сәулебекке Нәзір қарап,

Мылтықты қолына алды бара сала-ақ.

—Бұзылсам Құдай тапсын, оқ тисін!—деп,

Мылтықтың берді қасам аузын жалап.

—Қас қылсам, атып өлтір, құның жоқ, деп,

Хат жазып тағы берді сөз жаңалап.

Сәуленің өлтірмесін білгеннен соң,

Денеге жаны кірді, қаны тарап.

Сол кезде тағы Сәуле Нәзірге айтты:

Тұрмайсың айтқаныңда, сен—қызталақ!

Зейнепті көрген күні бұзыларсың,

Қайдағың еске түсіп, қызынарсың.

Арсыз, ит ішпес астан үміт етіп,

Ант атып Анаржанға қызығарсың.

Түсерсің деген ойға Тәңір атып—

Сәуле өлсін де Қаманның қызы қалсын.

ұмытып Құдай, әруақ, айтқан сертті,

Жыныңа қайта мініп, бұзыларсың.

Бір жолға болар ісің болып өтті,

Қайтемін езіп сендей қара бетті.

Білгенге бағанадан айтылған сөз,

Еттен өтіп сүйекке барып жетті.

Бұзылсаң Құдай, әруақ, қасам ұрып,

Бір күні деп қаларсың маған «нетті».

Соны айтып аттанысып, қол алысып,

Сыдырта қосқа қарай жүріп кетті.

710

720


730

30

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

30

31

Күн қызып, ұлы сәске болған шақта,



Жеріне түнде қонған жетіп кепті.

Қосына келді дағы аттан түсті,

Жайланып, жадырасып тамақ ішті.

Жиылып жолдасының бәрі келіп,

Бір жерге басын қосып отырысты.

Оңаша Сәуле Қырғи, Мәтенді алып,

ұқтырды бастан кешкен барлық істі.

«Неге атып тастамадың?—деді екеуі,

Долданып, ызаланып, қайрап тісті.

Оларға, деді Сәуле:—Барасыңдар,

Асығып балалыққа саласыңдар,

Ойламай істің артын, келешекті,

Қайратқа қарғып мініп аласыңдар.

Қан жүктеу қарап жүріп оңай іс пе?

Пыспаған сендер әлі шаласыңдар.

Егер де Нәзірді мен атып салсам,

Ойлашы, қандай күйге қаласыңдар?

Бұл сырды біз білеміз, білген жоқ сырт,

Сендердің көздерің жүр ұйқыда шырт.

«Еруліге—қарулы» қылдық деген

Үш баланың сөзіне нана ма жұрт?

Қан төккеннің жазасы атылу деп,

Қайтесің, келіп тұрса селтиген мұрт?

Асықпай әрбір істің артын байқа,

Асаудай ала қашып болмаңдар ұрт.

Сабыр қып, әзірінше тоқтай тұрып,

Бетіңді кейін ашып, пердеңді жырт.

Іс ұлғайып, ел ұғып, егескенде,

Онан соң атпақ түгіл, тұқымын құрт.

Соны айтып көңілін басты балалардың,

Жау жүрек, ер көңілді даналардың.

Құлақты ағаш жыртты деп Нәзір жүр.

Бірі жоқ сырды сезген аналардың.

Аң қуып бұлар жүрді неше күндей,

Тау мен тас, бәрін кезіп салалардың.

740


750

760


770

30

30

31



АНАР—СӘулЕ

Аң қуып тауда Сәуле жүре тұрсын,

Тыңдаңдар әңгімесін ал Анардың.

Сәуленің не болғанын Анар білмей,

Ас ішпей, ұйқы көрмей, жатты күлмей.

Сүйеніп ақ боз үйге ақ Анаржан,

Әнеу күн қалмап па еді үйге кірмей.

Қиялмен сол тұрыста тұра берген,

Отырмай, не болмаса басып жүрмей.

Шешесі: «Не қып тұрсың?»—десе дағы,

Жауапсыз тұрды сөзін құлаққа ілмей.

Жел шайқап, желбіретті жібек шашын,

Түйілтті қайғы-уайым қара қасын.

—Бір жерің ауыра ма, Анаржан?,—деп,

Бәйбіше Маңлық келіп сипап басын.

Сөйлеуге аузы келмей, өксік атып:

—Әншейін,—деді,—апа, не қыласың?

Өксігін тоқтата алмай, тығылып кеп,

Еріксіз екі көзден төкті жасын.

—Әке-ау, саған не болған жаным-ау?—деп,

Шешесі құшақтады қыздың басын.

—Қойшы, апа, апажаным, апатай!—деп,

Алақтап қарай берді айналасын.

Анаржан соны айтты да, үйге кірді,

Маңлық артта, баласы бұрын жүрді.

Алдына керуеттің келді дағы,

Отырмай, иә жатпай тағы тұрды.

Қайта-қайта «не болды?» дей берген соң,

Апасына қисайып мойын бұрды.

Тоқтап жауап беруге аузы келмей,

Етпетінен төсекке өзін ұрды.

Анаржан біраз жатып:—Апа,—деді,

—Мен үшін тартпаңыздар жапа,—деді.

Науқасым жоқ, қымызға қызып қалдым,

Бақсы әкеп қылмаңыздар қапа,—деді.

780


790

800


32

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

32

33

Төсекке осыны айтып қалды жатып,



Кешкірді аздан кейін күн де батып.

ұйқы жоқ, тыныштық жоқ, дөңбекшумен,

Бір кезде көз ілінді, сіле қатып.

Боз торғай шырылдады таң атты деп,

Төсектен тағы тұрды шиыршық атып.

Камзолын бос жамылып, сыртқа шығып,

Қарады қырқа жаққа көзін сатып.

Толықсып нұрлы жүзі толған айша,

Бойы еріп отқа қызған сары майша.

Денесін жалын оты жандырып бір,

Тұрған жоқ бұл орнында бекер-жайша.

Қалсын ба басында ерік, бойда тағат,

Қасірет тұла бойға қанат жайса.

Жолына ғашықтықтың бір кірген соң,

Бұларға өлген артық—серттен тайса.

Ғашықтың сыр дастаны түгер емес,

Көкорай, табылар деп, қайдан майса?

Мөлдіреп көзінен жас, басы ауырып,

Аспанда айға қарап, әр мұңайса.

Көрем бе дегендей боп үміт күтті,

Күн шығып төңірекке нұрын жайса.

Бір жаяу қарсы алдынан келе жатыр

Бұраңдап, бұлдыр қағып жорға тайша.

Қараса, көңіл жақын бір жеңгесі,

Әйелі Несіпбектің аты—Ғайша.

Келді де:—Не қып тұрсың, еркем?—деді,

Құшақтап беттен сүйіп елпеңдеді.

—Түнімен ұйықтай алмай ерте тұрдым,

Ауырып басым менен желкем,—деді.

Қымызды ел жатарда көп ішіп ем,

Қыздырып, жатқызбады көрпем,—деді.

Жеңеше-ай, жаны бірге сырлас едің,

Айтатын бір сөзім бар ертең,—деді.

Сөзімді жай отырып айтам саған,

Жазылмас келді маған зертең, деді.

810


820

830


840

32

32

33



АНАР—СӘулЕ

Жүрек—шер, ішім толған қайғы-қасірет,

Қалайша балдыр денем өртенбейді.

Көзінен соны айтты да төкті жасты,

Қайран болып, шайқап тұр Ғайша басты.

Өтеуге таң намазын Қаман тұрып,

Қолға алып ақ бақанды түңілік ашты.

Әлі тұр от алғалы келген Ғайша,

Кете алмай қиып осы асыл жасты.

—Тағы да сөйлесерміз, еркежан,—деп,

ұялып Ғайша байдан қайта қашты.

Қыз қалды, Ғайша кетті, таң да атты,

Шашырап күн әлемге нұрын шашты.

Қызған күннің нұрында қайнағандай,

Анардың сағат сайын қайғысы артты.

Үйіне Ғайша келіп қайнатты шай,

Ол дағы атақты ауыл өзінше бай.

Әкесі Несіпбектің—Тәкен мерген,

Малы көп, үш ұлы бар, дүниесі сай.

Несіпбек—үлкен ұлы, өзі мырза,

Данышпан, көркем-сұлу бір толған ай.

Дос еді Сәулебекпен ақыреттік,

Һәм мерген, жігіт емес жүретін жай.

Оятты, шай қайнатып, Ғайша ерін,

Данышпан ақылы артық кемеңгерін.

Тысқа шығып, қайтып кеп, бетін жуып,

Отырды дастарқанға мырза серің.

Жастары жиырмалар шамасында,

Жайқалған жас құрақтай жап-жас өрім.

Ғайша да бір мінезді, ақылды әйел,

Орта бойлы, сұлуша, өңі көрім.

Аузы епті әзіл сөзге, қалжыңға ұста,

Әр іске айласы бар әлім-перім.

Қалжыңмен ермек қылып мырзасы отыр,

Талайдан таңдап алған бұраң белін.

—Ей, мырза, мақтанасың,—деді Ғайша,

Өсекке өте құмар сенің елің.

850


860

870


880

34

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

34

35

Келгенде сөз қылғысы үлкен-кіші,



Демейді «анау қызым, мынау келін».

Сол үшін шығаруға жасқанамын,

Бар еді менің талай көргендерім.

Еліріп біреуге айтсам, сөз болар деп,

Қорқамын, аузыңнан мен де сенің.

—Ей, Ғайша, Құдай қосқан жарым едің,

Талайдан сені таңдап алып едім.

Сырыңды маған айтпай, кімге айтасың,

Мен қашан сені дауға салып едім?

Сен білгенді мен білсем, басқа сезбес,

Сен маған сенбейтұғын не қып едім?

Саған қалай сенімім кетіп қалған,

Сен тұр ғой жалпақ жұртқа жағып едім.

Кәнеки, мынауың не демеймісің,

Сөз қылып мен кімге өсек тағып едім?

Ақыры «қатын—дұшпан» деген осы,

Әлпештеп сені жастан бағып едім.

Мынадай әйелімнің міні бар деп,

Сөз қылып сені кімге шағып едім?

Сенімім саған менің не қып кеткен?

Сөзіңе сен не десең нанып едім.

«Сондағың не?» деп, қане, айтшы маған,

Мен қашан айтқанымнан танып едім?

Жамандап біреу сені айтса маған,

Ол сөзді қол сыртыммен қағып едім.

—Жарайды,—деді Ғайша, сөзің дұрыс,

Жерім жоқ кетті деген сені бұрыс.

Әуелі, өсекші деп айтсам сені,

Сонан соң жөнін тауып маған ұрыс.

Мен сені шынықсын деп шынымды айтам,


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 2.22 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет