Маркетинг (пəннің атауы) ПƏннің ОҚУ-Əдістемелік кешені


Өзін - өзі тексеру сұрақтары



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет4/10
Дата30.04.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Өзін - өзі тексеру сұрақтары: 
1.  Тұтынушы дегеніміз не. 
2.  Тұтынушы нарығы қалай анықталады. 
3.  Тұтынушының қоғамдағы ролі. 
4.  Сатушы дегеніміз кім. 
5.  Сатушы мен тұтынушының қарым – қатынасы. 
 
Дəріс 7. 
Тақырыбы: Маркетинг жүйесіндегі жарнама. 
Дəріс мазмұны 
1. Жарнаманның мəні мен мазмұны. 
Мақсаты:  Жарнаманы қазіргі қоғамдағы роін анықтау. 
Жарнама  –  нақты  өндірістің  тауарына  қызметіне  назар  аудару  үшін,  олардың 
маркасымен осы тауар мен қызметті сатып алдырту мақсатында ұсыныс, шақыру, 
кеңес  жəне кепілдеме тарату. 
Жарнамалық қызметті мынадай кезеңдерге реттеп бөледі: 
  Нəтижелі  жарнамалық  іс  –  шараларды  ұйымдастыруға  мүмкіндік  беретін 
деректер жинау. 
  Нарық.  Оның  ерекшеліктері,  сұраныс  тұтынушының  талаптары,  əдептері 
жөнінде деректер алу 
  Жарнама жоспарын жасау (жарнаманы жоспарлау) 
  Жаңа  тауарды  нарыққа  шығару  алдында  ықтимал  тұтынушымен  кеңінен 
таныстыру жұмыстарын жүргізу, жарнамалық бөлімнің көмегіменг оларды осы 
тауарды  сатып  алушыға  дайындау,  ал  жарнамалық  бөлім  басқа  бөлімдерге 

жаңа  тауар,  оның  артықшылықтары  мен  жетіспейтін  жағы  жөнінде  ақпарат 
жинауға көмектеседі. 
  Тауардың  нарыққа  шығуы  жəне  оны  əрі  қарай  жылжыту,  мұның  мазмұны 
төмендеумен  айқындалады:  жарнаманың  барлық  жоспары  жаслған,  қосылған 
тауардың  өзіне, оның қорабына, өткізу  каналдарына  керекті реттеу өзгерістер 
енгізілген  жəне  тағы  басқа  жарнамалық  идеялар  арнаулы  хабарлар  арқылы 
байқаудан өткен, жарнаманың ең тиімді құрылымдары таңдап алынған. 
  Сұраныстың ауытқуларына жарнаманың жауап қамилы, сатып алушының жаңа 
тауар    жөніндегі  пікіплер  басқа  бөлімге  шешімдер  қабылдау  үшін  жедел 
жеткізіп тұрады. 
Жарнама  тарату  каналдщары  тура  жарнама,  баспадағы  жарнама,  баспала, 
экранды, сыртқы, тасымал көліктегі жарнама, сату орындағы жарнама. 
Жарнамаға фирмалық стиль жасау да жатқызылды. 
Фискалдық  стиль  –  бұл  бір  жағынан  фирманың  барлық  өнімдерінің  қайсыбір 
біліктілігін    көрсететін  ,  екіншіден  ,  фирманы  оның  бұйымдарын  бəсекелестерге 
жəне олардың тауарына қарсы қоятын əдістердің тобы. 
Фирмалық  стиль  жүйесіне  :  тауарлық  белгі,  логотип,  фирмалық  блок, 
фирмалық шрифтер кешені кіреді. 
Өзін - өзі тексеру сұрақтары: 
1. Жарнама дегеніміз не. 
2. Жарнаманың түрлері қандай. 
3. Жарнаманың қазіргі қоғамдағы ролі. 
4. Жарнаманың атқаратын қызметтері. 
5. Жарнаманың қолданылуы. 
 
 
Дəріс 8. 
Тақырыбы: Маркетингтегі баға жəне баға саясаты  
Дəріс мазмұны  
1. Нарық жағдайында баға тағайындау. 
2. Фирманың баға саясаты. 
3. Бағаның түрлері жəне сатылары. 
Мақсаты: Фирмада баға саясатының мақсатын анықтау. 
       1.  Əрбір  бизнесте  оның  қай  салаға  жататына  қарамай  маркетинг  қызметінің 
бөлігі болып баға тағайындау саналады.Баға тағайындау бизнестегі іскер, кəсіпкер 
адамдардың  қашанда  болса,  дұрыс  түсіне  бермейтін  сатысы  болып 
келеді.Фирмалар  өз  еркімен бағаларды  көтере  бергендіктен  рыноктан  тыс  қалған 
сəттерін  жиі  көреді.Бағаны  төмендету  фирмаға  сəтсіздік  əкеледі.Баға 
дайындаудың алдында келесідей мақсаттар шешеді: 
   1) Құрып кетпеу мақсаты 
Ол  мақсатта  бəсекелес  деңгейі  өте  жоғары  болады.Фирманың  басты  мақсаты 
өздерінің  коммерциялық  қызметін  жалғастыру.Нарықта  тұтынушылардың 

талаптары  тез  өзгеріп  отырады.Сондықтан  да  тауар  өндірушілер  өздерінің 
тауарларына төменгі баға қойып фирманың өмірін ұзартады. 
    2) Күнделікті пайданы барынша көбейту 
Фирмалар өз пайдасын жалғастыру үшін өнімді əр түрлі деңгеймен сатып ең көп 
пайда алып, бəсеклестік бағаны ерекшелейді. 
    3) Нарықта озат болуы 
Тауар  өндірушілер  нарықтық  шегін  кеңейтуге  тырысады.Осы  мақсаттарға 
байланысты баға деңгейін анықтайды. 
    4) Тауарлардың сапа жөніндегі көрсеткіштерді жеңіп алу 
Нарықтағы  жоғары  сапалы  тауар  өндірушілерге  жоғары  баға  бекітуге  мүмкіндік 
береді.Ол  тауар  өндірушілерге  жоғары  пайда  алу  жағдайын  жасайды.Жоғары 
сапалы  тауарларды  өндіруші  көп  қаржы  жұмсаған,  шығыны  көп  болады. 
Нарықтағы тауардың бағасы жоғары шығындарды жабуға мумкіндік береді. 
       2.  Тауардың  бағасы  клиентті  тартуы  да,тартпауы  да  мумкін.Маркетинг 
кемшіліктерінің  бірі  болып,  дұрыс  таңдалмаған  бағалық  стратегия  болып 
табылады.Тауарды  көздеген  тұтынушыға  жылжыту  үшін  бағалы  саясатта  қандай 
стратегия барын жəне бұлардың арасында қандай таңдау жасау керектігін шешіп 
алған  дұрыс.Фирманың  мақсаттарын  уақыттар  шегіне  байланысты  қысқа  жəне 
ұзақ  мерзімді  болып  бөледі.Бағалық  саясатта  шешім  қабылдаушы  адамдардың 
алдында  қандай  уақыттық  шек  көзделгенін  біліп  алғаны  дұрыс.Маркетинг 
тəжірибесінде  реттеуші  обьект  болып  фирманың  нарықтық  іс-қимылының  ұзақ 
мерзімді  сипаттары  танылады.Бағалы  саясатты  айқында  тауардың  өмірлік  циклі 
жаңа тауарға баға тағайындау үшін бірнеше түрде өтеді:  
    1) Қаймақ сыпыру саясаты. 
Ол бірнеше түрде өтеді.Бастапқы уақытта баға өте жоғары тағайындалады, бірте-
бірте  өндіріс  аумағының  өсуімен  қатар  төмендейді  деген  мағына  білдіреді. 
Мұндай саясат жаңа тауарды сенімді өткізуді қамтамасыз етуді талап етеді. 
    2) Шеп бұзу саясаты. 
Жаңа  тауарға  аса  үлкен  сұраныс  жоқ  жəне  олар  өндірістік  жағдайда 
қолданылады.Бұл  саясатқа  сəйкес  баға  бастапқы  уақытта  төмен  деңгейде 
тағайындалады,  ал  бұл  сұранымның  өсуіне  себепші  болып  пайданы  өсіреді, 
бəсекелестіктің  дамуына кедергі болады. 
    3) Бөліктенген баға саясаты. 
Əр  түрлі  топтағы  алушыларға  əр  түрлі  баға  тағайындалады.  Сатудың  барысында 
нарықтағы  сұраныс  деңгейіне  байланысты  баға  өзгереді.Фирма  өзінің 
мақсаттарын  анықтай  отырып,  өзінің  өміріне  бəсекеге  төтеп  беру,  бəсекені 
бəсеңдету жəне бəсеке деңгейін көтеруін көздеп баға белгілейді. 
       3. Бағаның бірнеше түрі болады: 
    1) Өндірістік баға. 
Ол фирманың бар өндірістік жəне маркетингтік шығындарына көздеген пайданың 
қосындысына тең болады. 
    2) Көтерме баға. 

Фирмалар ірі партиялармен тауарды бөлшек сауда фирмаларына өткізеді.Бұл баға 
өндіруші  бағасына  көтерме  фирманың  барлығы  өндірістік  маркетингтік 
шығындарын жəне оның пайдасын қосқанға тең болады. 
    3) Бөлшек баға. 
Бұл тауар ұсақ партиялармен жеке бөлшекпен сатылуын айтады.Бұл баға көтерме 
бағаға  бөлшек  фирманың  барлығы  басқаруға  маркетингтік  жəне  өндірістік 
шығындарымен оның пайдасын қосқанға тең болады. 
    4) Тірек баға. 
Ол  тауардың  сортын  жəне  сапасын  анықтау үшін  қолданылады.Оны  сатушы  мен 
алушының келіс сөздерін анықтайды. 
    5) Сатып алу жəне сату бағасы. 
Ол келісім шартта көрсетілген жеткізушілердің талаптарымен анықталады. 
    6) Үстемдік баға. 
Монополиялар 
өздерінің 
тауарларына 
мүмкіндігінше 
жоғары 
баға 
тағайындайды.Ал фирмадан алған баға тауарларына тмен баға тағайындалады. 
    7) Əлемдік баға. 
Ол  тауардың  түріне  байланысты  тағайындалады,  яғни  кейбір  тауарларға 
экспорттаушы елдердің немесе импорттаушы бағасы деңгейімен қойылады. 
    8) Номиналдық баға. 
Ол анықтамаларда, биржалық келісімдерде тағайындалады. 
    9) Ұсынымдық баға. 
Ол сатушының ресми ұсынысында көрсетілген ешқандай кемітпесіз баға. 
    10) Нарықтық баға. 
Ол белгілі бір нарықта сатып алу жəне сату бағасы. 
    11) Сырғымалы баға. 
Кейбір  жағдайларға  байланысты  биржалық  келісіммен,  инфляциядан  жəне  тағы 
басқа байланысты белгілі бір күнге тағайындалатын баға. 
    12) Анықтамалық баға. 
Өткізу кезеңінде жасалған келісім шарттардың деңгейімен көрсетіліп, белгіленетін 
баға. 
    13) Сұраныс бағасы. 
Ол сатып алушылар нарығында туындайды. 
    14) Өзгермейтін баға. 
Сатып алу жəне сату шартында көрсетіліп, өзгертуге жатпайтын баға. 
       Баға тағайындаудың негізгі тəсілдері: 
    - Сұраныс факторына байланысты əдіс. 
Ол  жаңа  өнімге  баға  тағайындау,  өндірушінің  бастапқы  бағасымен  өнімнің 
мақсатына жету үшін нарықты терең зерттеуіне əсер етеді. 
    - Нарықты бағалау əдісі. 
Ол  мүмкіндігінше  сатып  алушыларды  көбірек  еліктіру  мақсатында  бастапқыда 
төмен бағамен тағайындауға негізделеді. 
    - Шығындарға бағытталған əдіс. 

Ол фирманың тауарлар ассортименті өте көп болғанда қолданылады, себебі əрбір 
өнімге баға тағайындау өте қымбатқа түседі. 
    - Бəсекеге бағытталған əдіс. 
Ол  нарықта  бəсекелестер  өздерінің  ұқсас  өнімдеріне  бағаны  мəжбүрлікпен 
тағайындауда жиі қолданылады.      
  Өзін - өзі тексеру сұрақтары: 
1. Баға дегеніміз не. 
2. Бағаның атқаратын ролі. 
3. Бағаның мəні мен түрлдері. 
4. Баға тағайындау тəсілдері. 
5. Баға тағайындау əдістері қандай. 
 
 
       9-Тақырып: 
Маркетинг жүйесіндегі тауар тарату саясаты 
1.Тауар тарату саясатының мəні, мақсаттары.  
2.Тауар қозғаласының мəні, мақсаттары. 
3.Көтерме жəне бөлшек сауданың түрлері, сипаты.
 
  Өндірілген тауарды міндетті түрде жеткізу керек. Өндірушілер осы қызметті екі əдіспен жүзеге 
асырады: өзіндік өткізу бөлімшелері арқылы немесе дербес делдарлар арқылы.  
Өткізу - өнімді кеңістік пен уақыт ішінде жылжытып ауыстыру жөніндегі іс-əрекет түрлерінің 
жиынтығы, сондай-ақ меншік құқығын өндірушіден тұтынушыға беру. Қысқаша айтқанда: өнімді 
өндірушіден тұтынушыға жеткізу. 
Өткізу арнасына қатысушылардың міндетті қызмет аясы: 
1.Ақпараттық-маркетингтік зерттеулер жүргізу, ақпаратты жинау жəне оларды тарату. 
2. Коммуникациялық-жарнамалық ақпаратты жасау жəне тарату. 
3. Тауарларды бейімдеу – тауарларды сатып алушылардың талабына қарай ыңғайлау. 
4.  Байланыстарды  орнату  –  мүмкін  болатын  сатып  алушылармен  байланысты  орнату  жəне 
қолдап отыру. 
5.  Келіссөздер  жүргізу  –  тауар  меншігін  иемденуге  беру  əрекетін  жүзеге  асыру  үшін  бағаны 
жəне басқа да шарттар туралы келіссөздер жүргізу. 
6. Тауар қозғалысын ұйымдастыру – тасымалдау жəне қоймалау. 
7. Қаржыландыру – арнаның қызмет атқаруына қажетті шығындарды жабатын қаржыны іздеу 
жəне пайдалану. 
8. Тəуекелге бару - өткізу арнасының жауапкешілігін өз міндетіне алу. 
9.  Төлем  жасау  –  тауарды  өндірушіден  алуға  жəне  тұтынушыға  сауға  байланысты 
операциялар. 
10. Меншік құқығын табыстау – тауарларды иемдену құқығын бір жеке немесе заңды тұлғадан 
екінші бір тұлғаға табыстау. 
Өткізу арнасы –ол ол өндірушіден тұтынушыға дейін тауарды жылжыту процесіне қатысатын 
фирмалар мен жеке тұлғалар жиынтығы.  
Өткізу арналарын таңдау кезінде мынадай факторлар ескеріледі: 
•  Өндіруші фирманың мінез құлқы, оның мақсаттары, пайдамен табатын өткізу процесін 
бақылау мүмкіндігі;ресурстары, өндіріс көлемі жəне мерзімділігі, өткізу жүйесі. 
•  Тұтынушылар,  олардың  саны,  орналасуы,  сатып  алудың  орташа  мөлшері,  сұраныс 
деңгейі, тұтынушылардың мінез құлқы, нарық сегменттері. 

•  Тауар немесе қызмет көрсетудің сипаты, ассортименті жəне сапасы. Тауарларды өткізу 
кезіндегі  сапалық  қасиеттері,  оны  жасау  күрделілігі,  жаңалығы,  құны  жəне  басқа  да 
параметрлері ескері 
Клиенттік нарықтық 5 типі болады: 
 
1.  Тұтынушылық нарық – соңғы тұтынушы осы нарықта халық тұтынғанда. 
2.  Өндіруші нарығы – соңғы тұтынушы осы нарықта өндіріс процесінде қолданғанға тауар 
мен қызметті сатып алатын ұйымдар (ол фабрика, заводтар). 
3.  Аралық  сатушы  нарығы  –  осы  нарықта  соңғы  тұтынушы  пайда  табу  мақсатымен  сатып 
алатын, қайта сатумен айналысатын ұйым. 
4.  Мемлекеттік  меекме  нарығы  –  тауарларды  қызмет  көрсетуге  немесе  мұқтаж  адамдарға 
беру мақсатында сатып алатын мекемелер. 
5.  Халақаралық  нарық  –  соңғы  тұтынушы  мемлекеттік  мекеме  аралық    тұтынушылар, 
өндірушілер сатып алушылар шет елден. 
6.  Бəсекелестік нарық (латын тілінен «мақсатқа жүгіру») – сатып алушы белгілі бір заттың 
бар  болуына  көңіл  аударады.  Бəсекелестік  ұсыныс  сұранысын  көп  болған  жағдайда 
қажетті құбылыс. Ол негізінен фирмалар арасында емес, тауарлар арасында пайда болды.  
    Ф. Котлердің мысалын келтірейік Джон Адаммстың алдында мынадай мəселе тұр. Ол ары-
бері жол жүру үшін транспортты қолданғысы келеді. Ол үшін автокөлік немесе мопед сатып 
алады  немесе  автобуспен  жүреді.  Бұл  тауардың  барлығы  тілек-бəсекелестік  деп  аталады. 
Егер  Джон  автокөлікті  таңдаса,  онда  ол  қандай  автокөлік  алғандығын  дұрыс  екендігін 
ойлайды  (жүк  немесе  жеңіл)  автокөлік.  Бұл  туыстық  бəсекелестік  деп  аталады.  Жеңіл 
автокөлік  таңдаған  Адаммс  енді  қай  көлікті  таңдауды  ойланады.  Мицубиси,  тойота,  хонда 
бұл  маркалық  бəсекелестік  деп  аталады.  Ақыр  аяғында  Джон  Адаммс  спорттық  па, 
жанұялық па деп ойланады. Осы тауар түрі бəсекелестік деп аталады. 
    Контакт аудиториялар. 
    Мекеме  шынайы  немесе  потенциалдық  қызығушылық  білдіретін  немесе  мекеменің  өз 
мақсатына  жету  қабілетіне  ықпал  ететін  топ.  Контакт  аудиториялар  қайырымдылық  түрі 
бола  алады,  егер  оның  фирмаға  деген  қызығушылық  қайырымдылық  болса,  мысалы: 
аудиториялар  фирма  қызметіне  қызығушылық  танытса,  ізделіп  отырған  қызығатын  жəне 
фирма  ықыласы  түскен.  Ұнамсыз  контакт  аудиториялар.  Фирма  бұл  аудиторияға 
қызығушылығын оятпауға тырысады, бірақ онымен санасуға тура келеді. 
Қаржылық шеңбер (ол банктер инвестициялық компаниялар, акционерлер). 
1.  Ақпарат құралдарының контакт аудиториясы. Радио торабы, теледидар, газет-журнал, 
осы ақпарттар арқылы қауымның фирмаға жақсы көз қарастарын қалаптастырады. 
2.  Мемлекеттік  мекеменің  контакт  аудиториясы,  қауымдық  шаруашылық  сферада 
құқықтық реттеуді қамтамасыз ететін мемелекеттік мекеме. 
3.  Азаматтық қозғалыс топтары. Ол қоршаған ортаны қозғаушылар, тұтынушы құқығын 
қорғаушы  ұйым,  ұлттық  мəдени  орталықтар.  Экологиялық  таза  зиянсыз  тауар 
шығаруға ықпал етеді. 
4.  Жергілікті контакт аудиториялары аймақтық халық. 
5.  Көп  халық,  ол  барлық  тұрғындар  фирма  өзі  туралы  жақсы  пікірлер  қалыптастыру 
үшін қайырымдылық акцияларын жүргізу қажет. 
•  Ішкі контакт аудиториясы. Өз қызметкерлері мен жұмысшылары, өзінің фирмаға жақсы 
қатынасумен басқа контакат аудитория позитивті əсер 
 
 
Дəріс 10. 

Тақырыбы: Тауар қозғалысы жəне жылжыту 
Дəріс мазмұны 
1.  Тауар тарату жолының қызметі 
2.  Тауар жылжыту жолы 
3.  Сыртқы 
нарыққа 
шыққан 
компанияның 
тауар 
қозғалысының 
ұйымдастыруы. 
Мақсаты: Тауар тарату, жылжыту жолы мен қозғалысын анықтау. 
1.  Өндірілген  тауарды  тұтынушыға  жеткізу  əдісін  тарату  жолы  деп  атаймыз. 
Тауар  өндіріретіндер,  тауар  жылжыту  барысында  2  түрлі  тарату  жолын 
пайдаланады. 
1.  Тауар  өндірісінің  тікелей  тұтынатын  байланысы  бұл  тік  маркетинг  деп 
аталады. 
2.  Дельдалдар арқылы байланыс. Дельдалдар пйдаланатын əдісте тауар өндіріс 
келесідей пайда жасалады. Байланыс қысқарады, тұтыну өндіретін шығыны 
төмендейді,  уақыт  қысқарады  жəне  тағы  да  бір  ұтымды  жағдайдағы 
нарықтың  шегін  кеңейтуге  мүмкіндік  білдіреді.  Тауарлар  тарату  жолының 
мүшелері мынадай қыметтер атқарады:   
1.  зерттеу жұмысы қызметіне керекті мəліметтерді жанайды. 
2.  Өткізуге жағдай жасайды, тауар жөнінде хабар береді. 
3.  Байланыс  жасау,  тұтынылатын  қарым-қатынас  келісім  шартқа 
отырады. 
4.  Тауарды  лайықтау,  тұтынымның  талабына  байланысты  сəйкес 
тауарларды өндіреді. 
5.   Баға туарларының көлемі жөнінде келіссөздер жүргізіледі. 
6.  Жылжытуды  ұйымдастыруды,  тұтынушыны  тасу  жəне  жинап  қою 
жолдары. 
7.  қаржыландыру 
8.  Тəуекел ету, тарату жолының қызметінің өз жауапкершілігіне алу 
Басындағы  5  қызметі  келіссөз  жүргізуге  мүмкіндік  білдіреді.  Соңғы  3  қызметі 
келіссөзді  іске  асырады.  Тауар  өндіретіндер  дельдалдарды  таратуға  кіріскен 
жағдайда  оның  қызметі  жақарып  шығады,  төмендей  бастайды.  Тауар 
тұтынушының  өндіруші  тауар  тарату  жолының  мүшелері  болып  табылады.  Тіке 
маркетингтің 3 əдісі бар:  
                                     1. Жеке сауда 
                      2. Почта арқылы сауда жасау 
                                     3. Дара сату орындары арқылы тауарды жылжыту 
Тіке маркетинг жүйенің 3 түрі бар.  
1.  Корпоротивтік тіке маркетинг жүйесі, тарату жолы бір қолдан менгеріледі 
2.  Келісімді маркетинг жүйесі 
3.  Менгерілген тік маркетинг жүйесі 
Өндіріс сатысы жəне тарату жолы бір қолдан басқарылады. 

2.    Өндіретін  тауарды  тұтнушыға  жеткізу  талаптарын  қамтамасыз  ету  үшін 
жоспардағы  тауарларды  жылжыту  деп  атймыз.  Тауар  жылжытудын  шығындары 
тауарларды  тасуына  жəне  жинап  сақтап  қоюына  тауар  қорын  үзбей  ұстауына 
байланысты  болады.  Тауар  жалжыту  ұжымына  тапсырылған  тауарды  өңдеу 
жинақтап  қою  тауар  қорын  толықтыру  кірістіріледі.  Тауар  жылжыту  процесі 
тапсырманы  алудан  болады.  Кəсіпкердін  берілген  тапсырымға  байланысты 
тауарды  транспортқа  тиеп  кəсіпқойларға  керекті  құжаттармен  қамтамасыз  етіп 
жылжыту  процесіне  қосады.  Фирмалар  өндірген  тауарларды  тапсырма  алғанша 
жинап  сақтап  қоюы  тиіс,  тауар  жылжыту  каналдарын  тандау  туралы  шешімдер 
ұзақ уақытқа құқықтық келісімдер туғызады. Кей уақытта осындай келісімді жою 
аса күрделі болады. Нарыққа ену мақсатындағы келісімдер байланыста фирманың 
сол  нарықтағы  кеңінен  игеру  структурасында    көшкісі  келгенде  тосқауыл  болып 
шығуыда  мүмкін.  Тауар  тасымалдау  каналдары  тауардың  сипатына  байланысты. 
Клиент  сатудың  теңдіктің  барлық ерекшеліктерін  терен білгенің ұнатады.  Өткізу 
каналдарын  тандап  тауар  бағасына  маңызы  зор.  Қымбат  тауардың  əрбір  данасы 
көп пайда түсіреді. 
3.    Өткізу  саласында  тұтастай  маркетинг  құрлымдар  өзгермей  болуы  керек.  Ал 
оның  қызметі  нарықтың  шынайы  қажеттіліктеріне  лайықты  болғаны  жөн, 
жоспарлау  барысында  қандайда  болмасын  кезендер  ықпалын  азайтуға  тырысу 
керек. Ол фирманың қолайлы уақытта таралатың бір жүйесінен басқаларға көшуді 
бағалай  жатқанын  танытады.  Дүниедегі  ең  керемет  тауар  қозғалту  каналдары 
болсада  егер  тауарлар    керек  жерде  керек  уақытта  болмаса  фирманың 
мақсаттарына  жеткізе  алмайды.  Фирма  тауар  қоздыру  үрдісінде  дельдалдарын 
жəне  тұтнылатын  толығымен  қанағаттанып  белгіленген  мақсаттарға  жету  үшін 
тауарды уақытында керекті жерлеріне ұйымдастырып отыру керек.  
 
Дəріс11
: Маркетинг жоспарлау жəне бақылау.  
              Маркетингтегі стратегиялық жоспарлау. 
         Нысанды  маркетингті  жоспарлау        табысқа  жеткен  көптеген  компаниялар  пайдаланатын 
əйгілі амал тəсіл. Маркетингті жоспарлау стратегия жасауға, ресурстарды ұқсатып пайдалануға, 
компанияға  төніп  тұрған  қауіп  қатерді  анықтауға    жəне  келешек  үшін  қажет  болжау 
мағлұматтарын алуға мүмкіндік береді. 
Еліміздегі  көптеген  компаниялар  маркетингті  жоспарлаумен  шұғылданбайды.  Шағын 
фирмалардың менеджерлері тек ірі корпорациялар ғана маркетингті жоспарлаумен айналысады 
деп  есептейді.  Қазақстандық  компаниялардың  кейбір  мамандары  нарық  өте  жыллдам  өзгереді, 
содықтан  оны  жоспарлау  қажет  емес  деп  санайды.  Мұндай  тұжырым  қате,  жоспарлауды 
қолданатын  компаниялардың  жеткен  жетістіктеріне  көз  жеткізсек,  жоспарлаудың  қажеттігін 
көруге  болады.  Нарықтағы  қарқынды  өзгерістер  шын  мəнісінде  жоспарлау  барысын 
қиындатады. Алайда фирма басшылығына өзгерістерді болжауға, оларға барабар қимыл жасауға 
тек мұқиат жоспарлау ғана көмектеседі. 
Маркетингтік  жоспарларын  ұтымды  етіп  жасап,  оны  зор  табыспен  жүзеге  асыру  үшін 
нысанды  амалдар  ,  ұйымдастыру  жүйесі,  сауатты  əдістеме,  жазбаша  жоспардың  болуы  қажет. 
Маркетингтік  жоспар  айқын  көрсетіліп,  ұжымда  талқылануы  тиіс.  Жоспарлауға  қатысушы 
менеджерлер  маркетинг  жоспарын  əзірлеудің  мəнін,  ролін,  мақсаттарын,  талдау  мен  жасау 

тəсілдерін білген жөн. Жоспардың табысты орындалуы үшін менеджерлер арасында міндеттерді 
дұрыс бөліп, оның жасау мерзімін, бюджетін белгілеу қажет. 
Маркетинг  жоспары  бұл  белгілі  бір  уақытта  маркетинг  мақсатына  жету  үшін  əзірленген 
жүйелік жəне біртұтас бағдарламалар жиынтығы нысандандырылған    құжат. 
Ол маркетингтік шараларды үйлестірудің негізгі құралы. Көптеген ұйымдарда маркетингтік 
жоспарлар  жетекші  бөлімдердің  қызметкерлерінің  бірлескен  тобымен  жасалып,  басқарудың 
сəйкес деңгейлерінде жүзеге асырылады. 
Маркетингтік жоспарлар корпорация жəне оның бөлімшелері,  компания, өнім түрлері жəне 
жеке өнім, жеке нарықтар жəне маркетинг кешенінің əрбір элементі бойынша жасалынады. 
Маркетингтік жоспарлар мынадай белгілер бойынша бөлінеді: 
•  қамту ауқымы; 
•  əрекет ету мерзімі; 
•  мəнділігі; 
•  əзірлеу əдістері. 
Маркетинг  жоспарын  құрастыру,  талдау,  жоспарлау,  жоспарды  жүзеге  асыру,  бақылау 
кезеңдерінен тұрады. 
Маркетинг дайындалған жоспары осы кезеңдерден өтіп, жоғары басшылыққа жазбаша есеп 
беру түрінде беріледі. Есепке тезистік тəртіппен баяндалған аннотация тіркеледі. 
    Фирма  –  маркетинг  қызметтерінің  басшылары  маркетингтік  жоспар  құрған  кезде  көп 
жақтық  мүдделерін ескереді. Жоғары басшылық қызметін ортақ мақсатын маркетинг рөлін 
басқа  да  кəсіпкерлік  функциялар  рөлін,  коорпорация  мəдениетін  анықтайды.  Тауар 
өндірісінде  тиімді  əдістерді  жəне  құрастырудағы  техникалық  міселелермен  неокр 
айналысады. 
    Ал  техника  материалдық  қамтамасыз  ету  қызметі:  Жеткілікті  көлемде  шикізат 
пенқамтамасыз етеді. Бухгалтерия кіріспен шығысты бақылайды. Өндіріс- тауар шығаруына 
жауапты. Қаржылық қызмет маркетингтік жоспарды жүзеге асыруға жұмсалатын қаржымен 
айналысады 
         Жабдықтаушылар-  компанияны  жəне  оны  бəсекелестер  материалды  ресурстармен     
қамтамасыз  ететін  фирмалар  мен  тұлғалар  маркетинг  басқарушылар-  ресурстар  бағасын. 
Мұқият  бақылап  отыру  тиіс.  Ресурстардың  жетпеуі  жабдықтаудың  уақыттық  болмауы  өнімге 
əсер етуі мүмкін. Маркетинг делдардары- компанияға өз тауарларын өткізуге, тауар қозғалысын 
қамтамасыз  етуге  жəне  өз  клиенттерінің  арасында  тауарын  үлестіруге,  таратуға  көмектесетін 
фирмалар  оған  кіретіндер:  сауда  делдалдары,  тауар  қозғалысын  ұйымдастыратын  фирмалар, 
маркетингтік қызмет көрсететін агентствалар жəне қаржы несие мекемелері. 
 
 
                         
Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Қазақ филологиясы кафедрасы
dmdocuments -> Айса байтабынов эпик жыршы
dmdocuments -> Мүхамбетқалиев С., Ахметов К.Ғ, Ғабдуллин Х. А. Байүлы мен Жетіру және Төре, Төлеңгіт
dmdocuments -> Көпбаева М. Р. ф.ғ. к., М. Әуезов атындағы Оңтүстік
dmdocuments -> Н. С. Тілеуханов
dmdocuments -> Т.ӘЛімқҰловтың «Қараой» ӘҢгімесіндегі махамбет тұЛҒасы акбулатова С. Б
dmdocuments -> Батыс қазақстандық КҮй дәСТҮрін әлемге мойындатқан қҰрманғазы рухы с. Ә. Күзембай
dmdocuments -> Кафедрасының отырысы шешімімен бекітілген. Педагогикалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған. Орал, 2011

жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет