Мал шаруашылығЫ Ӛнімдерін ӛндіру және ӛҢдеу технологиясы



жүктеу 0.91 Mb.
Pdf просмотр
бет1/8
Дата25.03.2017
өлшемі0.91 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

 

ҚАЗАҚ ҦЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ 

 

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӚНІМДЕРІН ӚНДІРУ ЖӘНЕ ӚҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ 

ФАКУЛЬТЕТІ  

 

Н.О.БАЗАНОВА ат. ФИЗИОЛОГИЯ, МОРФОЛОГИЯ ЖӘНЕ БИОХИМИЯ КАФЕДРАСЫ  .  



 

 

 



 

 

 



 

ZBZH2204  ―Жануарлар физиологиясы және биохимиясы‖  

                    

 

пәнінің оқу-әдістемелік кешені 

 

(ПОӘК) 

   

 

 



 

 

 

5В120200 – ветеринариялық санитария 



 

 

 



 

 

Кҥндізгі бӛлім 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Алматы – 2014 



 

 

 

 

Авторлар:     Несіпбаев Т.Н., б.ғ.д.,профессор                                               

                      Алданазаров С.С., б.ғ.к., профессор 

 

          Бегаилов Е.Б., б.ғ.к., профессор 



                      Исхан Қ.Ж., а.ш.ғ.к., доцент                                                                

                      Несіпбаева А.К., в.ғ.к., аға оқытушы  

 

           



                                                    

                       

 

 

 



Пәннің  оқу-әдістемелік  кешені  «5В120200–  ветеринариялық    санитария»  мамандықтарының  ҚР 

МЖМБС  негізінде  ―Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы‖пәнінің  типтік  (жҧмыс)  оқу 

бағдарламасына сай дайындалған. 

 

                      



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Н.О.Базанова атындағы физиология, морфология және биохимия» 

кафедрасының отырысында қаралды. 

 № 1 хаттама, «27»  тамыз 2014 ж. 

 

 



Кафедра меңгерушісі                                                                              С.С. Алданазаров 

 

 



 

Пәннің оқу-әдістемелік кешені  «Мал шаруашылығы ӛнімдерін ӛндіру  және ӛңдеу технологиясы»  

факультетінің оқу-әдістемелік комиссиясының отырысында мақҧлданды.  

№ 1 хаттама   «29» тамыз 2014 жыл.  

 

  

ОӘК тӛрайымы                                                                                         С.Н. Саримбекова  



 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


 

 

 



 

Мазмҧны 


 

№ 

Қҧжат тҥрлері  



Пәннің типтік оқу бағдарламасы  

Пәннің жҧмыс оқу бағдарламасы  



Пәнді оқытудың студентке арналған бағдарламасы (Sуllabus) 

Пәннің оқу-әдістемелік қамтамассыздану картасы 



Пән бойынша аудиториялық сабақтарды ӛткізудің кҥнтізбелік-

тақырыптық жоспары 

Дәрістік кешен (дәріс тезистері, иллюстрациялық және таратылым 



материалдары, ҧсынылған әдебиеттер тізімі) 

Семинарлық (тәжірибелік) сабақтар жоспары 



Пәнді оқытуға арналған әдістемелік  

Студенттің ӛзіндік жҧмыстарына арналған материалдар 



10 

Студенттердің білім деңгейін бақылау мен бағалауға арналған 

материалдар  

11 


Оқыту пәнін мультимедиялық, т.б. сабақ ӛткізу материалдарымен 

қамтамасыздандыру 

12 

Сабақ беруге арналған аудиториялар, кабинеттер және лабораториялар  



13 

Пәннің студентке арналған оқу-әдістемелік кешені  

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

 



ҚАЗАҚ ҦЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ 

 

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӚНІМДЕРІН ӚНДІРУ ЖӘНЕ ӚҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ  



ФАКУЛЬТЕТІ  

 

Н.О.БАЗАНОВА ат. ФИЗИОЛОГИЯ, МОРФОЛОГИЯ ЖӘНЕ БИОХИМИЯ 



КАФЕДРАСЫ  

 

 



 

 

 



«БЕКІТЕМІН» 

О және ОӘЖ  проректоры 

                                                                                                                

______________Л.Тастемірова 

 

    «      »                                 2013 ж. 



 

 

                               5В120200 – ветеринариялық санитария  мамандығына арналған 

                                                                   

EBZH2204  ―Жануарлар физиологиясы және биохимиясы‖  

                                                        

ПӘНІНІҢ 

ЖҦМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

   

 

 



 

 

                             

Кредит саны  3 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Алматы - 2013 



 

ZBZH2204

 

―Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы‖    пәнінің  жҧмыс 

бағдарламасы  2013  жылы  бекітілген  Типтік  оқу  бағдарламасы  негізінде 

қҧрастырылған.  

 

Қҧрастырушылар: Несіпбаев Т.Н.,  д.б.н.,профессор                                               



                               Алданазаров С.С., б.ғ.к., доцент                                                    

                               Несіпбаева А.К., аға оқытушы                                                     

                               Исхан Қ.Ж., а.ш.ғ.к., доцент м.а.                                     

 

 



―Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы‖  пәнінің  жҧмыс  оқу  бағдарламасы 

«Н.О.Базанова  атындағы  физиология,  морфология  және  биохимия»  кафедрасының 

отырысында талқыланды. 

Хаттама  №  1 « 27»  тамыз  2013 жыл. 

 

Кафедра меңгерушісі, доцент                                          С.С. Алданазаров 



 

Пәннің жҧмыс оқу бағдарламасы «Мал шаруашылығы ӛнімдерін ӛндіру және ӛңдеу 

технологиясы»  факультеті  оқу-әдістемелік  комиссиясының  отырысында  қаралып 

ҧсынылды. Хаттама № 1    «29» тамыз 2013 жыл.  

 

 

 



 

 

  ОӘК тӛрайымы                                   Л.К. Бӛпебаева 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

МАЗМҦНЫ 


 

 

 



1  Тҥсіндірме хат 

2  Кіріспе 



 

3  Негізгі бӛлім 



4  Зертханалық сабақтардың тақырыптары 

18 

5  Тәжірибелік сабақтардың тақырыптары 



19 

6  Студенттердің ӛзіндік жҧмыстарының тақырыптары 

20 

7  Әдебиеттер тізімі 



21 

 

     



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ТҤСІНДІРМЕ ЖАЗБА 

Жануарлар физиологиясы және биохимиясы организмнің тіршілік ҥдерістерін, 

олардың  мәнін,  мағынасын,  қоршаған  орта  жағдайларына,  малды  кҥтіп-бағу 

технологиясына  байланысты  ӛзгеру  заңдылықтарын  және  организмнің  химиялық 

қҧрамын, онда жҥретін химиялық реакцияларды зерттейді.  

Пән  мал  шаруашылығы  мамандарын  баулып,  қалыптастыруда  маңызды  рӛл 

атқарады  және  тірі  материяны  жоғары  деңгейдегі  қҧрылымдарында  жҥретін 

барлық қҧбылыстарды терең тҥсінудің негізі. 

Физиологиялық  және  биохимиялық  ҥдерістердің  негізінде  организмдегі 

заңдылықтарды  терең  білу  нәтижесінде  малдың  ӛнімділігін  қажетті  бағытта 

арттырып,  малдәрігерлік  және  зоотехниялық  шараларды  ӛткізудің  тиімді 

мерзімдерін белгілеуге болады. 

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы  пәнін  оқытудың  мақсаты 

студенттерді  әртҥрлі  қҧрылымдық  деңгейдегі  тіршілік  ҥдерістерінің  (зат  алмасу, 

тыныс  алу,  қоректену,  т.б.)  заңдылықтары  мен  жеке  мҥшелердің  қызметінің 

маңызымен  таныстыру  және организмнің қҧрылысы, химиялық қҧрамы, торшаның 

қасиеттері мен ондағы зат пен қуат алмасуы туралы терең білім беру. 

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы  пәнін  оқытудан  бҧрын 

берілетін пәнге жануарлар морфологиясы жатады.   

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы  пәнін  оқытудан  кейін 

берілетін 

пәндерге: 

жануарлар 

патологиясы, 

ветеринариялық 

микробиология  және  вирусология,  ветеринариялық  гигиена,  фармакология 

токсикология  және  токсикологиялық  талдау,  мал  шаруашылығы  ӛнімдерін 

ветеринариялық  санитариялық  сараптау,  індеттану  және  жануарлардың 

жҧқпалы аурулары пәндерді жатады. 

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясы  пәнін  ӛткеннен  кейін 

студенттер 

физиология 

мен 

биохимияда 



қолданылатын 

әдістерді, 

физиологиялық  және  биохимиялық  ҥдерістердің  заңдылықтарын,  жеке 

мҥшелер  мен  жҥйелер  қызметін,  физиологиялық  ҥдерістерді  реттеу 

тетіктерін,  жануарлар  организмінің  қалыпты  физиологиялық,  биохимиялық 

кӛрсеткіштерін,  оларға  әсер  ететін  дәрмендәрілердің,  гормондардың  және 

ферменттердің әсер ету механизмін білуі қажет.  

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 КІРІСПЕ 

Жануарлар физиологиясы мен биохимиясы туралы тҥсінік. Физиология және 

биохимияның биологиялық және ветеринариялық пәндер ішіндегі алатын орны.  

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясының  қазіргі кездегі  даму  деңгейі, 

жануарлар  морфологиясы,  гистология,  зоология,  биофизика,  мал  шаруашылығы 

негіздері,  бейорганикалық  және  аналитикалық  химия,  биоорганикалық  химия, 

физикалық  және  коллоидтық  химия  пәндерімен  логикалық  байланысы. 

Физиология  мен  биохимия  деректерінің  ветеринария  негіздері,  микробиология 

және  вирусология,  клиникалық  биохимия,  ветеринариялық  гигиена, 

фармакология 

токсикология 

негіздерімен, 

жануарлар 

патологиясы, 

биологиялық  белсенді  заттар  химиясы,  ветеринариялық  хирургия, 

ветеринариялық  акушерлік  және  гинекология,  жануарлардың  кӛбею 

биотехнологиясы, эпизоотология және инфекциялық аурулар  сияқты пәндерді 

меңгерудегі маңызы. 

Физиология  және  биохимия  ғылымдарының  қысқаша  даму  тарихы  және 

дамуындағы  негізгі  кезеңдер.  Физиология  және  биохимияның  жеке  ғылым  ретінде 

қалыптасуы.  Физиологиядағы  эксперименттік  әдістердің  дамуы.  У.Гарвей 

эксперименттік физиологияның негізін қалаушы. И.М. Сеченов Ресейде физиология 

ғылымның  негізін  салушы  және  оның  физиология  саласында  философиялық  және 

материалистік  бағытты  қалыптастыруындағы  рӛлі.  Әлемдік  физиологияның 

дамуындағы  И.П.  Павлов  еңбектерінің маңызы.  Физиология  ғылымын дамытудағы 

М.А.  Миславский,  Н.Е.  Введенский,  А.А.  Ухтомский,  Л.А.Орбели,  П.К.  Анохин, 

К.М. Быков, И.С. Беритов және басқалардың рӛлі. 

Қазақстанда  физиология  ғылымының  және  оның  негізгі  салаларының  бірі 

жануарлар  физиологиясының  даму  тарихы.  Отандық  физиолог  ғалымдар  А.П. 

Полосухин, Н.О. Базанова, К.Т.Тәшенов, Х. Дҥйсембин, Т.О.Измайлов, Т. Несіпбаев 

т.б. жануарлар физиологиясын дамытудағы рӛлі. 

Биохимияның даму барысындағы ғалымдардың ҥлесі.  

Академиктер: М.М. Шемякин, Ю.А. Овчинников, В.М. Степанов, Л.Н. Бах, Л.Н. 

Белозерский,  В.А.  Энгельгардт  және  Қазақстанның  ғалым-академиктері:  Т.Б. 

Дарханбаевтың,  М.А.  Айтхожиннің,  Л.К.  Қылышевтың,  М.И.  Горяевтің, 

М.К.Гильмановтың, 

Н.А. 

Айтхожинаның, 



профессорлары: 

У.Т. 


Ташмухаметовтың,  З.С.  Сейітовтың,  Р.У.  Бейсембаеваның,  Р.М.  Қонаеваның 

және т.б. биохимияның дамуына қосқан ҥлестері. 

Жануарлар  физиологиясы  және  биохимиясының  зерттеу  объектілері 

және зерттеу әдістері: электрокардиография, руминография,  хроматография, 

электрофорез,  спектральды  зерттеу  әдістері  -  электрондық,  инфрақызыл 

спектроскопия,  ядролы  магниттік  резонанс  (ЯМР),  масс-спектрокопия,  рентген 

қҧрылымдық анализ. 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

3 НЕГІЗГІ БӚЛІМ 

 

3.1 ЖАНУАРЛАР ФИЗИОЛОГИЯСЫ 

 

3.1.1 ҚАН ЖҤЙЕСІ 

 Қан жҥйесі туралы тҥсінік.  Қан, ҧлпа сҧйығы және лимфа (сӛл) организмнің 

ішкі ортасы. Қанның негізгі қызметтері. Әр тҥлік мал қанының мӛлшері мен денеде 

таралуы. Қан қоймалары. 

Қанның физика-химиялық қасиеттері. Қанның әрекетшіл ортасы (реакциясы). 

Қышқыл-сілтілік  тепе-теңдік  және  қанның  буферлік  жҥйелері.  Қанның  сілтілік 

қоры. Ацидоз және алкалоз. 

Мал  қанының  қҧрамы.  Қанның  плазмасы  мен  сарысуы.  Қан  плазмасының 

белоктары,  олардың  сипаттамасы  мен  функционалды  маңызы.  Плазманың  иондық 

қҧрамы. Осмостық және онкостық қысым. 

Қан  торшалары  (эритроциттер,  лейкоциттер,  тромбоциттер).  Эритроциттер, 

олардың  қҧрылысы  мен  қызметі.  Әр  тҥлік  мал  қанындағы  эритроциттердің  саны. 

Эритроциттердің  осмостық  тӛзімділігі.  Гемолиз.  Қанның  қызыл  торшалары 

тҥрлерінің 

айырмашылықтары. 

Эритроциттердің 

тҥзілуі 

мен 


жойылуы. 

Эритроциттердің тҧну жылдамдылығы, механизмі және оның клиникалық маңызы. 

Гемоглобин  және  оның  туындылары.  Гемоглобин  тҥрлері.    Әр  тҥлік 

малындағы  гемоглобин  мӛлшері.  Гемоглобиннің  оттегі  мен  кӛмір  қышқыл  газын 

тасымалдаудағы рӛлі. Эритроциттер саны мен гемоглобиннің мӛлшеріне әсер ететін 

факторлар. 

Лейкоциттер. Лейкоциттердің морфологиясы мен қызметтері.  Лейкоциттердің 

жеке  тҥрлерінің  пайда  болуы  мен  қызметі.  Лейкоциттер  тҥрлерінің 

айырмашылықтары.  Лейкоциттік  формула  және  оның  клиникадағы  маңызы. 

Фагоцитоз қҧбылысы. Т және В лимфоциттердің қызметі. Иммунитеттің торшалық 

және ҧлпалық механизмдері туралы  тҥсінік. Иммунологиялық ес. 

Қанның ҧюы. Қан табақшалары, олардың қанды ҧйытудағы рӛлі. Қанның ҧюы 

механизмі. Қанды ҧйытпайтын жҥйе. Қан ҧюын реттеу. 

Қан топтары туралы ілім. Мал қанының топтық жҥйелері.  

Қан  тҥзілуі.  Қанның  тҥзілуі  мен  таралуының  нервпен  және  гуморальды 

реттелуі. Қан жҥйесінің тҥлікке және жасқа тән ерекшеліктері. 

 

3.1.2 ЖҤРЕК ЖӘНЕ ҚАН ТАМЫРЛАР ФИЗИОЛОГИЯСЫ 

 Қан 


айналым  желісінің  организмдегі  маңызы.  Қан  айналымының 

эволюциясы.  Ҥлкен  және  кіші  қан  айналым  шеңберіндегі  қан  қозғалымының 

ерекшеліктері.  Жҥрек–қан  тамырлары  қызметін  зерттеу  әдістері.  Жҥрек 

физиологиясы.  Эндокард,  миокард,  эпикард  және  перикард,  олардың  қызметі. 

Жҥрек еттерінің қасиеттері: қозғыштық, ӛткізгіштік, жиырылғыштық, рефрактерлік. 

Жҥректегі  қанайналым.  Жҥрек  автоматиясы.  Пейсмеккер  –  жҥрек  ырғағын 

қалыптастырушы. Жҥректің ӛткізгіш жҥйесі.  

Жҥрек  қызметінің  айналымы  (циклы)  және  оның  сатылары.  Жҥрекше  мен 

қарыншаның  жиырылуы  мен  босаңсуы  (систола  мен  диастола).  Экстрасистола. 

Жҥрек жиырылуының ырғағы мен жиілігі. Жҥрек қағысы. Жҥрек ҥні (дыбыстары). 

Жҥрек  қақпақшаларының  рӛлі.  Жҥрек  қуысындағы  қысым.  Қанның  систолалық 


 

және минуттық мӛлшері және оған әсер ететін факторлар.  Жаттығу мен ӛнімділік 

деңгейінің жҥрек жҧмысына әсері.  

Жҥректегі 

биоэлектрлік 

қҧбылыстар. 

Электрокардиография, 

фонокардиография, векторкардиография, телекардиография. 

Жҥрек  қызметін  реттеу.  Жҥрек  қызметін  жҥйкелік  реттеу.  Жҥрек  қызметін 

реттейтін орталық және оның қасиеттері. Жҥрек ырғағын реттейтін жҥректің ӛзіндік 

(қабырғалық) механизмдері. Жҥрек қызметін реттеудегі рефлекстік ӛрістердің рӛлі. 

Жҥрек жҧмысының гуморальды реттелуі. Электролиттердің, медиаторлардың және 

гормондардың  жҥрек  қызметіне  әсері.  Орталық  жҥйке  жҥйесінің  жоғары 

бӛлімдерінің жҥрек қызметін реттеудегі рӛлі. 

Қан  тамырларының  қызметі.  Қан  тамырларының  функционалдық  топтары. 

Тамырлардағы  қан  айналым  заңдылықтарын  тҥсіндіруде  гидродинамика  заңдарын 

пайдалану.  Қан  қысымы  және  оны  қалыптастыратын  факторлар.  Қан  қысымын 

ӛлшеу  әдістері.  Қанның  артерияларда,  веналарда  және  капиллярларда  ағу 

жылдамдықтары.  Әр  тҥлік  малындағы  қан  айналым  мерзімі.  Қанның  ағу 

жылдамдықтарын зерттеу әдістері. Артерия пульсі және оның туындау себебі. Вена 

пульсі. 

Қанның  ҧсақ  тамырлар  арнасындағы  айналымы.  Капиллярлардың  жабылу 

механизмі.  Прекапиллярлар  қысқышының  рӛлі.  Капиллярлардың  қан  ағымын 

реттейтін артерия-веналық аностомоздар. 

Организмде  қанның  таралуын  реттеу.  Жҥрек  тамырлар  тонусын  нервті-

гуморальды  реттеу.  Рефлексогендік  аймақтардың  қан  айналымын  реттеудегі  рӛлі. 

Тамыр  қозғағыш  орталық.  Гормондардың  қан  айналымына  әсері.  Ҥлкен  ми  жарты 

шарлары қыртысының қан айналымын реттеудегі рӛлі. Ӛкпедегі, мидағы, жҥректегі, 

бауыр  мен  бҥйректегі  қан  айналымының  ерекшеліктері.  Кӛк  бауырдың  қан 

айналымындағы рӛлі.  

Лимфа  және  лимфа  тҥзілу.  Ҧлпалық  сҧйық  пен  лимфаның  (сӛлдің)  қҧрамы 

мен  маңызы.  Лимфа  тҥзілу.  Лимфа  тҥйіндерінің  қызметі.  Организмде  қан,  лимфа 

және  ҧлпалық  сҧйық  арасындағы  заттардың  алмасуы.  Ҧлпа  аралық  сҧйықтың 

гомеостазды  сақтаудағы  гистогематикалық  тосқауылы.  Лимфа  айналымын 

қамтамасыз  ететін  факторлар.  Организмнің  әртҥрлі  жағдайындағы  (дене  жҧмысы, 

буаздық, сҥттену) қан және лимфа айналым ерекшеліктері. 

 

3.1.3 ТЫНЫС АЛУ 

 Тыныс алу ҥдерісінің мәні. 

 Сыртқы тыныс. Дем алу мен дем шығару. Тҥрлі малға тән тыныстың жиілігі 

мен  типтері.  Тыныс  алу  жолдарының  маңызы.  Қорғаныстық  тыныс  рефлекстері. 

Ӛкпенің  тіршіліктік  және  жалпы  сиымдылығы.  Ӛкпенің  желдетілуі.  Тыныстық, 

деммен  шыққан  және  альвеола  ауасының  қҧрамы.  Альвеола  ауасы  мен  қан 

арасындағы  газдардың  алмасуы.  Қанның  тыныстық  қызметі.  Қанның  оттегін 

тасымалдауы.  Қанның  оттектік  сиымдылығы.  Оксигемоглобиннің  ажырау 

(диссоциялану)  сызығы  және  қандағы  кӛмірқышқыл  газының  мӛлшеріне 

байланысты  қанның  рН-ы  мен  температурасының  ӛзгеруі.  Кӛмірқышқыл  газды 

тасымалдауда  қан  плазмасы  мен  эритроциттердің  маңызы.  Қан  мен  ҧлпалар  

арасындағы газдардың алмасу механизмі. Карбоангидразаның маңызы. 

Тынысты  реттеу.  Тыныс  орталығы.  Тыныстың  нервті-гуморальды  реттелуі. 

Хеморецепторлардың  тынысты  реттеудегі  рӛлі.  Алғашқы  тыныс  алу  механизмі. 



 

Кезеген  және  симпатикалық  жҥйкелердің  тынысты  реттеудегі  рӛлі.    Тыныстың 

шартты рефлекс тҥрінде ӛзгеруі. Дене жҧмысы кезінде тыныстың ӛзгеруі. Оттектік 

борыш  туралы    тҥсінік.  Тыныс  алу  ҥдерісі  мен  қан  айналымының  ара  байланысы. 

Атмосфералық қысым жоғарылаған және тӛмендеген жағдайдағы тыныстың ӛзгеруі. 

Тыныстың  жаспен,  ӛнімділікпен  және  кҥтім  жағдайымен  байланысты  ӛзгеруі. 

Іштӛлдің тыныстауы. Жануарлар дауысы. 

 

3.1.4 АЗЫҚ ҚОРЫТУ 

Азық қорытудың мәні. Азық қорыту аппаратының эволюциясы. Азық қорыту 

тҥрлері. Азық қорытуды зерттеу әдістері. И.М.Павлов – азық қорыту ілімінің негізін 

салушы. Азық қорыту жҥйесінің қызметтері.  

Ауыз  қуысындағы  азық  қорыту.  Малдың  азықты  қабылдауы.  Шайнауы. 

Сілекей  бездерінің  секрециялау  қызметі.  Без  торшаларындағы  секрециялау 

ҥдерісінің негізгі  заңдылықтары.  Сілекей  тҥзу  механизмі. Әр  тҥлік  мал  сілекейінің 

қҧрамы мен қасиеттері. Сілекейдің азыққа әсері.  Сілекейдің кҥйіс малы қарнының 

алдыңғы  бӛлімдеріндегі  азық  қорытудағы  маңызы.  Сілекей  бӛлуді  реттеу.  Шартты 

рефлекстік сілекей бӛлу. Жҧту және оны реттеу. 

Қарындағы  азық  қорыту.  Қарындағы  азық  қорытудың  жалпы  заңдылықтары. 

Қарындағы  азық  қорытуды  зерттеу  әдістері.  Қарынның  секрециялық  аймақтары. 

Қарын  сӛлінің  қҧрамы  мен  қасиеттері.  Тҧз  қышқылы  мен  шырыштың  маңызы. 

Қарын сӛлінің ферменттері. Қарын сӛлі бӛлінуінің реттелуі. Қарын сӛлінің кҥрделі 

рефлекстік және нейрогуморальдық кезеңде бӛлінуі. Қарын сӛлінің әр тҥрлі азыққа 

бӛлінуі. 

Қарын қимылының маңызы, оның реттелуі. Қарын жынының ащы ішекке ӛту 

механизмі. Қҧсу, оның механизмі және маңызы. 

Мал қарнындағы азық қорыту ерекшеліктері. Жылқы қарнындағы ас қорыту. 

Шошқа  қарнындағы  азық  қорыту.  Кҥйісті  мал  қарнындағы  азықты  қорыту.  Мес 

қарында  азық  қорытудағы  микрофлора  мен  микрофаунаның  рӛлі.  Клетчатканың 

ыдырауы. Белоктар, гликоген, дәрмендәрілердің биосинтезі. Кҥйіс малы рационына 

белокқа  жатпайтын  азотты  заттарды  қосудың  физиологиялық  негізі.  Ашу  ҥдерісі 

кезіндегі  мес  қарында  пайда  болатын  кіші  молекулалы  май  қышқылдарының 

маңызы.  Газдардың  пайда  болуы.  Қарынның  алдыңғы  бӛлімдерінде  липидтердің 

алмасуы. Жҧмыршақ пен қатпаршақтың азық қорытудағы рӛлі. Қарынның алдыңғы 

бӛлімдеріндегі сіңіру ҥдерісі. 

Қарынның алдыңғы бӛлімдерінің қимылы және оның реттелуі. Кҥйіс қайтару. 

Жын мен газдарды лоқсып шығару механизмі. Ҧлтабарда азықтың қорытылу  және 

оның  ерекшеліктері.  Кҥйісті  мал  тӛлінің  азық  қорыту  ерекшеліктері.  Ӛңеш 

науасының рефлексі және оның маңызы. 

Ішектегі  азық  қорыту.  Он  екі  елі  іщектегі  азық  қорыту.  Ҧйқы  безі  сӛлі  және 

оның бӛлінуін зерттеу әдістер. Ҧйқы безі сӛлінің қҧрамы мен қасиеттері. Ҧйқы безі 

сӛлінің  ішектегі  азық  қорытудағы  рӛлі.  Шошқа,  жылқы  және  кҥйісті  жануарларда 

ҧйқы безінің секрециялау қызметінің реттелуі. 

Азық  қорытудағы  ӛттің  қҧрамы  мен  рӛлі.  Ӛттің  тҥзілуі  және    бӛлінуі. 

Бауырдың  пигменттер  алмасуындағы  рӛлі.  Ӛттің  тҥзілуі  мен  бӛлінуінің 

нейрогуморальды реттелуі. 

Ішек  сӛлінің  бӛлінуін  зерттеу  әдістері.  Ішек  сӛлінің  қҧрамы  мен  қасиеттері. 

Ішек сӛлінің бӛлінуін реттеу.  


 

Ащы  ішек  қимылдары.  Әр  тҥлік  малдың  тоқ  ішегіндегі  азық  қорыту 

ерекшеліктері. Тоқ ішек қимылдары. 

Мембраналық  азчқ  қорыту  және  оның  қуыстық  азық  қорытумен  байланысы. 

Сіңіру.  Сіңіру  механизмі.  Белоктар,  кӛмірсулар,  майлардың  ыдырау  ӛнімдерінің 

сіңуі. Азық қорыту жолдарының әр тҥрлі бӛлімдерінде су мен минералды заттардың 

сіңуі. Сіңіру ҥдерісін реттеу.  

Азық  қорыту  ағзаларының  азық  тҥрі  мен  оның  қҧрамындағы  қоректік 

заттардың  табиғатына  функциональдық  және  морфологиялық  бейімделуі. 

Азықтардың  ас  қорыту  жолында  аялдау  мерзімі.  Азық  қорыту  жолының 

экскреторлық қызметі. Нәжіс шығару. 

Аштық  пен  тоқтық  механизмі.  Азық  қабылдаудың  функционалды  жҥйесі 

туралы тҥсінік. 

 


Каталог: attachments -> article -> 285
285 -> Технология және биоресурстар факультеті
285 -> Биохимия кафедрасы
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ ФАКУЛЬТЕТІ мал шаруашылығы және балық Өнімдерін өндіру технологиясы
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢдеу
285 -> Технология және биоресурстар факультеті
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢдеу
285 -> Академик н. О. Базанова физиология, морфология
285 -> Биохимия кафедрасы
285 -> Технология және биоресурстар факультеті

жүктеу 0.91 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет