«Мәдени МұрА» МеМлекеттік бАғдАрламасының



жүктеу 2.22 Mb.
Pdf просмотр
бет14/22
Дата29.03.2017
өлшемі2.22 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   22

Өміріңді бір сенің сұрамасам,

Сонан басқа беретін түгі де жоқ.

1350

1360


1370

214

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

214

215


—Олай деме, апатай, Құдайым кең,

Құдіретпен еш нәрсе болмайды тең.

Аман-есен босанып ұл тапсаңыз,

Тағы дағы болмайсыз ешкімнен кем.

Мына қайғы жалғыз-ақ естен кетпес,

Жұбату ғой деген сөз «еш нәрсе етпес».

Үміт үзбей тұралық, сабыр сақтап,

Жақсылығы Алланың кімге жетпес.

Сүйемелдеп, соны айтып алып кетті,

Жұпар жылап, есі ауып талып кетті.

Енді қайтсын, ері өлген, екі қыз жоқ,

Ет жүрегі өртеніп жанып кетті.

Мұндай қайғы көрген жан жұбана ма,

Алда тағы кім білсін, қуана ма?

Үш адамнан айырылып, жалғыз қалып,

Малды былай айдатты диуанаға.

Қосқа келіп шай ішті, есін жиып,

Тастай алмай Қасымның көңілін қиып.

Еске түссе еңіреп тоқтата алмай,

Ала алмайды көзінің жасын тыйып.

Азық-түлік әйтеуір, дүние мол,

Көрінсін бе Жұпардың көзіне ол.

Енді Құдай аман қыл Қасымды деп,

Жатса-тұрса тілейтін тілегі сол.

Тоқтады сол жерге ел артын тосып,

Түгелденіп алуға басын қосып.

Адасқандар табысып, көріскенде,

Жұпар жасы кетеді судай жосып.

Ағайыны күндейді сандалды деп,

Бала болған диуана «малды алды», деп.

Еш біреуі қараспай кетті тастап,

Не қыламыз бір ауру сал қалды, деп.

1380

1390


1400

214

214


215

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Дүниесін батырлар бөліп алмақ,

Ес қалмапты оларда қуып қалмақ.

«Бір қатынның қу басын қайтеміз» деп,

Жоламады түсер деп бағып салмақ.

Қасым, Жұпар өзінше жанын бақты,

Әрбіреуі әр түрлі атақ тақты.

Күні жетіп, толғатып, аман-есен,

Жұпар жеңгей сазандай бір ұл тапты.

Есін жиды босанып бір ұл тауып,

Қуанышқа келген жоқ ешкім шауып.

«Түсім бе деп, өңім бе» деп, мұңлы Жұпар,

Неше талып тірілді есі ауып.

Қол-аяғын сәлемет баурына алды,

Күн шыққандай селт етіп бола қалды.

Ағайын, абысын түгел жиып,

Бір түйесін той қылып, құрбан шалды.

Бұған жетті бейшара мұндай халда,

Жақсылық бар деп еді-ау Қасым алда.

Жұпар, Қасым баламен үш бас болды,

Екі аты бар, үш түйе алал малда.

Төрт түйенің біреуін айтып сойды,

Қуанғаннан бейшара жасап тойды.

Азан айтып, бір молла бата беріп,

«Төленді» деп баланың атын қойды.

Төлен туып азырақ мауқын басты,

Жібіткендей бұл бала қылды тасты.

Сәли, Сағи есіне түсіп кетсе,

Жұпар жүрді ағызып көзден жасты.

Бір қуанып, бір жылап Жұпар жүрсін,

Осы жерге аяғы тоқтап тұрсын.

Басқа жаққа кетемін мұны тастап,

Қандырайын кезекпен құлақ құрышын.

1410

1420


1430

1440


216

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

216

217


Жатсын бұлар дем алып осы жайда,

Салқын ауа, тұнық су, көгал сайда.

Бірден-бірден ізделік өкше ізімен,

Сәли, Садық, Әріп пен Сабыр қайда?

Сабыр шыққан бағана тауға қашып,

Дүниесін артына тастап-шашып.

Нұрым, Садық, Мәлікпен ол да кеткен,

Қалайман қою шаңға араласып.

Мәржім, Сабыр, бірнеше малайымен,

Қашқандардың жолдас боп талайымен.

Жартас, ағаш түбінде жанын бағып,

Қашып шыққан мырзалар сарайынан.

Өзін қуып қалмақтар, малын шапты,

Талай елдің өлтіріп, бетін жапты.

Нұрым, Садық, Мәліктер іздеп жүріп,

Сабырларды сәлемет әрең тапты.

Аман-есен қосылды қойдай шулап,

Қасіретте жүргендер бәрі дулап.

Сәлиді ойлап Садық сал тұра алмады,

Жас жүрегі тықыршып аттай тулап.

Жүрген жан жоқ мәз болып, шалқып-күліп,

Сап-салт атты, таусылған азық-түлік.

Сып-сыпайы болды да жолға түсті,

Қалды олжа боп қалмаққа мал мен мүлік.

Бір бұл емес, осындай жұрттың бәрі,

Бәрі де жүр таба алмай дертке дәрі.

Шығыс жаққа бет алып келе жатыр,

Қалмай бәрі ер-әйел, жас пен кәрі.

Садық бір күн Нұрымға:—Ата,—деді,

—Айтқанымды көрмеңіз, қате,—деді.

Әріпті іздеп келелік тауып алып,

Ренжімей беріңіз бата,—деді.

1450

1460


1470

216

216


217

САДЫҚ—СӘлИҚАН

—Барсаңдар Мәлікті ертіп, балам,—деді,

Мен де білем боп жүрсің алаң,—деді.

Аман тапсаң малымен көшіріп кел,

Құр адамын әкелме жалаң,—деді.

Тағы мықты бір жолдас атқосшы алды,

Сәлиді іздеп «Алла» деп кетіп қалды.

Өзі көрген баяғы жұртқа барып,

Өкше ізімен қуалап тура салды.

Жаралған соң не көрмес жан боп туып,

Тәуекелге кірген соң белді буып.

Әріп қайда, бір іздеп көрмейміз бе?

Кете берсін Садықтар көшті қуып.

«Қу диуана» малды айдап кеткен жосып,

Бұрын барып ол жатыр елді тосып.

Мойнын бұрып бұл сөздің имектелік,

Ептеп бірден ақырын, басын қосып.

Ширықтырып айтпасақ сөзді қысқа,

Кететұғын аяғы тіпті алысқа.

Сөзге шорқақ, өлеңге олақ басым,

Ауыр келіп барады мен байқұсқа.

Әріп түсті бір өзен—көгал сайға,

Ел тоқтайтын түрі бар осы жайға.

ұшқындаған ел алды келіп қалды,

Бас-аяғы жетпей-ақ жарым айға.

Шығыс жағы көк қырқа адыр екен,

Қаракерей алдыңғы ел—Садыр екен.

Матай менен Дөртуыл кейін қапты,

Жүрген жолы азырақ шадыр екен.

Әріп жатыр тай сойып, бие байлап,

Ерулігін Нұрымның әбден жайлап.

Елдің алды тоқтады көк өзенге,

Әрбіреуі әр жерден мекен сайлап.

1480

1490


1500

218

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

218

219


Шілдей тозып, быт-шыт болып халық кетті,

Кейбіреуі дүниесін алып кепті.

Тапсырды да бар малды жата бер деп,

Көш алдынан қос атпен Әріп кетті.

Құлазыған қу дала жері қағыр,

Көшкен қазақ қалайман абыр-сабыр.

Аш мойнақ, көк кезеңге ұшырасты,

Екінші күн ауылымен Нұрым, Сабыр.

Амандасып, жыласып көрісті кеп,

Мал мен мүлік қалды деп уайым жеп.

—Садық, Мәлік сені іздеп кетіп еді,—

Сұрады «Сол екеуін көрдің бе»,—деп.

—Көрмедім, мен шыққан ем өткен айда,

Тосып жаттым сіздерді иен жайда.

Малды маған айдатып, қалып еді,

Жұпар, Сәли кетті екен әлде қайда?

Төрт жігітпен қой, сиыр, жылқыны айдап,

Көк өзенде жатырмыз бие байлап.

Қам жемеңдер жетерлік дүние бар,

Іс етелік жалғыз-ақ түбін ойлап.

«Бір Нұрым бір Құдай» деп сенді Жұпар,

Сенген үшін бар малын берді Жұпар.

Садық, Мәлік не қылып келер екен,

Бізге керек іздеуге енді Жұпар.

Мал деген соң қуанды Нұрым шалым,

—Құдайға жөн, Әрібім, мұның, жаным.

Малға жетіп бір жөнін қылармыз,—деп,

Қылмаң қағып жөнелді бұрын шалың.

Мал үстіне бір қонып келді жетіп,

Малды көріп, Құдайға шүкір етіп.

Қымыз ішіп, дем алып, қойын сойып,

Екі қосқа жиналды дүрілдетіп.

1510

1520


1530

218

218


219

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Естен шықты тойынып, көргендері,

Мал-мүлікті қалмаққа бергендері.

Күзге шейін ел тоқтап тұрмақ болды,

Арып-ашып дем алып келгендері.

Бір күн кешке Әріпке Сабыр келді:

—Ас пенен мал бұл жерден табылды енді.

Жатамыз ба іздемей, тойып мәз боп,

Жұпар, Сәли адасқан бауырды енді?

Әріп айтты:—Жарайды, Сабыр, мұның,

Не дейді екен, айталық әкең Нұрым.

Жұпардың қылып кеткен жақсылығы—

ұмытпаспын өлсем де жетпес құным.

«Жөн, айталық» деді де, келді шалға,

—Жатамыз ба мәз болып олжа малға.

Мал иесін жоқтамай тастаймыз ба,

Жетім-жесір жолықты қандай халға?

Малыменен бар жігіт мұнда кетсе,

Садық, Мәлік жақсы ғой тура жетсе.

Олар таппай, қарасар адамы жоқ,

Кімге обалы жылаумен өмірі өтсе?

Малын алып, ұмытсақ ол неге сеп?

Сабыр бала соны ойлап мұңайды көп.

Шал рұқсат бермеді ашуланып:

«Бірден-бірден жоғалып кетесің»,—деп.

—Асықтыңдар неге онша айға толмай,

Ел жайлап бір жерге әбден қонбай?

Ешқайсысың шықпайсың енді сыртқа,

Садық пенен Мәліктен хабар болмай.

Бірнеше күн сонымен тағы да өтті,

Әріп тауға зерігіп, аңға кетті.

Тастан ұшып, мертігіп құйымшағы,

Атқа өбектеп аулына әрең жетті.

1540

1550


1560

220

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

220

221


Сәли, Садық Сабырдың жоқтағаны,

Әкесінің ыза қып боқтағаны.

«Ел құлағы—елу» ғой естілді анық,

Арғын көшіп қай жерге тоқтағаны.

Мертігіп көп қозғалмай Әріп жатты,

Осы қайғы Сабырға жаман батты.

Бар жабдығын байланып бір күн кеште,

Сабыр бала «Алла» деп ерттеді атты.

Жай жатуға таба алмай Сабыр тұрақ,

Азық алды жетерлік үйден құрап.

Қаракесек қай жерге тоқтағанын,

Білгендерден тұспалдап алды сұрап.

«Аң қараймын» деді де сұрағанға,

Ішкі сырын сездірмей бір адамға.

Намаздыгер шенінде атқа мініп,

Жөнін айтпай жөнелді тірі адамға.

Тәуекел деп жөнелді Сабыр салып,

Теріскейді оңтүстік бетін алып.

Жалғыз сырын кетерде Әріпке айтқан,

«Айтып қой» деп жоқтаса сезіп қалып.

Елден ұзап бір сайға жатты келіп,

Алмады не қасына адам серік.

Тамақтанды, таң атты, жолға түсті,

—Не салсаң да,—деді,—Алла, өзіңде ерік.

Сабау қамшы, салт басы жалғыз атпен,

Асқан батыр ер еді бұл да таптан.

Жолын Алла оңғарып кете берсін,

Хабар алсақ қайтеді Садық жақтан?

Қазанның қарсы ұшқандай дауылына,

Сәлидің жетеміз деп ауылына.

Неше күн тынбай жүріп, ұйқы көрмей,

Кеп жетті Желдіқия бауырына.

1570

1580


1590

1600


220

220


221

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Келді де кешке таман жатты қонып,

Ашылды түніменен боран болып.

Ізінен көшкен елдің адаспастан,

Қиядан асып түсті жолды шолып.

Ел шеті көрінеді ары асқанда,

Кезеңге бесін болды таласқанда.

Аш кезген арыстандай алас ұрып,

Елге кеп араласты намазшамда.

Қатыңқы қабақтағы аты жарау,

Қыз үшін сергелдең боп қызыл танау.

«Есімнің үйі қайда?» деп сұраса,

Бір қатын су көтерген деді: «анау».

Ет жүрек тоқтамады дір-дір етіп,

Жарына жақындаса шыдар нетіп.

Жарымды аман көрсем деген оймен,

Дүбірмен үй жанына келді жетіп.

Келеді ат сарыны жерді жарып,

Таниды шыға келіп Қасым ғаріп.

—Кеп қалды Садық, Мәлік,—деді дағы,

Жұпарға хабар берді қайта барып.

Не дейсің?—деп қайта айтып сөзін ұқты,

—Кеп қалды,—деп есіктен басын сұқты.

Ат байлап, олар түсіп жатқан кезде,

Жұпардың ойбайлаған даусы шықты.

Садықтар аң-таң болып, қалды шошып,

Не бар деп тыңдай қалды сөзін тосып.

Сәли жоқ, Садық келді дегенді естіп,

Бәрінің кетті көзден жасы жосып.

Жыласып, сопайысып кірді үйге,

Түсті ғой Жұпар ғаріп ауыр күйге.

Садықты құшақтап кеп беттен сүйіп,

Боздады саулы інгендей Жұпар бейне.

1610

1620


1630

222

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

222

223


Көл болып көзден жасы төгілгенде,

Адамның қабырғасы сөгілгенде.

Аң, құс та адам түгіл, шыдар емес,

Зарланып зар дауыспен егілгенде.

Садықты жас баладай бауырына алып,

Інгендей ботасы өлген мойын салып.

—Жоғалды Сәли, Сағи,—деп еді ол,

Құшақта Садық кетті неше талып.

Айта алмай бәрі еңіреп сөз қайырып,

Езіліп қалды босап, құр жайылып.

Бұларға Мәлік, Қасым тоқтау айтып,

Құшақтан Садықты алды зорға айырып.

Жылады алды-алдына өксік тыймай,

Езіліп кетті Садық бойын жыймай.

Жұпардан енді шықпай тұрсын не қып,

Қасірет тіліп жатқан ішке сыймай?

Бір кезде Садық әрең жыйды есін—

Екі қыз жоқ, тағы да өлген Есім.

—Сабырлық қыл, апатай, мен келдім,—деп,

Садық әрең тоқтатты қайын енесін.

Бет жуып, жылау тоқтап, есін жиып,

Атасына дұға оқып, жасын тыйып.

От кеткендей өртеніп, тұла бойы,

Отырды амалсыздан үйге сыйып.

Дем алып, бірер шыны сусын ішті,

Жыласып аз, тағы да сөзге түсті.

Жылай, боздай отырып айтып өтті,

Жұпар ғаріп басынан өткен істі.

—Осындай әлеметтер болды,—дейді,

Таба алмадық бораннан жолды,—дейді.

Сәли, Сағи адасып кеткеніне

Дәл бүгін жиырма күн толды—дейді.

1640

1650


1660

222

222


223

САДЫҚ—СӘлИҚАН

—Үмітім аман-есен таудан өтсе,

Бораннан ажыраспай шығып кетсе.

Киім, шатыр, азық мол түйеге артқан,

Сонымен қаңғып жүріп елге жетсе.

Біреуден демеп едім пайда алайын,

Деуші едім, орын тауып жайланайын.

Әлі де сені көрдім арманым жоқ,

Көзіңнен күнім, Садық, айналайын.

Жоқ еді бір сені ойлап бізде тағат,

Екі балам осындай кетті ағат.

Алла есіркеп бір күшік тағы берді,

Атаңнан қалып едім екіқабат.

Жаны кетіп жүректің шошығанда,

Көзден жасым көл болып жосығанда.

«Ермек қыл» деп Құдайым мұны берді,

Шүкір қылып отырмын осыған да.

Қайғы көрген мен болдым елден ерек,

Айтып-айтпай, Садықжан, неге керек.

Қасым барып Қияны неше тінтіп,

«Өлі-тірі» таппады ешбір дерек.

Жалғыз мен зарланғанмен, не табайын?

Табалап отыр бәрі—бар маңайым.

«Малды беріп, қыздардан айырылды» деп,

Жоламай дос пен бауыр, кетті ағайын.

Өртенем қыздар еске түскен сайын,

Тұрмады сен келгенде Сәли дайын.

Көзінен жас аққанша бәрі күлді,

«Диуана»—айтып еді Әріп жайын.

Әріптен еш нәрсе аяп қалғаным жоқ,

Бір тоқты керек десе алғаным жоқ.

Тірі көрсем деуші едім, Садық сені,

Құдайға бүгін алса, арманым жоқ.

1670

1680


1690

224

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

224

225


Енді Садық сөйлейтін кезек жетті,

Барлық мұңын енесі баян етті.

Шабылғанын, Әріптің бармағанын,

Не көргенін Садық та сөйлеп өтті.

—Өлмесе, Әріп аман табылды,

Ол малды жалғыз басы не қылады?

Мен өлмесем, бағамын, шеше, сені,

Ес жиылып, етектер жабылады.

Ер жеткенше, балаңыз—Қасым серік,

Қайсы мұңды айтамыз түгел теріп.

Қасым, Сабыр, мен бармын, Мәлік те бар,

Төленнің болсын тағы «бауы берік».

Келгенде кім көнбейді қазаға анық,

Пайда жоқ бос жылаудан назаланып.

Өлген болса, табармыз бір белгісін,

Әуелі Қия жолды тазалалық.

Қияны бір арылтып, әуел алып,

Іздерміз тірі кетсе ізін шалып.

Бар болса жер бетінде табам қоймай,

Көшіріп, сізді алдымен жолға салып.

Оларды тірі болса, қоймай табам,

Бір Құдай, жәрдем берсін, ата бабам.

Қашан Төлен ер жетіп, ес білгенше,

Қанаттыға қақтырмай өзім бағам.

Көшіріп, әуел сізді жолға салам,

Онан кейін Сәлидің ізін шалам.

Садықтың жауабына Жұпар жылап:

—Өмірің ұзын болсын,—деді,—балам.

Соны айтып, тамақ ішіп жатты барып,

Қылайды бір уақытта таң да ағарып.

Аттарын намаз оқып, отқа қойып,

Басын құрап, шай ішіп өңкей ғаріп.

1700

1710


1720

224

224


225

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Жолы бар осы таудың талай аспақ,

Қасымды ертіп, жолдасын мұнда бастап.

Азық-түлік жайлап ап үш-төрт күндік,

Қия жолды тінтуге кетті бастап.

Дем алмай осы тауда үш күн шапты,

Жер тастамай тоқымдай әбден қақты.

Төртінші күн кезеңде қарап жүріп,

Түйенің күнгейге асқан ізін тапты.

Ізіменен қуалап шатқа түскен,

Сергелдең болды жастар мұндай іспен.

Ізі жатыр, өзі жоқ, орнын тапты,

Су бойына от жағып, тамақ ішкен.

Азығы да таусылды, жүре алмады,

Шаршап атқа бәрі де міне алмады.

Шағыл тастақ жағадан із таба алмай,

Қалай беттеп кеткенін біле алмады.

Өстіп бұлар сабылып жаһан кезді,

ұйқы, тамақ, күлкіден мүлдем безді.

Жайланып ап келуге қайта кетті,

Тірі екенін әйтеуір әбден сезді.

Жап-жақын жер ауылға қайтып келді,

Тірі екенін Жұпарға айтып келді.

«Аунап-қунап, тынықсын» деді дағы,

Аттарын суытты да, қоя берді.

Сабыр жоқ Садық салда осы күнде,

Кірпік қақпай шығады ұзақ түнде.

Үшінші күн түйеге жүгін артты,

Көше жүріп іздеуге бәрі бірге.

Үш түйеге жеңілдеп артты жүкті,

Тастамады керекті жұртқа түкті.

Сәли, Сағи от жаққан жерге келіп,

Ізін тауып алуға қосын тікті.

1730

1740


1750

1760


226

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

226

227


Қарамай күннің қайтып өткеніне,

Қандай халге білмейді жеткеніне.

Жұпар, Садық, Мәліктер жүр қуанып,

Көз жетіп өлмей тірі кеткеніне.

Ғашықтар жар жолында жаннан кешпек,

Дарияға тәуекел белді шешпек.

Сәли, Сағи жұртында бұлар отыр,

Із басқарып алған соң бір-ақ көшпек.

Тірі болса, үміт бар деген табар,

Шөп жылдызын жесе де жанын бағар.

Садықтар осы тауды қарай берсін,

Қайтеді Сәли қыздан алсақ хабар?

Бет бұрып шығыс жаққа салмап па еді,

Бел байлап тәуекелге алмап па еді?

Анада осы жерден аттандырып,

Содан кейін жоқталмай қалмап па еді?

Бар қызық осы қыздан тарап отыр,

Қайсы қыз мұндай іске жарап отыр.

Сөйлейін Сәли, Сағи не болғанын,

Тыңдаушым, құлақ салып, қара да отыр.

Шығысқа Сәли, Сағи кете берген,

Қанша күн жылауменен өте берген.

Кеп түсті он бес күнде бір шатаңға,

Қолында түйесімен жетелеген.

Заңғар тау айналасы қорғандай боп,

Сәлиде қан қалған жоқ сорғандай боп.

Екі жас еңіреумен қалды қатып,

Сарғайып балдыр, құрақ орғандай боп.

«Ойлады ел табылмай таусылса азық,

Аштан өлмей қайтеміз жүдеп, азып.

Далада қарға-құзғын жемей тәнді,

Кім қоймақ кебінге орап, бізді қазып?

1770

1780


1790

226

226


227

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Таусылмас тау менен тас белгісі жоқ,

Ойлаймын өткен күнім келгісі жоқ».

Тар тұрмыс таптамасқа шара болмас,

Болмаса өзінше ешкім өлгісі жоқ.

Шатырын тігіп қойып, байлап атты,

ұйықтап шаршап келіп Сағи жатты.

Сәлиқан шығып алып бір жартасқа,

Шығарды ішкі шерін зарлап қатты.

Тұрмысын кімнің жалған бүлдірмейді,

Жылатып, кімді фәни күлдірмейді.

Қаншалық қайғырса да, қан жұтса да,

«Жүдер» деп Сағижанға білдірмейді.

ұйықтатып Сағижанды салды дағы,

Жартасқа жалғыз шығып барды дағы.

Батысқа қарап алып зарлады ол,

Қолына ормалын алды дағы.

Ағылып енді шықты ойда бары,

Ойлаған ойдың көбі ғашық жары.

Таянып бір бүйірін, жағын сүйеп,

Боздаған мұңлы үнмен мынау зары:

—Құдай-ау, өзің жаратып,

Неше түрлі жан қылдың.

Жер жүзіне таратып,

Адам, хайуан, аң қылдың.

Пайда алуға панаңнан

Бір ниетке қам қылдым.

Әкем өліп, анамнан

Тірі адасып қаңғырдым.

Қайғының беріп ауырын,

Жете алмадым арманға,

Іздейтін жоқ бауырым,

Мұңлы жоқ мендей жалғанда.

лайық па, бір Алла-ай,

1800


1810

1820


228

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

228

229


Мұнша қайғы салғанға.

Барамын күйіп тұра алмай,

Адасып анам қалғанға.

Өзің солай арнасаң,

Біз жетімде шара жоқ,

Күні-түні зарласам,

Жазылатын жара жоқ.

Сорлы анамды бағатын,

Өзінен туған бала жоқ.

Іздеп жүріп табатын,

Біз жетімде шама жоқ.

Артта құйрық, алда жал—

Іні менен ағасыз.

Етегі қысқа, ені тар,

Тондай болдық жағасыз.

Алды-артында тайы жоқ,

Аттай ақсап тағасыз.

Тиянақ мекен-жайы жоқ,

Жан бар ма біздей бағасыз?!

Жан құсатып жалғанда,

Жаратып ең басында.

Әкем өліп арманда,

Еңіреттің жасымда.

Көзден жасын парлатып,

Сағи жүр жетім қасымда.

Қойдың ба, Тәңір, зарлатып,

Көк қияның басында?

Дәм бұйырып даладан,

Көл қылдың көзден жасымды.

Тірі айырып анадан,

Қаңғырттың ғаріп басымды.

Жазық дала, қыр мен ой,

Кездірдің тау мен тасыңды.

Апамды бақсын сүйеу боп,

Енді аман қыл Қасымды.

1830


1840

1850


1860

228

228


229

САДЫҚ—СӘлИҚАН

Жан бағармыз біз қайтып,

Болмасаң, ием, өзің жар.

Бір жағынан мұңайтып,

Сіңілім Сағи, Сырттан бар.

Сырттанда тіл жоқ, Сағи жас,

Болып тұр бізге заман тар.

Бойыма батпай ішкен ас,

Ермегім болды мұң мен зар.

Он сегіз мың әлемді

Өз қолыңмен өндірдің.

Қара түнек пәлеңді

Басыма салып төндірдің.

Жанған шамдай көңілді

Бір боранмен сөндірдің.

Зарлаумен алып өмірді,

Зарлатып тасқа төндірдің.

Әкем өлді—үміт жоқ,

Жолдасы болсын иманы.

Шешем кетті шерлі боп,

Бұйырмай дүние жиғаны.

Тапсырдым, апам, Аллаға,

Бізді саған қимады.

Қасымың болса сол бағар,

Аман болса бір жаны.

Аман-есен босансаң,

Қылармыз соған қанағат,

Тірлікте нәсіп болса егер,

Жолығармыз саламат.

Разы болсын көрмесек,

Үлкен-кіші жамағат.

Жолыққанша, қош енді,

Аллаға бәрің аманат.

Ақ сүтіңді кешіңіз,

Мұңайтпай екі қызыңды,

Отыр қалмай есіміз,

1870


1880

1890


230

ҒАШЫҚТЫҚ  ДАСТАНДАР

230

231


Біле алмай дерек ізіңді.

Жақындадық өлуге

Ақтай алмай тұзыңды.

Қияметте көруге

Жазсын Тәңірім жүзіңді.

Алла қабыл айласын,

Мұңлықпен қылған зарымды.

Фатима пірім, қайдасың?

Қысылды үнім, тарылды.

Әбден ашып бетімді,

Кетірдің жастай арымды.

Сүйесең біздей жетімді,

Бір көрсет ғашық жарымды.

Жәрдем тілеп өзіңнен,

Түзу жолға кірейін.

Қан ағызып көзімнен,

Мойныма бұршақ ілейін.

Тартпасаң оңға бастырып,

Мен жетім нені білейін.

Басқасын Хаққа тапсырып,

Жалғыз-ақ тілеу тілейін.

Иә, Жаратқан, Тәңірім,


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 2.22 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   22




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет