Мамандықтың мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты негізінде



жүктеу 69.41 Kb.
Pdf просмотр
Дата07.05.2017
өлшемі69.41 Kb.

Мамандықтың мемлекеттік жалпыға

міндетті білім беру стандарты негізінде

әзірленген жұмыс оқу бағдарламасын

бекіту парағы 

ПМУ ҰС Н 7.18.3/33

БКІТЕМІН 

ОІ жөніндегі проректор 

Пфейфер Н.Э.

20__ж.«___»_____________

Құрастырушылар:  _______   а.ш/ғ.к профессор Стамбеков С .Ж.

            

   _______   аға оқытушы Сейтханова К.К.

     


Зоотехнология, генетика және селекция кафедрасы 

Генетика  пәні бойынша

050801 Агрономия  мамандығының  студенттеріне арналған

 

ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

Жұмыс   бағдарламасы   мамандықтың   Мемлекеттік   жалпыға

міндетті

 

білім



 

беру


стандартының_______________________негізінде әзірленген және

(стандарт шифрі)

С. Торайғыров атындағы ПМУ Ғылыми кеңес отырысында 

2010 ж. 06.12., № 5хаттамамен бекітілді.

2010 ж. 21. 10. кафедра отырысында ұсынылған № 3 хаттама.

Кафедра меңгерушісі  ________    Бурамбаева Н.Б. 20__ж. «____» ________

                             

Агротехнологиялық   факультет   оқу-әдістемелік   кеңесімен

құпталған 

2010ж. 9.11. № 3 хаттама

ОӘК төрағасы  _________ Жагипарова М.Е.  

2010ж. «__»_________



КЕЛІСІЛГЕН 

АТФ деканы _________ Бексеитов Т.К.          

2010 ж. «__»________              

МАҚҰЛДАНДЫ:

ОҮЖжӘҚБ бастығы ____________  Варакута А. А.  

2010 ж. «__»_______

 

Университеттің оқу-әдістемелік кеңесімен құпталған  



2010ж. 10.12. № 5 хаттама

1.  Пәннің мақсаты  міндеттері

Генетика ғылымы биологиялық ғылымдардың ішінде тірі ағзалардың

өзгергіштік   және   тұқымқуалаушылық   қасиеттерін   зерттейді.   Тұқым

қуалаушылық дегеніміз тірі ағзалардың қасиеттерін белгілерін, өздеріне ғана

тән биосинтезді зат алмасуды ұрпақтан ұрпаққа беріп отыруы. Ал өзгергіштік

дегеніміз ұрпақтың ата тегінің айнымайтын көшңрмесң болмауы, ол ұрпақ

арасындағы   ұрпақ   пен   ата   тек   арасындағы   тұқым   қуу   арқылы   немесе

қоршаған орта әсерінен пайда болатын өзгерістер. Тұқым қуалаушылықтың

және өзгергіштіктің универсалды заңдары кез келген ағзалар үшін әділ және

генетика ғылымы біріктіруші ғылым ретінде барлық биологиялық ғылымдар

жүйесінде қолданылады.

Пәннің міндеттері

  Білімге, икемділікке және машықтарға қойылатын талаптар

Курсты   оқу   нәтижесінде   студенттер   табиғатта   өтетін   процесстерге

генетикалық   ғылыми   тұрғыда  түсініктеме   бере   алуы   қажет.   Тұқым

қуалаушылықтың  негізгі заңдылықтарын, хромосомалық теория негіздерінг,

жыныс, популяция генетикасын,   ген, геном, генофонд, белгі, тұқым қуалау,

өзгергәштік,   мутация   ұғымдарын   түсініп,   мутация   түрлерін   және   генетика

заңдылықтарын тәжірибеде қолдануды білуі керек.

2. Пререквизиттер: 

 Цитология;

 Биохимия;

 Биометрия;

 Экология;

3. Постревизиттер:

Курсты   соңында   студенттер   табиғатта   өтетін   процесстерге   генетикалық

ғылыми   тұрғыда   түсінікиеме   бере   алуы   қажет.   Тұқым   қуалаушылықтың

негізгі заңдылықтарын, хромосомалық теория негіздерінг, жыныс, популяция

генетикасын,     ген,   геном,   генофонд,   белгі,   тұқым   қуалау,   өзгергәштік,

мутация ұғымдарын түсініп, мутация түрлерін және генетика заңдылықтарын

тәжірибеде қолдануды білуі керек.

4 Пәннің мазмұны 

4. 1 Пәннің тақырыптық жоспары

№ 

р/б



Тақырыптың аталуы

Сабақ түрлері бойынша 

қарым-қатынастық сағаттар 

саны 


дәрістер

тәжіриб.


СӨЖ

1

Кіріспе. Генетика пәні, тарихы.



0,5

-

2



2

Тұқым қуалау және оның өзгергіштігі. 

Тұқым қуалау және оның әр түрде 

көбеюдегі өміршеңдігі.

1

1

3



3

Жыныссыз көбеюдің цитологиялық 

негіздері. Кариотиптің түрлік ерекшелігі

1,5


1

3


4

Жыныстық көбеюдің цитологиялық 

негіздері. Өсімдіктегі ретсіз жыныстық 

көбеюдіңтүрі

1

1

4



5

Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтары 

мен принциптері. Гибридологиялық әдіс. 

Тұқым қуалау және будандастыру мен 

телудегі өзгергіштігі.

2

1



4

6

Тұқым қуалағыштың молекулалық 



негіздері. Тұқым қуалаушылықтың 

химиялық негізі.

3

2

10



7

Генетикалық код. Ген жаратылысы. Белок 

синтезі.

1

3



10

8

Өзгергіштік, себептері және зерттеу 



әдістері. Өзгергіштіктің түрлері және оның

пайда болу себептері.

2

1

4



9

Жыныс генетикасы. Жыныстың 

анықталуының хромосомалық механизмі.

1

1



5

10

Онтогенездің генетикалық негіздері. 



Экспрессивтілік және пенетранттылық

1

1



5

11

Популяциялық генетика және 



эволюцияның генетикалық негіздері. 

Популяция және оның генетикалық 

құрылымы. Генетикалық гомеостаз

1

3



10

БАРЛЫҒЫ :

15

15

60



4.2 Пән тақырыптарының мазмұны 

1. Кіріспе. Генетика пәні, тарихы.

Генетика   –   тұқым  қуалағыш   және   өзгергіштікті   зерттейтін   ғылым.

Генетиканың зерттеу әдістері. Генетика пәнінің даму кезеңдері. Генетиканың

биологиялық ғылымдар жүйесінде алатын орны.



2. Тұқым қуалау және оның өзгергіштігі. Тұқым қуалау және оның әр

түрде көбеюдегі өміршеңдігі.

Тұқым қуалаушылық дегеніміз тірі ағзалардың қасиеттерін белгілерін,

өздеріне ғана тән биосинтезді зат алмасуды ұрпақтан ұрпаққа беріп отыруы.

Ал   өзгергіштік   дегеніміз   ұрпақтың   ата   тегінің   айнымайтын   көшңрмесң

болмауы,   ол   ұрпақ   арасындағы   ұрпақ   пен   ата   тек   арасындағы   тұқым   қуу

арқылы немесе қоршаған орта әсерінен пайда болатын өзгерістер. 



3.   Жыныссыз   көбеюдің   цитологиялық   негіздері.   Кариотиптің   түрлік

ерекшелігі.

Генетика   ғылымының   зерттеу   бағыттары.   Цитогенетика.   Генетиканың

тәжірибелік   маңызы.   Жасушаның   бөліну   жолдары.   Хромосоманың

құрылымы, морфологиясы және құрамы. Кариотип.



4.   Жыныстық   көбеюдің   цитологиялық   негіздері.   Өсімдіктегі   ретсіз

жыныстық   көбеюдіңтүрі.   Генетиканың   тәжірибелік   маңызы.   Гаметагенез.

Өсімдіктің ретсіз жыныстық көбеюі..



5.   Белгілердің   тұқым   қуалау   заңдылықтары   мен   принциптері.

Гибридологиялық әдіс. Тұқым қуалау және будандастыру мен телудегі

өзгергіштігі.

Г. Мендельдің үшінші заңы. Ди- және полигибридтік будандастыру кезіндегі

байқалатын ажырау заңдылықтары. Гибридологиялық талдау әдісінің негізгі

қажеттілігі және символикасы. Г. Мендельдің бірінші және екәншә заңдары.

Доминанттылық, рециссивтілік ұғымдары.

6.   Тұқым   қуалағыштың   молекулалық   негіздері.   Тұқым

қуалаушылықтың   химиялық   негізі.  Молекулалық   генетика   тарихы,

жетістіктері.   Биологиялық   макромолекулалар   ДНҚ,   мРНҚ,   тРНҚ,   рРНҚ,

АТФ, ақуыздар, олдарды зерттеу әдістері. 

7. Генетикалық код. Ген жаратылысы. Белок синтезі.  Генетикалық код,

оның   қасиеттері.   Белок   синтезі.   ДНҚ   молекуласының   жаңғырылуы,

репликация, сплайсинг, элонгация. транскрипция, рибосомадағы процестер.

Жакоб-Мано ұсынған оперон моделі.  



8. Өзгергіштік,  себептері  және  зерттеу  әдістері.  Өзгергіштіктің  түрлері

және   оның   пайда   болу   себептері.  Өзгергіштіктің     эволюциялық   маңызы.

Гендік   өзгергіштік.   Геномдық   (хромосомалық)   өзгергіштік.   Комбинативтік

өзгергіштік.   Полиплоидиның   өсімдіктер   селекциясындағы   маңызы.

Модификациялық   өзгергіштік.   Реакция   нормасы.   Мутациялық   өзгергіштік.

Мутациялардың пайда болу себептері. 

9.   Жыныс   генетикасы.   Жыныстың   анықталуының   хромосомалық

механизмі.

Жыныс генетикалық белгі реінде. Жыныстың хромосомалық механизмі. 

Жыныспен тіркес берілетін белгілер. Белгілердің тіркесіп тұқым қуалауы. 

Толық және толық емес тіркесу.  



10.   Онтогенездің   генетикалық   негіздері.   Экспрессивтілік   және

пенетранттылық.

Онтогенез   түсінігі.   Гендердің   дифференциалды   белсенділігі.   Гендердің

структурасы   мен   функциялары.   Гендер   және   морфогенез.   Цитоплазмалық

тұқым қуалау. Экспрессивтілік және пенетранттылық.



11. Популяциялық генетика және эволюцияның генетикалық негіздері.

Популяция және оның генетикалық құрылымы. Генетикалық гомеостаз

Харди – Вайнберг заңы. Популяцилардағы генетикалық эволюцияның негізгі

факторлары.   Популяциядағы   генетикалық   салмақ.   Гендер   дрейфі.

Генетикалыұ гомеостаз.



4.3 Практикалық сабақтардың мазмұны және тізімі 

1. Тұқым қуалау және оның өзгергіштігі. Тұқым қуалау және оның әр

түрде көбеюдегі өміршеңдігі.

- Тұқым қуалаушылық ұғымы.

- Өзгергіштік  ұғымы.

- Тұқым қуалау мен өзгергіштіктің биологиялық маңызы.

- Ген, рецессивті аллель, доминантты аллель ұғымдары. 

- Белгілердің айқындалуына аллельдің әсері.

- Аллельдердің көптілігі


2.   Жыныссыз   көбеюдің   цитологиялық   негіздері.   Кариотиптің   түрлік

ерекшелігі.

- Генетика ғылымының зерттеу бағыттары. 

- Цитогенетика. 

- Жасушаның бөліну жолдары. Митоз.

- Мейоз, мейоздың биологиялық маңызы.

-Хромосоманың құрылымы, морфологиясы және құрамы. 

- Кариотип.

3.   Жыныстық   көбеюдің   цитологиялық   негіздері.   Өсімдіктегі   ретсіз

жыныстық көбеюдіңтүрі

- Овогенез, кезеңдері, ерекшеліктері.

- Сперматогенез, кезеңдері, ерекшеліктері.

- Өсімдіктегі ретсіз жыныстық көбеюдіңтүрі.



4.   Белгілердің   тұқым   қуалау   заңдылықтары   мен   принциптері.

Гибридологиялық әдіс. Тұқым қуалау және будандастыру мен телудегі

өзгергіштігі.

- Г. Мендельдің тәжірибесі. бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік заңы.

- Г. Мендельдің ажырау заңы. 

- Гибридологиялық талдау әдісінің негізгі қажеттілігі және символикасы

- Г. Мендельдің үшінші заңы.

- Пенетт торын толтыру.

- Толық және толық емес доминанттылау.

- Летальді гендер.

- Г. Мендельдің заңдарының бар тіршілікке ортақтылығы.

5.   Тұқым   қуалағыштың   молекулалық   негіздері.   Тұқым

қуалаушылықтың химиялық негізі.

- Нуклеин қышқылдары, қасиеттері.

- ДНҚ құрамы және қүрылысы.

-  РНҚ құрамы және қүрылысы. РНҚ түрлері, атқаратын қызметтері.

- Белок құрылысы.

6. Генетикалық код. Ген жаратылысы. Белок синтезі. 

Генетикалық код, оның қасиеттері. 

- Белок синтезі. ДНҚ молекуласының жаңғырылуы, репликация, сплайсинг,

элонгация. 

- Транскрипция, рибосомадағы процестер. 

- Жакоб-Мано ұсынған оперон моделі.  

7. Өзгергіштік,  себептері  және  зерттеу  әдістері.  Өзгергіштіктің  түрлері

және оның пайда болу себептері. 

Өзгергіштіктің  эволюциялық маңызы. 

- Гендік өзгергіштік. 

- Геномдық (хромосомалық) өзгергіштік. 

- Комбинативтік өзгергіштік. 

- Полиплоидиның өсімдіктер селекциясындағы маңызы.  

- Модификациялық өзгергіштік. Реакция нормасы. 

- Мутациялық өзгергіштік. 


- Мутациялардың пайда болу себептері. 

8.   Жыныс   генетикасы.   Жыныстың   анықталуының   хромосомалық

механизмі.

- Т. Морган еңбектері.

- Хромосомалардың құрылысы, құрамы, түрлері.

- Гендердің хромасомада орналасуы, локустарды есептеу.

- Цитогенетикалық талдау әдістері.

- Жыныс белгі ретінде.



9.   Онтогенездің   генетикалық   негіздері.   Экспрессивтілік   және

пенетранттылық.

- Онтогенез түсінігі. 

- Гендердің дифференциалды белсенділігі. 

- Гендердің структурасы мен функциялары. 

- Гендер және морфогенез. 

- Цитоплазмалық тұқым қуалау. 

- Экспрессивтілік және пенетранттылық.

10. Популяциялық генетика және эволюцияның генетикалық негіздері.

Популяция және оның генетикалық құрылымы. Генетикалық гомеостаз.

Харди – Вайнберг заңы. 

- Популяцилардағы генетикалық эволюцияның негізгі факторлары. 

- Популяциядағы генетикалық салмақ. Гендер дрейфі. 

- Генетикалыұ гомеостаз.



4.4 Студенттің өздік жұмысының мазмұны  

4.4.1 СӨЖ түрлерінің тізімі 





СӨЖ-дің түрі

Есептік 

формасы

Бақылау түрі

Сағат саны

1

Дәріс сабаққа дайындау



Оқу 

жетістіктерін 

тіркеу 

журналы


Сабақтарға 

қатысу


15

2

Тәжірибелік сабаққа 



дайындалу

Жұмыс 


дәптері 

Тәжірибелік 

жұмыстарды 

істеу және 

қорғау

20

3



Аудиториялық сабақтың

мазмұнына кірмейтін 

тақырыптарды оқу

реферат


Ауызша сұрау

15

4



Бақылау шараларға 

дайындалу

Оқу 

жетістіктерін 



тіркеу 

журналы


РК 1, РК 2

10

Барлығы 



60

4.4.2 Студенттердің өздігінен оқуына бөлінген тақырыптардың тізімі 

1. Гендердің өзара әрекеттесуі.

2. Микрорганизмдер генетикасы.

3. Генетикалық аурулар. 



4. Иммунитеттің генетикалық негіздері.

5. Селекцияның генетикалық негіздері.



5 Әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиет

1. Айала Ф., Картер Дж. - Современная генетика в 3 томах. М.: 1987.

2. Лобашев М.Е., Ватти К.В., Тихомиров – Генетика және селекция 

негіздері. Алматы, Мектеп, 1985.

3. Стамбеков С.Ж. – Жалпы генетика Алматы, Ана тілі 1993.

4. Дубинин Н.П. – Общая генетика – 2 – ое издание М.: Наука 1995.



Қосымша әдебиет

5. Бороевич С. – Принципы и методы селекции растений. М.: 1984.

6. Дубинин Н.П. - Некоторые проблемы современной генетики. - М.: Наука

1994.


7. Корочкин Л.И. - Взаимодействие генов в развитии М.: Наука 1977.

8. Организация генома. Сборник научных трудов/ Под. ред. Ю.Ф. 

Богданова М.: Наука 1989.

9. Мухамбетжанов К. Аманжолова Л. – Генетика  және селекция негіздері. 

Алматы, Санат 1996.


Мамандық жұмыс оқу

жоспарынан көшірме 

ПМУ ҰС Н 7.18.3/32

050801 «Агрономия» 



мамандығының(тарының) жұмыс оқу жоспарынан көшірме 

Биометрия 

Оқу


нысаны

Пәннің көп еңбекті

қажет етуі 

Семестр бойынша

бақылау

нысандары  



Семе

стр


Семестр бойынша студенттердің жұмыс

көлемі 


кре-

дит-


тер

академиялық

сағат 

кре


дит

тер


Аудиториялық сабақ

(ак. сағат)

СӨЖ

(ак. САғат)



Бар-

лығы


ауд СӨЖ емт сын

КЖ



КЖ

бар-



лығы

дәр пр.


зер

т

бар



лығы

ОСӨЖ


ЖОБ 

базасында

күндізгі

2

90



30

60

4



4

2

30



15 15

60

30



Кафедра меңгерушісі ______  Бурамбаева Н.Б. 2010ж. «___» ________

Document Outline


Каталог: arm -> upload -> umk pdf
umk pdf -> Нұсқаулардың; әдістемелік ұсыныстардың; әдістемелік нұсқаулардың титул парағы Нысан пму ұс н 18. 3/40
umk pdf -> Нұсқаулардың; әдістемелік ұсыныстардың; әдістемелік нұсқаулардың титул парағы Нысан пму ұс н 18. 3/40
umk pdf -> ЖҰмыс бағдарламасы павлодар Мамандық бойынша
umk pdf -> ЖҰмыс бағдарламасы павлодар Лист утверждения к рабочей Форма программе дисциплины
umk pdf -> БАҒдарламасы павлодар Мамандықтың элективті пәндер
umk pdf -> Бағдарламасының ( Syllabus) титулдық парағы Нысан пму ұс н 18. 3/37
umk pdf -> Ж. Т. Сарбалаев 2010 ж
umk pdf -> Тәжірибешілік сабақтардың мазмұны 1 – тақырып. Кіріспе. Қазақ хандығының құрылуы
umk pdf -> Бағдарламасының ( Syllabus) титулдық парағы Нысан пму ұс н 18. 3/37 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

жүктеу 69.41 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет