Мал бордақылау алаңдары сұра ныс тың локомотиві рөлін атқарады, ал


тері бар. Негізінен, үй іргесіндегі



жүктеу 0.68 Mb.
Pdf просмотр
бет3/6
Дата11.03.2017
өлшемі0.68 Mb.
1   2   3   4   5   6

тері бар. Негізінен, үй іргесіндегі 

шаруашылыққа пайдалануға 

ыңғайлы техниканы құрастыруға 

алты ай уақыт пен 60 мың теңге 

ғана жұмсалыпты. 

Жалпы, суармалы егістік, болмаса ша-

бын дықтарды ирригациялық құрылыстар 

арқылы көлкіте суару ісі құрғақшылық 

қысатын Қарағанды алқабына аса керек-

ақ. Археологтар Қазақтың ұсақ шоқылары 

алып жатқан алапта ирригациялық құры-

лыстар сонау Беғазы-Дәндібай мәдениеті 

дәуір лерінен бар екенін айтады. Ал осы-

дан бірер жыл бұрын облыстың ерекше 

қуаң алқапты өңірлерінің бірі саналатын 

Шет ауданы аумағында Қоршаған ортаны 

қорғау министрлігінің, Ауыл шаруашылығы 

министрлігінің мамандарының бастама-

сымен, Жаһандық экологиялық қор (GEF) 

және Дүниежүзілік банк тарапынан 

қаржыландырылып «Қуаң жерлерді иге-

ру» атты ауқымды жоба жүзеге асырылған 

болатын. Аты да, заты да кісі қызықтыратын 

осы жобаның сметалық құны 10 млн дол-

лардан асып-жығылған еді. Өз бюджеті-

міз ге еш салмақ түсірмей табылған қара-

жат қа ауданның солтүстігіндегі он бір се-

ло лық округтің қуарған жеріне көпжылдық 

шөптер егілді, бірнеше шаруа қожалығына 

жел күші арқылы су соратын, электр қуатын 

беретін желдиірмендер орнатылды, Кана-

дадан құны 323 мың доллар тұратын 

«Моррис» тұқым себу тракторы әкелінді. 

Сөйтіп, бірқатар шаруалар атқарылды. 

Шет ауданының шаруалары аталмыш 

шаралардың шапағатын әлі күнге дейін 

көріп отыр. Бұл шаралар ауылшаруашылық 

саласын экологиялық жанашырлық 

арқылы дамытудың озық үлгісі ретінде де 

есте қалатыны анық. Тек сол жылдары 

жоба басында жүрген мамандар «атал-

мыш шаруалар жақсы нәтижесін берсе, ел 



Қуаңшылықты қолдан тудырмайық

Қарағанды өңірінің диқандары биылғы қыста қардың қалың 

түсуі көктемгі егіс науқанына жақсы әсер етіп, суармалы егістік 

алқаптары өнімді мол береді деп қуанысуда. Мәселен, облыстың 

Абай ауданы территориясындағы Топар су қоймасы биыл ке-

меріне келе толды. Топардың ернеуін толтырған су шағын канал 

арқылы жалғасқан Жартас су қоймасына құйылып, егістік алап-

тарына бағытталмақшы. Ал жалпы Топар, Жартас су қоймалары 

маңындағы шаруа қожалықтары суармалы егінжайларына жы-

лына 40 миллион текше метр су тұтынады.

долларды «игерген» жоба әлгі лиманды 

көзіне де ілмеді. Совхоз шаруашылығы 

тараған жылдары Тағылыдағы лиман же-

кеменшік шаруа қожалығының иелігіне 

өткен. Шаруа қожалығының иелері өз мал 

басы на шақтап қана жем-шөп дайындай-

тындықтан, іргелі шаруашылықты асыра-

ған лиманның кетеуі кеткен әбден. Су 

тоқтата тын қабырғалары құлап, тоспаның 

қорла нуы да жыл санап жартымсыз болып 

келеді екен. Қараусыз қалған лиманның 

ір гесіндегі тал-бұта да қырқылған, енді 

бірер жылда тып-типыл болуы да әбден 

мүмкін.

Кеңестік кезеңнен мұраға қалған атал-



мыш лиман соңғы жылдары осылайша ке-

теуі кетіңкіреп тұрған жайы бар. Ал ертең 

толығы мен бұзылып қалса, онсыз да қуаң 

дала қу тақыр ға айналып кетері анық...



Мағауия САТЫБАЛДИН, 

Шет аудандық мәслихатының депутаты:

– Шет ауданы аумағында Қайрақты 

өзенінің бойында аумағы 1528 гектар 

алқапты қамтитын, инженерлік типтегі 

«Бидайық» көлкітпелі суару жүйесі, 

«Сынтас» өзегі бойында 190 гектарлық 

егістік алқабын реттілікпен суаратын, 

1,6 километрлік суару жүйесі бар ин-

женерлік типтегі «Қарасаз» тоғаны, 50 

гектарлық егістік алқабы бар, шағын 

ирригациялық жүйемен суарылатын 

«Мәтбай» тоғаны болған. Қазір де же-

кеменшік шаруашылықтар пайдаланып 

келеді. Тек керегінше пайдаланылмай-

ды. Көбісі қараусыз деуге де болады...

Балтабай ИГЕНОВ, 

Шет ауданы Тағылы селолық 

округінің әкімі:

– Жетпісінші жылдары салынған 

лиман қазір жеке шаруа қожалығының 

иелігінде. Құрылысының кетеуі кеткен-

мен, әлі де жасыл жазиралы шұрат бо-

лып, жайқалып тұр. Шаруа қожалығы-

ның иелері қызығын көріп отыр. Осы 

күрделі құрылысқа аздаған қаражат 

беріп, құрылысы жөнделсе, атыраптағы 

біраз елдің шаруашылығы түзеліп 

қалар еді...

көлемінде жаппай жалғасын табады» деп 

уағда қылған болатын. Өкінішке қарай, іл-

кімді істің қарқынды жалғасы болмай 

қалды...

Биылғы қарлы қыс су қоймаларын ке-

меріне келтіре толтырғанда аталарымыз 

көне дәуірден қолданылған ирригациялық 

құрылыстар, сол арқылы көлкіте жайылған 

судан шалғыны белден келе көтерілген 

дала бейнесі қайыра жадымызға сурет 

сызған. Шындығында, өзендері он жылда 

бір таситын, көлдері тартылып, экология-

лық ахуалы нашарлап бара жатқан 

Қарағанды аймағы үшін суармалы егістік 

те, суармалы шабындықтар да ауадай 

қажет-ақ. Мәселен, қар суы мен көктемде 

өзек-жылғалармен жайылып шығатын 

өзен суын, жауын-шашын ылғалын 

жинақтайтын лимандар тұрғызылса құба-

құп болар еді. Облыс көлемінде осындай 

лиман-тоспалар біраз баршылық. 

Солардың бірі Шет ауданының Тағылы 

селолық округінде өткен ғасырдың жет-

пісінші жылдары салынған екен. Топырақ 

құнарлылығы 18-20 бонитед қана бола-

тын, шабындығы мал басын өсіруге жет-

кіліксіз, егістіктерінде жылдық түсім неба-

ры гектарына 6 центнерден айналатын 

аудан лиман құрылысы салынып, қолда-

ныс қа берілген жылдары айналасы төрт 

жыл да облыс, республика бойынша 

алдың ғы қатарлы ұжымға айналады. То-

пы рақ құнары өте төмен совхоз аумағында 

мал басы да күрт артып, егістік алқаптардан 

гектарына 14 центнерден бидай алынды. 

Арқаның ақ тақырлы атырабы сол жылда-

ры жасыл жазираға айналған. Қазір де 

жолыңыз түсіп Тағылыға бара қалсаңыз, 

аталмыш лиманды, ондағы жасыл шұратты 

алқапты көріп қайтуыңызға болады.

Бір қызығы, ауданның қуаң жерлеріне 

шөп еккен, сол арқылы бірнеше миллион 

Серік САҒЫНТАЙ

Лиман – гректің «бұғаз, гавань» сөзінен шыққан. Теңіз суын жағаға 

жайыл та шығару арқылы жасалатын көлкітпе су аймағы. Жерді құнар-

лан дырудан бастап, түрлі салаларға кеңінен пайдаланылады.

АЛАШ-АНЫҚТАМА: 

ЖИЫН


Байланыс 

нығая 

түседі

Бірінші форумға Түркияның жетекші 

бизнес қауымдастығы болып табылатын 

«ТУСИАД» ұйымы ұйтқы болып, оған ірі 

бизнес өкілдері шақырылған. Екіншісі 

шағын және орта бизнес өкілдері бо-

лып табылатын «ТИМ» Түркия Экспорт-

шылар кеңесі және Түркияның «ТУСКОН» 

атты Өндіріс және кәсіпкерлер кон 

фе-


дерациясының басқаруымен ұйым 

дас-


тырыл ды. 

Әсет Исекешев елдегі жоғары бизнес 

қауымының өкілдерімен де жекелеген 

кездесулер жүргізді. Олардың ішінде Ах-

мет Чалык – «Чалык Холдинг» (мұнай-газ 

инф 


рақұрылымының құрылысы, газды 

өңдеу және өндіру, телекоммуникация, 

банк салалары бойынша), Әли Кибар - 

«Кибар Холдинг» (металл өнімдері және 

тамақ өнеркәсібі саласында жетекші 

өндіруші), Эрдоган Демирорен – «Деми-

орен Холдинг» (жетекші энергетикалық 

компаниясы), Ахмет Назиф Зорлу – «Зор-

лу Холдинг» (тұрмыстық заттар және 

текс 


тиль бойынша Еуропаның бірінші 

орындағы өндірушісі), «ПЕТКИМ» мұнай-

химия корпорациясының өкілдері және 

т.б. бар. 

 Түркия іскерлері Әсет Исекешев-

ті Қазақстанға қатысты перспективалық 

және инвестициялық жоспарларымен та-

ныс тырды. Өз кезегінде Ә.Исекешев Қа-

зақстанда қабылданған өндірістік және 

инновациялық бағдарламаның бас 

ты 

бағыты туралы және шетелдік инвес-



тициялардың әлеуетті салаларын, соның 

ішінде нақты инвестициялық жобалары 

туралы мағлұмат берді. Сондай-ақ ол түрік 

кәсіпкерлеріне Қазақстанның 80 өндірістік 

және инновациялық жобалары туралы 

ақпарат беріп, түрік өнеркәсіпшілерін Қа-

зақ стан Үкіметінің өндірістік және иннова-

циялық бағдарламалары ұсынып отырған 

мүмкіншіліктерді кеңінен қолдануға ша-

қырды. 


Түркияда қазақстандық 

және түрік кәсіпкерлерінің 

қатынасуымен екі бизнес-

форум болып өтті. Оған 

Премьер-министрдің 

орынбасары - Индустрия 

және жаңа технологиялар 

министрі Әсет Исекешев 

бастаған қазақстандық 

делегация қатысты. 

Құрал-жабдық 

өзімізде жасалады

«Машина құрылысы 

саласында Қазақстанды бірінші 

кезекте  қызық ты ра  тыны  – 

ауыл шаруашылығы өнім дерін 

өндіретін құралдар. Өйткені мұн-

дай техника елімізде тапшы». 

Бүгін  Қа зақ стан–Австрия  бизнес-

форумында «Қа загроқаржы» 

акционерлік қоғамының бас-

қарма төрағасы Дулат Айтжанов 

осылай деді. 

«Қазагроқаржы» акционерлік қоға-

мы, негізінен, республикалық бюджет 

пен ұлттық қордың есебінен қаржыл ан-

дырылады. Ұлттық қор есебінен Мемлекет 

басшысының тапсырмасымен өткен жылы 

ауыл шаруашылығын дамытуға 1 млрд 

доллар бөлінген болатын. «Қазагроқаржы» 

– аталмыш бағдарламаны жүзеге асы-

ратын агенттердің бірі. Осыған қарай, 

қа зір ұлттық қордан бөлінген қаржы не-

гізінде жаңа өндіріс ошақтарын ашу мә-

селесі қолға алынып отыр. Олардың қа-

та рында тауарлы-сүт фермаларын ұйым-

дастырып, жылыжай кешендері мен құс 

фабрикаларының жұмысын жолға қою 

сияқты міндеттер бар. Сонымен қатар осы 

бағытта ауыл шаруашылығы техникаларын 

құрастыру мен тамшылап суару техноло-

гиясын игеруіміз керек», – деді басқарма 

төрағасы. Осы міндеттерді жүзеге асыруға 

қажетті техникалық құралдар Еуропа ел-

дерінен, дәлірек айтқанда, Германиядан 

әкелінеді. Сондықтан жиынға қатысып 

отыр 

ған кәсіпкерлерге елімізде осы 



бағыт тағы міндеттерді жүзеге асыруға күш 

салу қажет деген ұсыныс бар. «Алайда 

біз бұл бағыттағы жұмыстар барысында 

қазақстандық үлес мәселесіне баса назар 

аударатын боламыз. Сондықтан белгілі бір 

жобаны ұсынғанда шығарылатын неме-

се құрастырылатын техниканың ауқымды 

бөлігін біз өз елімізде жүзеге асыруды 

ұсы намыз», – деді Д.Айтжанов. 

Гүлнар АХМЕТОВА


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№75 (301) 12.05.2010 жыл, сәрсенбі



www.alashainasy.kz

4

e-mail: info@alashainasy.kz

ҚОҒАМ

Қуаныш ӘБІЛДӘҚЫЗЫ

БҮГІН – ДҮНИЕЖҮЗІЛІК МЕЙІРБИКЕЛЕР КҮНІ



? Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Әлеуметтік сақтандыру жүйесінен 

жәрдем алуға құқым бар ма?

Туылмаған балаға да заң бар

Кейбір Еуропа елдерінде туылмаған 

нәрестені қорғау туралы заң бар екені 

рас. Яғни әлі жарық дүние есігін аша қой-

ма ған сәбилердің де құқықтары қор ға-

ла ды. Ал біздің елімізде ондай арнайы 

заң жоқ. Дегенмен туылмаған бала мә се-

ле  сіне қатысты түйткілді мәселелер бар-

шы  лық. Мәселен, елімізде түсік жасатып, 

ба ла ал дыр туға рұқсат етілген. Ал әл гін-

дей заңы бар мемлекеттерде бұған қатаң 

ты йым са лын ған көрінеді. Сондай-ақ әлі 

туылмаған ша рананы қорғауға қатысты 

ты йым дардың бі рі ретінде құрсақта жат-

қан баланың жы ны сын анықтауға  да ты-

йым салына ты нын ай туға болады. Мә се-

лен, Қытай елінде іш тегі шарананың жы-

ны сын анықтауға қатаң ты йым салынған. 

Се бебі мамандардың зерттеуі барысында 

бұл елде әйелдерге қа рағанда, ер кек тер-

дің көбейіп кеткені анық талған. Осыған 

орай, ата-аналар та ра пынан бала жы ны-

сы на таңдау тууына бай ланысты дә рі гер-

лер ге алдын ала бала жы нысын анықтауға 

ты йым  салынған.



Кейбір елдерде туылмаған балаға қатысты заң бар деп естідім. Ол не үшін 

қажет? Біздің елімізде ондай заң бар ма?

 Марал АЛМАБЕКОВА, Алматы

Алматы қаласында аурухана мен емханаға қоса жекеменшік 

медициналық орталықтардың да саны көп. Осылардың ішінде 

қатарынан үш жыл №5-қалалық клиникалық емхананың мейірбикелері 

«Алматы қаласының ең үздік мейірбикесі» байқауында бірінші орынды 

иеленіп келеді. Алматы қаласының әкімдігі мен қалалық медициналық 

колледжінің ұйымдастыруымен өтетін бұл сайыс ең алғаш 2008 жылы 

ұйымдастырылған.

«Өз күніңді өзің 

көр». Бұл – бүгінгі қатал 

қоғамның қағидасы. 

Жалпыға бірдей. 

Мүгедекке де. Осы бір 

жанға батар атауға ие 

әлеуметтік топтағылар 

өз бетінше жұмыс істеуге 

мәжбүр. Ешкімге масыл 

болғысы жоқ. Бірақ 

мүмкіндіктері шектеулі...

МӘСЕЛЕ


Олардың мүгедектік жәрдемақыға 

ілігуінің өзі – ақыреттің қылкөпірінен өту-

ден де қиын шаруа. Медициналық әлеу-

мет тік сараптамадан (МӘС) өту үшін құжат 

жи нау сау адамның өзін ауру қылады. 

Осы дан-ақ мүгедектерге тым қиын екенін 



Мүгедектіктің құны қанша?

Бірегей емхананың білікті мейірбикелері

дігі шектеулі жандар мен ардагерлер ши-

па жайларға жолдама алған. Биыл осы 

мақ  саттарға 53,6 миллион теңге, яғни өт-

кен жылғыдан 12,3 миллион теңге артық 

қа растырылып отыр. Мүгедектерге ар нал-

ған арба, тифломагнитафон, есту аппа-

рат  тары сынды арнайы құралдарды сатып 

алу  ға да былтырғы жылмен салыстырған-

да ар тық ақша бөлініпті. Дей тұрғанмен, 

мү  ге дектер  мәселесі  осымен  шешімін  тап-

ты деуге әлі ертерек. Мүмкіндігі шектеулі 

жан  дардың жанына батар мәселелер же-

тер 


 

лік. Мәселен, кресло-арба арқылы 

қоз  ғалатын мүгедектерге арналған кіре 

бе  ріс тепкішектердің (пандус) аздығы, қо-

 

ғамдық көліктерде мүмкіндігі шектеулі 



жан  дарға ешқандай жағдайлардың қа-

рас тырылмағандығы, автокөлік айдауды 

үй  рететін арнайы мектептердің өзінде мү-

ге  дектерге арналған көліктердің жоқтығы, 

не  сиенің  берілмейтіндігі,  тіпті  ау ру ха на-

лар 


 

да қабылдаған кезде қиындықтар 

туын   дайтындығы,  арбамен  жүретіндердің 

рен т  геннен  өте  алмайтындықтары  жа йын-

да талай мәрте айтылып келе жатса да, 

бұл әлі шешімін тапқан жоқ. Олар үшін 

ғылым есі гі тарс жабық. Ол түгіл, ЖОО-да 

мү  ге дек  тердің  1  пайызы  ғана  оқиды.  Олар 

үшін  еш қандай жеңілдік қарастырылма-

ған. Ал мүгедек балалар өз үйінде ғана бі-

лім ала ды. Оның өзі толыққанды емес. 

ҚР-ның  «Мү ге дек тер ді  әлеуметтік  қорғау 

туралы» Заңының 31-бабында «Мүге дек-

тер ге әр мекеме 3 пайыздық квота бөлуі 

ке рек» делінген. Алайда бұл талап орын-

дал 


май отыр. Дені сау адамның өзі 

жұмыссыз жүргенде, мү 

гедектерге кім 

жағдай жасай қойсын? Те гін берілуі тиіс 

бар лық қажетті заттар уа қы тынан кешік-

тіріліп беріледі. Өйт 

кені бар мә 

селе 


тендерге келіп ті ре ле ді... Жыл ара латып 

мүмкіндігі  шек теу лі  жан дарға  бе рі летін 

жәрдемақы кө ле мі ар тып келеді. Алай да 

ол  мүгедек  жан   дар дың  жыртығына  жа мау 

болуға  жа ра май ды.  Дәрі-дәр ме гіне,  ішіп-

жеміне  жет  се  де,  шү кір.  Иә,  мү ге дек  тердің 

ше ші мін  тап па ған  мәселелері  шаш-

етектен...

ба ғам дай беруге болар. Ең әуелі ау ру ха-

на да жатып емделгендігі туралы екі құжат 

керек. Қазір ауруханаға жолдама алудан 

гө рі шетелге барып емделген оңайырақ па 

деп қаласың. Жолдама алу үшін код керек 

екен. Ол денсаулық сақтау басқармасы 

ар қылы беріледі. Кодты қолға алғанша не 

жа зылып кетуі мүмкін, не өліп кетуі мүмкін. 

«Же 

дел жәрдем» шақырғанның өзінде 



олар дың ауруханаға алып кету, кетпеуі не-

ғай был. Оларға да ондағылар «неге әке-

ле сіңдер?» деп ұрысатын көрінеді. Қош, 

со ны мен ауруханаға жатудың әлегі – бір 

дас  танға арқау боларлық жүк. Екі-үш қа-

бат ты ем ханаларда әр кабинетке кіріп, әр 

дә 

 

рі 



гер 

ге қол қойдыру ауру түгіл, сау 

адам ның өзін шаршатады. Ал қарт адам-

дар туралы айт пай-ақ қойса да болар. 

Май да-шүйде анық тамалар жинап, ең со-

ңын да  әлеу мет тік  сақтандыру  қорының 

қа тысушысы бол саңыз анықтама алу қа-

жет. Ал ем ха на дан мүгедектікті анық тай-

тын форма-88У жолдамасын алудың өзі 

ақы рет. Анық таманың бәрін жинап болып, 

ен ді МӘС-тен өту – ең соңғы алынбас асу. 

«Ба ғы жанғандар» бір-ақ күнде өтіп, құ-

жа тын тап-тұйнақтай етеді. Ал бас қа ла-

ры... Жал пы, осы МӘС (ВТЭК) туралы ел 

ау зында  ай тылар  аңыз  көп.  «Мүге дек тік ке 

шы  ға ру да  осы  мекеме  ақшасыз  өт кіз бей-

ді» деген әң гіме басым. Бірақ бұл – еш қа-

шан  дә лел денбейтін  шындық.  Өйт ке ні  он-

да ғылар «Оңалту бағдарламасынан өтіп 

ке ліңіз, сыр қатыңыз жазылып кетуі мүм-

кін» деп те гін ақыл айтады. Ал бір қо лы, 

не бір ая ғы жоқ мүгедектер оңалтудан ке-

йін қол, ая ғы өсіп кетпейтін шығар? Об-

лыс тық  бақылау  жә не  әлеу мет тік  қорғау 

деп артаментінің жа нындағы ме дициналық 

әлеуметтік  са рап тама  бө лі мі не  барып, 

біразымен  тіл дес пек  бол ған быз.  Алайда 

бәрі де аты-жө нін атаудан бас тартады. 

Өйт кені  мү ге дек тік  жәр де ма қы ға  ілінуден 

үміт ті жандар кесірі тие ме деп қорқады. 

Ата-тегін нақты айтудан бас тартқан кейіп-

ке ріміз: «Жаңғақ теремін деп талдан құ ла-

ған мын. Содан бір бүйрегімді алып тас та-

ды. Операция жа салынғандығы туралы 

ау рухананың қа  ғазының бәрі бар. Алайда 

мұн дағылар  мү  ге дектікке  өткізбей  күй ді-

ріп отыр. Ашық  тан-ашық 50 мың теңге сұ-

ра ды. Он дай ақшаны қайдан ала мын? Ен-

ді жұмы сым  нан да айырылдым. Осын дай 

без бүй рек  тердің  кесірінен  талай  мү гедек 

жы лап жүр. Ал қажетті салаға арыз дансаң, 

фа  ми лияң ды жаттап алады да, одан са-

йын қырсығып, өткізбей қоя ды» деп мұ-

ңын шақты. Әділетсіздікті көре тұ ра еш-

қай да шағымданбапты. Себеп – әділ діктің 

сал та нат құратынына сенімі аз. Иә, бұл – 

мың да ған  мүгедектің  мұңы. 

Мүгедектердің ең басты проблемасы 

МӘС-тен өту болса, одан басқа да күрмеуі 

кер тілмеген мәселелері жетерлік. Бүгінде 

Жам был облысында 38 мың мүгедек тір-

кел ген. Облыс бойынша қарттар мен мү-

ге дектерге арналған үш үй, жүйке ауруына 

шал дыққандарға және ақыл-есі кем ба ла-

лар ға арналған интернат үйлері, облыстық 

мү ге дектерді оңалту және бейімдеу, мү ге-

дек балаларды оңалту және бейімдеу ор-

та лық тары бар. Өткен жылы мүгедектердің 

же ке оңалту бағдарламасына сәйкес, 41,3 

мил лион теңге бөлініп, оған 1190 мүм кін-



АЛАҚАНДАЙ АҚПАРАТ 

 «Мүгедектердің халықаралық қоғамдық қозғалысы» қоғамдық ұйы-

мы ның құрамына 12 мемлекет мүше. Бұл ұйымның жетекші органы Ха лы-

қаралық кеңес болып табылады. Оның құрамына 50 мыңнан астам мүм-

кін дігі шектеулі адамның басын қосатын 8 өкілдік пен 43 өңірлік, об лыстық, 

аумақтық бөлімшелер кіреді. Бүгінде БҰҰ сарапшыларының де 

рек 

тері 

бойынша, дүниежүзіндегі мүгедектердің жалпы саны 600 миллион адам ды, 

яғни халықтың 10 пайызын құрайды. Олардың ішінде 385 миллионы ең бек 

жасындағы адамдар болып табылады. 

ЖЕҢІСКЕ – 65 ЖЫЛ

БӘРІН АЙТ ТА, БІРІН АЙТ...

67 жылдық хат

Хат иесі Қабыкей Шайхыұлы Маханов 

соғысқа 1942 жылы аттаныпты. Ол кезде 

Қа быкей 27 жаста екен. Үйленіп, бала сү-

йіп те үлгермеген. Үйдің үлкені бол ған-

дық тан да, оған үлкен жауапкершілік жүк-

теледі. Ал 67 жылдан астам «ғұмыры» бар 

хат тың жазылған уақыты – 1943 жылдың 

27 желтоқсаны. Бұл – Қабыкейдің туған-

туыс тарына жазған соңғы сәлемі.  Міне, 

содан бері Дина әжей ағасын іздеуді бір 

тоқтатпаса керек. «Бұл күнде тірі еместігін 

білемін ғой. Бірақ қай жерге жерленген-

дігін анықтап, туған жерінен бір уыс то пы-

рақ жет кізуді аманат етіп келемін. Осы 

ама  на тым ды  орындай  алмай  жүр генім 

ма за бе рер емес», – дейді әжей.

Әжейдің айтуына қарағанда, 2005 

жы лы Қазақстан Республикасының Қор-

ға ныс министрлігінен Қабыкей Ма ха нов-

тың 1943 жылдың желтоқсан айында ха-

бар-ошарсыз жоғалып кеткендігі туралы 

анық тама алған. Бұл – Дина әжейдің ба-

уы рын іздеп, сұрау салғанына байланысты 

ал ған жауабы. Өздеріңіз білесіздер, 2006 

жыл дың бас шенінде Ресей Қорғаныс ми-

нис трлігінің қаулысымен Ұлы Отан соғысы 

жыл 


дары қаза болғандар мен хабар-

ошарсыз кеткендер жайлы ақпарат жи-

нау мен айналысатын «Мемориал» жал-

пы лама компьютерлік мәліметтер банкі 

құ рылған болатын. Олар қазір 12 мил-

лион нан астам парағы бар мұрағат құ жат-

та рын иеленіп отыр. «Мемориал» арқылы 

1941-1945 жылдары жоғалып кеткен сан 

мың даған  соғыс ардагерлерінің есімдері 

анық талып,  олардың  туған-туыс қан да ры-

на хабар берілген. Іздеу жұмыстары әлі де 

жал 


ғасуда. Дина әжейдің үмітін үкілеп 

жүр ген осы «Мемориал» мәліметтер банкі 

екен дігін түсініп қалдық. 

Ағасы жайында сыр шертіп отырып, 

Ди на әжей мынадай бір елең еткізерлік 

де ректің басын шалып қалды: әжейдің 

әкесі Шайхы Маханов Кеңес үкіметі құ-

рыл ған жылдары ауылда имам болса ке-

рек. Бала оқытатындай сауатты бол ған ды-

ғы – өз алдына бір әңгіме. Сонысы үшін 

қу  ғын-сүргінге ұшырап, жан сақтап қалу 

үшін 1931 жылдары Қытай асып кетеді. 

Бас сауғалап жүргеніне қарамастан, Шай-

хы Қытай елінің қазақтар көп шоғырланған 

же  рінде мешіт салуға ұйытқы болып, онда 

да бала оқытумен айналысқанға ұқсайды. 

Елін-жерін аңсаған Шайхы арада жылдар 

өте, туғандарымен 1935 жылы қауы шып-

ты. 


Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 0.68 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет